Tơợ bh’rợ tr’coóp têy đh’rưah bhr’lậ zr’năh k’đhap, nâu cơy bấc chr’val k’noong k’tiếc ơy bơơn pa dưr bh’rợ tr’nêng. Xa nay bhrợ zr’ziêng bhlưa zr’lụ xuôi lâng zr’lụ da ding k’coong âng Ban Thường vụ Thành uỷ Đà Nẵng nhiệm kỳ l’lăm ahay xoọc vêy ta bhrợ lâng đợ bh’rợ pa têệt đh’rưah ghít bhlâng, pa đhuông c’rơ, c’năl lâng rau liêm choom, ting t’ngay tr’đăn lâh mơ bhlưa da ding k’coong lâng coh xuôi, bhlưa pazêng zr’lụ tơợ xang bêl vêy ta pazum đh’rưah.

Coh chr’val da ding k’coong Trà Tân, thành phố Đà Nẵng, sầu riêng, p’nang, măng cụt, pih bhung xoọc chăt vaih liêm pa bhlâng coh k’tiếc da ding k’coong, vêy đoo bhươn bhưah tước k’zệt héc ta. Xa nay pa câl ha ngai, h’cơnh ooy ng’pa câl bêl vêy ma p’lêê năc ơy vêy ta xay moon l’lăm. Anoo Nguyễn Đại Châu, ăt coh cr’noon Thăng Phượng vêy k’nặ 10 héc ta sầu riêng năc lâh muy zệt c’moo, năc nâu cơy tươc ooy hân pay pa chô p’lêê. Choh m’bứi năc doọ lâh lum zr’năh k’đhap, ha dang ng’choh t’bấc năc zr’lụ pa câl dưr vaih rau k’đhap bhlâng, bhrợ bấc pr’loọng đong căh ơy kiêng bhrợ t’bấc. Anoo Nguyễn Đại Châu rơơm kiêng, tơợ xa nay bh’rợ zr’ziêng lâng zr’lụ xuôi năc bhrợ t’vaih c’lâng đơơng pa câl ch’noh chr’bêệt, p’lêê p’coo âng zr’lụ da ding k’coong:“Bơơn pa têệt đh’rưah pa câl ooy chợ đầu mối coh thành phố Đà Nẵng năc liêm choom pa bhlâng. Bh’rợ choh sầu riêng âng cu bơr pêê c’moo dzợ năc bơơn pay pa chô k’nặ 100 tấn coh zập c’moo. Acu kiêng pa bhlâng vêy zr’lụ pa câl nhâm mâng, đhanuôr coh đâu năc zêng rơơm kiêng cơnh đêêc đoọng vêy c’rơ choh bhrợ. Ha dợ choh bấc năc căh đhị pa câl năc căh ngai pân bhrợ”.

Chr’val Trà Tân bâc bhlâng năc đhanuôr acoon coh, đợ pr’loọng đong đharựt dzợ bấc, năc vêy đợ rau liêm choom k’tiếc k’bunh bhưah, crêê cơnh đoọng choh tơơm pay cha p’lêê. Bh’rợ bhrợ zr’ziêng lâng phường Hoà Cường - zr’lụ m’pâng thành phố Đà Nẵng, zr’lụ vêy chợ đầu mối ga măc xoọc bhrợ t’vaih zr’lụ pa câl ghít bhlâng ha ch’noh ch’bêệt, bh’năn âng da ding k’coong. Tơợ bh’rợ choh bêệt, băn bh’năn la leh ma múch, đhanuôr năc tơơp k’noọ tước ooy bh’rợ bhrợ têng hàng hoá, vêy thị trường câl đươi nhâm mâng. P’căn Nguyễn Lê Anh, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Trà Tân prá xay, Hội Nông dân chr’val ơy đh’rưah lâng Hội Nông dân phường Hoà Cường bhrợ t’vaih bh’rợ pay câl bêl tươc ooy hân noo pay pa chô, r’veh r’đoong năc vêy zr’lụ pa câl nhâm mâng lâh mơ:“Rơơm kiêng vêy apêê tươc k’rong bhrợ, apêê doanh nghiệp ting pâh pa têêt zr’lụ pa câl đoọng ha đhanuôr hội viên, đhanuôr têêm loom bhrợ têng, tơợ pa dưr rau bơơn pay pa chô lâng pa dưr kinh tế pr’loọng đong”.

Xang bêl pazum tỉnh Quảng Nam lâng thành phố Đà Nẵng, thanh phố t’mêê ga măc bhưah lâh mơ lâng đhr’năng k’bộ k’van lâng đharựt bhlưa pazêng zr’lụ đô thi lâng da ding k’coong ghít lâh mơ. Chr’val k’noong k’tiếc Hùng Sơn, zr’lụ đăn ooy k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào lâng phường Hải Châu coh zr’lụ m’pâng thành phố, năc bơr n’đăh rau căh ma mơ bấc pa bhlâng, tơợ đhăm k’tiếc ga măc bhưah, dân số tước ooy rau bơơn pay pa chô ooy ngân sách, thu nhập lâng bấc xa nay ooy kinh tế - xã hội. Bh’rợ bơr vel đong bhrợ zr’ziêng năc căh muy tr’zooi đh’rưah, ting n’năc năc dzợ pa đăn lâh mơ rau pa dưr tơợ vel đong.

