Căh ăt mamông lâng đhr’năng ha ul đharựt, coh bâc c’moo ahay, anoo Đinh Dự, ăt coh cr’noon Cà Roòng, chr’val Thượng Trạch, chr’hoong Bố Trạch ơy lướt bâc ooy đoọng pa choom bhrợ đợ bh’rợ kinh tế tơợ ch’choh, b’băn tươc ooy bh’rợ tr’câl tr’bhlêy chr’noh chr’bêệt bh’năn băn. Anoo lêy, nâu đoo năc đợ bh’rợ bhrợ cha liêm choom năc đoo bêl chô xay bhrợ đhị zr’lụ ăt mamông năc lum bâc râu zr’năh k’đhap. Tu vel đong âng anoo năc chr’val da ding k’coong, ta bhúch k’tiêc pa bhrợ, k’tiêc bâc bhlâng năc crâng k’coong, crâng phòng hộ coh tu k’ruung, tọm đác. Ting n’năc, bh’rợ prưah bhrợ k’tiêc t’mêê năc k’đhap, k’tiêc griing, c’rơ manuyh k’đhap đoọng mặ ng’bhrợ, c’rơ kinh tế âng đhanuôr căh zập đoọng vặ máy móc pếch. Anoo Đinh Dự rơơm kiêng tỉnh vêy bâc xa nay bh’rợ la lay đoọng ha zr’lụ da ding k’coong, bhrợ pr’đơợ ha bh’rợ bhrợ cha crêê cơnh đoọng đhanuôr pa dưr kinh tế, t’bil ha ul đharựt: “Coh bh’rợ pa bhrợ, năc vêy đợ râu k’rang âng Đảng, Nhà nước zooi đhanuôr ooy bh’rợ quy hoạch k’tiêc, xăl k’tiêc pa bhrợ đoọng ha đhanuôr pa bhrợ, choh crâng, choh arong lâng rơơm kiêng râu k’rang bâc lâh mơ ooy chính sách đhanuôr acoon coh. Ha dang bơơn râu zooi đoọng năc đhanuôr zi năc t’bhlâng pa dưr kinh tế, xã hội.”

P’căn Hồ Thị Thoi, Bí thư Đảng uỷ chr’val c’noong k’tiêc Trọng Hoá, chr’hoong Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình xay moon, đợ chính sách la lay năc crêê cơnh cr’noọ âng đhanuôr acoon coh cơnh bhrợ têng liêm xang c’lâng p’rang lâng điện ang âng k’tiêc k’ruung tươc ooy pazêng chr’val c’noong k’tiêc, xăl chr’noh chr’bêệt, choh crâng nhâm mâng đh’rưah lâng choh zơ nươu, zooi zên đơơng âng máy móc ooy bh’rợ pa liêm k’tiêc da ding bhrợ t’vaih pr’đươi pa bhrợ. Lâng đhăm k’tiêc da ding k’coong, ta lơi, tỉnh năc vêy xa nay crêê cơnh, crêê pháp luật đoọng xay bhrợ pazêng bha ar bha tơ pazao đoọng k’tiêc ha đhanuôr đoọng choh crâng pa dưr kinh tế. Ting cơnh p’căn Hồ Thị Thoi, chính sách pa dưr kinh tế năc ng’zư lêy râu chr’năp pr’hay văn hoá liêm pr’hay âng đhanuôr acoon coh: “Đhị vel đong, k’tiêc crâng phòng hộ xoọc bâc bhlâng, coh đêêc muy pâng năc k’tiêc da ding k’coong căh vêy crâng coh đêêc, năc đoọng choom đhanuôr pa bhrợ đhị k’tiêc n’năc năc k’đhap bhlâng tu crêê xa nay xay moon căh choom bhrợ. Ta đang moon pa chăp ch’mêệt lêy n’đhị ooy k’tiêc da ding căh ma chr’noh năc đoọng ooy đhanuôr choh crâng, pa bhrợ.”

