Bâc t’ngay x’ría c’xêê 6, zr’lụ da ding ca coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế p’răng puih căh cơnh n’dhang Câu lạc bộ văn nghệ dân gian chr’val Lâm Đớt công dzợ k’đhơợng bhrợ muy tuần 2 chu đhị đong văn hóa vel Paris Kavin. Câu lạc bộ vêy 20 cha năc, bâc năc ma nưih t’cooh t’ha đh’rưah lâng pa choom hat lâng pa choom múa âng ma nưih Tà Ôi cơnh răm, A Zưt, Pon,… Đhị râu pa choom đoọng âng t’cooh vel Rapat Trình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, apêê bhr’ươr pr’hat, pr’múa, bâc pr’múa âng ma nưih Tà Ôi k’dâng lêy cơnh bêl pât ă năc nâu câi bơơn apêê cha ơh pa căh liêm pr’hay. T’cooh vel Rapat Trình moon, apêê bh’rợ âng Câu lạc bộ văn nghệ dân gian chr’val Lâm Đớt năc pa đhêy 2 c’moo tu pr’luh Covid-19. Xang bêl pr’luh bơơn k’dhơợng lêy, t’cooh tươc zâp đong, p’too moon zâp ngai ting pâh cớ câu lạc bộ, tơợ đêêc chroi đoọng zư đơc, pa dưr văn hóa n’ja bh’lêê âng đha nuôr Tà Ôi.“Apêê n’lơơng năc apêê đoo rơơm kiêng pr’ăt tr’mông ca bhố ngăn n;đhang acu năc muy rơơm kiêng văn hóa âng zi bơơn zư đơc. Tu cơnh đêêc, a cu p’zay k’đhơợng bhrợ Câu lạc bộ văn nghệ dân gian đọong zư đơc văn hóa n’ja bh’lêê. A zi vêy pa choom đoọng cớ ha coon cha chau âng đay lâng lang p’niên đoọng ha dang brương tr’nu a zi căh dzợ năc lang p’niên vêy choom zư đơc văn hóa âng aconh a bhươp.”

T’cooh vel Rapat Trình truih, t’cooh âi ting vêy bâc c’moo ting pâh bhrợ cách mạng, ting pâh kháng chiến cơnh lâng bh’rợ âng muy chiến sĩ quân y. Xang t’ngay vel đong bơơn pa chô, a đoo rach chô ooy vel đong, bhrợ bhiêc đhị Trung tâm Y tế chr’hoong A Lưới pa tươc t’ngay đhêy hưu. Ăt đhị ruuh năc choom ă đhêy ăt lâng ca coon cha chau n’đhang t’cooh công dzợ p’zay ting pâh bhrợ bâc c’moo coh Ủy ban Mặt trận, Hội Cựu chiến binh, Hội Cựu Thanh niên xung phong lâng nâu câi năc Chủ tịch Hội ma nưih k’bang pưa chr’val Lâm Đớt. Lâh 70 c’moo âi, 50 c’moo moot Đảng, t’cooh Rapat Trình z’lâh bâc bh’rợ tr’nêng lâng zâp đhị bh’rợ a đoo công năc ma nưih  gương mẫu, lưch loom lâng bh’rợ tr’nêng. Bâc c’moo ha nua, đha nuôr vel Paris Kavin vêy đong văn hóa vel liêm ga măc đoọng buôn pa chung đha nuôr, ăt bhrợ za zum công năc đươi vêy c’rơ g’lêêh âng t’cooh vel Rapat Trình. Năc t’rooh âi k’đươi moon lâng UBND chr’hoong A Lưới lâng Ban acoon coh tỉnh, zươc Sở Kế hoạch lâng Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế ra pă zên pră, xang năc c’la đoo choh bhrợ pa dưr, ra vang pr’đươi pr’dua dhd’rưah lâng đha nuôr chroi c’rơ đoọng choh pa dưr đong văn hóa vel. T’cooh vel Rapat Trình moon, a đoo yêm loom hooi đac măt bêl đong văn hóa vel âi bhrợ xang, năc đhị đoọ ăt bhrợ văn hóa za zum âng đha nuôr Tà Ôi:“C’moo 2016, bêl đêêc acu âi chô dhêy hưu, xooc bhrợ Chủ tịch Hội Cựu chiến binh chr’val, a cu lêy vel căh vêy đhị ăt bhrợ za zum tu cơnh đêêc k’đươi chr’hoong, xang n’năc tươc Ban Acoon coh tỉnh zươc zên. Xang n’năc, tỉnh ơơi đoọng, pay đoọng 3 tỷ đoọng choh bhrợ đong văn hóa vel. Cơnh lâng đha nuôr zi 3 tỷ bêl đêêc pa bhlâng bâc tu cơnh đêêc đha nuôr hơnh bhlâng. Tơợ bêl vêy đong văn hóa vel, đha nuôr ăt bhrợ liêm buôn, vêy bhiêc bhan âng vel, âng chr’val zêng bhrợ đhị đâu.”

