Du lịch coh k’tiêc k’ruung vêy đợ râu dưr vaih cớ k’rơ pa bhlâng bhrợ râu zr’năh k’đhap bâc bhlâng lâng pazêng vel đong xoọc ta bhúch manuyh pa bhrợ coh bh’rợ du lịch. Đhị tỉnh Thừa Thiên Huế, xoọc vêy k’dâng 50% manuyh pa bhrợ coh ngành du lịch văl pa bhrợ cớ. Coh tr’nơơp, bâc doanh nghiệp du lịch anag tỉnh n’nâu ơy ký hợp đồng m’bứi t’ngay lâng manuyh pa bhrợ, bhrợ t’vaih râu liêm buôn lâng gr’hoót moon năc xay bhrợ liêm crêê chế độ, chính sách lâng manuyh pa bhrợ. T’cooh Nguyễn Văn Phúc, Giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên Huế xay moon, ngành du lịch đh’rưah lâng pazêng cơ sở pa choom đoọng ng’đoọng apêê sinh viên học k’nặ xang mọt pa choom pa bhrợ đhị pazêng doanh nghiệp, pa bhlâng năc coh khách sạn: “Xoọc đâu, ngành ta đang moon pazêng doanh nghiệp vêy bh’rợ t’đui đoọng ooy thu nhập, liêm choom coh bh’rợ ra pặ bh’rợ tr’nêng đoọng manuyh pa bhrợ têêm loom văl pa bhrợ cớ. Râu bơr cậ, tỉnh công xoọc ch’mêệt lêy đoọng vêy muy bơr xa nay bh’rợ ng’zooi đoọng ha pazêng doanh nghiệp du lịch.”

Bêl đợ ta mooi coh k’tiêc k’ruung dưr bâc đơơh, bâc zr’lụ tươc la lêy coh miền Trung năc lum zr’năh k’đhap ooy manuyh pa bhrợ. Đhị thành phố Đà Nẵng, manuyh pa bhrợ coh khách sạn, đhị ăt đhêy ting t’ngay m’bứi a năm. T’cooh Gentzsch André, Tổng Giám đốc k’đhơợng lêy zr’lụ du lịch Ariyana Đà Nẵng xay moon, ooy đanh đươnh, ngành khách sạn âng Việt Nam năc vêy đợ bh’rợ “n’jưah học n’jưah bhrợ”. Cơnh đêêc năc, zập tuần sinh viên vêy t’ngay pa bhrợ bơơn đươi zên lương, ting n’năc vêy đợ g’lị học coh trường. Bh’rợ n’nâu căh muy zooi manuyh học pa têệt lý thuyết lâng râu la lua ting n’năc năc dzợ vêy thu nhập z’zăng đoọng đươi ooy bh’rợ học hành: “Năc k’đhap bhlâng đoọng k’dua muy cha năc manuyh pa bhrợ ta đhâm c’mor lơi tơợ 1- 2 c’moo lâng đợ zên lương m’bứi bhlâng đoọng n’jưah học n’jưah pa bhrợ. Ha dzợ pr’zơc âng apêê đoo năc vêy zên lương bâc lâh mơ lâng bh’rợ n’lơơng. Râu đâu năc ng’xăl pa đơơh, ha dang căh năc k’đhap đoọng t’pâh manuyh pa bhrợ tơợ k’tiêc k’ruung n’lơơng coh ngành khách sạn.”

K’rang “lum zr’năh k’đhap” ooy manuyh pa bhrợ coh du lịch, chính quyền thành phố Đà Nẵng ơy vêy bấc chính sách t’mêê cơnh bhrợ t’vaih râu liêm buôn đoọng ha manuyh pa bhrợ vặ zên t’đui đoọng coh bh’rợ n’nâu, rơơm kiêng năc apêê đoo ăt pa bhrợ. Ooy đanh đươnh chính quyền vel đong xoọc xay moon bh’rợ năc ta đang moon apêê trường pa choom ooy bh’rợ du lịch đhị thành phố pa choom đoọng manuyh pa bhrợ coh bh’rợ du lịch ha thành phố. P’căn Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng xay moon, Sở năc đh’rưah lâng pazêng zr’lụ pa choom p’rá âng k’tiêc k’ruung n’lơơng công cơnh Hội bh’rợ tr’neneg, pa choom manuyh k’đơơng ta mooi lướt la lêy đoọng bhrợ têng đợ lớp pa choom: “Azi năc bhrợ têng pazêng g’luh tuyển đươi zooi apêê doanh nghiệp, xay moon bh’rợ tr’nêng đơơh loon đoọng vêy manuyh pa bhrợ ha pazêng cơ sở dịch vụ. Lâh n’năc, manuyh pa bhrợ liêm choom bâc công vêy apêê doanh nghiệp t’bhlâng ta đang moon tơợ pazêng manuyh pa bhrợ coh k’tiêc k’ruung lâng tơợ k’tiêc k’ruung n’lơơng đoọng nhâm mâng thương hiệu công cơnh râu liêm choom âng dịch vụ âng pazêng doanh nghiệp lâng pazêng zr’lụ tươc la lêy âng Đà Nẵng.”