Prang tỉnh Quảng Bình vêy 15 chr’val da ding k’coong, c’noong k’tiêc lâng lâh 27 r’bhâu manuyh acoon coh xoọc ăt mamông. Xoọc đâu, đợ pr’loọng đong đharựt coh đhanuôr acoon coh pay k’nặ 70%. C’lâng p’rang đong xang coh zr’lụ đhanuôr acoon coh dzợ bâc râu căh liêm choom, bh’rợ pa bhrợ dzợ cơnh ty đanh ahay, la leh, ma muúch, xa nay bh’rợ pa têệt bhlưa pa bhrợ lâng câl đươi công căh ơy vaih. Pa dưr kinh tế xã hội coh da ding k’coong dzợ zih, thu nhập âng muy cha năc manuyh m’bứi lâh mơ t’piing lâng râu zazum âng tỉnh, xa nay bh’rợ pa xiêr đharựt căh nhâm mâng.

Bêl đêêc ahay, tỉnh Quảng Bình ơy bhrợ hội nghị đoọng đương xơợng apêê t’cooh bhươl, trưởng cr’noon, manuyh vêy bâc ngai chăp tr’haanh coh đhanuôr acoon coh xay moon pazêng cr’noọ cr’niêng crêê cơnh, đh’rưah prá xay pazêng bh’rợ đoọng bhrợ pa dưr Nghị quyết ooy bh’rợ pa dưr kinh tế, xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh, da ding k’coong. T’cooh Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình xay moon, bêl bhrợ pa dưr chính sách đoọng ha đhanuôr acoon coh tỉnh năc t’bhlâng xay bhrợ, lứch loom lâng ta luôn, đươi ooy râu liêm choom âng pazêng zr’lụ miền đoọng bhrợ Nghị quyết la lay crêê cơnh ooy râu la lua lâng liêm choom: “Nâu đoo năc Nghị quyết căh bool vêy đoọng k’rong pazêng c’rơ pa dưr kinh tế xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh da ding k’coong, ting t’ngay pa xiêr bhlưa da ding k’coong lâng coh xuôi, zooi Quảng Bình dưr vaih đơơh lâng nhâm mâng.”

Lâng bh’rợ tr’nêng nhâm mâng cơnh đêêc, tỉnh Quảng Bình ơy bhrợ Nghị quyết pa dưr kinh tế - xã hội, zư lêy râu chr’năp pr’hay văn hoá, râu têêm ngăn coh pazêng chr’val c’noong k’tiêc, zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong tỉnh Quảng Bình cr’chăl c’moo 2022- 2025, cr’noọ bh’rợ tươc c’moo 2030. Ting cơnh Nghị quyết n’nâu, tươc c’moo 2025, tỉnh Quảng Bình t’bhlâng pa xiêr đợ pr’loọng đong đharựt coh zr’lụ đhanuôr acoon coh zập c’moo tơợ 3-4%, vêy 10% đợ chr’val zr’lụ đhanuôr acoon coh crêê cơnh xa nay bhươl cr’noon t’mêê, 99% đợ pr’loọng đong đhanuôr bơơn đươi điện âng k’tiêc k’ruung lâng pazêng đợ điện n’lơơng crêê cơnh. Tỉnh công ơy xay bhrợ liêm choom đoọng đhanuôr ắt muy đhị bhrợ cha muy đhị, pa tơơi pazêng pr’loọng đong đhanuôr acoon coh ăt mamông coh crâng k’coong tươc ooy zr’lụ ăt mamông liêm crêê. Ooy bh’rợ pa dưr kinh tế, tỉnh bhrợ bh’rợ pazao đoọng k’tiêc, pazao đoọng crâng ha đhanuôr bhrợ têng, pa dưr râu chr’năp kinh tế coh bh’rợ choh crâng n’loong ga măc, xăl tơơm keo, choh pazêng tơơm zơ nươu coh crâng. Đhị Nghị quyết n’nâu, tỉnh Quảng Bình công xay moon pazêng bh’rợ đoọng bhr’lậ đhr’năng ta bhúch k’tiêc pa bhrợ, k’tiêc ắt, đác đươi, bhrợ t’vaih bh’rợ bhrợ cha ha đhanuôr ăt mamông đăn crâng lâng zư lêy cruung đác, da ding k’coong. Tỉnh công bhrợ pazêng cơ chế, chính sách pa dưr du lịch cruung đác, văn hoá, lịch sử crêê cơnh lâng c’rơ âng pazêng vel đong da ding k’coong, bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng đoọng ha dhdanuôr acoon coh. T’cooh Vũ Đại Thắng, Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình xay moon: “Đoọng choom t’mọt Nghị quyết ooy pr’ăt tr’mông, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ ơy ta đang moon UBND tỉnh Quảng Bình, pazêng sở ban ngành, đơơh xay bhrợ pazêng cr’noọ bh’rợ xay bhrợ, bhrợ têng pazêng đề án đoọng xay bhrợ crêê cơnh xa nay Nghị quyết âng Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Bhrợ pa dưr pazêng chr’val zr’lụ c’noong k’tiêc, zr’lụ đhanuôr acoon coh zr’lụ da ding k’coong ting t’ngay dưr vaih k’rơ lâh mơ, pa dưr zr’lụ da ding k’coong ma mơ lâng zr’lụ coh xuôi.”/.

