Đhanuôr Quảng Bình dzợ hay bhiệc bhan chr’nắp bêl 8 giờ 15 phút t’ngay 16/6/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh lâng c’bhúh cán bộ Trung ương tước lưm tỉnh Quảng Bình. Xơợng ava Hồ chô lưm cóh đâu, manứih Vân Kiều-Pa Cô cóh k’coong ch’ngai zâp tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình ơy k’đươi manứih ma bhưy chr’nắp, liêm ta níh tơợ crâng k’coong ch’ngai bha dắh chô lưm ava Hồ. Đhanuôr cóh biển, đồng bằng cung lêy chô ooy sân vận động thị xã Đồng Hới bêl đêếc ahay đoọng bơơn lêy ava Hồ. Hi bu t’ngay 16/6/1957, đhị 3 bhạn đhanuôr, cán bộ, chiến sĩ, ava Hồ nắc ơy liêm ta níh prá xay, p’too p’zương đhanuôr Quảng Bình-Vĩnh Linh lâng đợ râu loom luônh chắp nhêr. Tước đâu, ooy cr’noọ âng t’coóh vel Hồ Khay, 84 c’moo, cóh chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình cung cắh ha vil đợ c’léh pr’dzoọng ooy ava Hồ bêl tr’nơợp lưm ava. T’coóh vel Hồ Khay bêl đêếc 27 c’moo, xập xa nập íh bhrợ lâng n’đoóh a’doóh âng đhanuôr đay, zi lấh crâng k’coong chô ooy thị xã Đồng Hới. T’coóh Hồ Khay hay k’noọ cớ, bêl đêếc rơơm kiêng bơơn lưm ava Hồ nắc tr’pang dzung âng t’coóh lướt cắh bơơn xơợng ga lêếh, bhrợ ha cơnh đoọng đấh vêy bơơn chô tước. Ting cơnh t’coóh Hồ Khay, đhị bêl tr’lưm nâu, đhanuôr Bru-Vân Kiều ơy zước đơơng tô ava Hồ: “Bêl đêếc ava Hồ chô lưm đhanuôr cóh sân vận động, ava ta moóh: Vêy đại biểu k’coong ch’ngai cắh? Nắc acu moon ợ vêy. Vêy đại biểu cóh biển cắh? Nắc ta moon vêy. Xang nặc ava lướt ta moóh t’prá, ava p’too moon lêy pa bhrợ ta têng bơơn bấc cha nêếh, k’míah đoọng zooi đhanuôr miền Nam. zâp acoon cóh k’coong ch’ngai cung cơnh đồng bằng lêy đoàn kết đh’rứah.”

Bêl cắh ơy Cách mạng Tháng Tám c’moo 1945, đhanuôr Bru-Vân Kiều dzợ bấc j’niêng cr’bưn cắh liêm crêê, ha ul đha rứt, pr’lúh cr’ay đh’rứah lâng a’chim a’đhắh bhrợ c’pân, boo đhí túh bhlong, a’rập a’bhưy z’nắh. Cách mạng Tháng Tám liêm choom ơy đơơng đhanuôr Bru-Vân Kiều dưr váih đợ apêê bha lâng cóh vel đông. Xơợng đươi cơnh râu p’too moon âng ava Hồ pa choom bêl chô lưm Quảng Bình, đhanuôr Bru-Vân Kiều đơơng tô âng ava ơy t’bhlâng dưr zi lấh. Manứih Bru-Vân Kiều tơợ đêếc năl cơnh bhrợ têng cha đoọng dưr zi lấh đha rứt, ặt ma mung bhrợ cha têêm ngăn. Xoọc đâu, đhanuôr Bru-Vân Kiều cắh mưy dưr zi lấh ha ul đha rứt nắc dzợ bhrợ cha k’van. T’coóh Hồ A Lai, cóh vel Cồn Cùng, chr’val Kim Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình nắc mưy ooy đợ tấm gương chr’nắp liêm bhrợ cha k’van đhị vel đông. Đhị k’tiếc ta lơi jợ, bấc boọng bom âng chiến tranh, t’coóh nắc ơy bhrợ váih đợ đhăm ruộng ha roo chr’nắp liêm, chóh đợ n’loong ga mắc. Lấh 30 c’moo pa bhrợ liêm choom, tước đâu t’coóh Hồ A Lai ơy vêy pr’ắt tr’mung z’zăng lấh mơ. T’coóh Hồ A Lai moon, hơnh déh bơơn đơơng tô âng ava, manứih Bru-Vân Kiều lêy ặt ma mung liêm ta níh, cắh ha mơ ặt zâng lâng râu ha ul đha rứt: “Manứih Bru-Vân Kiều bêl ahay đha rứt bhlâng, đoọng dưr zi lấh đha rứt nắc lêy t’bhlâng bhrợ ha cơnh đoọng manứih Bru-Vân Kiều doọ dzợ đha rứt. Đoọng pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung pr’loọng đông, đhanuôr ting pa dưr nắc pr’loọng đông zi cung t’bhlâng bâc bhlâng.”

