Bâc ngai năc ta bơơn zên chroót zên đong trọ ăt tớt coh bấc c’xêê n’nâu ơy, pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap, bhrợ t’vaih rau zr’năh k’đhap ooy bh’rợ bhrợ cha. Nâu đoo năc muy coh pazêng rau bhrợ t’vaih mốp loom coh đhanuôr t’mêê vêy Apêê lươt ch’mêệt lêy âng Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng ơy xay moon bêl ch’mêệt lêy đhị Dự án Zr’lụ đhăm ăt mamông t’mêê đươi ha bh’rợ pa tơơi dự án c’lâng lướt n’đăh mặt t’ngay lơớp đhị chr’val Hoà Vang, chr’hoong Hoà Vang ty ahay, nâu cơy năc chr’val Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng

Dự án Zr’lụ đhăm ăt mamông t’mêê đươi ha bh’rợ pa tơơi bhrợ c’lâng vành đai n’đăh mặt t’ngay lơơp đhị chr’val Hoà Phong, chr’hoong Hoà Vang l’lăm ahay, nâu cơy năc chr’val Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng vêy ta moon k’rong bhrợ coh c’xêê 7/2019. Dự án pazêng vêy 251 đhăm k’tiếc ăt t’mêê, đớc đoọng ha pazêng pr’loọng đong crêê ta pa tơơi đoọng bhrợ c’lâng n’đăh mặt t’ngay lơơp lâng muy bơr dự án la lay. Coh x’rịa c’xêê 11 c’moo 2021, dự án tơơp bhrợ têng, tươc nâu cơy năc công z’zăng liêm choom năc k’tiếc dzợ ta lơi ta uah. Ban k’đhơợng lêy dự án năc nhăn bhr’lậ pa đanh cr’chăl bhrợ dự án tước c’moo 2027 đoọng ch’mêệt lêy lâng pazao đoọng, chroót zên công trình.

Zr’lụ đhăm ăt mamông t’mêê n’nâu ăt coh m’pâng clung ruộng, căh loon pa têệt ooy zr’lụ đhanuôr ăt mamông. Đhanuôr coh zr’lụ crêê ta pa tơơi căh ơy ta đoọng bha ar bhrôông tu cơnh đêêc năc căh ơy bơơn bhrợ đong ăt. Bấc pr’loọng đong năc lướt vặ ăt đong trọ căh cậ ăt coh đong bhuh xoọng. T’cooh Lê Hữu Hạo, ăt coh cr’noon Cẩm Toại Trung, chr’val Hoà Vang môp loom moon, tu zập c’xêê bil 5 ức đồng tu nhà nước căh dzợ zooi zên vặ đong ăt.

“Đhanuôr zi vêy bấc ngai crêê ta pay pa chô k’tiếc ăt, năc xoọc đâu căh ơy vêy k’tiếc đoọng bhrợ đong ăt, tu căh ơy vêy xa nay xay moon chr’năp âng k’tiếc, tu cơnh đêêc năc căh ơy vêy bha ar bhrôông. Nhà nước công lứch cr’chăl zooi zên vặ đong ăt. Xoọc đâu năc ma chroót zên vặ đong ăt 6 c’xêê n’nâu lâh 30 ức đồng, nâu cơy bhrợ bha ar nhăn zooi p’xoọng zên vặ đong ăt”.

Đhanuôr đớc đoọng k’tiếc bhrợ công trình lum bấc rau zr’năh k’đhap, zập c’xêê bil k’ức đồng lướt vặ đong ăt. Cơnh đêếc, trách nhiệm âng chính quyền vel đong lâng pazêng ngành chức năng h’cơnh ooy?. P’căh mặt Trung tâm Pa dưr đhăm k’tiếc thành phố Đà Nẵng - Đhị zr’lụ 4 prá xay, rau tu bha lâng zih đoọng bha ar xay moon quyền đươi k’tiếc đhị đhăm ăt mamông t’mêê năc tu căh ơy vêy xa nay xay moon chr’năp âng k’tiếc (ng’đớc năc hệ số K), ng’xay moon chr’năp p’xoọng lâng đợ đhăm k’tiếc ăt mamông t’mêê âng pr’loọng đong đhanuôr xăl zr’lụ ăt mamông tợơ chr’val Hoà Khương ty ahay tước ooy chr’val Hoà Phong (ty).

