Coh bêl đêêc, c’năl âng muy bơr c’bhuh đha nuôr acoon coh ooy chính sách pa xiêr đha rưt nhâm mâng dzợ căh âi liêm choom. C’la ma nưih đha rưt căh âi kiêng t’bhlâng z’lâh đha rưt, công dzợ vêy loom g’nưm đương kía râu zooi đoọng âng Nhà nước. Muy bơr ngai đha nuôr coh đâu căh kiêng gluh tơợ pr’loọng đha rưt, lâh mơ dzợ vêy đhr’năng “ p’zay ta pun moot pr’loọng đha rưt”, pr’loọng đha nuôr kiêng dưr vaih bâc pr’loọng đha rưt đoọng bơơn đươi dua apêê chế độ, chính sách zooi đoọng âng Nhà nước.

N’đhơ cơnh đêêc, coh cr’chăl đăn đâu, đhị muy bơr tỉnh miền Trung, bâc pr’loọng đha nuôr acoon coh, coh đêêc vêy bâc đảnh viên n’đhơ pr’ăt tr’mông dzợ bâc zr’năh k’đhap n’đhang âi xră bha ar zươc luh đhị pr’loọng đha rưt đoọng đơc đoọng râu zooi đoọng ha pêê n’lơơng. Apêê đoo dưr vaih đợ ma nưih liêm ta nih, băt pa ang đh’rôông oih z’lâh đha rưt, băt pa trơơi ha bâc ngai ma lơi jợ loom ăt đương g’nưm, ma c’la đay p’zay dưr bhrợ ca van.

  “Bâc pr’loọng đong zr’năh k’đhap, n’đhang apêê đoo n’đhâng têy, xră bha ar zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt.”

“Lêy coh vel ngai công đha rưt năc acu bhrợ gương đoọng ha đha nuôr ma ting lêy bhrợ, vêy c’năl lâh mơ đhị bh’rợ xră bha ar zươc luh đhị pr’loọng đha rưt.”

“Ađay bhrợ cha choom năc choom t’bhlâng lâh, ha dang ăt đương g’nưm năc ng’cơnh choom pa dưr. Coh vel vêy bâc pr’loọng coh đong căh vêy râu rí năc a cu công moon a đay pr’loọng đong năc buôn căh liêm ma mơ, a đay đơc đoọng ha pr’loọng n’lơơng dzợ zr’năh k’đhap lâh a đay.”

Nâu đoo năc đợ râu cr’noọ âng apêê đảng viên da ding ca coong âi xră bha ar zươc luh đhị c’bhuh pr’loọng đha rưt đoọng đơc đoọng ha c’bhuh zooi đoọng tơợ apêê chính sách đơc đoọng ha pr’loọng đha rưt, pa xiêr râu k’đhap ha Nhà nước.

A noo Hồ Văn Rủi, muy đảng viên p’niên ma nưih Xê Đăng, ăt coh Tăk Ngo, chr’val Trà Linh, chr’hoong da ding ca coong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nâu câi âi năc tỷ phú bêl âi vêy nang sâm chr’năp k’zêt tỷ đồng. Hăt ngai năl, đhị đâu đhêêng bơr pêê c’moo, Hồ Văn Rủi ting dzoọng đhị c’bhuh pr’loọng đha rưt coh đâu. C’moo 2018, Hồ Văn  Rủi bhrợ bha ar zươc luh đhị pr’lọong đha rưt cơnh lâng cr’noọ đảng viên p’niên căh choom ăt pr’ngâu đhị đha rưt k’đhap. Hồ Văn Rủi đoọng năl, tơợ 24 ưc đồng bơơn vă zooi đoọng căh lãi suất đơc đoọng ha pêê pr’loọng zươc luh đhị pr’loọng đha rưt, a noo âi câl k’zêt tơơm sâm Ngọc Linh m’ma 2 c’moo. Tươc đâu, nang sâm âng Hồ Văn Rủi zâp c’moo đơơng chô k’ha riêng ưc đồng:“Cán bộ vel lâng Chi bộ âi p’too moon  acu bhrợ bha ar zươc luh đhị pr’loọng đha rưt. Nâu câi z’lâh đha rưt âi lêy k’điêl ca coon cu pa bhlâng hơnh, bhui har, câl đươi zâp râu, bhrợ đong bhrợ xang, câl xe cộ.”