T’ngay ting pâh bh’rợ vel đong, k’đhơợng bhrợ Câu lạc bộ văn nghệ dân gian âng chr’val, ha dum tươc, t’cooh vel Rapat Trình dzợ pa choom đoọng pr’hat pr’múa, pa choom đoọng ha lang p’nieen chr’val Lâm Đớt lâng apêê vel đong đăn đêêc. Bêl chr’hoong bhrợ têng apêê bhiêc bhan căh câ bh’rợ xa nay văn nghệ, t’cooh năc đh’rưah lâng apêê t’cooh vel, nghệ nhân lâng apêê pr’zơc p’niên tà Ôi t’bhlâng pa choom đoọng xay truih pa căh văn hóa âng đha nuôr apêê acoon coh chr’hoong A Lưới tươc lâng đha nuôr lâng t’mooi. A đhi Rapat Ngọc Hà, muy đha đhâm Tà Ôi chăp kiêng văn hóa coh chr’val Lâm Đớt, chr’hoong A Lưới pa bhlâng chăp hơnh t’cooh vel Rapat Trình tu đợ râu chroi đoọng âng t’cooh coh bh’rợ zư đơc văn hóa ty đanh âng đha nuôr âng đay:“T’cooh vel Rapat Trình năc ma nưih pa choom đoọng pr’múa pr’hat ha lang zi cơnh apêê pr’múa răm, ca lới, cha châp, ba booch… Công đươi a đoo pa choom đoọng, năc acu âi choom plong khèn, oot a bel lâng bâc râu tr’coó xa nul n’lơơng âng  Tà Ôi. T’cooh năc muy cha năc pa bhlâng chăp kiêng lâng lưch loom luônh lâng văn hóa n’ja bh’lêê.”

Râu t’bhlâng âng t’cooh vel Rapat Trình đh’rưah c’bhuh t’cooh vel, ma nưih bâc ngai chăp coh chr’hoong da ding ca coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế âi chroi đoọng ha dưr dal pr’ăt tr’mông ha đha nuôr acoon coh Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu coh đâu. Ha dang cơnh l’lăm a hay, đha nuôr năc muy năl đâc ooy ha rêê đhuôch năc nâu câi bơơn ting pâh ăt bhrợ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; apêê bh’rợ căh liêm choom bơơn lơi jợ; acoon a đhi đha nuôr bơơn tươc trường; mạng lưới y tế  ga lop prang vel bhươl. P’căn Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế moon ghit, c’bhuh t’cooh vel, ma nưih bâc ngai chăp, nghệ nhân âi chroi đoọng zư đơc, ha âu dơc đơợ c’leh văn hóa n’ja bh’lêê liêm pr’hay âng đha nuôr apêê acoon coh coh A Lưới:“Đhị chr’hoong A Lưới coh cr’chăl ha nua, apêê t’cooh vel, nghệ nhân âi chroi đoọng ga măc chr’năp coh bh’rợ zư đơc văn hóa n’ja bh’lêê, ting pâh apêê bh’rợ, bh’rợ xa nay bhiêc bhan đhị vel đong. Pa bhlâng năc coh apêê bh’rợ k’rong đơc, pa chăp ch’mêêt lêy apêê pr’hat xa nul apêê t’cooh vel, nghệ nhân vêy râu chroi đoọng pa bhlâng bâc. Xooc đâu, apêê t’cooh công âi t’cooh đhur tu cơnh đêêc chr’hoong p’loon bhrợ t’vaih lơp pa choom đoọng, đhị đêêc đoọng lớp p’niên choom p’têêt pa dưr văn hóa âng conh a bhươp, zư đơc văn hóa acoon coh đay ha lang brương tr’nu./.

