Coh zr’lụ homestay âng t’cooh Đinh Văn Như, coh cr’noon Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, chr’hoong Hoà Vang bhưah lâh 700m2 năc dzợ vêy tọm đác, da ding k’coong. Homestay vêy ta bhrợ cơnh đong đh’rơơng 2 tầng; tầng 1 năc zr’lụ ăt đhêy đương hơnh deh ta mooi. Bh’rợ pa chăm coh homestay công la liêm lâng cr’đêê, n’loong lâng pazêng râu pr’đươi ty đanh âng manuyh Cơ Tu. Bêl bh’rợ du lịch homestay vêy ta bhrợ t’vaih, đhanuôr Cơ Tu coh 2 cr’noon Tà Lang lâng Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng bhrợ t’vaih Tổ hợp tác du lịch bhươl cr’noon pazêng vêy 45 cha năc, năc t’cooh Đinh Văn Như bhrợ Tổ trưởng. C’bhuh n’nâu pac pazêng bh’rợ tr’nêng cơnh taanh n’đooh a dooh, taanh apậ, anung, chr’na đha năh, chiing goong. P’căn Đinh Thị Tin, coh cr’noon Giàn Bí xay moon: Tơợ bêl vêy bh’rợ du lịch homestay, đhanuôr ting taanh n’đooh a dooh, ih pazêng râu pr’đươi cơnh ví, xa nấp, ch’đhung… đoọng ta mooi câl đươi, n’jưah zư lêy văn hoá ty đanh âng acoon coh đaym, n’jưah pa dưr dal pr’ăt tr’mông: “Nâu cơy vêy du lịch bhươl cr’noon lươt lêy azi t’taanh, ta mooi câl khăn bhrợ pr’hêl. Muy tuần bơơn tơợ 500 tươc 700 r’bhâu đồng, đươi du lịch bhươl cr’noon dưr vaih k’rơ, công vêy zên đươi coh pr’loọng đong.”

Tươc nâu cơy, ta mooi căh muy đhêy ăt ting n’năc năc dzợ bơơn chêêc n’năl pazêng râu j’niêng cr’bưn, văn hoá âng manuyh Cơ Tu tơợ tân tung da dặ, đhưưng n’toong, bhrợ bh’nooch, họm tọm đác, lươt ooy ha rêê, lươt lêy zr’lụ taanh n’đooh a dooh, taanh apậ a nung lâng cha đợ chr’na đha năh a yêm âng vel đong. Coh ha dum, ta mooi năc xơợng pr’hát xa nul, bhr’ươl ba booch đhị oih… C’moo 2009, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng ơy pay 2 cr’noon Tà Lang, Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc bhrợ têng du lịch bhươl cr’noon pa têệt lâng bh’rợ pa dưr bh’rợ ch’choh b’băn lâng băn a chông axiu. T’cooh Đinh Văn Như năc vêy chr’hoong đoọng vặ zên bhrợ têng du lịch cruung đác: “Pr’luh cr’ăy vêy ta zâl cha groong đhanuôr zi năc đương hơnh deh ta mooi, ta mooi lươt la lêy, vêy bh’rợ tr’nêng, pr’ăt tr’mông đhanuôr vêy râu cha, vêy rây xấp lâng doọ lâh zr’năh k’đhap. Coh t’ngay bhiệc bhan căh cậ thứ 7, chủ nhật đợ ta mooi tươc bâc bhlâng lâng la lâh bâc. Coh ha y năc bhrợ t’bhưah tươc ooy pazêng pr’loọng đong n’lơơng ting bhrợ têng, đhanuôr Cơ Tu vêy thu nhập. Rơơm kiêng t’cooh xa nay cấp m’piing vêy xa nay bh’rợ bhrợ đong đhêy ăt, vêy bâc bh’rợ n’lơơng cơnh mát xa dzung, họm zơ nươu bắc âng đhanuôr đoọng bhrợ t’vaih p’xoọng râu bơơn pay pa chô đoọng ha đhanuôr Cơ Tu.”