Muy cr’chăl căh âi đanh, đha nuôr zr’lụ da ding ca coong chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam ăt ha ul đha rưt. Đha nuôr coh đâu ma t’truih t’ruih ooy apêê đảng viên đha rưt nâu câi dưr vaih tỷ phú coh bôl Ngọc Linh prang c’moo đh’luc ga lop. Đha nuôr chăp hơnh bêl tơợ muy pr’loọng đong dzợ bâc đha rưt k’đhap, c’moo 2016, đảng viên Hồ Văn Nhỏ ăt coh vel 1, chr’val Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My năc ma nưih l’lăm zươc gluh tơợ c’bhuh pr’loọng đha rưt. Đảng viên Hồ Văn Nhỏ bhui har bêl pr’loọng đong âi z’lâh đha rưt lâng vêy pr’đơợ zooi bâc đha nuôr coh vel, bhươl dưr ca van:“Coh vel 4, 5 pr’loọng đong, apêê đoo lêy a đay năc đảng viên, gương mẫu bhrợ cha tu cơnh đêêc đha nuôr apêê đoo pa bhlâng hâng hơnh, apêê đoo chăp hơnh tung cơnh đêêc ting bhrợ têng. Acu công p’too moon đha nuôr đh’rưah băn t’rí, băn c’rooc, choh quế.”

Đảng bộ chr’val Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My xay moon zâp c’moo pa xiêr tơợ 5% tươc 7% pr’loọng đha rưt. Đoọng mă bơơn cr’noọ xa nay n’nâu, vel đong bhrợ bha ar xră c’bhuh pr’loọng đha rưt z’lâh đha rưt, pa choom đoọng ha đha nuôr xay moon pr’đhang choh bêêt, băn rơơi căh câ kinh doanh. Đhị pr’đơợ n’năc, chính quyền vel đong năc ha lỵ lêy lâng zooi đoọng m’ma chr’noh, acoon bh’năn lâng bhrợ t’vaih pr’đơợ bhrợ cha liêm glăp, zooi apêê pr’loọng đha nuôr bhrợ cha, pa dưr tr’mông tr’meh. Đảng bộ chr’val t’đang moon zâp đảng viên nêu gương coh  bh’rợ n’nâu. Đươi cơnh đêêc, 5 c’moo ha nua đợ pr’loọng z’lâh đha rưt đhị chr’val Trà Vân z’lâh bâc chu cr’noọ xa nay ta xay moon. T’cooh Hồ Văn Huyện, Chủ tịch UBND chr’val Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My đoọng năl, prang chr’val doó dzợ đảng viên n’đoo ăt coh pr’loọng đha rưt, cr’noọ loom dưr z’lâh đha rưt tr’xin dưr vaih coh pr’chăp âng dha nuôr:“Chr’val năc t’bhlâng xay truih p’too moon ting ch’mêêt lêy ting pr’loọng vêy pr’đơợ, vêy đhr’năng năc vêy zooi đoọng pa choom bh’rợ xay bhrợ bh’rợ tr’nêng, zooi đoọng m’ma chr’noh, acoon bh’năn đoọng apêê pr’loọng đha rưt dưr z’lâh a đay, g’đach râu đương g’nưm.”

Ha dang cơnh coh da ding ca coong tỉnh Quảng Nam, ma nưih xră bha ar nhăn moon z’lâh đha rưt bơơn zooi đoọng zên vă, acoon bh’năn năc coh da ding ca coong tỉnhQuảng Bình, đảng viên xră bh ar zươc luh đhị pr’loọng đha rưt bêl lêy a đay zâp pr’đơợ đoọng đơc đọong chính sách zooi đoọng ha pr’loọng đong n’lơơng. Pr’lọong đong zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt căh dzợ bơơn đươi apêê chế độ chính sách pr’loọng đha rưt, công căh bơơn zooi đoọng zên vă t’đui đoọng căh câ m’ma chr;noh, acoon bh’năn cơnh coh Quảng Nam.

