AmoÓ Trần Thị Phiên cóh vel Phước Quới, chr’val Phú Tân, chr’hoong Châu Thành ặt bhrợ lâng bh’rợ taanh dzặc ty chr’nắp tơợ k’tứi ahay. Amoó Phiên moon, mưy t’ngay nắc mưy cha nặc taanh dzặc liêm choom mơ 6 giỏ k’tứi, ha dang ga mắc nắc mặ bhrợ mơ 1 cặp, lơi jợ đợ mơ zên pa glúh lăm nắc vêy pa chô lấh 100 r’bhâu đồng.

Lâng pân đil cắh cậ apêê ga rựa t’ha cóh vel đông manứih Khmer, nâu đoo nắc mưy bhiệc bhrợ liêm choom, doọ bil bấc c’rơ g’lêếh, lêy cha mêết ooy cr’chăl t’ngay lâng pa xoọng zên pa chô ha pr’loọng đông. Amoó Trần Thị Phiên cóh vel Phước Quới, chr’val Phú Tân, chr’hoong Châu Thành đoọng năl: bh’rợ taanh dzặc bơơn zâp ngai cóh vel đông pa choom đoọng đh’rứah xang nặc zư lêy tước đâu lâng zâp t’ngay ting bhrợ liêm choom lấh mơ:“Pa bhướp cu bhrợ, a’mế cu cung bhrợ, xang nặc tước dưr ga mắc lấh nhi đoo moon acu ting bhrợ nắc cung choom bhrợ. Acu ting ta pưn bhrợ bh’rợ nâu luôn. Apêê lướt chấc câl, moon zr’nưm bh’rợ nâu cung vêy pa chô zên têêm ngăn. Vêy k’coon k’tứi nắc ặt cóh đông n’jứah bhrợ n’jứah zư lêy k’coon. Bhrợ bơơn pa xoọng zên”.

Nắc bh’rợ ty chr’nắp ặt pazưm lâng bấc lang, hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc âng đơơng zâp bh’nơơn pr’đươi nâu dzợ bấc zr’nắh k’đhạp. Tu bh’nơơn pr’đươi taanh dzặc đhị zâp pr’loọng đông k’tứi la lêếh, nắc bhiệc k’rong pazưm, âng đơơng tước đhị câl pay cóh trung tâm thành phố Sóc Trăng cắh cậ zâp chr’hoong, zâp tỉnh đăn đâu bil bấc zên, buôn hư zớch.

C’moo đâu, đhị câl pay pr’đươi taanh dzặc Thuỷ Tuyết ơy ặt bhrợ đhị chr’val Phú Tân, bhrợ pr’đơợ liêm buôn ha đhanuôr pa dưr pa xớc bh’rợ nâu bêl bơơn âng đơơn pr’đươi pr’dua, bơơn câl pay, k’míah zên âng đơơng, k’rêệm loom lêy pa câl. Amoó Trương Thị Bạch Thuỷ, c’la đông câl pay bh’nơơn pr’đươi taanh dzặc Thuỷ Tuyết đoọng năl, bơơn lêy manứih pa bhrợ đhị vel bh’rợ tr’nêng chr’val Phú Tân zăng ga mắc chr’nắp, ađhi amoó vêy choom bhrợ bấc bh’nơơn pr’đươi chr’nắp liêm nắc amoó ơy grơơ nhool pa tơơi đhị pa câl đhị phường 8, thành phố Sóc Trăng chô ooy vel đông, rơơm bhrợ pr’đơợ liêm buôn đoọng ha đhanuôr bhrợ têng lâng pa câl pr’đươi pr’dua:“Lâng bh’rợ tr’mnêng nâu, ha dang pr’loọng đông vêy ruộng k’tiếc nắc moon thu nhập phụ, ha dợ pr’loọng đông cắh vêy bhiệc bhrợ n’hâu nắc lâng apêê nắc đhị zên pa chô bhlâng. Acu chô ooy đâu nắc tu cóh đâu ơy vêy bh’rợ tr’nêng. Bêl ahay cóh Sóc Trăng nắc đhanuôr lướt ch’ngai, âng đơơng k’đhạp. Acu chô ooy đâu bhrợ đông đương câl pay liêm choom nắc đhanuôr bhrợ bh’nơơn pr’đươi đơơng pa câl ooy đâu. Ooy đâu pr’đươi pr’dua, bh’rợ zêng váih đhị đâu”.