Già làng Tà Ôi gương mẫu

            PV VOV Miền Trung

        Tại huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, già làng Ra Pát Trình ở xã Lâm Đớt luôn được chính quyền địa phương tin tưởng, đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu…mến phục bởi sự gương mẫu, tận tâm với các hoạt động, phong trào ở địa phương. Năm nay đã ngoài 70 tuổi nhung già làng ra Pát Trình vẫn đều đặn tham gia các lễ hội, chương trình văn hóa, văn nghệ do huyện, xã tổ chức. Ở thôn bản, ông luôn hết mình truyền dạy những nét văn hóa truyền thống của đồng bào cho lớp trẻ với mong muốn văn hóa của cha ông mãi mãi được lưu truyền.

       Những ngày cuối tháng 6, vùng núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế nắng như đổ lửa nhưng Câu lạc bộ văn nghệ dân gian xã Lâm Đớt vẫn đều đặn duy trì sinh hoạt mỗi tuần 2 buổi tại nhà văn hóa thôn Paris Kavin. Câu lạc bộ có 20 thành viên, chủ yếu là hội viên người cao tuổi cùng nhau học hát dân ca và tập các điệu múa của người Tà Ôi như Múa Răm, AZứt, Pon…Dưới sự truyền dạy của già làng Ra Pát Trình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, các làn điệu dân ca, dân vũ, những điệu múa truyền thống của đồng bào Tà Ôi tưởng chừng mai một nay được các thành viên biểu diễn thuần thục. Già làng Ra Pát Trình cho hay, các hoạt động của Câu lạc bộ văn nghệ dân gian xã Lâm Đớt phải tạm dừng hoạt động 2 năm qua do dịch bệnh Covid-19. Sau khi dịch bệnh được kiểm soát, ông đến từng nhà, vận động hội viên tham gia sinh hoạt trở lại, từ đó góp phần bảo tồn, gìn giữ văn hóa truyền thống của đồng bào Tà Ôi:“Người khác thì họ ước mong cuộc sống giàu sang, sung túc nhưng tôi thì chỉ mong muốn văn hóa truyền thống của dân tộc mình được bảo tồn. Vì vậy, tôi phải duy trì Câu lạc bộ văn nghệ dân gian để bảo tồn, gìn giữ văn hóa truyền thống. Chúng tôi sẽ truyền dạy lại cho con cháu của mình và thế hệ trẻ để nếu sau này chúng tôi mất đi thì lớp trẻ có thể kế thừa văn hóa của cha ông.”