Cr’chăl ava Hồ chô lưm Quảng Bình cắh đenh, hân đhơ cơnh đêếc râu p’too pa choom âng ava Hồ tước đâu bấc ngai dzợ ặt hay k’noọ. T’coóh Lê Bá Hùng, 86 c’moo, cóh tổ dân phố 2, phường Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình dzợ hay bêl a’đay lâng đồng đội bơơn lưm ava Hồ. T’coóh Hùng bêl đêếc nắc manứih lính p’niên đhiệp 20 c’moo ha dợ, bơơn dzoọng đăn lâng ava Hồ, lêy ghít c’léh pr’dzoọng ooy manứih bh’cộ bha lâng âng hêê. Ava Hồ liêm ta níh, tr’út đhị xa nập kaki pr’hoọm rơợc. Ting c’nắt xa nay p’too moon âng ava Hồ, zâp ngai p’ngoọp đương xơợng, hay k’noọ. T’coóh Lê Bá Hùng moon, bêl prá xay liêm xang, ava Hồ nắc lêy k’đươi hát pr’hát Kết đoàn, xang nặc lâng đhanuôr, chiến sĩ hát, bêl hát xang nắc cóh khán đài, ava Hồ ha dưr têy ra văng chô, bhrợ bấc ngai ma rêên hay: “Bêl đê ếc nắc mưy năl ava Hồ ooy báo chí, c’léh pr’dzoọng liêm ta níh âng ava Hồ ting lêy ha dợ cắh năl liêm ghít ơy. Bêl ava chô lưm bộ đội, loom luônh âng ava bhrợ p’cắh ga mắc chr’nắp bhlâng. Xoọc đâu acu ơy chô ặt ma mung têêm ngăn, hân đhơ cơnh đêếc ta luôn lêy ặt bhrợ pa choom cơnh pr’ắt bh’rợ âng ava Hồ.”

65 c’moo tơợ t’ngay ava Hồ chô lưm Quảng Bình, zâp lang đhanuôr cóh đâu ta luôn hay k’noọ râu moon p’too âng ava Hồ. T’coóh Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đoọng năl, bêl tr’zêl tr’penh ahay, Quảng Bình t’bhlâng zêl penh bhriêl choom, bhrợ têng cha choom. bêl cơy nâu, pa dưr truyền thống vel bhươl Bơr bhriêl, Quảng Bình pa dưr k’rơ bh’rợ pa dưr, zư lêy k’tiếc k’ruung, pa dưr liêm choom zâp râu chr’nắp liêm đoọng ting bhr’dzang tr’xăl dưr zi lấh. T’coóh Hồ An Phong moon ghít, đợ râu moon p’too âng ava nắc pr’đơợ đoọng zâp lang quân lâng đhanuôr Quảng Bình ta luôn âng đơơng ooy tất 65 c’moo hanua: “Râu p’too pa choom âng ava Hồ bêl chô lưm Quảng Bình ga mắc bhlâng, hân đhơ ava ặt lưm cóh Quảng Bình cắh ha mơ đenh. Nắc râu p’too pa choom âng ava Hồ liêm ta níh, ga mắc chr’nắp tước xoọc đâu cung dzợ chr’nắp. tước t’ngay 16/6 zâp c’moo, ta luôn hay k’noọ râu loom luônh âng ava Hồ ơy đoọng ha đhanuôr.”