Râu la lua đoọng lêy, manuyh pa bhrợ năc muy coh pazêng xa nay bha lâng năc đơơh vêy ng’xay bhrợ âng ngành du lịch coh xoọc đâu. T’cooh Phan Minh Nhựt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà xay moon, xa nay ooy manuyh du lịch căh muy năc âng ngành du lịch ting n’năc nac dzợ râu pazum têy âng pazêng cơ quan, đơn vị crêê tước: “Đoọng xay bhrợ liêm choom xa nay n’nâu, xa nay âng nhà nước năc chr’năp pa bhlâng, ghít năc vêy bâc xa nay bh’rợ, đớc bấc ngân sách đoọng ha xa nay bh’rợ xay p’căh. Apêê doanh nghiệp du lịch năc công t’bhlâng zooi manuyh pa bhrợ, t’bhlâng đoọng ha bh’rợ pa mâng râu liêm choom pr’đươi âng đay, đoọng xay bhrợ ha ta mooi tươc la lêy.”

Bấc apêê chuyên gia xay moon, manuyh pa bhrợ âng du lịch Việt Nam căh muy ta bhúch ooy đợ bấc, đhr’năng pa bhrợ công năc crêê tươc zr’năh k’đhap tu crêê tươc âng pr’luh cr’ăy Covid-19. Coh cr’chăl pa dưr, bhrợ têng cơnh ooy đoọng vêy manuyh pa bhrợ du lịch crêê cơnh xa nay? Ting cơnh Tiến sĩ Trần Diễm Hằng, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Hoà Bình, thành phố Hà Nội năc coh tr’nơơp năc choom tuyển đươi sinh viên âng pazêng trường pa choom ooy du lịch đoọng p’xoọng manuyh pa bhrợ đhị vel đong ơy vêy ta pa choom bh’rợ tr’nêng: “Ooy đanh đươnh, đha đhơ cơnh apêê doanh nghiệp năc vêy bh’rợ k’rong bhrợ đh’rưah lâng pazêng trường pa choom bh’rợ du lịch đoọng vêy xa nay bh’rợ liêm choom coh đanh đươnh. Ooy trình độ bh’rợ tr’nêng, prá p’rá âng k’tiêc k’ruung n’lơơng năc pazêng trường năc đươi ooy xa nay ta đang moon pa choom âng doanh nghiệp.”

Coh xa nay bh’rợ ga măc pa dưr du lịch Việt Nam tươc c’moo 2030, ngành Du lịch xay moon cr’noọ xa nay năc bhrợ t’vaih k’dâng 5,5- 6 ức bh’rợ tr’nêng. Ting n’năc, năc vêy muy cơ chế, chính sách liêm choom lâh mơ đoọng bhr’lậ đhr’năng ta bhúch manuyh pa bhrợ âng ngành du lịch xang bêl pr’luh cr’ăy Covid-19 choom ta cha groong. Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch công ơy prá xay xang Đề án “Pa dưr manuyh pa bhrợ ha du lịch crêê cơnh lâng râu crêê tươc âng pr’luh Covid-19 cr’chăl c’moo 2021- 2030”. Đề án xay moon 3 c’bhuh bh’rợ bha lâng, pazêng vêy: C’bhuh bh’rợ đơơh hân zooi manuyh pa bhrợ ha ngành du lịch, pa dưr manuyh pa bhrợ âng ngành crêê cơnh lâng pr’luh cr’ăy lâng ra văng ha bh’rợ dưr vaih cớ âng du lịch; C’bhuh bh’rợ nhâm mâng manuyh pa bhrợ ha du lịch coh cr’chăl dưr vaih cớ âng du lịch xang bêl vaih pr’luh cr’ăy lâng C’bhuh bh’rợ pa dưr manuyh pa bhrợ coh du lịch coh cr’chăl dưr vaih. T’cooh Nguyễn Trùng Khánh, Tổng cục Trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam ta đang moon pazêng vel đong lâng doanh nghiệp du lịch vêy cr’noọ bh’rợ pa choom p’xoọng, xay bhrợ k’rơ ooy manuyh pa bhrợ năc đợ đhanuôr vel đong bêl pay đươi, pa choom. Ting n’năc, bhrợ pa dưr xa nay bh’rợ zr’ziêng, pa têệt manuyh pa bhrợ coh zr’lụ năc chr’năp pa bhlâng coh cr’chăl xoọc đâu. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Trung Khánh, đoọng nhâm mâng pa dưr manuyh pa bhrợ ha du lịch coh ha y chroo lâng nhâm mâng, năc ng’bhrợ xa nay bh’rợ liêm choom lâh mo cơnh: pa choom manuyh pa bhrợ ha du lịch chất lượng dal, crêê cơnh lâng đhr’năng xăl số, pa dưr k’rơ đhr’năng tr’zeng đoọng ha ngành du lịch: “Ahêê năc pa dưr manuyh pa bhrợ đoọng năc cơnh ooy vêy zập manuyh pa bhrợ, nhâm mâng râu liêm choom âng manuyh pa bhrợ, đươi bấc cơ chế, chính sách đoọng k’đơơng t’pâh manuyh pa bhrợ văl pa bhrợ cớ. Nắc pa choom lâng pa choom cớ liêm ghít lâh mơ, bh’rợ tr’nêng âng manuyh pa bhrợ, crêê cơnh cr’noọ xa nay coh đhr’năng t’mêê./.”