Quảng Bình: Xây dựng Nghị quyết riêng

 để phát triển kinh tế xã hội miền núi

Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Đảng, Nhà nước ta luôn dành nhiều nguồn lực với nhiều chương trình, chính sách đặc biệt ưu tiên hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tập trung nguồn lực đầu tư cho người nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Quảng Bình đã ban hành riêng Nghị quyết phát triển tại các vùng đặc thù này. Đó là Nghị quyết phát triển kinh tế- xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, an ninh trật tự các xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Không cam chịu nghèo đói, nhiều năm qua, anh Đinh Dự, ở bản Cà Roòng, xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch đã đi nhiều nơi để học tập các mô hình phát triển kinh tế từ trồng trọt, chăn nuôi đến các hình thức kinh doanh nông sản. Anh nhận thấy, đây là những phương thức làm ăn rất hiệu quả nhưng khi đưa về áp dụng tại nơi mình sống thì lại gặp rất nhiều khó khăn. Bởi quê anh là xã miền núi, thiếu đất sản xuất, đất đai chủ yếu là rừng tự nhiên, rừng phòng hộ đầu nguồn. Bên cạnh đó, việc khai phá các vùng đất hoang rất khó khăn, đất đai khô cứng, sức người khó làm được, nguồn lực kinh tế của người dân không đủ để thuê máy móc cày xới khai hoang. Anh Đinh Dự mong muốn tỉnh có nhiều cơ chế đặc thù cho vùng miền núi, tạo điều kiện sinh kế phù hợp để bà con phát triển kinh tế, thoát nghèo:“Trong sản xuất, cần sự quan tâm của Đảng, Nhà nước hỗ trợ bà con về việc quy hoạch đất, chuyển đổi đất cho bà con được sản xuất, trồng rừng, trồng sắn và mong quan tâm nhiều hơn về các chính sách dân tộc ở vùng đồng bào. Nếu được sự hỗ trợ thì đồng bào chúng tôi sẽ cố gắng phát triển kinh tế, xã hội.”