Hơnh déh 65 c’moo ava Hồ chô lưm Quảng Bình-Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Bình bhrợ bhiệc bhan chr’nắp ga mắc đoọng báo công lâng ava Hồ ooy đợ bh’nơơn bh’rợ âng tỉnh ooy cr’chăl hanua. Đảng bộ, quân lâng đhanuôr Quảng Bình xoọc đâu dzợ đơơng ooy đay râu p’too pa choom âng ava Hồ, lướt đh’rứah bhrợ pa dưr vel bhươl, k’tiếc k’ruung ting k’bhộ k’van./.

Nhớ lời Bác Hồ dặn ngày vào thăm tuyến lửa Quảng Bình- Vĩnh Linh

Thanh Hiếu/VOV miền Trung

        Cách đây 65 năm, trong bối cảnh đất nước chia cắt hai miền, Bác Hồ vào tuyến lửa Quảng Bình- Vĩnh Linh thăm và động viên nhân dân, cán bộ, chiến sĩ. Chuyến thăm mang nhiều ý nghĩa, vừa trực tiếp thăm hỏi nhân dân Quảng Bình-Vĩnh Linh vượt qua khó khăn, hàn gắn vết thương chiến tranh,  vừa động viên nhân dân miền Nam trường kỳ kháng chiến giải phóng dân tộc. 65 năm đã trôi qua, trong ký ức những người được gặp Bác Hồ vẫn còn vẹn nguyên những cảm xúc, những tình cảm sâu nặng và ghi nhớ lời Bác dặn dò.

        Nhân dân Quảng Bình nhớ mãi sự kiện đặc biệt vào 8 giờ 15 phút ngày 16/6/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đoàn cán bộ Trung ương đến thăm tỉnh Quảng Bình. Nghe tin Bác Hồ vào thăm tuyến lửa, người Vân Kiều- Pa Cô ở miền núi các tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình đã cử những người có uy tín từ rừng núi xa xôi về gặp Bác. Bà con miền biển, đồng bằng cũng đổ về sân vận động thị xã Đồng Hới lúc bấy giờ để được nhìn thấy Bác Hồ. Chiều 16/6/1957, trước 3 vạn đồng bào, cán bộ, chiến sĩ, Bác Hồ đã ân cần chuyện trò, động viên người dân Quảng Bình- Vĩnh Linh với những tình cảm thân thương. Đến tận bây giờ, trong ký ức của già làng Hồ Khay, 84 tuổi, ở xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình vẫn không quên được hình ảnh Bác Hồ trong lần đầu tiên được gặp Bác. Già làng Hồ Khay lúc đó 27 tuổi, khoác bộ áo quần dệt bằng thổ cẩm của đồng bào mình, băng rừng vượt suối từ miền núi về thị xã Đồng Hới. Già Hồ Khay nhớ lại, lúc đó mong muốn được gặp Bác nên đôi chân ông đi không biết mỏi, làm sao để sớm về đến nơi. Theo ông Hồ Khay, trong chuyến gặp gỡ đầy cảm xúc đó, đồng bào Bru- Vân Kiều đã xin được mang họ của Bác. Kể từ lần đó, người Vân Kiều đều tự nguyện mang họ Hồ:“Lúc đó Bác Hồ vào gặp bà con ở sân vận động, Bác mới hỏi: Có đại biểu miền núi không? Dạ thưa Bác có! Có đại biểu miền biển không? Dạ thưa Bác có! Rồi Bác đến nói chuyện, Bác dặn phải sản xuất cho thật nhiều thóc gạo, tiết kiệm để hỗ trợ cho đồng bào miền Nam. Giữa các dân tộc miền núi cũng như đồng bằng phải đoàn kết lẫn nhau".

Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng bào Bru-Vân Kiều còn nhiều hủ tục lạc hậu, đói nghèo, dịch bệnh bủa vây cùng với thú dữ, thiên tai, địch họa. Cách mạng Tháng Tám thành công đã đưa đồng bào Bru-Vân Kiều trở thành những người chủ của bản làng. Khắc ghi lời Bác Hồ dạy ngày Bác vào thăm Quảng Bình, đồng bào Bru-Vân Kiều mang họ của Bác đã cố gắng vươn lên. Người Bru- Vân Kiều từ đó biết khai hoang phục hóa, tăng gia sản xuất để thoát khỏi đói nghèo, định canh, định cư, từng bước ổn định sản xuất và đời sống. Ngày nay, bà con Bru - Vân Kiều không những thoát khỏi đói nghèo lạc hậu mà còn biết vươn lên làm giàu. Ông Hồ A Lai, ở bản Cồn Cùng, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình là một trong những tấm gương tiêu biểu làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Trên vùng đất hoang hóa, cây dại, đầy rẫy hố bom của chiến tranh, ông đã cải tạo thành những ruộng lúa nước màu mỡ, trồng những cánh rừng gỗ lớn. Hơn 30 năm lao động sáng tạo, đến nay ông Hồ A Lai đã có cuộc sống khấm khá. Ông Hồ A Lai chia sẻ, được vinh dự mang họ của Bác, người Bru Vân Kiều phải sống thật xứng đáng, không cam chịu nghèo đói:“Người Bru- Vân Kiều trước đây nghèo khó, nhưng mà để vươn lên thoát nghèo thì mình phải cố gắng lên, làm sao đó để người Bru Vân Kiều đừng nghèo khổ nữa. Để phát triển kinh tế gia đình, xã hội ngày càng đi lên thì gia đình tôi cũng cố gắng thật nhiều.”

Thời gian Bác Hồ vào thăm Quảng Bình không nhiều nhưng lời căn dặn của Bác đến nay nhiều người vẫn khắc cốt ghi tâm. Ông Lê Bá Hùng, 86 tuổi, ở tổ dân phố 2, phường Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình vẫn nhớ như in khoảnh khắc đầy xúc động khi ông và đồng đội được gặp Bác Hồ. Ông Hùng lúc đó là người lính trẻ ở tuổi 20, được vinh dự đứng giữa hàng đối diện với khán đài, gần Bác, nhìn rõ hình ảnh vị lãnh tụ vĩ đại. Bác Hồ trông hiền từ, giản dị trong bộ áo quần kaki màu vàng nhạt. Từng câu, từng lời dặn dò của Bác, mọi người im lặng lắng nghe, ghi nhớ những lời Bác dặn. Ông Lê Bá Hùng bảo rằng, khi trò chuyện xong, Bác Hồ bắt nhịp bài hát “Kết đoàn” rồi cùng nhân dân, chiến sĩ hát vang, bài hát vừa dứt thì trên khán đài, Bác Hồ vẫy tay tạm biệt, để lại những giọt nước mắt chia tay nồng ấm: “Lúc trước chỉ biết Bác Hồ qua báo chí, hình ảnh đã thấy phong cách giản dị của Bác chứ chưa hiểu được hết. Khi Bác gặp bộ đội, tình cảm của Bác thể hiện sự vĩ đại. Bây giờ tôi đã về với đời thường rồi nhưng vẫn luôn học tập đạo đức, phong cách, tác phong của Bác Hồ.”

65 năm trôi qua kể từ ngày Bác Hồ về thăm Quảng Bình, các thế hệ người dân nơi đây luôn khắc ghi lời Bác dặn dò. Ông Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, trong chiến tranh, Quảng Bình phấn đấu “chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi”. Vào thời bình, phát huy truyền thống quê hương “Hai giỏi”, Quảng Bình đẩy mạnh xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, phát huy tốt các tiềm năng, lợi thế để từng bước chuyển mình vươn lên. Ông Hồ An Phong khẳng định, những lời căn dặn, động viên của Bác là hành trang mà các thế hệ quân và dân Quảng Bình luôn mang theo trong suốt 65 năm qua: “Sự động viên của Bác Hồ khi thăm Quảng Bình rất lớn, mặc dù thời gian của Bác lưu lại Quảng Bình rất ngắn. Những lời căn dặn của Bác Hồ tuy rất gần gũi, giản dị nhưng có tầm nhìn chiến lược và cho đến tận bây giờ vẫn còn nguyên giá trị. Đến ngày 16/6 hàng năm, luôn nhắc nhớ những tình cảm của Bác Hồ đã dành cho đồng bào.”

Kỷ niệm 65 năm Bác Hồ vào thăm Quảng Bình- Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Bình tổ chức sự kiện trọng thể để báo công với Bác về những thành tựu của tỉnh trong suốt chặng đường đã qua. Đảng bộ, quân và dân Quảng Bình hôm nay vẫn luôn mang theo bên mình những lời căn dặn của Bác Hồ, sát cánh bên nhau xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phồn thịnh./.