Tơợ bh’rợ du lịch cruung đác bhươl cr’noon âng t’cooh Đinh Văn Như, bâc pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu coh chr’val Hoà Bắc ơy học tập ting bhrợ têng. Amoó Zơ Râm Thị Hồng, coh cr’noon Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, chr’hông Hoà Vang xay moon, amoó vặ zên tơợ Ngân hàng chính sách xã hội đoọng bhrợ têng bh’rợ du lịch cruung đác bhươl cr’noon, coh tr’nơơp năc vêy thu nhập z’zăng bâc: “Ta mooi tươc bâc năc azi bơơn râu pa chô công bâc, ba bi cơnh ađay đơơng ta mooi lươt la lêy, zêệ chr’na đha năh, apêê đoo đoọng p’xoọng zên, zăng lâh mơ ng’bhrợ ha rêê. Đươi vêy cơnh đêêc, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu z’zăng lâh mơ.”

Chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng vêy k’nặ 20 zr’lụ du lịch cruung đác bhươl cr’noon đh’rưah lâng bh’rợ tr’nêng ch’choh b’băn, bâc bhlâng đhị 2 chr’val Hoà Bắc lâng Hoà Ninh. Lâng bh’rợ dưr vaih bâc zr’lụ du lịch bhươl cr’noon đhị vel đong, UBND chr’hoong Hoà Vang ơy p’too moon pazêng chr’val ra lắp cr’lặ xay moon pa rơợt đhị zr’lụ buôn vaih đhr’năng hr’lêệng đác, zư lêy cruung đác, zư lêy môi trường. Lâng bh’rợ du lịch âng pazêng c’bhuh ma bhrợ, vel đong t’bhlâng ch’mêệt lêy, xay moon, pa choom đoọng zư lêy nhâm mâng râu têêm ngăn lâng liêm crêê ha đhanuôr.

T’cooh Nguyễn Thúc Dũng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng xay moon, UBND thành phố Đà Nẵng t’mêê bhrợ Đề án bhrợ têng lêy bh’rợ đươi dua du lịch đh’rưah lâng pa dưr bh’rợ ch’choh b’băn, choh crâng lâng băn achông axiu đhị chr’hoong Hoà Vang tơợ nâu cơy tươc c’moo 2025. UBND chr’hoong Hoà Vang ơy bhrợ têng đợ cr’noọ xa nay lêy pay ghít liêm. Ting n’năc, pazêng bh’rợ vêy ta lêy pay đoọng bhrợ têng lêy năc xơợng đươi pazêng xa nay cơnh: đươi dua cruung đác, bhươl cr’noon ting cơnh xa nay ng’zư lêy, căh choom pa hư râu pr’đươi zazum, căh choom bhrợ nha nhự đác lâng căh choom xăl đợ chr’noh chr’bêệt, nhâm mâng ooy xa nay têêm ngăn âng pr’ăt tr’mông. T’cooh Nguyễn Thúc Dũng xay moon p’xoọng: “Chính sách pa dưr du lịch bhươl cr’noon vêy đề án âng thành phố ơy vêy ta xay moon bhrợ têng, zooi đhanuôr vặ zên t’đui đoọng, pa choom, xay moon ooy du lịch, gr’hoót ooy cr’noọ xa nay môi trường, cruung đác lâng râu têêm ngăn… năc chr’hoong vêy đoọng bhrợ têng, đoọng ha muy chr’val tơợ 1 tươc 3 bh’rợ tươc c’moo 2025 k’rong xay vêy chr’hoong xay moon thành phố pa dưr bh’rợ n’nâu.”

Đề án bhrợ têng lêy bh’rợ đươi dua dịch vụ du lịch đh’rưah lâng pa dưr bh’rợ ch’choh, b’băn, choh crâng lâng băn achông axiu đhị chr’hoong Hoà Vang vêy ta bhrợ têng lâng đợ bâc năc căh lâh 15 bh’rợ. Bh’rợ bhrợ têng lêy du lịch ting cơnh bh’rợ n’nâu năc t’hươc ooy bh’rợ pa dưr nhâm mâng pazêng zr’lụ ch’choh b’băn, choh crâng, băn achông axiu âng chr’hoong Hoà Vang. T’cooh Trần Phước Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng xay moon: Thành phố t’bhlâng bhrợ pa dưr zr’lụ n’nâu dưr vaih zr’lụ ch’choh b’băn t’viêng pa têệt lâng bh’rợ du lịch, pa dzooc râu chr’năp âng kinh tế ch’choh b’băn, bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng, pa dưr thu nhập đoọng ha đhanuôr coh bhươl cr’noon: “Bh’rợ n’nâu bhrợ pr’đơợ đoọng ha đhanuôr xăl bh’rợ tr’nêng. Tơợ đanh chr’val Hoà Bắc căh vêy ngai lâh n’năl năc nâu cơy pa têệt đh’rưah bhlưa bh’rợ ch’choh b’băn lâng du lịch cruung đác, năc muy zr’lụ tươc la lêy vêy bâc ta mooi tươc, t’bhlâng k’đhơợng lêy liêm choom, g’đéch đhr’năng vaih râu nha nhự, bhrợ pa hư ooy môi trường. Nghị quyết HĐND công ơy xay moon ha 15 bh’rợ. Lêy pay pazêng bh’rợ lâng xay moon ghít bh’rợ n’nâu. K’rong bhrợ đươi dua coh đâu năc bhrợ têng lêy đhị đhăm k’tiêc ch’choh b’băn./.”