3 c’moo l’lăm, bh’rợ diic điêl đảng viên ma nưih acoon coh Vân Kiều Hồ Thị Thanh lang Cao Lâm coh vel Hưng, chr’val k’noong k’tiêc Trọng Hóa, chr’hoong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình bhrợ bha ar zươc z’lâh đha rưt bhrợ bâc ngai c’jệ. Moot bêl đêêc, coh chr’val k’noong k’tiêc pa bhlâng zr’năh k’đhap n’nâu, bâc dha nuôr năc pr’loọng đha rưt, pr’ăt tr’mông ăt g’nưm ooy râu zooi đoọng âng Nhà nước. Bh’rợ bhrợ cha ca van âng đha nuôr coh đâu cơnh năc pr’noo. Cơnh đêêc năc, pr’loọng đong đảng viên Hồ Thị Thanh đươi băn c’rooc lâng choh crâng, choh tơơm cha p’lêê âi z’lâh đha rưt zr’năh. Bêl lêy pr’loọng đong đay doó lâh zr’năh k’đhap, p’căn Hồ Thị Thanh âi xră bha ar zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt. P’căn Thanh đoọng năl, bêl đêêc pr’ăt tr’mông công căh âi vêy râu  ta clơ lâh, n’đhang lêy đha nuôr coh vel dzợ bâc ngai k’đhap xr’năh lâh, pr’loọng đong bhrợ bha ar zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt đoọng đơc đoọng râu zooi đọong pr’loọng đha rưt ha pêê n’lơơng:“Pr’loọng đong 2 diic điêl năc đảng viên công năc gương đoọng ha đha nuôr acoon coh ma ting lêy bhrợ. Vêy ngai moon acu kiêng luh đoọng pa toy. N’đhang lâh n’năc, cán bộ vel pêê moon đha nuôr năl, choom ting lêy bhrợ cơnh pr’loọng đong Cao Lâm lâng đồng chí Thanh. Tu ngai công pr’loọng đha rưt năc pr’loọng đong apêê đoo bhrợ gương đoọng ha prang vel.”

L’lăm bêl bhrợ bha ar zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt, pr’loọng đong p’căn Hồ Thị Thanh âi ting zr’năh k’đhap lâh 10 c’moo coh c’bhuh pr’loọng đha rưt, pr’ăt tr’mông ta bhuch xr’dô. Bơơn Nhà nước đoọng vă 5 ưc đồng doó vêy lãi suất, pr’loọng đong p’căn Thanh cal m’ma c’rooc lâng 4 p’nong a oc chô băn pa dưr. Tơợ 1 p’nong c’rooc m’ma lâng bơr pêê p’nong a co tr’nơơp, pay đệ băn đanh, nâu câi pr’loọng đong p’căn Hồ Thị Thanh dưr vaih ma nưih choom bhrợ cha âng chr’val, âng chr’hoong Minh Hóa.

Tỉnh Quảng Bình vêy lâh 27.000 năc ma nưih acoon coh. Đợ pr’loọng đha rưt bơơn lâh 69% coh pa zêng ma nưih acoon coh. Tỉnh Quảng Bình t’bhlâng đợ mơ pa chô âng đha nuôr acoon coh  dzooc lâh 2 chu t’piing lâng c’moo 2020 lâng zâp c’moo đợ pr’loọng đha rưt xiêr tơợ 3%-4%. T’cooh Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đoọng năl, nâu đoo năc râu k’đhap bhlâng cơnh lâng vel đong, pa bhlâng năc cơnh lâng đha nuôr acoon coh pa bhlâng zr’năh k’đhap. Bh’rợ đợ đảng viên acoon coh p’zay t’bhlâng, xră bha ar zươc luh tơợ pr’loọng đha rưt âi băt pa jôông loom z’lâh đha rưt âng ma nưih vel đong:“Nâu đoo công năc đợ ma nưih liêm crêê ting t’ngay bơơn xay truih bhưah. Tu cơnh đêêc, bh’rợ pa xiêr đha rưt coh tỉnh Quảng Bình năc tơơp lươt moot cr’chăl pa bhlâng chr’năp, đợ pr’loọng đha rưt, đăn đha rưt xiêr đơơh bhlâng./.”

Loạt bài:

