Chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam năc muy coh pazêng vel đong l’lăm xay bhrợ coh prang k’tiêc k’ruung ooy bh’rợ bhrợ t’vaih xa nay bh’rợ tơợp bhrợ cha cơnh t’mêê, liêm choom lâh mơ. Vel đong n’nâu công năc muy coh pazêng vel dong tr’nơơp xay moon, xay p’căh cr’noọ bh’rợ dự án tơợp bhrợ cha, đoọng chr’va cr’noọ xa nay văn hoá tơợp bhrợ cha coh zập ngai.

Đhị Hội chợ p’căh pr’đươi, xay moon cr’noọ bh’rợ, dự án tơợp bhrợ cha ta béch c’moo 2022, pr’đươi tri crêệ âng Hợp tác xã tri crêệ chr’val Trà Đốc, chr’hoong Bắc Trà My ơy bơơn ch’ner tr’nơơp. Nâu đoo năc pr’đươi căh muy liêm crêê lâng môi trường, ting n’năc năc dzợ zooi c’rơ đoọng ha acoon manuyh. Anoo Phạm Mạnh Cường, manuyh âng HTX xay moon, tri crêệ tị u vaih coh vel đong. Lêy vêy chr’năp, anoo đh’rưah lâng muy bơr apêê coh HTX lâng xoọc pa têệt pa câl đoọng ha 15 pr’loọng đong đhanuôr. Coh ha y Hợp tác xã năc vêy p’xoọng bâc pr’đươi bhrợ tơợ tri crêệ, zooi đhanuôr pa dzoóc râu bơơn pa chô:“Bh’rợ choh tri crêệ azi pazum đh’rưah lâng xa nay zư lêy môi trường. Azi xoọc ta đang moon đhanuôr choh tri crêệ đhị chr’hoong. Tr’nơơp đoọng pay đoong, xang n’năc bhrợ t’vaih tri crêệ. Đh’rưah lâng n’năc năc coh ha y chroo pay n’loong lim zâl đhr’năng hr’lâng hr’câh, zư lêy môi trường coh coh ha y chroo.”

Nắc tơơm chr’noh ty đanh coh chr’hoong Bắc Trà My, Nam Trà MY, tơơm quế, xoọc năc râu bơơn pay pa chô bha lâng, zooi đhanuôr pazêng acoon coh Ca Dong, Xê Đăng, Mơ Nông ting t’ngay choom t’bil lơi đharựt. Xoọc đâu, bâc doanh nghiệp pa bhrợ năc pa chăp ch’mêệt lêy, bhrợ têng đợ pr’đươi tơợ tơơm quế Trà My. Anoo Trần Viết Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quế Trà My xay moon, xoọc đâu thị trường vêy bâc pa bhlâng pr’đươi vêy ta bhrợ tơợ tơơm chr’noh n’nâu năc anoo đh’rưah lâng apêê pr’zơc bhrợ têng dự án tơợp bhrợ cha n’nâu. Tước nâu cơy, công ty vêy 40 râu pr’đươi vêy ta bhrợ tơợ tơơm quế cơnh: đác rao chom đhia, pazêng râu tinh dầu, trà, búa… Anoo Hùng xay moon, coh ha y chroo, pr’đươi c’chêệt k’gơu n’nặ quế năc vêy ta đơơng pa câl ooy Singapore.“Tơợ bh’rợ âng cu, năc acu rơơm kiêng đhanuôr bơơn lêy râu đơ chr’năp la lua âng tơơm quế. Lâng pazêng râu pr’đươi ơy vêy ta pa câl coh thị trường, đhanuôr năc xăl tu choh đợ tơơm chr’noh n’lơơng năc apêê đoo tơợp choh quế, pa dưr râu chr’năp âng tơơm quế Trà My. Tơợ pr’đươi n’nâu doanh nghiệp rơơm kiêng ting zooi đhanuôr bơơn g’đech đhr’năng crêê hân noo năc chr’năp xiêr.”

Pazêng chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam vêy pr’đơợ liêm choom pa bhlâng t’piing lâng pazêng vel đong n’lơơng ooy pazêng râu pr’đươi sâm lâng zơ nươu. Xoọc đâu, bâc chr’hoong da ding k’coong cơnh Tiên Phước, Bắc Trà My, Đông Giang, Hiệp Đức… ting pâh ooy xa nay bh’rợ ta béch g’lăng tơợp bhrợ cha. Pazêng pr’đươi n’nâu năc zêng crêê cơnh xa nay cher đoọng ch’ner cấp Trung ương lâng cấp zr’lụ. T’cooh Phạm Ngọc Sinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học lâng Công nghệ, Trưởng Ban k’đhơợng xay zooi tơợp bhrợ cha tỉnh Quảng Nam xay moon, râu đâu đoọng lêy, chr’năp la lay cơnh ta luôn bhrợ t’vaih râu chr’năp ga măc lâh mơ coh cr’chăl bhrợ t’vaih pr’đươi t’mêê bêl tơợp bhrợ cha coh pazêng vel đong da ding k’coong:“Tước nâu cơy, tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ bâc cơ chế, chính sách zooi tơợp bhrợ cha, t’đui ooy pazêng bh’rợ tơợp bhrợ cha coh zập cr’chăl. Pazêng bh’rợ zooi n’năc lướt đh’rưah lâng manuyh tơợp bhrợ cha 3 xa nay ga măc. Tr’nơơp, năc pa choom pa dưr dal c’năl. Lâng pazêng chr’hoong da ding k’coong năc azi t’bhlâng xay bhrợ xa nay n’nâu bâc lâh mơ. Râu bơr, năc azi zooi xay moon bảo hộ đợ râu chr’năp âng pr’đươi n’leh ghít cr’van âng tr’béch g’lăng. Râu pêê cậ, năc zooi pa têệt tr’câl tr’bhlêy. Pêê râu ng’zooi n’năc năc zêng ooy xa nay: k’đhơợng lêy tr’béch g’lăng- xăl t’mêê công nghệ- lâng bh’rợ tr’câl tr’bhlêy t’mêê, bhrợ t’vaih râu dưr vaih k’rơ pa bhlâng đoọng ha dự án tơợp bhrợ cha./.”