Tơợ bêl vêy đhị đông bhrợ têng lâng câl pay bh’nơơn pr’đươi taanh dzặc Thuỷ Tuyết, vel bhươl bh’rợ tr’nêng taanh dzặc chr’val Phú Tân r’rộ r’răm lấh mơ. Bấc pr’loọng đông, lấh mơ nắc ađhi amoó, apêê t’coóh t’ha k’rêệm loom bhrợ đợ a’pướih, a’pậ doọ dzợ k’rang tước bhiệc pa câl. P’căn Châu Hồng Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng đoọng năl, Hội nắc p’têết pazưm lâng ngành cung cơnh đhị câl pay bh’nơơn pr’đươi taanh dzặc Thuỷ Tuyết lêy chô bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha pêê pa bhrợ doọ lấh trơ vâng cóh vel đông, lấh mơ nắc ađhi amoó pân đil. Tơợ đêếc, bhrợ pa xoọng zên pa chô têêm ngăn ha đhanuôr, zooi đoọng, bhrợ pr’đơợ chr’nắp ha zâp tour, tuyến du lịch cóh vel đông ooy cr’chăl nâu a’tốh:“XoỌc đâu nắc đhị chr’val Phú Tân cung vêy đhị taanh dzặc Thuỷ Tuyết. Đhị đâu nắc đhị k’rong pazưm đợ bh’nơơn pr’đươi taanh dzặc âng ađhi amoó hội viên cóh chr’val. K’noọ tước đâu hội cung vêy p’têết pazưm, k’đươi moon lâng phòng nông nghiệp chr’hoong cung cơnh nắc pazưm lâng Đảng uỷ, Ủy ban lêy chô tước bhrợ pa dưr HTX taanh dzặc đoọng vêy râu pazưm bhrợ âng doanh nghiệp, cơ sở lâng vel đông zooi, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha hội viên pân đil pa dưr pa xớc kinh tế, têêm ngăn pr’ắt tr’mung.”

Tước ooy vel đông bh’rợ tr’nêng ty chr’nắp chr’val Phú Tân, chr’hoong Châu Thành xoọc đâu, zâp ngai cắh mưy bơơn pấh lêy zâp bh’rợ taanh dzặc cram cr’đêê nắc dzợ choom lêy đhị zr’lụ nghệ thuật lâng liêm zâp pr’đươi pr’dua cram c’rêê, taanh dzặc k’rong pazưm đhị cơ sở Thuỷ Tuyết. Đhị đâu, đợ bh’nơơn pr’đươi âng vel bhươl bh’rợ tr’nêng ty chr’nắp chr’val Phú Tân nắc dưr păr chô tước lâng bấc zr’lụ k’tiếc cóh prang k’tiếc k’ruung, bhrợ pa dưr râu t’mêê liêm ha vel bhươl bh’rợ tr’nêng, chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr văn hoá chr’nắp ha zr’lụ k’tiếc vêy bấc đhanuôr Khmer ặt ma mung pa tơợ ahay./.

Cơ hội phát triển cho làng nghề đan đát truyền thống đồng bào Khmer

        Ấp Phước Quới, xã Phú Tân, huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng là vùng có đông đồng bào Khmer sinh sống. Tại đây có làng nghề đan lát tre nứa truyền thống nổi tiếng, đã giúp nhiều hộ có nguồn thu nhập ổn định, thoát nghèo, vươn lên ổn định đời sống. Mặc dù nghề đan lát tại đây trải qua nhiều thăng trầm, nhưng nhờ sự quan tâm hỗ trợ của Nhà nước, chính quyền địa phương và nỗ lực truyền nghề của những người đi trước mà nghề truyền thống này tiếp tục được duy trì cho đến nay.

        Chị Trần Thị Phiên ở ấp Phước Quới, xã Phú Tân, huyện Châu Thành gắn bó với nghề đan lát truyền thống từ bé. Chị Phiên cho biết, trung bình một ngày, một người thạo nghề có thể đan được khoảng 06 giỏ cần xé nhỏ, nếu cần xé cỡ lớn thì làm được khoảng 01 cặp, trừ chi phí có nguồn thu nhập trên 100 ngàn đồng.

        Với phụ nữ hay những người lớn tuổi tại phum sóc Khmer, đây là một công việc phù hợp, không tốn nhiều sức lao động, chủ động về mặt thời gian, vừa kiếm thêm thu nhập phụ cho gia đình. Chị Trần Thị Phiên ở ấp Phước Quới, xã Phú Tân, huyện Châu Thành, cho biết: nghề đan lát được mọi người trong xóm truyền dạy nhau rồi duy trì cho đến nay và mỗi ngày sản phẩm làm ra ngày càng đa dạng, đẹp mắt. “Ông Ngoại làm, mẹ cũng làm, rồi mình lớn lên, ông ngoại, rồi mẹ kêu phụ, mình làm theo thì cũng biết làm. Thế là mình cũng theo nghề này luôn. Người ta lại mua, nói chung nghề này thu nhập cũng được. Mình có con nhỏ, nên ở nhà vừa làm vừa trông con luôn. Làm có thu nhập thêm, có thiếu thốn chút đỉnh thì mình bù vô được.”