Căh muy năc g’luh lươt lum lêy, tr’zooi năc mơ a tôh, ting n’năc năc dzợ bh’rợ ghít pa bhlâng cơnh phường Hải Châu zooi chr’val Hùng Sơn t’bil lơi đong zir xrăh, đoọng 700 ức đồng bhrợ đong pr’noong, đoọng cán bộ xiêr prá xay, pa choom bh’rợ tr’nêng, bhrợ zr’lụ p’căh hàng xay p’căh pr’đươi coh zr’lụ m’pâng thành phố.

T’cooh Nguyễn An, Bí thư Đảng uỷ chr’val Hùng Sơn xay moon ghít, rau zooi đoọng tơợ phường Hải Châu bhrợ t’vaih c’lâng bh’rợ đanh đươnh, pa bhlâng năc coh bh’rợ pa têệt câl đươi zơ nươu coh crâng, năc c’rơ âng vel đong:“Chr’val Hùng Sơn ơy đoọng bấc cán bộ xiêr ooy phường Hải Châu ting pâh bh’rợ triển lãm, pa choom ooy bh’rợ xay p’căh du lịch. Phường Hải Châu ơy zooi azi bhrợ t’vaih zr’lụ hàng k’gooh đồng đoọng chr’val Hùng Sơn đơơng âng pr’đươi ooy phố pa câl. Cơnh đêêc, ooy đanh đươnh năc bhrợ t’vaih thị trường pa câl nhâm mâng đoọng ha đhanuôr, n’jưah xay p’căh pr’đươi sạch liêm, n’jưah pa liêm, pa crêê pr’ăt tr’mông âng đhanuôr, ting n’năc xay p’căh rau đoàn kết, tr’zooi đh’rưah bhlưa bơr vel đong”.

Xang bêl pazum, thành phố Đà Nẵng t’mêê bhưah k’nặ 12.000km2 lâng lâh 3 ức manuyh. Tơợ c’xêê 7/2025, thành phố xay bhrợ cơnh xa nay Nghị quyết số 02 t’ngay 29/7/2025 âng Thảnh uỷ Đà Nẵng ooy “xa nay zr’ziêng bhlưa pazêng chr’val, phường đhị zr’lụ thành phố”. Xay bhrợ cơnh c’lâng xa nay n’nâu, 60 chr’val, phường coh xuôi đơơh bhrợ zr’ziêng lâng 33 chr’val da ding k’coong, zr’lụ ch’ngai bha dăh, bhrợ t’vaih zr’lụ zr’ziêng tơợ vel đong. Căh muy ng’zooi c’rơ, xa nay bh’rợ bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng công ghít lâh mơ. Cán bộ ta luôn tr’xăl zooi đoọng, vel đong bhrợ cr’noọ bh’rợ ghít liêm, ta đang moon doanh nghiệp ting k’rong bhrợ, pa câl pr’đươi. Nâu đoo công năc bêl đoọng pazêng vel đong tr’năl lâh mơ xang bêl pazum, tơợ pr’ăt tr’mông, bh’rợ tr’nêng tươc ooy văn hoá, j’niêng cr’bưn coh zập zr’lu.

T’cooh Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ Đà Nẵng prá xay ghít: Xa nay n’nâu năc căh muy bhrợ t’vaih rau ma mơ coh pa dưr, ting n’năc xay p’căh cr’noọ xa nay ăt đh’rưah nhâm mâng, ting tr’pac đh’rưah bhlưa pazêng zr’lụ, t’hước tước pay đươi dua liêm choom âng zập vel đong lâng bhrợ pa dưr muy Đà Nẵng pa dưr ma mơ mr’cơnh, nhâm mâng.“Xa nay bh’rợ zr’ziêng bhlưa pazêng chr’val, phường n’nâu năc ahêê căh choom ton bhrợ t’vêy, năc ng’bhrợ ghít liêm pa bhlâng; tơợ rau zr’ziêng n’năc, pazêng chr’val, phường năc xay moon đợ bh’rợ tr’nêng đoọng Thành uỷ, Uỷ ban nhân dân thành phố p’too moon xay bhrợ đợ xa nay bh’rợ ga măc chr’năp lâh mơ, vêy choom pa dưr ga măc bhưah lâh mơ”.

Bh’rợ zr’ziêng bhlưa pazêng chr’val, phường năc căh muy tr’zooi, ting n’năc năc ting t’ngay pa têệt đh’rưah bơr zr’lụ pa dưr, ma bhrợ t’vaih rau liêm choom t’mêê đoọng thành phô đươi dua crêê cơnh pazêng rau liêm choom, t’hước ooy muy Đà Nẵng pa dưr prang zập n’đăh, nhâm mâng./.