T’cooh Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Trung tâm Pa dưr đhăm k’tiếc - đhị zr’lụ 4 xay moon, bh’rợ ch’mêệt ley xay moon rau chr’năp dzoóc p’xoọng năc t’vaih rau zr’năh k’đhap ha pr’loọng đong vêy đhăm k’tiếc ăt xăl tơợ vel đong n’nâu tước ooy vel đong n’lơơng năc k’đhap pa bhlâng. Ta đang moon thành phố ch’mêệt lêy cớ quy định ooy xa nay n’nâu đoọng choom crêê cơnh:

“Xa nay xay moon âng thành phố coh l’lăm ahay, bêl xăl zr’lụ đhăm ăt mamông t’mêê, lâh đợ bh’rợ t’vaih đhăm ăt mamông năc đhanuôr kiêng xăl ooy đhăm ăt t’mêê năc ng’đớp t’đui ooy hệ số. Hân đhơ cơnh đêêc, bh’rợ bha lâng năc bh’rợ ra pặ coh bh’rợ t’vaih đhăm ăt mamông t’mêê ơy vêy ta xay moon, năc êêh rau la lay cơnh xa nay bh’rợ, tu ahêê căh vêy k’tiếc coh vel đong crêê ta pa chô k’tiếc, năc chô đơơng ooy pazêng chr’vak đăn đêêc ơy vêy đhăm k’tiếc đoọng đươi pazêng đợ đhăm k’tiếc đơ xưa coh zr’lụ n’năc. Ta đang moon Apêê lươt ch’mêệt lêy vêy bh’rợ đoọng zooi đhanuôr bhr’lậ zr’năh k’đhap n’nâu”.

Đhanuôr coh zr’lụ crêê ta pay pa chô k’tiếc ty ơy lum rau zr’năh k’đhap tu pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap, đhị ăt mamông tr’xăl. Bh’rợ zih p’căh chr’năp âng k’tiếc đoọng bhrợ t’vaih bha ar bhrôông đoọng ha đhanuôr năc êêh rau n’lất âng đhanuôr. Rau bil hư n’nâu, đhanuôr năc vêy ta zooi căh?

T’cooh Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND chr’val Hoà Vang prá xay, xa nay pa tơơi năc âng chính quyền ta đang moon ha dợ đhanuôr căh vêy kiêng. Nâu cơy, ahêê lêy pay đươi cơnh hệ số bhr’lậ chr’năp âng k’tiếc, xay moon chr’năp âng k’tiếc dzoóc p’xoọng lâng đợ đhăm k’tiếc ăt mamông t’mêê âng pazêng pr’loọng đong xăl zr’lụ ăt mamông t’mêê năc căh ơy crêê cơnh. T’cooh Lê Phú Nguyện k’rang, ha dang căh ng’đươi hệ số n’nâu năc coh t’tun bêl ch’mêệt lêy, kiểm toán tươc năc k’đhap đoọng choom prá xay, đhr’năng vêy rau n’lất, năc ha dang đươi năc k’đhạp ng’prá xay đoọng đhanuôr xơợng đươi:

