Xang lâh 2 c’moo ngoop ngap tu cr’đơơng âng pr’luh Covid-19, bâc t’ngay x’ría c’xêê 6, tang vận động chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam r’rộ r’răm cơnh lâng bâc bh’rợ tr’nêng coh apêê t’ngay  Liên hoan “ Chr’va chiing cha gâr” chr’hoong Nam Giang g’luh V. Đh’rưah lâng ra pă apêê c’kir lịch sử, văn hóa lang a hay âng apêê acoon coh lâng bh’nơơn bh’rợ vel đong, Liên hoan g’luh n’nâu dzợ vêy cha ơh đhưưng xí, pa căh xa nâp acoon coh, cooch booc, pa căh ch’na đh’năh, pa căh cớ apêê đhr’niêng bh’rợ lang a hay âng apêê acoon coh.

Muy coh bâc bh’rợ t’đang t’pâh râu k’rang lêy âng bâc ngai năc đoo bh’rợ taanh dzăc âng apêê nghệ nhân coh 12 chr’val, thị trấn coh vel đong chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Nghệ nhânh Zơrâm Plênh, tơợ chr’val La Ê, chr’hoong Nam Giang n’jưah taanh ha điing, a pâ, n’jưah xay truih lâng t’mooi:“Acu xooc taanh ha điing, a pâ. Nâu đoo năc đợ pr’đươi căh choom căh vêy coh pr’ăt tr’mông âng đha nuôr Cơ Tu. Bêl a hay căh âi vêy c’thao nhựa, nhôm, đha nuôr zêng đươi apêê n’nâu. Nâu đoo năc bh’rợ taanh dzăc kiêng vêy têy z’hai g’lăng âng Cơ Tu. Xooc đâu, apêê p’niên căh lâh ngai choom taanh, a cu vêy p’too pa choom moon zư đơc oó lơi.”

Đanh a bhlâng đha nuôr da ding ca coong Nam Giang veye bơơn ma mông cớ đhị râu bhui har âng xa nul chiing cha gâr, cr’dool, khèn hr’luc lâng xa nul a luôt, ra riu… ca dzriing.

Xa nul âng đha nuôr lâng pr’zơc xooc xơợng năc muy coh bâc tiết mục pa căh cớ đhrniêng bh’rợ bhuôih k’tiêc bhrợ ha rêê âng đha nuôr Cơ Tu coh chr’val Tà Bhing. Ting t’cooh Bhnươch Tiêng, nâu đoo năc đhr’niêng chr’năp coh bh’rợ bhrợ ha rêê, pa căh c’leh liêm âng văn hoa Cơ Tu. T’cooh Bhnươch Tiêng đoọng năl, ha dang cơnh đhr’niêng cha ha roo t’mêê  bơơn bhrợ têng xang bêl đha nuôr xoot pay ha roo, năc đhr’niêng bhuôih k’tiêc bhrợ ha rêê năc bơơn đha nuôr bhrợ têng bêl tơơp t’tal.“Nâu đoo năc c’leh liêm choom zư đơc. Tu ahay, kiêng chơơc k’tiêc bhrợ ha rêê năc choom zươc l’lăm tợơ a bhuy crâng bhơi, abhuy k’tiêc đhị đêêc, căh vêy pâh châc taal xraach đh’cơnh. Nâu đoo đhr’niêng p’too pa choom ca coon cha chau năl zư đơc k’tiêc k’bunh, crâng ca coong, căh choom moot tal bhrợ đh’cơnh đh’kị.”

Liên hoan “ Chr’va xa nul chiing cha gâr” g’luh V âng chr’hoong Nam Giang năc đhị k’rong pa zêng apêê nghệ nhân, đợ moh măt tr’haanh âng vel đong. Ta bhrợ coh 2 t’ngay, k’noọ 700 nghệ nhân, diễn viên quần chúng âng apêê acoon coh Cơ Tu, Ve, Tà Riềng… coh chr’hoong Nam Giang âi pa căh z’zăng zâp prang apêê đhr’niêng bh’rợ văn hóa lang a hay đơơng liêm pr’hay âng dha nuôr acoon coh truih ca coong Trường Sơn. Liên hoan Chr’va chiing cha gâr âng đha nuôr Cơ Tu, Ve, Tà Riềng da ding ca coong Quảng Nam năc dzợ đơơng xa nay ooy bh’rợ đoàn kết apêê acoon coh, zooi vel đong zư đơc lâng pa dưr văn hóa p’têêt lâng du lịch. T’cooh Tơngôl Với, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“Choom moon xang muy cr’chăl pa đhêy tu pr’luh Covid-19, bêl chr’hoong bhrợ têng cớ, râu âng zi bơơn lêy năc đoo râu bhui har, loom trách nhiệm coh bh’rợ zư đơc văn hóa lang a hay âng đha nuôr âi bơơn ha dưr choom hơnh deh. Râu bha lâng âng Liên hoan g’luh n’nâu năc đoo loom zư đơc, chăp hơnh chr’năp văn hóa lang a hay âng đha nuôrr. Đhị đêêc, a zi pa chăp tươc bhrợ pa dưr muy bh’nơơn du lịch chr’năp liêm âng vel đong.”