Quảng Nam: Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo ở khu vực miền núi

PV Phương Cúc/VOV miền Trung

        Những năm gần đây, tỉnh Quảng Nam có nhiều chính sách, hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp và cá nhân, thanh niên địa phương các huyện miền núi khởi nghiệp sáng tạo, làm giàu trên quê hương. Nhiều dự án sáng tạo tại huyện miền núi Quảng Nam đã mang lại hiệu quả trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái. Các sản phẩm này được chế biến từ sâm và các loại dược liệu quý đã tạo việc làm ổn định cho người dân.

        Huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước về hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây cũng là một trong số các địa phương đầu tiên tổ chức công nhận, công bố ý tưởng dự án khởi nghiệp, nhằm lan tỏa tinh thần văn hóa khởi nghiệp trong cộng đồng.

        Tại Hội chợ trưng bày sản phẩm, công bố ý tưởng, dự án khởi nghiệp sáng tạo năm 2022, sản phẩm nấm lim xanh của Hợp tác xã nấm lim xanh xã Trà Đốc, huyện Bắc Trà My đã được trao giải nhất. Đây là sản phẩm không những thân thiện môi trường, mà còn hỗ trợ sức khỏe cho con người. Anh Phạm Mạnh Cường, thành viên Hợp tác xã cho biết, lim xanh vốn là cây bản địa. Thấy có giá trị, anh cùng một số thành viên thành lập Hợp tác xã và đang liên kết bao tiêu cho 15 hộ dân. Sắp tới Hợp tác xã sẽ có thêm nhiều sản phẩm làm từ nấm lim xanh, giúp bà con tăng thu nhập:“Việc trồng nấm lim xanh chúng tôi kết hợp với vấn đề bảo vệ môi trường. Chúng tôi đang vận động bà con trồng cây lim xanh tại huyện. Thứ nhất để lấy cành, nhánh sau đó sản xuất ra cây nấm lim xanh. Kết hợp với đó là tương lai sẽ lấy gỗ lim chống sói mòn, bảo vệ môi trường trong thời gian tương lai.”

        Là cây trồng truyền thống ở các huyện Bắc Trà My, Nam Trà My, cây quế đã, đang là nguồn thu nhập chính, giúp đồng bào các dân tộc Ca Dong, Xê Đăng, Mơ Nông từng bước thoát nghèo. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp sản xuất mạnh dạn đầu tư nghiên cứu, sản xuất ra những sản phẩm từ cây quế Trà My. Anh Trần Viết Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quế Trà My cho biết, hiện nay thị trường có rất ít sản phẩm làm từ loại cây này nên anh cùng với bạn bè quyết định triển khai dự án khởi nghiệp này. Đến nay, công ty có 40 sản phẩm được làm từ cây quế như: nước rửa chén, các loại tinh dầu, trà, rượu,… Anh Hùng cho biết, sắp tới, sản phẩm lăn ngừa muỗi hương quế sẽ được xuất khẩu sang Singapore. “Thông qua việc làm của mình, tôi mong muốn người dân thấy được giá trị thực sự của cây quế. Bằng những sản phẩm có mặt tại thị trường, người dân thay vì trồng những cây khác thì họ bắt đầu trồng cây quế, phát huy giá trị cây quế Trà My. Thông qua sản phẩm doanh nghiệp mong muốn góp phần cho bà con tránh được việc được mùa thì mất giá.”

        Các huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam có lợi thế rất lớn so với các địa phương khác về các sản phẩm sâm và dược liệu. Hiện nay, nhiều huyện miền núi như Tiên Phước, Bắc Trà My, Đông Giang, Hiệp Đức,… tham gia sáng tạo khởi nghiệp. Các sản phẩm này hầu như đều đạt giải cấp Trung ương và cấp vùng. Ông Phạm Ngọc Sinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, Trưởng Ban điều hành hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh Quảng Nam cho biết, điều này cho thấy, giá trị khác biệt luôn tạo nên giá trị lớn trong quá trình hình sản phẩm sáng tạo khởi nghiệp ở những địa phương miền núi.“Đến nay, tỉnh Quảng Nam đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, tùy theo mỗi mô hình khởi nghiệp trong mỗi giai đoạn. Những hỗ trợ đó đồng hành cùng người khởi nghiệp 3 nội dung lớn. Thứ nhất, là đào tạo nâng cao kiến thức. Đối với các huyện miền núi thì chúng tôi tập trung điều này nhiều hơn. Thứ 2, là chúng tôi hỗ trợ đăng ký bảo hộ những giá trị sản phẩm đặc trưng tài sản trí tuệ. Thứ 3, là hỗ trợ kết nối thương mại. Ba hỗ trợ đó tập trung xoay quanh là: sở hữu trí tuệ- đổi mới công nghệ- và mô hình kinh doanh mới, tạo ra một sức bật cho dự án khởi nghiệp./.”