Bà Hồ Thị Thoi, Bí thư Đảng ủy xã biên giới Trọng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cho rằng, những chính sách đặc thù cần đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của đồng bào như đầu tư xây dựng hoàn thiện hệ thống đường và điện lưới quốc gia lên các xã biên giới, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, trồng rừng bền vững xen kẽ cây dược liệu, hỗ trợ kinh phí đưa máy móc vào cải tạo đất đồi núi tạo tư liệu sản xuất. Đối với diện tích đồi núi trọc, bỏ hoang, tỉnh nên có cơ chế phù hợp, đúng pháp luật để thực hiện các thủ tục giao đất cho đồng bào để trồng rừng phát triển kinh tế. Theo bà Hồ Thị Thoi, chính sách phát triển kinh tế phải giữ được bản sắc văn hóa tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số:“Trên địa bàn, đất rừng phòng hộ đang còn rất nhiều, trong đó một phần đất đồi núi trọc không có rừng trên đó nữa, nhưng mà để bà con vào sản xuất ở đó thì rất khó khăn vì vướng các quy định. Đề nghị cấp trên nghiên cứu xem chỗ nào mà đất đồi núi trọc thì chuyển giao cho bà con đưa vào trồng rừng, sản xuất.”

Toàn tỉnh Quảng Bình có 15 xã miền núi, biên giới với hơn 27.000 người đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống. Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 70%. Cơ sở hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, sản xuất lạc hậu, manh mún, liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ còn chưa phát triển. Phát triển kinh tế xã hội ở miền núi còn chậm, thu nhập bình quân đầu người thấp hơn so với bình quân chung của tỉnh, kết quả giảm nghèo chưa bền vững.

Vừa qua, tỉnh Quảng Bình đã tổ chức hội nghị để lắng nghe các già làng trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào thiểu số bày tỏ những nguyện vọng chính đáng, cùng bàn các giải pháp xây dựng Nghị quyết về phát triển kinh tế, xã hội vùng miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số. Ông Hồ An Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, khi xây dựng chính sách cho đồng bào dân tộc miền núi tỉnh sẽ hết sức kiên trì, tâm huyết và bền bỉ, dựa vào các tiềm năng, lợi thế của từng vùng miền để xây dựng Nghị quyết đặc thù phù hợp thực tiễn và có hiệu quả:“Đây là Nghị quyết chưa từng có nhằm tập trung các nguồn lực phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc miền núi, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi, giúp Quảng Bình phát triển nhanh và bền vững.”

Với cách làm chặt chẽ như vậy, Tỉnh Quảng Bình đã ban hành Nghị quyết phát triển kinh tế- xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, an ninh trật tự các xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030. Theo Nghị quyết này, đến 2025, tỉnh Quảng Bình phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số mỗi năm từ 3-4%, có 10% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt chuẩn nông thôn mới, 99% số hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và các nguồn điện khác phù hợp. Tỉnh sẽ giải quyết căn bản tình trạng di cư không theo kế hoạch trong đồng bào dân tộc thiểu số, di dời tất cả hộ đồng bào dân tộc thiểu số đang cư trú phân tán, rải rác trong rừng đặc dụng, vùng lõi di sản thiên nhiên đến nơi phù hợp. Về phát triển kinh tế, tỉnh thực hiện giao đất, giao rừng cho người dân sản xuất, nâng cao giá trị kinh tế trong trồng rừng trồng gỗ lớn, thay thế cây keo, trồng các loại cây dược liệu dưới tán rừng. Tại Nghị quyết này, tỉnh Quảng Bình cũng đưa ra các giải pháp nhằm giải quyết cơ bản tình trạng thiếu đất sản xuất, đất ở, nước sinh hoạt, tạo sinh kế cho bà con sống gần rừng và bảo vệ sinh thái. Tỉnh cũng tạo các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, văn hóa, lịch sử phù hợp với tiềm năng của từng địa phương miền núi, tạo việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số. Ông Vũ Đại Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình cho biết:“Để có thể đưa Nghị quyết vào cuộc sống, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã đề nghị UBND tỉnh Quảng Bình, các sở ban ngành, nhanh chóng xây dựng các kế hoạch hành động, xây dựng các đề án để cụ thể hóa các nội dung Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh. Xây dựng các xã vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng miền núi ngày càng phát triển, đưa miền ngược bắt kịp miền xuôi”./.