XIN RA KHỎI HỘ NGHÈO, ĐẢNG VIÊN MIỀN NÚI THẮP SÁNG  

NGỌN LỬA THOÁT NGHÈO TRONG LÒNG DÂN

Bài 1: Đảng viên hộ nghèo nhường cho người nghèo hơn

                 Nhóm PVVOV miền Trung

  Giảm nghèo bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước hướng tới cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số, thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, các dân tộc. Đảng, Nhà nước cũng đã dành nhiều nguồn lực với nhiều chương trình, chính sách đặc biệt ưu tiên để hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Công tác giảm nghèo bền vững vùng miền núi đạt nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên nguồn lực đầu tư cho người nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhưng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trong khi đó, nhận thức của một bộ phận người dân tộc thiểu số về chính sách giảm nghèo bền vững còn hạn chế. Bản thân người nghèo chưa nỗ lực vươn lên thoát nghèo, vẫn còn tâm lý tự ti, có tư tưởng trông chờ, ỷ lại sự hỗ trợ của Nhà nước. Một bộ phận người dân nơi đây không muốn thoát khỏi hộ nghèo, thậm chí có tình trạng “chạy hộ nghèo”, hộ nghèo muốn tách ra thành nhiều hộ nghèo để được hưởng các chế độ, chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tại một số tỉnh miền Trung, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có nhiều đảng viên dù cuộc sống còn khó khăn những đã tự nguyện viết đơn xin ra khỏi hội nghèo để nhường nguồn hỗ trợ cho người khác. Họ trở thành những tấm gương tiêu biểu, thắp sáng ngọn lửa thoát nghèo, truyền cảm hứng cho nhiều người xóa bỏ tư tưởng trông chờ ỷ lại, tự thân vươn lên làm giàu. 

“Nhiều hộ điều kiện rất vất vả, khó khăn nhưng họ giơ tay, viết đơn xin ra khỏi hộ nghèo.”

“Thấy trong bản ai cũng nghèo thì mình làm gương cho bà con học hỏi noi theo, có ý thức hơn làm đơn xin thoát nghèo.”

“Mình làm ăn được thì phải phấn đấu đi, chứ cứ ỷ lại nhà nước thì cũng chẳng phát triển được. Trong bản có nhiều hộ, trong nhà chẳng có cái gì mà mình đòi hộ nghèo thì sẽ không công bằng, mình  nhường cho hộ khác còn khó khăn hơn mình.”

Đây là những suy nghĩ của các đảng viên miền núi đã tự viết Đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo để nhường nguồn hỗ trợ từ các chính sánh sách dành cho hộ nghèo, giảm gánh nặng cho Nhà nước.

Anh Hồ Văn Rủi, một đảng viên trẻ người Xê Đăng, ở thôn Tak Ngo, xã Trà Linh, huyện miền núi cao Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nay đã là tỷ phú khi sở hữu vườn sâm trị giá hàng chục tỷ đồng. Ít ai biết rằng chỉ cách đây mấy năm, Hồ Văn Rủi từng đứng đầu danh sách hộ nghèo tại đây. Năm 2018, Hồ Văn Rủi làm đơn xin ra khỏi hộ nghèo với suy nghĩ đảng viên trẻ không cam chịu nghèo khó. Hồ Văn Rủi cho biết, từ 24 triệu đồng được vay hỗ trợ không lãi suất dành cho các hộ đăng ký thoát nghèo, anh đã mua hàng chục cây sâm Ngọc Linh giống 2 năm tuổi. Đến nay, vườn sâm của Hồ Văn Rủi mỗi năm mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng:“Cán bộ thôn và Chi bộ đã động viên tôi làm đơn xin thoát nghèo. Giờ thoát nghèo rồi thấy vợ con tôi rất mừng, phấn khởi, mua sắm đủ thứ, làm nhà làm cửa, mua xe cộ.”

Một thời chưa xa, đồng bào vùng cao huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam luẩn quẩn trong đói nghèo. Người dân nơi đây truyền tai nhau câu chuyện về những đảng viên nghèo giờ trở thành tỷ phú trên đỉnh Ngọc Linh quanh năm mây phủ. Bà con nể phục khi từ một hộ còn nhiều nghèo khó, năm 2016, đảng viên Hồ Văn Nhỏ, ở thôn 1, xã Trà Vân, huyện Nam Trà My đã tiên phong xin ra khỏi danh sách hộ nghèo. Đảng viên Hồ Văn Nhỏ cảm thấy vui mừng khi gia đình đã thoát nghèo và có điều kiện giúp đỡ nhiều người trong thôn, bản vươn lên làm giàu:“Trong làng có 4, 5 hộ, họ thấy mình là đảng viên, gương mẫu phát triển kinh tế nên người dân họ rất mừng, họ tin nên làm theo. Tôi cũng huy động bà con cùng nhau nuôi trâu, nuôi bà, trồng quế.”