Đà Nẵng thí điểm phát triển dịch vụ du lịch

gắn với nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản

           PV Tuyết Lê-VOV miền Trung

         Đến nay, thành phố Đà Nẵng đã có gần 20 điểm du lịch sinh thái, cộng đồng gắn với sản xuất nông nghiệp. Thành phố này có chủ trương thí điểm phát triển du lịch trên đất nông nghiệp, quản lý chặt chẽ việc xây dựng cơ sở lưu trú gắn với bảo vệ môi trường. Phản ánh của PV Tuyết Lê tại miền Trung.

         Khuôn viên homestay của ông Đinh Văn Như, ở thôn Giàn Bí, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang rộng hơn 700 m2 được bao bọc bởi khe suối, núi đồi. Homestay được thiết kế đơn giản kiểu nhà sàn 2 tầng; tầng 1 là sảnh đón khách, khu ăn uống và sinh hoạt chung; tầng 2 là phòng nghỉ sức chứa 25 khách. Cách trang trí homestay nhẹ nhàng với tre gỗ, đá và các đồ dùng truyền thống của người Cơ Tu. Khi mô hình du lịch homestay ra đời, đồng bào Cơ Tu ở 2 thôn Tà Lang và Giàn Bí, xã Hoà Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng thành lập Tổ hợp tác du lịch cộng đồng gồm 45 thành viên, do ông Đinh Văn Như làm Tổ trưởng. Tổ này chia ra các nhóm ngành nghề như dệt thổ cẩm, đan lát, ẩm thực, cồng chiêng. Bà Đinh Thị Tin, ở thôn Giàn Bí cho biết: Từ khi có mô hình du lịch homestay, bà con tham gia dệt thổ cẩm, may các sản phẩm như ví, áo, túi xách…,phục vụ du khách, vừa gìn giữ văn hóa truyền thống của dân tộc mình, vừa nâng cao cuộc sống: “Bây giờ có du lịch cộng đồng đi xem mình dệt, khách cũng mua khăn làm quà kỷ niệm. Một tuần kiếm được 500 đến 700 ngàn đồng, nhờ du lịch cộng đồng phát triển mình, cũng có trang trải trong gia đình.”

        Đến đây, du khách không chỉ nghỉ ngơi thư giãn mà còn được trải nghiệm các phong tục, tập quán, văn hoá của người Cơ Tu qua các điệu múa “Vũ điệu dâng trời”, múa cồng chiêng, hát lý, tắm suối, lên nương rẫy, tham quan nghề dệt thổ cẩm, đan lát và thưởng thức đặc sản của địa phương. Đêm xuống, khách đắm mình trong các điệu múa cồng chiêng, hát giao duyên bên ánh lửa bập bùng… Năm 2009, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng đã chọn 2 thôn Tà Lang, Giàn Bí, xã Hòa Bắc thí điểm làm du lịch cộng đồng gắn với phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Ông Đinh Văn Như được huyện hỗ vay vốn để thành lập mô hình du lịch sinh thái: “Dịch bệnh được kiểm soát bà con mình tiếp tục đón khách, dẫn khách đi tham quan trải nghiệm, có việc làm, cuộc sống bà con có cái ăn, cái mặc và đỡ khổ hơn. Vào ngày lễ hay thứ 7, chủ nhật lượng khách đến đông và quả tải. Sắp tới nhân rộng cho các hộ khác để làm, đồng bào Cơ Tu có thu nhập. Mong muốn lãnh đạo cấp trên quan tâm cơ chế, cách để làm nhà lưu trú, có nhiều dịch vụ thêm như mát xa chân, tắm thuốc bắc của đồng bào để tạo thêm thu nhập cho đồng bào Cơ Tu.”

