Pr’ăt tr’mông pr’loọng đong zr’năh k’đhap, zâp t’ngay, p’căn Lê Thị Niên, ăt coh chr’val Hòa Sơn, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng năc lươt bhrợ thuê cơnh phụ hồ, lươt zooi bh’rợ đong ha pêê n’lơơng đoọng t’mông pr’loọng đong. P’căn Niên vêy 3 p’nong ca coon năc 1 p’nong crêê chất độc da cam, bhr’bhôh bhr’pooc, zâp chu plêêng tr’xăl, ca coon n’jưih âng đoo năc Trương Minh Phú dưr jeh môp, cr’pâl gr’lung, xang năc dưr mut ooy lơơng… N’đhang tơợ bêl a chau ting pâh ăt ma mông coh Trung tâm, bơơn apêê angăh, adêy p’too pa choom, a chau âi năl t’mooh, pa prá liêm choom lâh a hay. P’căn Lê Thị Niên pa prá:“Bêl coh đong a chau căh năl râu rí, moot ooy đâu apêê a ngăh a dêy coh trường pa choom đoọng năc nâu câi a chau âi năl bâc râu, lum ngai công t’mooh pa prá. Pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap. Achau học coh đâu zêng đoọng k’gooh. Chăp hơnh a ngăh a dêy coh Trung tâm băn par a chau tươc t’ngay đâu.”

Trung tâm Zư lêy ma nưih crêê chất độc da cam lâng p’niên ta bhuch xr’dô thành phố Đà Nẵng băn par, zư x’mir lêy, pa choom bh’rợ đoọng k’gooh ha 120 p’niên tơợ 10 c’moo năc a têh. Lâh bh’rợ pa choom c’năl văn hóa, Trung tâm dzợ  ta luôn bhrợ giao lưu văn nghệ, thể dục – thể thao, zư x’mir lêy c’rơ, padưr chức năng, vật lý trị liệu, zooi apêê a đhi bơơn năl bâc ooy văn hóa lâh. Zâp t’ngay, cán bộ, nhân viên đhị Trung tâm dzợ ting pâh ca ih xa nâp, bhrợ hương, băn a tưch a oc, choh bhơi r’veh đoọng pa dưr râu pa chô, p’xoọng ch’na ha pêê a đhi. A moó Nguyễn Thị Kim Yến vêy lâh 15 c’moo, zư x’mir lêy p’niên k’tứi crêê boọ chất độc da cam đhị Trung tâm Zư x’mir lêy ma nưih crêê chất độc da cam lâng p’niên ta bhuch xr’dô, cơ sở 3, chr’val Hòa Nhơn, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đoọng năl:“Ha dang căh vêy la lua loom cr’er năc căh vêy choom zư lêy apêê a đhi mă. Tu a zi bhrợ coh đâu zên lương đệ, zâp râu t’dang moon tơợ râu chroi đoọng âng apêê liêm loon, n’đhang năc tu loom chăp dêr apêê a đhi năc ăt bhrợ pa tươc nâu câi. Zư x’mir lêy apêê a đhi zr’năh k’đhap bâc bêl đhur loom, năc công p’zay, đơơng chô bâc loom cr’er băr dzang đoọng apêê a đhi choom dưr ta clơ liêm, choom ăt ma mông lâng zâp ngai.”

Zâp c’moo, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trung tâm Zư x’mir lêy ma nưih crêê chất độc da cam lâng p’niên k’tứi da dô Đà Nẵng ting pâh bâc lơp pa choom đoọng ooy bh’rợ zư x’mir lêy lâng c’lâng bh’rợ pa choom đoọng liêm glăp ha ting cha năc. Tươc đâu, pa zêng nhân viên âng Trung tâm zêng bơơn năl ghit c’năl bh’rợ âng đay, z’hai ăt prá lâng p’niên, p’rá t’nil đoọng ha p’niên tung bhăng.