 Loạt bài: Du lịch miền Trung, loay hoay tìm kiếm nhân sự

Bài 2: Tìm lời giải bài toán thiếu nhân lực du lịch

Phương Cúc, Lê Hiếu/VOV miền Trung

        Trong chương trình trước, chúng tôi đã nêu thực trạng thiếu hụt nhân sự ngành du lịch tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực miền Trung. Với sự tăng trưởng và phục hồi mạnh mẽ của du lịch như hiện nay thì bài toán về nguồn nhân lực đang đặt ra vô cùng cấp thiết. Làm thế nào để phục hồi, phát triển nguồn nhân lực du lịch trong thời điểm hiện nay?

        Du lịch nội địa đã có bước chuyển mạnh mẽ tạo áp lực không nhỏ đối với những địa phương đang thiếu hụt nguồn nhân lực phục vụ du lịch. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, hiện mới có khoảng 50% lực lượng lao động trong ngành du lịch quay trở lại làm việc. Trước mắt, nhiều doanh nghiệp du lịch của tỉnh này đã ký hợp đồng ngắn hạn với người lao động, tạo điều kiện và cam kết giải quyết kịp thời các chế độ, chính sách đối với người lao động. Ông Nguyễn Văn Phúc, Giám đốc Sở Du lịch Thừa Thiên Huế cho biết, ngành du lịch phối hợp với các cơ sở đào tạo để đưa các sinh viên năm cuối đến thực tập tại các doanh nghiệp, nhất là ở các khách sạn:“Hiện nay, ngành vận động các doanh nghiệp có hình thức ưu đãi về thu nhập, linh hoạt trong việc sắp xếp việc làm để người lao động yên tâm trở lại làm việc. Thứ hai, tỉnh cũng đang xem xét để có một số cơ chế hỗ trợ cho các doanh nghiệp du lịch."

        Khi lượng khách nội địa tăng nhanh, nhiều điểm đến ở miền Trung đã gặp khó khăn về nhân lực. Tại thành phố Đà Nẵng, nhân sự cho khối khách sạn, lưu trú ngày càng thiếu vắng. Ông Gentzsch André, Tổng Giám đốc điều hành quần thể du lịch Ariyana Đà Nẵng cho rằng, về lâu dài, ngành khách sạn của Việt Nam nên có những mô hình “vừa học vừa làm”. Tức là, mỗi tuần sinh viên đều có ngày làm việc được hưởng lương, bên cạnh các buổi học trên trường. Mô hình này không chỉ giúp người học gắn lý thuyết với thực tiễn mà còn có thu nhập tương đối hấp dẫn để hỗ trợ cho việc học hành:“Thật khó để thuyết phục một lao động trẻ bỏ ra 1 - 2 năm với mức lương thấp để vừa làm vừa học việc. Trong khi bạn bè của họ nhận lương tốt hơn với công việc khác. Điều này cần phải thay đổi, nếu không sẽ rất khó thu hút lao động nước ngoài cho ngành khách sạn.”