Đảng bộ xã Trà Vân, huyện Nam Trà My xác định mỗi năm giảm từ 5% đến 7% hộ nghèo. Để đạt mục tiêu này, địa phương lập danh sách hộ nghèo đăng ký thoát nghèo, hướng dẫn người dân đăng ký mô hình trồng trọt, chăn nuôi hoặc kinh doanh cụ thể. Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương tiến hành xem xét và hỗ trợ cây giống, con giống và tạo điều kiện sinh kế phù hợp, giúp các hộ dân làm ăn, phát triển kinh tế. Đảng bộ xã kêu gọi mỗi Đảng viên nêu gương trong chuyện này. Nhờ đó, 5 năm qua số hộ thoát nghèo tại xã Trà Vân vượt gấp đôi mục tiêu đề ra. Ông Hồ Văn Huyện, Chủ tịch UBND xã Trà Vân, huyện Nam Trà My cho biết, cả xã không còn đảng viên nào trong diện hộ nghèo, ý chí vươn lên thoát nghèo từng bước hình thành trong cách nghĩ của bà con:“Xã tiếp tục tuyên truyền, đánh giá theo dõi từng hộ có điều kiện, có năng lực thì sẽ giúp đỡ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hỗ trợ cấp cây giống, con giống để các hộ nghèo vượt lên chính mình, tránh sự trông chờ, ỷ lại.”

Nếu như ở miền núi tỉnh Quảng Nam, người viết đơn xin đăng ký thoát nghèo được hỗ trợ vốn vay, con giống thì ở miền núi tỉnh Quảng Bình, đảng viên viết đơn xin ra khỏi hộ nghèo khi xét thấy mình đủ điều kiện để nhường lại chính sách hỗ trợ cho hộ khác. Gia đình xin ra khỏi hộ nghèo không còn hưởng các chế độ chính sách hộ nghèo, cũng không được hỗ trợ vốn ưu đãi hay con cây giống như ở Quảng Nam.

3 năm trước, chuyện vợ chồng đảng viên người dân tộc Vân Kiều Hồ Thị Thanh và Cao Lâm ở bản Hưng, xã biên giới Trọng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình làm đơn xin thoát khỏi hộ nghèo khiến nhiều người ngạc nhiên. Vào thời điểm đó, ở xã biên giới đặc biệt khó khăn này, đa phần người dân là hộ nghèo, đời sống phụ thuộc vào trợ cấp của Nhà nước. Chuyện làm giàu của đồng bào nơi đây như là giấc mơ. Vậy mà, gia đình đảng viên Hồ Thị Thanh nhờ chăn nuôi bò đàn và khai hoang trồng rừng, trồng cây ăn quả đã thoát khỏi nghèo khó. Khi thấy gia đình bớt khó khăn, bà Hồ Thị Thanh tự nguyện viết đơn xin ra khỏi hộ nghèo. Bà Thanh cho biết, lúc đó cuộc sống cũng chưa khá giả, nhưng thấy bà con trong thôn, bản còn khó khăn hơn, gia đình làm đơn xin ra khỏi hộ nghèo để nhường nguồn hỗ trợ hộ nghèo cho người khác:“Gia đình 2 vợ chồng là đảng viên thì cũng là gương để cho người dân học hỏi noi theo. Có người nói tôi muốn ra oai. Nhưng mà sau đó, cán bộ thôn, bản họ nói  bà con cũng nên học hỏi gia đình của Cao Lâm và đồng chí Thanh. Vì ai cũng hộ nghèo mà gia đình họ làm giương cho cả bản.”

Trước khi làm đơn xin ra khỏi hộ nghèo, gia đình bà Hồ Thị Thanh từng chật vật hơn 10 năm trong diện hộ nghèo, cuộc sống thiếu trước hụt sau. Được Nhà nước cho vay 5 triệu đồng không lãi suất, gia đình bà Thanh mua bò giống và 4 con lợn về chăn nuôi, gây đàn. Từ 1 con bò giống và vài con lợn ban đầu, lấy ngắn nuôi dài, bây giờ gia đình bà Hồ Thị Thanh trở thành điển hình nông dân sản xuất giỏi của xã, của huyện Minh Hóa.

Tỉnh Quảng Bình có hơn 27.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm hơn 69% trong tổng số người đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh Quảng Bình phấn đấu mức thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số tăng hơn 2 lần so với năm 2020 và mỗi năm tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 3% - 4%. Ông Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, đây là áp lực rất lớn đối với địa phương, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn. Chuyện những đảng viên người dân tộc thiểu số tự lực vươn lên, viết đơn xin ra khỏi hộ nghèo đã thắp sáng ngọn lửa thoát nghèo của người dân địa phương:“Đây là những tấm gương điển hình ngày càng được nhân rộng rất nhiều. Do đó, phong trào giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình bắt đầu đi vào những giai đoạn rất quan trọng, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm rất nhanh.”./.