        Từ mô hình du lịch sinh thái cộng đồng của ông Đinh Văn Như, nhiều hộ đồng bào Cơ Tu ở xã Hoà Bắc đã học tập làm theo. Chị Zơ Râm Thị Hồng, ở thôn Giàn Bí, xã Hoà Bắc, huyện Hoà Vang cho biết, chị vay vốn từ Ngân hàng chính sách xã hội để đầu tư xây dựng mô hình du lịch sinh thái cộng đồng, bước đầu có thu nhập đáng kể: “Khách mà tới nhiều thì chúng tôi được hưởng lợi nhiều, ví dụ mình dẫn họ đi, nấu cho họ ăn uống, họ cho thêm tiền đỡ hơn lên rẫy, lên nương. Nhờ vậy cuộc sống của đồng bào Cơ Tu đỡ hơn nhiều.”

         Huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng có gần 20 điểm du lịch sinh thái cộng đồng kết hợp sản xuất nông nghiệp, tập trung chủ yếu tại 2 xã Hòa Bắc và Hòa Ninh. Trước việc nở rộ các cơ sở du lịch cộng đồng trên địa bàn, UBND huyện Hoà Vang đã chỉ đạo các xã lắp đặt biển cảnh báo an toàn ở những nơi dễ xảy ra tai nạn đuối nước, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, giữ gìn vệ sinh môi trường. Đối với hoạt động du lịch của các nhóm tự phát, địa phương tăng cường tuần tra, tuyên truyền, hướng dẫn nhằm bảo đảm an ninh trật tự và an toàn cho người dân.

       Ông Nguyễn Thúc Dũng, Phó Chủ tịch UBND huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng cho biết, UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành Đề án thí điểm khai thác dịch vụ du lịch kết hợp phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại huyện Hòa Vang từ nay đến năm 2025. UBND huyện Hoà Vang đã xây dựng và ban hành bộ tiêu chí chấm chọn cụ thể. Theo đó, các mô hình được lựa chọn thí điểm phải tuân thủ các nguyên tắc như: khai thác không gian theo hướng bảo vệ, không phá vỡ cảnh quan chung, không gây ô nhiễm nguồn nước và không thay đổi kết cấu cây trồng, đáp ứng các yêu cầu về bảo đảm an ninh trật tự. Ông Nguyễn Thúc Dũng cho biết thêm: “Chính sách phát triển du lịch cộng đồng có đề án của thành phố đã được phê duyệt rồi, hỗ trợ cho người dân vay vốn ưu đãi, hướng dẫn du lịch, cam kết các tiêu chí về môi trường, cảnh quan về an ninh trật tự… thì huyện mới cho hoạt động, cho mỗi xã 1 đến 3 mô hình đến năm 2025 tổng kết được huyện đề xuất thành phố phát triển mô hình loại hình này.”

          Đề án thí điểm khai thác dịch vụ du lịch kết hợp phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại huyện Hòa Vang được triển khai với số lượng không quá 15 mô hình. Việc thí điểm khai thác du lịch theo mô hình này hướng đến mục tiêu phát triển bền vững các vùng nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản của huyện Hòa Vang. Ông Trần Phước Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho biết: Thành phố tập trung xây dựng vùng này trở thành những điểm nông nghiệp xanh gắn với khai thác dịch vụ du lịch, gia tăng giá trị kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn:  “Mô hình này tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi ngành nghề. Lâu nay xã Hoà Bắc, có ai biết đến nhưng đến nay kết hợp vừa nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái, là một điểm đến đó thu hút khách rất đông, cố gắng quản lý cho tốt, tránh trường hợp ô nhiễm gây ra huỷ hoại về môi trường. Nghị quyết HĐND cũng chỉ cho 15 mô hình. Lựa chọn các mô hình và công khai minh bạch việc này ra. Đầu tư kinh doanh khai thác ở đây là cho thí điểm trên đất nông nghiệp./.”