C’moo 1952, Tỉnh uỷ Quảng Nam-Đà Nẵng bhrợ Hội nghị ooy 2 t’ngay đoọng xay moon bấc đắh bhiệc. XoỌc bêl bhrợ hội nghị nắc bơơn xơợng xay moon đhr’năng zâp vel đông xoọc ặt zâng lâng bhiệc ha ul tu boo đhí túh bhlong lâng râu zêl pa hư âng a’rập a’bhưy, lấh mơ nắc zr’lụ toor biển đắh nam âng tỉnh. Nắc manứih k’đhơợng bhrợ bha lâng Đảng bộ, t’coóh xa nay Võ Chí Công lêy trách nhiệm hi lêệng lâng quyết định xăl cr’liêng xa nay pr’họp nâu xay moon đắh bh’rợ zêl cha groong ha ul. Đoọng bhrợ bhiệc trông dấc ha ul, t’coóh k’đươi moon cán bộ, manứih zư padứah cr’ay zooi lâng k’đhơợng bhrợ nhâm mâng pr’ắt bh’rợ trông dấc ha ul đấh hân lấh mơ zêl lêệng a’rập a’bhưy, cơnh lơơng cậ, t’coóh cung trực tiếp k’đươi moon prang tỉnh lêy pa bhrợ ta têng, k’míah, tr’zooi đh’rứah. T’coóh dzợ trực tiếp pấh bhrợ bhiệc zooi ha ul zr’nắh nâu. C’léh bh’rợ âng t’coóh xa nay Bí thư Tỉnh uỷ trực tiếp lêy k’đhơợng bhrợ, lướt đoọng cha nêếh ch’na bhrợ k’rêệm loom cán bộ lâng đhanuôr Quảng Nam bêl đêếc ahay.

Trực tiếp lướt k’đươi moon ooy đợ chr’val ha ul bhlâng âng chr’hoong Tam Kỳ, tước chr’val Nguyễn Chỉ-xoọc đâu nắc chr’val Tam Giang, chr’hoong Núi Thành, t’coóh xa nay Võ Chí Công lêy bấc đhanuôr ma ha ul c’lâm bếch, vêy ngai ma chêết, đợ apêê lơơng xoọc đhị đhr’năng p’hơơm cắh mặ. Cắh váih ch’na đh’nắh, đhanuôr ooy đâu ting cha bhơi k’tang, cha rong biển đoọng ma mung. Đhị đhr’năng cơnh đâu, t’coóh k’đươi moon chấc lêy c’lâng bh’rợ zooi đhanuôr. Hân đhơ năl zơng đợc ha roo đhị Tam Kỳ nắc đhị k’rong zư k’míah âng tỉnh lâng cha nêếh âng Liên khu 5, bhiệc pay pa glúh nắc zước moon đắh cấp piing.

Hân đhơ cơnh đêếc, đhị đhr’năng pr’hân, t’coóh xa nay Võ Chí Công moon pay pa glúh cha nêếh đoọng zooi đhanuôr vêy râu cha, lâng moon ghít nắc ting trách nhiệm hân đhơ bhrợ cắh liêm crêê, ta kỷ luật, lấh mơ nắc ặt ooy tù cung choom.

Đh’rứah lâng râu zooi âng Trung ương, Liên khu uỷ 5, lâng râu t’bhlâng đấh hân đắh k’đhơợng bhrợ, k’đươi moon âng t’coóh xa nay Võ Chí Công, râu zooi đoọng lâng ting pấh âng đhanuôr đắh bhrợ têng, zooi đoọng đh’rứah, nắc lứch c’moo 1952, Quảng Nam ơy zi lấh bhiệc ha ul zr’nắh lâng ting bhr’dzang chrooi pa xoọng âng đơơng bh’rợ kháng chiến âng tỉnh ting pa dưr pa xớc.

Xang t’ngay pa chô miền Nam, lâng pr’ắt bh’rợ liêm ta níh, ma bhưy chr’nắp âng đay, t’coóh xa nay Võ Chí Công bơơn ta k’đươi chô pa bhrợ ooy Trung ương. C’moo 1978, t’coóh bhrợ Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, lâng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Trưởng ban bhrợ pa liêm nông nghiệp miền Nam. K’đhơợng bhrợ ngành nông nghiệp-đắh bh’rợ t’mêê, zr’nắh k’đhạp lâng hi lêệng, t’coóh xa nay Võ Chí Công ting ặt k’noọ lêy, chấc c’lâng bhrợ ha cơnh đoọng trứah bh;ếh zr’nắh k’đhạp đoọng ha k’ực đhanuôr ooy zâp HTX. T’coÓh lêy cha mêết đhr’năng lalua liêm ghít đoọng chấc lêy râu tu, bhrợ ting c’lâng bh’rợ zêl lêệng a’rập a’bhưy: xiêr đăn đhị zêl penh, đoọng năl ghít a’rập, năl ghít ahêê đoọng k’đươi moon lêy bhrợ zêl. Ooy g’lúh lêy cha mêết, truíh c’lâng chô ooy Hải Phòng pa bhrợ, lướt zi lấh đhị clung ruộng lêy đhanuôr xoọc xoót ha roo, t’coóh moon manứih lái xe đhêy xang nặc chô đhị apêê xoót bhrợ nâu. T’coóh xa nay Võ Chí Công ta moóh râu tu, đhanuôr ta ơơi moon: Nâu đoo nắc ruộng 5%, Nhà nước pazao đoọng zêng ha zi, azi bhrợ lứch c’rơ, zư lêy liêm ghít, bơơn cơnh đâu ava ớih.