“Xa nay âng Đảng, Nhà nước năc đớc  đoọng đhăm ăt mammông t’mêê năc ma mơ lâng liêm choom laah mơ zr’lụ ăt mamông ty, năc đhanuôr apêê đoo căh tộ tước ăt. Nâu đoo năc tu căh vêy k’tiếc đhị đêêc, ahêê năc đơơng apêê đoo lươt ăt ooy lơơng. Apêê đoo kiêng vêy đhị ăt mamông nhâm mâng ha dợ ahêê dưr bhrợ cơnh đêêc năc căh ơy crêê. Bêl pr’ăt tr’mông âng apêê đoo zr’năh k’đhap, bh’rợ bhrợ cha cung lum zr’năh k’đhap, vêy ng’prá xay ooy rau bil hư âng apêê ađoo căh? Ha dợ k’đhơợng xay hành chính nhà nước năc nhâm mâng đh’rưah ooy crêê cơnh xa nay pháp luật lâng chr’năp bhlâng năc crêê cơnh, tơợ đêêc năc vêy đhanuôr tộ đươi, xã hội năc ha dợ mr’cơnh cr’noọ xa nay”.

Ng’xay n’đăh xa nay pháp lý, t’cooh Nguyễn Ngọc Chinh, Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư thành phố Đà Nẵng, manuyh coh Apêê lươt ch’mêệt lêy ta đang moon năc ch’mêệt lêy cớ xa nay pháp lý bêl đươi hệ số K lâng đhanuôr crêê ta pay pa chô k’tiếc đoọng tước ăt ooy đhăm ăt mamông t’mêê. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Ngọc Chinh, tơợ bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy pazêng rau bha ar bha tơ pháp luật năc hệ số K n’nâu căh ơy vêy đợ xa nay xay moon  gthít hân đoo:

“Nâu cơy đhăm k’tiếc dự án n’năc năc căh ơy pay đoọng ha đhanuôr năc hân tơợ ooy ng’xay moon chr’năp âng thị tường đoọng dap lêy. Chr’năp âng thị trường năc chr’năp hân đoo? Rau chr’năp âng ahêê đươi năc coh mạng căh cậ ng’đươi ooy bh’rợ công chứng? Xa nay pháp lý năc căh vêy xa nay hân đoo xay moon ooy xa nay n’nâu. Ting cơnh azi nâu đoo năc bhrợ t’vaih rau zr’năh k’đhap ha đhanuôr, năc ng’đươi ooy xa nay pháp lý hân đoo đoọng pay pa chô năc căh ơy vêy”.

T’cooh Lê Trí Thanh, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng prá xay, bh’rợ bhrợ t’vaih pazêng zr’lụ ăt mamông t’mêê ha dang pr’đươi hạ tầng căh liêm choom lâng pazêng rau bha ar bha tơ căh crêê cơnh cr’noọ xa nay crêê cơnh âng đhanuôr năc căh ơy liêm choom cơnh xa nay âng Đảng lâng Nhà nước.

Crêê tước ooy bh’rợ đươi dua hệ số K coh bh’rợ xay moon rau chr’năp âng k’tiếc, t’cooh Lê Trí Thanh prá xay, năc prá xay ooy pazêng cơ quan chức năng, ha dang căh năc apêê vel đong căh n’năl cơnh bhrợ têng lâng đhr’năng n’nâu dzợ dưr vaih coh đanh đươnh. T’cooh Lê Trí Thanh prá xay, ooy rau bha lâng, c’lâng xa nay âng Đảng lâng Nhà nước ơy xay moon ghít, ng’bhrợ đhăm ăt mamông t’mêê năc liêm choom lâh mơ đhị đhăm ăt mamông đơ ty. Coh đhr’năng k’tiếc ăt đhị zr’lụ crêê ta pay pa chô k’tiếc căh dzợ vêy k’tiếc năc đoọng đhị lơơng, ha dang đhanuôr bơơn đươi rau liêm choom m’bứi năc oó lâh ng’bhrợ ghít bhlâng, căh choom k’dua đhanuôr đoọng p’xoọng zên prặ hân đoo dzợ:

“Ooy xa nay bha lâng, ra pặ đhị ăt mamông t’mêê năc đhị ăt mamông t’mêê năc liêm choom lâh mơ coh zr’lụ ty. Apêê đoo xoọc ăt têêm ngăn, nâu cơy ahêê bhrợ công trình bhrợ t’vaih rau zr’năh k’đhap ooy pr’ăt tr’mông âng apêê đoo năc apêê căh vêy kiêng. Ahêê đơơng âng đhanuôr tươc ăt mamông đhị lơơng vêy pr’ăt tr’mông liêm pr’hay lâh mơ năc đoo trách nhiệm âng hêê, ahêê công xơợng bhui har lâh mơ. Ooy xa nay bh’rợ n’nâu năc lêy xay bhrợ ghít bêl xay bhrợ chính sách. Azi năc pa chăp ch’mêệt lêy p’xoọng, vêy xa nay ta đang moon bhr’lậ pa liêm rau zr’năh k’đhap n’nâu”.

Xa nay âng thành phố Đà nẵng zih bhrợ t’vaih hệ số bhr’lậ chr’năp âng k’tiếc bhrợ ha k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr lum zr’năh k’đhap. T’ngay 22/4/2026, Đài P’rá Việth Nam ơy vêy bha ar xrặ “N’dúp xay moon tu n’đăh piing, n’đăh piing năc moon… ng’đương, đhanuôr vêy đhăm k’tiếc ăt mamông t’mêê năc căh ơy choom choh đong”, xay truih rau căh ơy liêm choom t’mêê ta moon n’têh.

Lâh 1 c’xêê ơy, hân đhơ đhanuôr ta đang moon, báo chí xay truih năc chính quyền lâng ngành chức năng âng thành phố công căh ơy xay bhrợ ghít liêm đoọng đhanuôr đoọng bh’rợ đhanuôr ơy vêy đhăm k’tiếc ăt mamông t’mêê năc căh ơy choom coh đong tu căh ơy vêy bha ar bhrôông. Đhr’năng n’nâu xoọc dưr vaih lâng đanh đươnh pa bhlâng dưr vaih tơợ c’moo n’nâu tước ooy c’moo n’tôh đhị zr’lụ thành phố Đà Nẵng, bhrợ t’vaih rau zr’năh k’đhap đanh đươnh coh đhanuôr.

Đhanuôr năc đương r’rơơm apêê t’cooh xa nay thành phố Đà Nẵng xay bhrợ ghít lâh mơ ooy trách nhiệm, toom pazêng cha năc manuyh, c’bhuh crêê tước ooy đợ rau mốp loom âng đhanuôr đhị zr’lụ ăt mamông t’mêê./.

ĐÀ NẴNG CHẬM BAN HÀNH GIÁ ĐẤT, DÂN GIẢI TỎA MỎI MÒN CHỜ SỔ ĐỎ TÁI ĐỊNH CƯ

Khu tái định cư chưa có đường kết nối, bỏ hoang nhiều năm. Chính quyền, cơ quan chức năng thành phố Đà Nẵng chậm ban hành giá đất, người dân trong vùng giải tỏa không được cấp sổ đỏ đất tái định cư nên không thể làm nhà ở. Nhiều người buộc phải kiếm tiền thuê nhà trọ để ở nhiều tháng nay, cuộc sống xáo trộn, sinh kế ảnh hưởng. Đây là một trong những vấn đề gây bức xúc trong nhân dân vừa được Đoàn giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng chỉ ra khi giám sát tại Dự án Khu tái định cư phục vụ giải tỏa dự án tuyến đường vành đai phía Tây tại xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang cũ, nay là xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

Dự án Khu tái định cư phục vụ giải toả tuyến đường vành đai phía Tây tại xã Hoà Phong, huyện Hòa Vang trước đây, nay là xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng được phê duyệt đầu tư vào tháng 7/2019. Dự án gồm 251 lô đất tái định cư, bố trí cho các hộ dân giải tỏa để làm đường vành đai phía Tây và một số dự án khác. Cuối tháng 11 năm 2021, dự án khởi công xây dựng, đến nay cơ bản hoàn thành nhưng đất vẫn bỏ hoang phí. Ban Quản lý dự án phải xin điều chỉnh kéo dài thời gian thực hiện dự án đến năm 2027 để nghiệm thu bàn giao, quyết toán công trình.