Đà Nẵng xooc vêy lâh 5.000 cha năc crêê chất độc da cam, coh đêêc vêy 1.400 p’niên k’tứi. Bâc ngau pr’loọng đong pa bhlâng zr’năh da dô; vêy bâc đong vaih 2-3 cha năc crêê chất độc da cam. Apêê ngai crêê cr’đơơng chất độc da cam lâng khuch goo n’lơơng cơnh tung, bhr’bhôh, khuch têy, dzung… Tu cơnh đêêc, buôn vêy loom ca chit, căh pân ăt lum prá lâng apêê n’lơơng. T’cooh Tô Năm, Chủ tịch Hội ma nưih crêê chất độc da cam thành phố Đà Nẵng đoọng năl: Cr’chăl ha nua, Hội âi p’too moon k’zêt tỷ đồng tơợ apêê tổ chức liêm loom đoọng zư x’mir lêy ma nưih crêê chất độc da cam. Đh’rưah lâng n’năc, thành phố Đà Nẵng dzợ xră bhrợ bâc chính sách cơnh: Zooi đoọng zên bhrợ đong ăt, pay đoọng zên bhrợ cha… zooi pr’loọng đong ma nưih crêê chất độc da cam pa dưr bh’rợ tr’nêng vêy pr’ăt tr’mông liêm lâh:“Apêê achau tơợ bêl k’rong chô ooy Trung tâm tươc đâu, apêê achau dưr liêm choom ting t’ngay, vêy muy pr’ăt tr’mông za zum liêm glăp. Apêê achau học đhị đêêc bơơn zooi đoọng ch’na yêm. Bơơn râu zooi đoọng âng zâp câp, chính quyền, apêê tổ chức cha năc ma nưih. N’đhơ cơnh đêêc, pr’ăt tr’mông âng ma nưih crêê chất độc da cam công dzợ bâc râu zr’năh k’đhap. Apêê crêê chất độc da cam ta luôn k’rong p’too moon pr’đơợ zooi đoọng ha ma nưih crêê da cam vêy pr’ăt tr’mông doó lâh zr’năh k’đhap.”

Trung tâm Zư x’mir lêy ma nưih crêê bọo chất độc da cam lâng p’niên ta bhuch da dô thành phố Đà Nẵng căh muy năc đhị băn par, zư x’mir lêy, pa dưr chức năng ha pêê ca ay, khuch goo năc dzợ đhị bhrợ pa dưr râu p’rơơm, băn pa dưr loom grơơ, p’too moon loom t’bhlâng dưr z’lâh đoọng ăt ma mông đh’rưah lâng zâp ngai âng apêê ta bhuch da dô, xr’dô zr’năh tu chất độc da cam./.

Mái nhà chung ấm áp nghĩa tình của nạn nhân chất độc da cam.

PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

Hơn 15 năm hoạt động, Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng trở thành mái nhà chung ấm áp cho trẻ em là nạn nhân chất độc da cam, trẻ em khuyết tật hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đây không chỉ là nơi vui chơi, học tập mà còn là nơi giúp các em xoá đi mặc cảm tự ti để vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống.

Hoàn cảnh gia đình khó khăn, hàng ngày, bà Lê Thị Niên, ở xã Hoà Sơn, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng phải đi làm thuê như phụ hồ, đi giúp việc nhà để kiếm tiền trang trải trong gia đình. Bà Niên sinh được 3 người con thì 1 cháu nhiễm chất độc da cam, thiểu năng trí tuệ, mỗi lần trái gió trở trời, con trai của bà là Trương Minh Phú lại lên cơn động kinh, quậy phá, rồi bỏ nhà đi…Thế nhưng từ khi cháu tham gia sinh hoạt tại Trung tâm, được các cô, chú dạy dỗ, cháu biết chào hỏi, tiến bộ hơn trước rất nhiều. Bà Lê Thị Niên tâm sự: “Hồi ở nhà cháu không biết gì cả, vào đây các cô chú ở trường tập nên giờ cháu đã hiểu biết hết, gặp ai cũng chào hỏi lễ phép. Hoàn cảnh khó khăn. Cháu học ở đây hoàn toàn miễn phí. Cám ơn các cô chú trong Trung tâm nuôi dưỡng cháu đến ngày hôm nay.”

Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng nuôi dưỡng, chăm sóc, dạy nghề miễn phí cho 120 trẻ từ 10 tuổi trở lên. Ngoài việc dạy kiến thức văn hoá, Trung tâm còn thường xuyên tổ chức giao lưu văn nghệ, thể dục- thể thao, chăm sóc sức khoẻ, phục hồi chức năng, vật lý trị liệu, giúp các em tiếp thu kiến thức văn hóa dễ hơn. Hàng ngày, cán bộ, nhân viên tại Trung tâm còn nhận gia công hàng may mặc, làm nhang, tăng gia sản xuất như nuôi heo, gà, trồng rau để tăng thêm thu nhập, cải thiện dinh dưỡng bữa ăn cho các em. Chị Nguyễn Thị Kim Yến có hơn 15 năm, chăm sóc trẻ em nhiễm chất độc da cam tại Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh, cơ sở 3, xã Hoà Nhơn, huyện Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng cho biết:“Nếu không có tâm huyết không thể chăm các em được. Vì chúng tôi làm đây mức lương thấp, tất cả kêu gọi của nguồn vận động, nhưng vì tấm lòng yêu thương các em ở lại đến ngày hôm nay. Chăm sóc các em khó nhiều lúc nản chí, mình phải biết kiên trí, đem niềm yêu thương lan toả để các em được tiến bộ, hoà nhập.”

Hàng năm, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh Đà Nẵng tham gia nhiều lớp tập huấn về, nghiệp vụ công tác xã hội và phương pháp dạy học phù hợp từng đối tượng. Đến nay, hầu hết nhân viên của Tung tâm đều nắm vững kiến thức công tác xã hội, kỹ năng giao tiếp với trẻ, ngôn ngữ ký hiệu cho trẻ khiếm thính.

Đà Nẵng hiện có hơn 5.000 ngàn nạn nhân chất độc da cam, trong đó có 1.400 trẻ em. Nhiều trường hợp hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn; có những nhà có 2 -3 cháu bị nhiễm chất độc da cam. Các nạn nhân bị ảnh hưởng chất độc da cam và khuyết tật nhiều dạng như khiếm thính, thiểu năng trí tuệ, khuyết tật hệ vận động về tay, chân...Do đó, thường mang tâm lý mặc cảm, tự ti, khó hòa nhập cộng đồng. Ông Tô Năm, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam thành phố Đà Nẵng cho biết: Thời gian qua, Hội đã vận động hàng chục tỷ đồng từ các tổ chức từ thiện để chăm lo nạn nhân chất độc da cam. Cùng với đó, thành phố Đà Nẵng còn ban hành nhiều chính sách như: hỗ trợ kinh phí làm nhà ở, cấp vốn, trao phương tiện sinh kế…giúp gia đình nạn nhân chất độc da cam phát triển sản xuất có cuộc sống tốt hơn:“Các cháu từ khi tập trung về Trung tâm đến nay, các cháu tiến bộ từng ngày, có một cuộc sống chung hoà đồng. Các cháu học tại đó được hỗ trợ dinh dưỡng. Được sự hỗ trợ của các cấp, chính quyền, các tổ chức cá nhân trong cộng đồng. Tuy nhiên đời sống của nạn nhân chất độc da cam vẫn còn những khó khăn nhất định. Hội Nạn nhân chất độc da cam luôn luôn tập trung vận động nguồn lực hỗ trợ cho nạn nhân da cam có cuộc sống đỡ vất vả hơn.”

Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng không chỉ là nơi nuôi dưỡng, chăm sóc, phục hồi chức năng cho những nạn nhân, trẻ khuyết tật mà còn là nơi gieo mầm hy vọng, nuôi dưỡng ý chí, tiếp thêm nghị lực, cổ vũ khát vọng sống và vươn lên hòa nhập cộng đồng của những mảnh đời thiệt thòi, đau khổ bởi hậu quả của chất độc da cam./.