        Lo ngại “khủng hoảng” nguồn nhân lực du lịch, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã có nhiều chính sách mới như tạo điều kiện cho người lao động vay vốn ưu đãi trong lĩnh vực này, hy vọng có thể giữ chân được họ. Về lâu dài chính quyền địa phương đang chọn giải pháp đặt hàng từ các trường chuyên đào tạo về du lịch trên địa bàn thành phố. Bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng cho biết, Sở sẽ phối hợp với các cơ sở đào tạo ngoại ngữ cũng như Hội nghề nghiệp, hướng dẫn viên để tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng: “Chúng tôi sẽ triển khai các đợt tuyển dụng hỗ trợ cho doanh nghiệp, định hướng nghề kịp thời cung ứng cho các cơ sở sở dịch vụ. Ngoài ra, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được các doanh nghiệp chú trọng thu hút từ các nguồn lao động trong và ngoài nước để đảm bảo được thương hiệu cũng như chất lượng dịch vụ của bản thân từng doanh nghiệp và điểm đến Đà Nẵng.”

        Thực tế cho thấy, nguồn nhân lực là một trong những vấn đề cốt lõi cần được giải quyết của ngành du lịch hiện nay. Ông Phan Minh Nhựt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa cho rằng, bài toán nhân lực du lịch không chỉ là của ngành du lịch mà cần có sự chung tay của các cơ quan, đơn vị hữu quan: “Để giải quyết được vấn đề này, vai trò nhà nước là rất quan trọng, cụ thể có nhiều chương trình, giành nhiều nguồn ngân sách cho các chương trình quảng bá xúc tiến. Các doanh nghiệp du lịch là cũng phải tập trung cho việc hỗ trợ người lao động, tập trung cho việc củng cố chất lượng sản phẩm của mình, để  phục vụ du khách.”

        Nhiều chuyên gia khẳng định, nguồn nhân lực của du lịch Việt Nam không chỉ thiếu về số lượng, kỹ năng nghề nghiệp cũng phần nào yếu do ảnh hưởng đại dịch Covid-19. Trong giai đoạn phục hồi, làm thế nào để có nguồn nhân lực du lịch đạt chuẩn? Theo Tiến sĩ Trần Diễm Hằng, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Hòa Bình, thành phố Hà Nội thì trước mắt có thể tuyển dụng sinh viên của các trường đào tạo về du lịch và bổ sung nguồn lao động tại địa phương đã qua đào tạo nghề:“Về lâu dài, chắc chắn các doanh nghiệp nên có phương án hợp tác với các trường đào tạo về du lịch để có một bài toán đường dài. Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ kỹ năng nghề, ngoại ngữ thì các trường sẽ dựa theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp.”

        Trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, ngành Du lịch đặt mục tiêu tạo ra khoảng 5,5 - 6 triệu việc làm. Theo đó, cần phải có một số cơ chế, chính sách vượt trội nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân sự của ngành du lịch sau khi dịch Covid-19 được kiểm soát. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã phê duyệt Đề án “Phát triển nguồn nhân lực du lịch thích ứng với tác động của đại dịch Covid-19 giai đoạn 2021-2030”. Đề án này xác định 3 nhóm giải pháp lớn, bao gồm: Nhóm giải pháp cấp bách hỗ trợ nhân lực ngành du lịch, phát triển nguồn nhân lực của ngành thích ứng với đại dịch và chuẩn bị cho sự phục hồi; Nhóm giải pháp bảo đảm nguồn nhân lực du lịch trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch và Nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch trong giai đoạn phát triển. Ông Nguyễn Trùng Khánh, Tổng cục Trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam đề nghị các địa phương và doanh nghiệp du lịch có kế hoạch đào tạo bổ sung, chú trọng nhân sự là người dân địa phương khi tuyển dụng, đào tạo. Bên cạnh đó, thiết lập mối quan hệ, liên kết nhân lực trong khu vực là rất cần thiết vào lúc này. Theo ông Nguyễn Trùng Khánh, để đảm bảo phát triển nguồn nhân lực du lịch dài hơi và bền vững, cần xây dựng chiến lược như: đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao, thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số, nâng cao khả năng cạnh tranh cho ngành du lịch:“Chúng ta cần phải phát triển nguồn nhân lực để làm sao đáp ứng được đủ số lượng, đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực, thông qua nhiều cơ chế, chính sách để thu hút người lao động quay lại làm việc. Cần đào tạo và đào tạo lại kỹ năng, nghiệp vụ người lao động, đáp ứng được yêu cầu trong bối cảnh mới./.”