Khu tái định cư này nằm biệt lập giữa đồng ruộng, chưa khớp nối đường với dân cư bên ngoài. Người dân trong vùng giải tỏa chưa được cấp sổ đỏ nên chưa thể làm nhà ở. Nhiều hộ dân buộc phải đi thuê nhà trọ hoặc ở nhờ nhà người thân. Ông Lê Hữu Hạo, ở thôn Cẩm Toại Trung, xã Hòa Vang bức xúc, vì mỗi tháng mất 5 triệu đồng vì nhà nước không còn hỗ trợ tiền thuê nhà:

“Người dân chúng tôi có nhiều người giải tỏa toàn bộ nhà đất, nhưng hiện nay vẫn chưa có đất để làm nhà, vì chưa có giá đất nên chưa có sổ đỏ. Nhà nước cũng hết thời hạn hỗ trợ tiền thuê nhà rồi. Giờ phải tự bỏ tiền thuê nhà 6 tháng nay hết 30 triệu đồng, bây giờ đang làm đơn xin hỗ trợ thêm tiền thuê nhà ở”.

Người dân nhường đất để làm công trình chịu quá nhiều vất vả, mỗi tháng mất hàng triệu đồng đi thuê chỗ ở tạm. Vậy trách nhiệm của chính quyền địa phương và các ngành chức năng như thế nào?. Đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng– Chi nhánh khu vực 4 cho biết, nguyên nhân chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tái định cư do chưa có đơn giá thu tiền sử dụng đất, chưa xác định được giá đất và chưa có hệ số điều chỉnh giá đất (gọi tắt là hệ số K), tính giá trị tăng thêm đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi khu tái định cư từ xã Hòa Khương (cũ) sang xã Hòa Phong (cũ).

Ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng– Chi nhánh khu vực 4 cho rằng, việc xác định hệ số tính giá trị tăng thêm áp dụng đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi từ địa phương này đến địa phương khác rất khó. Đề nghị thành phố xem xét lại quy định này cho hợp lý: 

“Quy định của thành phố trước đây, khi chuyển đổi khu tái định cư, ngoài phương án tái định cư mà người dân có nhu cầu chuyển đổi đến vị trí mới thì phải nhân theo hệ số. Tuy nhiên, ở đây là việc bố trí trong phương án tái định cư đã được duyệt, chứ không phải ngoài phương án, bởi vì mình không có quỹ đất ở địa bàn giải tỏa, mà phải đưa về các xã lân cận đã có quỹ đất để tận dụng quỹ đất thừa ở khu vực đó. Đề nghị Đoàn giám sát có ý kiến phản biện giúp cho người dân tháo gỡ khó khăn này”.

Người dân vùng giải tỏa vốn phải chịu thiệt thòi vì cuộc sống bị xáo trộn, chỗ ở thay đổi. Việc chậm ban hành giá đất để cấp sổ cho dân đâu phải lỗi của người dân. Thiệt hại này, người dân có được xem xét hỗ trợ?

Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang cho rằng, chủ trương giải tỏa là do chính quyền yêu cầu chứ bản thân người dân không mong muốn. Bây giờ, mình đi áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất, tính giá trị tăng thêm đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi khu tái định là chưa hợp lý. Ông Lê Phú Nguyện lo ngại, nếu không áp dụng hệ số này thì sau này khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán vào rất khó giải thích, nguy cơ sai phạm, nhưng nếu áp dụng thì rất khó thuyết phục được dân:

“Quan điểm của Đảng, Nhà nước là bố trí tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ nhưng mà dân họ có muốn đi đâu. Đây là do không có đất tại chỗ, mình phải đưa họ đi chỗ khác. Họ mong cho có chỗ ở để ổn định mà mình lại tiếp cận như thế là không đúng. Khi họ bị xáo trộn cuộc sống gia đình, xáo trộn sinh kế, có tính hệ số thiệt hại cho họ  không? Mà quản lý hành chính nhà nước phải đảm ứng đồng thời về tuân thủ pháp luật và quan trọng hơn là phải hợp lý thì người dân mới đồng thuận, xã hội mới đồng thuận". 