T’cooh Tôn Thất Hướng, đong pa chăp ch’mêêt lêy văn hóa apêê acoon coh tỉnh Quảng Nam, Hội Dân tộc học Việt Nam moon, Liên hoan “ Chr’va chiing cha gâr” g’luh n’nâu dưr vaih đhị k’rong pa zum đợ c’leh văn hóa, đợ đhr’niêng bh’rợ liêm pr’hay âng apêê acoon coh đhị vel đong chr’hoong Nam Giang. Coh đêêc, vêy đợ bhiêc bhan hăt ngai năl tươc cơnh: đhr’niêng chô Pr’zum âng đh anuôr Cơ Tu chr’vall Zuôih; đhr’niêng bhuôih k’tiêc bhrợ ha rêê âng dha nuôr Cơ Tu coh Tà Bhing; đhr’niêng đoọng oih xay ma nưih âng đha nuôr Ve,… đhị đêêc, bhrợ pa căh ta la tranh bâc pr’hoọm ha t’ngay bhiêc bhan.“Ting a cu, nâu đoo năc muy g’luh k’rong đợ chrnăp văn hóa lang a hay âng đha nuôr apêê acoon coh chr’hoong Nam Giang. Lâng râu băr dzang đợ chr’năp n’năc vêy râu cr’đơơng đanh mâng tươc ha lang t’tun. Nâu đoo năc muy bh’nơơn du lịch t’mêê ha Du lịch t’viêng Quảng Nam, năc choom năl  ahêê xooc pa chăp tươc apêê bh’rợ liêm crêê lâng môi trường, zư lêy đơc c’leh văn hóa lang a hay âng đha nuôr p’têêt lang du lịch.”

T’cooh Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, Liên hoan Ch’va chiing cha gâr g’luh V âng chr’hoong Nam Giang năc bêl đoọng chăp hơnh, zư đơc lâng pa dưr apêê chr’năp văn hóa lang a hay âng apêê acoon coh đhi noo. Nâu đoo công năc muy coh bâc bh’rợ tr’nêng xơợng bhrợ C’moo Du lịch k’tiêc k’ruung Quảng Nam – 2022 cơnh lâng pr’đơc “ Quảng Nam – Đhị tươc du lịch t’viêng.”“Liên hoan Chr’va chiing cha gâr g’luh V âng chr’hoong Nam Giang năc 1 coh 64 bh’rợ ăt coh c’bhuh bh’rợ xơợng bhrợ C’moo Du lịch K’tiêc k‘ruung -2022 cơnh lâng pr’đơc Quảng Nam – đhị tươc du lịch t’viêng. Nâu đoo căh muy pr’đơợ đoọng xay pa căh apêê chr’năp c’kir văn hóa, cr’van liêm lâng bh’nơơn du lịch t’mêê liêm tươc lâng pr’zơc chr’ơh ch’ngai đanh, năc dzợ bh’rợ văn hóa pa bhlâng chr’năp công pa bhlâng liêm la lay âng đha nuôr acoon coh tỉnh Quảng Nam moon za zum lâng chr’hoong Nam Giang moon la lay./.”

Liên hoan Âm vang Cồng chiêng –

Nơi tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống

                    Alăng Lợi- Aviết Sĩ

Liên hoan “Âm vang Cồng chiêng” huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam lần V-2022 vừa kết thúc để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng người dân và du khách gần xa. Diễn ra trong 2 ngày hoạt động, gần 700 nghệ nhân, diễn viên quần chúng của các dân tộc Cơ Tu, Ve, Tà Riềng… trên địa bàn huyện Nam Giang đã tái hiện khá đầy đủ các hoạt động sinh hoạt văn hóa lễ hội, làng nghề truyền thống giàu bản sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn. Qua đó, giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất và người Nam Giang cũng như góp phần bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào nơi đây.

Sau hơn 2 năm trầm lắng do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, những ngày cuối tháng 6, sân vận động huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam sôi động với hàng loạt hoạt động trong khuôn khổ Liên hoan “Âm vang Cồng chiêng” huyện Nam Giang lần thứ V. Cùng với trưng bày hiện vật lịch sử, truyền thống văn hóa các dân tộc và sản phẩm bản địa, Liên hoan lần này còn có trình diễn cồng chiêng, trang phục truyền thống, dệt thổ cẩm, nghệ thuật điêu khắc dân gian truyền thống, giới thiệu ẩm thực truyền thống, đồng thời, tái hiện các lễ hội dân gian của các dân tộc thiểu số.

Một trong những hoạt động thu hút sự quan tâm của nhiều người là phần trình diễn đan lát, dệt thổ cẩm truyền thống của các nghệ nhân ở 12 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Nghệ nhân Zơrâm Plênh, xã La Ê, huyện Nam Giang vừa thoăn thoắt đan nia, vừa vui vẻ giới thiệu với du khách:“Tôi đang đan cái nia. Đây là một loại dụng cụ không thể thiếu trong đời sống đồng bào Cơ Tu. Hồi xưa chưa có thao nhựa, nhôm, bà con dùng cái này để dùng. Đây là một trong sản phẩm đan lát cần sự tỷ mỉ và khéo léo của đàn ông Cơ Tu. Hiện nay, giới trẻ không còn nhiều người biết đan nữa.”