Đhị râu la lua nâu, t’coóh k’đươi moon Bộ Chính trị, Ban Bí thư lâng ting trách nhiệm dự thảo Chỉ thị 100. Tơợ t’ngay 3 tước t’ngay 7/1/1981, Ban Bí thư bhrợ hội nghị đhị Hải Phòng đoọng pay boọp p’rá chrooi đoọng ooy dự thảo Chỉ thị 100. Hội nghị ơy prá xay liêm ghít, lấh mơ nắc đắh khoán bh’nơơn pr’đươi crêê tước ha cơnh tước râu ặt váih âng HTX lâng chủ nghĩa xã hội.

Xang bêl xơợng xay moon nâu, t’coóh xa nay Võ Chí Công liêm ghít xay moon cr’noọ bh’rợ, lêy pay râu lalua bhrợ đh’năng đăng lêy. Bh’cộ bha lâng lêy lướt liêm ghít tước vel đông, lêy ặt đăn đhanuôr, xơợng đhanuôr... Đhanuôr ha ul, cung lêy tự chấc c’lâng bhrợ cha đoọng k’bhộ, têêm ngăn, ha dợ ahêê lêy cắh đoọng, k’đươi apêê chô lâng khoán bhiệc nắc cung cắh choom. T’coóh xa nay Võ Chí Công moon ghít: Đắh bh’rợ nâu acu k’đhơợng bhrợ, ha dang khoán t’mêê cắh vêy đơơng chô bh’nơơn liêm choom, nắc acu ting trách nhiệm lâng Đảng, đhanuôr. Bhiệc nâu bhrợ p’cắh cr’noọ bh’rợ xăl t’mêê, pân k’noọ pân bhrợ âng cán bộ, đảng viên, lấh mơ nắc manứih k’đhơợng bhrợ bha lâng lâng cr’noọ cr’niêng bhrợ liêm crêê cơnh cr’noọ âng đhanuôr kiêng trứah pa liêm, bhlếh lơi đoọng bơơn quyền tự bhrợ c’la đắh bh’rợ tr’nêng.

T’ngay 31/1/1981, Chỉ thị 100 đắh pa dưr pa liêm bh’rợ khoán, bhrợ t’bhứah khoán bh’nơơn pr’đươi tước c’bhúh pa bhrợ lâng manứih pa bhrợ ooy đắh pazưm bhrợ ha rêê đhuốch bơơn pa glúh. Đương pay xơợng Chỉ thị 100, zâp vel đông, zâp cấp, ngành lâng đhanuôr liêm ta níh đươi bhrợ, bh’rợ khoán t’mêê lướt moót lalua. Choom moon, tước đâu, cắh ơy vêy c’lâng xa nay n’đoo âng Đảng đhị mặt trận nông nghiệp ha dợ bơơn đhanuôr bơơn đươi đấh lâng bhui har cơnh đêếc. Prang k’tiếc k’ruung dưr váih k’rơ mưy bh’rợ khoán t’mêê lâng pr’ắt bh’rợ pa bhrợ cắh ơy váih, đơơng chô bh’nơơn lalua, bhrợ bấc c’lâng bh’rợ liêm choom.

Tơợp c’moo 1983, xoọc bêl lướt lưm lâng bhrợ bhiệc lâng tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng, trực tiếp chô lưm lêy zâp HTX Đại Phước lâng Đại Hồng 2, chr’hoong Đại Lộc, lướt xơợng xay moon ha cơnh, t’coóh xa nay Võ Chí Công bơơn năl, bh’rợ pa dưr đhăm k’tiếc cao sản bơơn đợ bh’nơơn chr’nắp liêm, prang chr’hoong bơơn 12,6 tấn đhị 1ha. Ha dợ HTX Nông nghiệp Đại Phước nắc zư mơ kỷ lục ha roo bấc bhlâng prang chr’hoong, prang tỉnh lâng prang k’tiếc k’ruung: 21,6 tấn đhị 1ha. Lâng bh’nơơn bh’rợ nâu, HTX bơơn Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng cher đoọng máy bhrợ ruộng đơơng c’năl MTZ50 lâng bơơn Hội đồng Nhà nước cher đoọng Huân chương Lao động hạng Nhì.