Nhìn ở góc độ pháp lý, ông Nguyễn Ngọc Chinh, Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư thành phố Đà Nẵng, thành viên Đoàn giám sát đề nghị cần xem xét lại vấn đề pháp lý khi áp dụng hệ số K đối với người dân bị giải tỏa vào tái định cư. Theo ông Nguyễn Ngọc Chinh, qua nghiên cứu các văn bản pháp luật thì hệ số K này không có một quy định nào chi tiết.

“Bây giờ lô đất dự án đó chưa cấp cho người dân thì lấy đâu ra giá thị trường mà tính. Giá thị trường là giá nào?. Giá  chúng ta căn cứ giá rao bán trên mạng hay là căn cứ vào hồ sơ công chứng? Cơ sở pháp lý không có một cái cụ thể nào cả. Chúng tôi cho rằng cái này gbất lợi cho người dân, nhưng cơ sở pháp lý để thu thì chưa có”.

Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trật Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng cho rằng, việc xây dựng các khu tái định cư nếu chất lượng hạ tầng không đảm bảo và các thủ tục không đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân là không phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Liên quan việc áp dụng hệ số K trong tính giá đất, ông Lê Trí Thanh cho biết, sẽ có ý kiến với các cơ quan chức năng, nếu không các địa phương sẽ lúng túng và tình trạng này còn kéo dài. Ông Lê Trí Thanh nêu quan điểm, về mặt nguyên tắc, chủ trương của Đảng và Nhà nước nêu rõ, bố trí tái định cư thì nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ. Trong điều kiện quỹ đất trên địa bàn hộ giải tỏa không có phải bố trí chỗ khác, nếu dân có hưởng lợi thêm một chút thì cũng đừng quá khắt khe, không nên bắt người dân phải nộp thêm một cái khoản chênh lệch:

“Về mặt nguyên tắc, bố trí tái định cư thì nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ. Họ đang ở ổn định, bây giờ mình đi làm công trình làm xáo trộn cuộc sống của họ lên chứ họ đâu có muốn. Mình đưa bà con đi tới một chỗ khác mà cuộc sống của họ tốt lên đó là trách nhiệm của mình, mình cũng cảm thấy vui chứ. Chỗ này cần cân nhắc về thực hiện chính sách. Chúng tôi sẽ nghiên cứu kỹ thêm, có kiến nghị tháo gỡ việc này".

Câu chuyện thành phố Đà Nẵng chậm ban hành hệ số điều chỉnh giá đất khiến hàng trăm hộ dân lâm cảnh khổ sở. Ngày 22/4/2026, Đài Tiếng nói Việt Nam đã có bài “Dưới đá lên, trên bảo... chờ, dân có đất tái định cư nhưng chưa thể xây nhà”, phản ánh sự bất cập vừa nêu.

Hơn 1 tháng trôi qua, mặc cho người dân kêu ca, báo chí phản ánh nhưng chính quyền và ngành chức năng của thành phố cũng chưa xử lý triệt để việc dân giải tỏa có đất tái định cư nhưng không thể làm nhà vì chưa có sổ đỏ. Tình trạng này đang diễn ra và kéo dài nhiều năm nay tại nhiều khu tái định cư trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, gây bức xúc kéo dài trong nhân dân.

Người dân mong chờ và kỳ vọng những người đứng đầu thành phố Đà Nẵng sẽ vào cuộc quyết liệt làm rõ trách nhiệm, xử lý các cá nhân, tập thể liên quan những bức xúc của người dân tại các khu tái định cư./.