        Là nghề truyền thống gắn bó với bao thế hệ, nhưng trước đây, việc vận chuyển các sản phẩm mang đi tiêu thụ còn nhiều khó khăn. Do sản phẩm đan lát gia công tại từng hộ riêng lẻ nên tập hợp, vận chuyển đến cơ sở thu mua tại trung tâm thành phố Sóc Trăng hoặc các huyện, các tỉnh lân cận tốn nhiều chi phí, dễ hư hỏng.

        Năm nay, cơ sở thu mua sản phẩm đan đát Thủy Tuyết đã được đặt tại xã Phú Tân, tạo điều kiện cho bà con phát triển nghề khi được cung cấp nguyên liệu, được thu mua sản phẩm, tiết kiệm chi phí vận chuyển, yên tâm về đầu ra. Chị Trương Thị Bạch Thủy, chủ Cơ sở thu mua sản phẩm đan lát Thủy Tuyết cho biết, nhận thấy nguồn lao động tại làng nghề xã Phú Tân khá lớn, chị em phụ nữ có tay nghề tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng nên chị đã mạnh dạn dời cơ sở từ phường 8, thành phố Sóc Trăng về địa phương, mong muốn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bà con sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.“Đối với ngành nghề này, nếu hộ có ruộng đất thì gọi là thu nhập phụ, còn hộ không có công ăn việc làm gì thì đối với họ là thu nhập chính. Mình về đây là do ở đây có sẵn làng nghề. Lúc trước thì ở ngoài Sóc Trăng thì bà con đi hơi xa, vận chuyển khó. Mình về đây cất nhà xưởng bên đây thì tiện lợi một cái là bà con làm xong sản phẩm thì bà con mang ra đây. Ở đây được một cái là người sản phẩm có tại chỗ, nguyên liệu có tại chỗ.”

        Từ lúc có cơ sở sản xuất và thu mua sản phẩm đan lát Thủy Tuyết, làng nghề đan lát xã Phú Tân nhộn nhịp hẳn lên. Nhiều gia đình, nhất là chị em phụ nữ, người già đã yên tâm làm những mặt hàng rổ, rá, nia, cần xé mà không cần lo lắng đến vấn đề tiêu thụ. Bà Châu Hồng Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng cho biết, Hội sẽ kết nối với các ngành cũng như cơ sở thu mua sản phẩm đan đát Thủy Tuyết hướng tới tạo công ăn việc làm cho lao động nhàn rỗi tại địa phương, nhất là chị em phụ nữ. Từ đó, tạo thu nhập ổn định cho bà con, hỗ trợ, tạo điểm nhấn cho các tour, tuyến du lịch trên địa bàn trong thời gian tới. “Hiện nay thì tại xã Phú Tân cũng có cơ sở đan lát Thủy Tuyết. cơ sở này là đầu mối thu gom những sản phẩm đan đát của chị em hội viên ở xã. Sắp tới hội cũng sẽ có kết nối, đề xuất với phòng nông nghiệp huyện cũng như là phối hợp với Đảng ủy, Ủy ban hướng tới sẽ thành lập hợp tác xã đan lát để có cái sự kết nối giữa doanh nghiệp, cơ sở cùng với địa phương giúp đỡ, tạo việc làm cho hội viên phụ nữ phát triển kinh tế, ổn định đời sống.”

        Đến làng nghề đan lát truyền thống xã Phú Tân, huyện Châu Thành giờ đây, mọi người không chỉ được tham quan các công đoạn đan tre trúc thủ công mà còn có thể được chiêm ngưỡng một không gian nghệ thuật với đầy đủ những mặt hàng mây – tre, đan lát được thu gom, tập trung tại cơ sở Thủy Tuyết. Từ nơi này, những sản phẩm của làng nghề truyền thống xã Phú Tân sẽ vươn xa và đến với nhiều vùng miền trên cả nước, mở ra triển vọng mới cho làng nghề, góp phần tạo nên nét văn hóa đặc trưng cho vùng đất có đông đồng bào Khmer sinh sống từ bao đời nay./.