G’lúh nâu, t’coóh xa nay Võ Chí Công hơnh déh đợ bh’nơơn ơy bơơn lâng p’too moon zâp HTX oó lêy lơi, cắh bhrợ pa dưr k’rơ liêm lấh, lấh mơ nắc lêy bhrợ liêm choom khoán 100 đoọng p’too p’zương đhanuôr p’zay pa bhrợ lâng pa dưr liêm choom bh’nơơn kinh tế đắh HTX nông nghiệp. T’coóh dzợ k’đươi moon prang chr’hoong k’đươi bhrợ bh’rợ thi đua học tập, loon ta pưn lâng zi lấh HTX Đa Phước./.

Người lãnh đạo của dân và vì dân

Đồng chí Võ Chí Công, tên khai sinh Võ Toàn, sinh ngày 7.8.1912 tại làng Khương Mỹ, tổng Phú Quý, phủ Tam Kỳ, nay thuộc xã Tam Xuân 1, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Ông mất ngày 8/9/2011. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của mình, đồng chí Võ Chí Công luôn tâm niệm: “...Người chiến sĩ cộng sản phải luôn rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng; phải có tinh thần cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; phải luôn luôn đặt lợi ích cách mạng lên trên hết, trước hết như Bác Hồ đã dạy; phải gắn chặt với nhân dân, dựa vào dân và thực hiện cho được phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Có như vậy mới được nhân dân tin yêu, kính trọng”.

Năm 1952, Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng tổ chức Hội nghị trong 2 ngày để bàn nhiều vấn đề. Trong lúc hội nghị diễn ra thì nhận được báo cáo tình hình các địa phương đang đối mặt với nạn đói do thiên tai và sự đánh phá của địch, nhất là vùng ven biển phía nam của tỉnh. Là người đứng đầu Đảng bộ, đồng chí Võ Chí Công cảm thấy trách nhiệm nặng nề và quyết định chuyển nội dung cuộc họp sang bàn nhiệm vụ chống đói. Để tổ chức cứu đói, ông phân công cán bộ, thầy thuốc cứu đói và quán triệt tinh thần cứu đói lúc này phải khẩn trương hơn là đánh địch; mặt khác ông cũng trực tiếp chỉ đạo cuộc vận động toàn tỉnh sản xuất, tiết kiệm, tương trợ nhau. Ông còn trực tiếp tham gia việc cứu đói. Hình ảnh đồng chí Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp quẩy đôi gánh bầu, đi cấp phát lương thực đã gây xúc động trong lòng bao cán bộ và nhân dân Quảng Nam lúc bấy giờ.

Trực tiếp đi chỉ đạo ở những xã đói nặng nhất của huyện Tam Kỳ, đến xã Nguyễn Chỉ (nay là xã Tam Giang, huyện Núi Thành), đồng chí Võ chí Công thấy nhiều đồng bào bị đói nằm la liệt, một số người đã chết, những người khác đang trong tình trạng hấp hối. Không có lương thực, nhân dân ở đây phải ăn cỏ, ăn rong biển để sống. Trước tình cảnh đó, ông chỉ đạo phải tìm mọi cách cứu đói cho dân. Mặc dù biết kho gạo tại Tam Kỳ là kho gạo dự trữ của tỉnh và gạo của Liên khu 5, việc xuất gạo cần phải xin ý kiến của trên.

Nhưng tình thế cấp bách, đồng chí Võ Chí Công ra lệnh xuất gạo để cứu đói cho dân, đồng thời khẳng định “hoàn toàn chịu trách nhiệm dù vi phạm kỷ luật, thậm chí ở tù cũng vui lòng nhận”. 

Cùng với sự hỗ trợ của Trung ương, Liên khu ủy 5, với sự kiên quyết và khẩn trương trong lãnh đạo và chỉ đạo của đồng chí Võ Chí Công, sự ủng hộ và tham gia tích cực của nhân dân trong sản xuất và tương trợ lẫn nhau, nên cuối năm 1952, Quảng Nam đã vượt qua nạn đói và từng bước góp phần đưa phong trào kháng chiến của tỉnh tiếp tục phát triển.