       Già làng Ra Pát Trình kể, ông từng có nhiều năm tham gia cách mạng, phục vụ kháng chiến với nhiệm vụ của một chiến sĩ quân y. Sau ngày quê hương giải phóng, ông trở về địa phương, làm việc tại Trung tâm Y tế huyện A Lưới cho đến ngày về hưu. Ở cái tuổi đáng lẽ được nghỉ ngơi, an nhàn bên con cháu nhưng ông vẫn nhiệt tình tham gia công tác nhiều năm ở Ủy ban Mặt trận, Hội Cựu chiến binh, Hội cựu Thanh niên xung phong và bây giờ là Chủ tịch Hội người mù xã Lâm Đớt. Hơn 70 tuổi đời, 50 năm tuổi Đảng, già làng ra Pát Trình trải qua nhiều cương vị công tác và ở cương vị nào ông cũng là người gương mẫu, đi đầu, tận tụy và trách nhiệm với công việc. Nhiều năm qua, người dân thôn Paris Kavin có nhà văn hóa cộng đồng khang trang, sạch đẹp để hội họp, sinh hoạt văn hóa cũng là nhờ công rất lớn của già làng Ra Pát Trình. Chính ông đã đề xuất UBND huyện A Lưới và Ban Dân tộc tỉnh, xin Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế bố trí nguồn vốn, rồi tự tay thiết kế, chuẩn bị vật liệu, cùng bà con góp công, góp sức để xây dựng nhà văn hóa cộng đồng thôn. Già làng Ra Pát Trình bảo, ông vui mừng đến rơi nước mắt khi nhà sinh hoạt cộng đồng hoàn thành, là nơi giao lưu văn hóa của đồng bào Tà Ôi:“Năm 2016, khi đó tôi về hưu rồi, đang làm Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã, tôi thấy thôn không có chỗ để sinh hoạt văn hóa nên tôi đề nghị huyện, rồi đến tận Ban Dân tộc tỉnh xin cấp vốn. Sau đó, tỉnh đồng ý, cấp 3 tỷ để xây dựng nhà văn hóa thôn. Đối với dân tộc chúng tôi 3 tỷ khi đó rất lớn nên bà con mừng lắm. Từ khi có nhà văn hóa thôn, bà con sinh hoạt thuận tiện, có lễ hội của thôn, của xã đều tổ chức tại đây.”

       Ban ngày tham gia công việc địa phương, phụ trách Câu lạc bộ văn nghệ dân gian của xã, tối đến, già làng Ra Pát Trình còn đứng lớp truyền dạy dân ca dân vũ, hướng dẫn các điệu múa truyền thống cho thế hệ trẻ xã Lâm Đớt và các địa phương lân cận. Khi huyện tổ chức các lễ hội hay chương trình văn nghệ, ông lại cùng các già làng, nghệ nhân và các bạn trẻ Tà Ôi tích cực tập luyện để biểu diễn, giới thiệu văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số huyện A Lưới đến người dân và du khách. Em Ra Pat Ngọc Hà, một thanh niên trẻ đam mê văn hóa Tà Ôi ở xã Lâm Đớt, huyện A Lưới vô cùng cảm phục già làng Ra Pát Trình vì những đóng góp của ông trong việc bảo tồn, gìn giữ văn hóa truyền thống của đồng bào mình:“Già làng Ra Pát Trình là người đứng ra dạy dân ca dân vũ cho thế hệ trẻ chúng tôi như các điệu Răm, Ca lới, Cha chấp, Babooch... Cũng nhờ ông truyền dạy mà tôi đã biết chơi các loại nhạc cụ truyền thống của người Tà Ôi. Ông là một người rất đam mê và nhiệt huyết với nghề truyền thống.”

Những nỗ lực của già làng Ra Pát Trình cùng đội ngũ già làng, người có uy tín ở huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đã góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số Pa Cô, Tà Ôi, cơ Tu nơi đây. Nếu như trước đây, bà con chỉ biết lên nương, lên rẫy, thì nay được tham gia sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; các hủ tục lạc hậu được loại trừ; con em đồng bào được đến trường; mạng lưới y tế phủ kín các thôn, bản. Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế khẳng định, chính đội ngũ già làng, người có uy tín, nghệ nhân đã góp phần gìn giữ, bảo tồn những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số ở A Lưới:“Tại huyện A Lưới trong thời gian vừa rồi, các già làng, nghệ nhân đã góp công rất lớn trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống, tham gia các hoạt động, chương trình lễ hội tại địa phương. Đặc biệt trong các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu các thể loại dân ca dân vũ, dân nhạc các già làng, nghệ nhân có đóng góp rất lớn. Hiện nay, các ông cũng đã lớn tuổi nên huyện tranh thủ mở các lớp truyền dạy, thông quan  đó để lớp trẻ có thể nối tiếp truyền thống của cha ông, lưu truyền và gìn giữ văn hóa của dân tộc mình đến các thế hệ mai sau./.