Lâu lắm rồi bà con vùng cao biên giới Nam Giang mới được sống lại không khí lễ hội từng bừng với âm thanh trống, chiêng, tù và, tiếng khèn hòa cùng tiếng đinh tút, ra riu, ... rộn rã.

Âm thanh mà bà con và các bạn đang nghe là một trong những tiết mục tái hiện nghi thức cúng đất làm rẫy của đồng bào Cơ Tu ở xã Tà Bhing. Theo già Bhnươch Tiêng, đây là nghi thức quan trọng trong canh tác lúa rẫy, thể hiện nét đẹp văn hóa của đồng bào Cơ Tu.. Già Bhnươch Tiêng cho biết, nếu như lễ ăn lúa mới được tổ chức sau khi bà con thu hoạch xong, thì lễ cúng đất làm rẫy lại được bà con thực hiện khi bắt đầu mùa vụ:“Đây là nét đẹp  cần được giữ gìn. Bởi xưa kia, muốn chọn đất làm rẫy phải xin phép mẹ rừng, thần núi, thần cây cối xung quanh đó, chứ không dám phát bừa bãi, mẹ rừng trừng phạt chết cả làng. Đây là tục giáo dục con cháu biết giữ gìn đất  đai, rừng núi, không nên tự tiện xâm phạm đất rừng.”

Liên hoan “Âm vang cồng chiêng” lần V của huyện Nam Giang là nơi qui tụ các nghệ nhân, những gương mặt tiêu biểu của địa phương. Diễn ra trong 2 ngày, gần 700 nghệ nhân, diễn viên quần chúng của các dân tộc Cơ Tu, Ve, Tà Riềng… ở huyện Nam Giang đã tái hiện khá đầy đủ các hoạt động sinh hoạt văn hóa lễ hội, làng nghề truyền thống giàu bản sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn. Liên hoan Âm vang cồng chiêng của đồng bào Cơ Tu, Giẻ Triêng vùng cao Quảng Nam còn mang thông điệp về tình đoàn kết các dân tộc, giúp các địa phương miền núi giữ gìn và phát huy văn hóa bản địa gắn với phát triển du lịch. Ông Tơ Ngôl Với, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết:“Phải nói sau một thời gian bị gián đoạn vì dịch Covid-19, khi huyện tổ chức lại, điều mà chúng tôi nhận thấy đó là sự háo hức, phấn khởi, niềm tin và ý thức trách nhiệm trọng việc bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của bà con nhân dân đã được nâng lên đáng kể. Điểm nhấn của Liên hoan lần này đó chính là ý thức bảo tồn, tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống bản địa. Qua đó, chúng tôi hướng đến xây dựng một sản phẩm du lịch đặc sắc của địa phương.”

Ông Tôn Thất Hướng, nhà nghiên cứu văn hóa các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam, Hội Dân tộc học Việt Nam cho rằng, Liên hoan “Âm vang Cồng chiêng” lần này trở thành nơi quy tụ các nét văn hóa đặc sắc, những tâp tục độc đáo của các dân tộc trên địa bàn huyện Nam Giang. Trong đó có những lễ hội truyền thống ít ai biết đến như: lễ chô Pr’zum của đồng bào Cơ Tu, xã Zuôih; lễ cúng đất làm rẫy của đồng bào Cơ Tu, Tà Bhing; lễ tặng củi cưới của đồng bào Ve,... qua đó, phác họa bức tranh đa sắc màu cho ngày hội."Theo tôi, đây là một dịp hội tụ những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc huyện Nam Giang. Và sự lan tỏa những giá trị đó có sự ảnh hưởng rất lâu dài cho thế hệ mai sau. Đây là một sản phẩm du lịch mới cho Du lịch xanh Quảng Nam, tức là chúng ta đang hướng đến những việc thân thiện với môi trường, bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống bản địa của đồng bào gắn với du lịch.”

Ông Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, Liên hoan Âm vang cồng chiêng lần V của huyện Nam Giang là dịp để tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các đồng bào dân tộc anh em. Đây cũng là một trong những hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia Quảng Nam-2022 với chủ đề “Quảng Nam- điểm đến du lịch xanh”: “Liên hoan Âm vang cồng chiêng” lần V của huyện Nam Giang là 1 trong 64 sự kiện nằm trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng năm Du lịch Quốc gia – 2022 với chủ đề, Quảng Nam – điểm đến  du lịch xanh. Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá, giới thiệu các giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, tài nguyên và sản phẩm du lịch độc đáo mới lạ đến với bạn bè du khách gần xa, mà còn là sự kiện văn hóa tinh thần hết sức có ý nghĩa cũng rất đặc trưng của vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam nói chung và huyện Nam Giang nói riêng./.”