Sau ngày giải phóng miền Nam, với tài năng, đức độ và uy tín của mình, đồng chí Võ Chí Công được điều ra công tác ở Trung ương. Năm 1978, đồng chí làm Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, kiêm Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Trưởng ban Cải tạo nông nghiệp miền Nam. Phụ trách ngành nông nghiệp - lĩnh vực mới mẻ, phức tạp và hết sức nặng nề, đồng chí Võ Chí Công ngày đêm trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi làm thế nào tháo gỡ khó khăn cho hàng triệu nông dân trong các hợp tác xã. Ông đi sâu nghiên cứu thực tế cụ thể để tìm ra nguyên nhân, “làm theo phương pháp đánh giặc: xuống sát chiến trường, để hiểu địch, hiểu ta để chỉ đạo, tác chiến”. Trong lần đi kiểm tra, trên đường về Hải Phòng công tác, ngang qua cánh đồng thấy bà con đang gặt lúa, đồng chí bảo lái xe dừng lại rồi đi tới đám ruộng đang gặt được mùa hơn hẳn những đám xung quanh.Đồng chí Võ Chí Công hỏi nguyên nhân, bà con trả lời: “Thưa bác đây là ruộng 5%, Nhà nước giao hẳn cho chúng cháu, chúng cháu làm hết mình, chăm bón kỹ, được hơn bác ơi”.

Từ thực tế đó, đồng chí đề xuất Bộ Chính trị, Ban Bí thư và nhận trách nhiệm dự thảo Chỉ thị 100-CT/TW. Từ ngày 3 đến 7.1.1981, Ban Bí thư tổ chức hội nghị tại Hải Phòng để lấy ý kiến góp ý vào dự thảo Chỉ thị 100-CT/TW. Hội nghị đã thảo luận sôi nổi và có phần gay gắt, nhất là vấn đề khoán sản phẩm tác động như thế nào đến sự tồn tại của hợp tác xã và chủ nghĩa xã hội.

Sau khi nghe ý kiến thảo luận, đồng chí Võ Chí Công thẳng thắn nêu rõ quan điểm là “phải lấy thực tiễn làm thước đo chân lý. Lãnh đạo phải bám sát cơ sở, phải gần dân, nghe dân… Dân đói, cuối cùng phải tự tìm cách làm ăn no cơm, ấm áo, ta lại cấm, bắt quay về với khoán việc nên đành chịu”. Đồng chí Võ Chí Công nhấn mạnh: “Trên lĩnh vực này tôi phụ trách, nếu khoán mới không đem lại kết quả thì tôi xin chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân”. Điều này thể hiện quyết tâm đổi mới, tinh thần dám làm dám chịu của cán bộ, đảng viên, nhất là người lãnh đạo với nguyện vọng tha thiết và đáp ứng nhu cầu của người nông dân là muốn được “cởi trói”, được “xé rào” để được quyền tự chủ trong sản xuất.

Ngày 13.1.1981 Chỉ thị 100-CT/TW về cải tiến công tác khoán, mở rộng “khoán sản phẩm đến nhóm lao động và người lao động” trong hợp tác xã nông nghiệp được ban hành. Đón nhận Chỉ thị 100, các địa phương, các cấp, ngành và nhân dân nhiệt liệt tán thành, phong trào khoán mới đi vào thực tiễn. Có thể nói, đến lúc này, chưa có một chủ trương nào của Đảng trên mặt trận nông nghiệp lại được nhân dân tiếp nhận mau chóng và phấn khởi như vậy. Cả nước nổi lên một phong trào khoán mới với khí thế lao động sản xuất chưa từng có, đem lại kết quả thiết thực, mở ra nhiều triển vọng tốt đẹp.

Đầu năm 1983, trong lần thăm và làm việc với tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, trực tiếp đến thăm các hợp tác xã Đại Phước và Đại Đồng II, huyện Đại Lộc, qua nghe báo cáo, đồng chí Võ Chí Công được biết, phong trào xây dựng cánh đồng cao sản đạt được những kết quả hết sức ngoạn mục, năng suất lúa bình quân cả huyện đạt 12,6 tấn/ha. Riêng Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Phước giữ mức kỷ lục về đỉnh cao năng suất lúa cả huyện, cả tỉnh và cả nước: 21,6 tấn/ha. Với thành tích này, hợp tác xã vinh dự được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng tặng chiếc máy cày hiệu MTZ50 và được Hội đồng Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhì.

Dịp này, đồng chí Võ Chí Công biểu dương những thành tích và căn dặn các hợp tác xã không được chủ quan, thỏa mãn mà phải không ngừng vươn lên, nhất là phải thực hiện thật tốt “khoán 100” để động viên bà con xã viên hăng hái lao động và nâng cao hiệu quả kinh tế trong hợp tác xã nông nghiệp. Đồng chí còn chỉ đạo toàn huyện phát động phong trào thi đua học tập, đuổi kịp và vượt hợp tác xã Đại Phước./.  

  Theo Báo Quảng Nam