KẾT NGHĨA ĐỒNG BẰNG – MIỀN NÚI: CÁCH ĐÀ NẴNG KÉO CÁC VÙNG LẠI GẦN NHAU

Từ vùng dược liệu vùng cao còn loay hoay đầu ra, nay đã xuống phố tìm được chỗ đứng. Từ những cái bắt tay cùng gỡ khó, nay nhiều xã biên giới đã từng bước mở lối phát triển. Chủ trương kết nghĩa đồng bằng – miền núi của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng nhiệm kỳ trước đang được hiện thực hóa bằng những liên kết cụ thể, khơi thông dòng chảy nguồn lực, tri thức và cơ hội, từng bước kéo gần khoảng cách miền núi và miền xui giữa các vùng sau hợp nhất.

Ở xã vùng cao Trà Tân, thành phố Đà Nẵng, sầu riêng, cau, măng cụt, bưởi da xanh đang lên xanh tốt trên những sườn đồi, có vườn rộng đến hàng chục hecta. Câu hỏi  bán cho ai, bán bằng cách nào khi cây cho trái từng được đặt ra trước đó. Anh Nguyễn Đại Châu, ở thôn Thăng Phương có gần 10 héc ta sầu riêng đã hơn chục năm tuổi, nay vào vụ thu ổn định. Làm ít thì còn xoay xở được, nhưng nếu mở rộng sản xuất, tăng sản lượng thì đầu ra lại thành bài toán khó khiến nhiều hộ còn chần chừ. Anh Nguyễn Đại Châu hy vọng, việc kết nghĩa miền núi với vùng đồng bằng sẽ mở lối tiêu thụ cho nông sản vùng cao:“Được liên kết chợ đầu mối ở trung tâm thành phố Đà Nẵng thì quá tốt. Mô hình trồng sầu riêng của tôi vài năm nữa có thể thu hoạch gần 100 tấn mỗi năm. Mình rất cần đầu ra ổn định, nông dân ở đây ai cũng cần để có động lực mà làm. Chứ trồng nhiều mà không biết bán cho ai thì không dám làm”.

Xã Trà Tân phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo cao, nhưng lại có lợi thế đất đai rộng, phù hợp phát triển cây ăn quả. Việc kết nghĩa với phường Hòa Cường – trung tâm thành phố Đà Nẵng, nơi có chợ đầu mối lớn đang mở ra hướng đi rõ ràng hơn cho nông sản vùng cao. Từ sản xuất nhỏ lẻ, bà con bắt đầu nghĩ đến làm hàng hóa, có thị trường ổn định. Bà Nguyễn Lê Anh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trà Tân cho biết, Hội Nông dân xã phối hợp với Hội Nông dân phường Hòa Cường xây dựng kế hoạch kết nối tiêu thụ, chắc chắn khi vào vụ thu hoạch, nông sản sẽ có đầu ra ổn định hơn:“Mong muốn sẽ có các nhà đầu tư, các doanh nghiệp tham gia kết nối để đầu ra cho bà con hội viên nông dân ổn định hơn trong quá trình sản xuất, qua đó tăng thu nhập và phát triển kinh tế hộ”.

Sau khi hợp nhất tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng, bức tranh thành phố mới mở rộng với sự chênh lệch khá lớn giữa khu vực đô thị và miền núi. Xã biên giới Hùng Sơn, nơi giáp nước bạn Lào và phường Hải Châu ở trung tâm thành phố, gần như ở hai đầu chênh lệch, từ diện tích, dân số đến nguồn thu ngân sách, thu nhập và nhiều chỉ số kinh tế - xã hội. Việc hai địa phương kết nghĩa không chỉ là sự hỗ trợ, mà còn là cách kéo gần khoảng cách phát triển ngay từ cơ sở.

Không chỉ là những chuyến thăm hỏi, hỗ trợ mang tính động viên, mà là những việc làm cụ thể như phường Hải Châu hỗ trợ xã Hùng Sơn xóa nhà tạm, đầu tư 700 triệu đồng xây dựng công trình vệ sinh cộng đồng, cử cán bộ xuống trao đổi, tập huấn, mở gian hàng giới thiệu sản phẩm ngay giữa trung tâm thành phố.

Ông Nguyễn An, Bí thư Đảng ủy xã Hùng Sơn khẳng định, sự hỗ trợ từ phường Hải Châu mở ra hướng đi lâu dài, nhất là trong việc kết nối tiêu thụ dược liệu dưới tán rừng, là thế mạnh của địa phương.“Xã Hùng Sơn đã cử nhiều đoàn cán bộ xuống phường Hải Châu tham gia triển lãm, học hỏi cách quảng bá du lịch. Phường Hải Châu đã giúp chúng tôi tạo gian hàng 0 đồng để xã Hùng Sơn đưa sản phẩm xuống phố tiêu thụ. Như vậy, về lâu dài sẽ hình thành thị trường tiêu thụ ổn định cho bà con, vừa giới thiệu được sản phẩm sạch, vừa cải thiện đời sống người dân, đồng thời thể hiện sự đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa hai địa phương”.

Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng mới rộng gần 12.000 km² với hơn 3 triệu người. Từ tháng 7/2025, thành phố triển khai Nghị quyết số 02, ngày 29/7/2025 của Thành ủy Đà Nẵng về "chủ trương kết nghĩa giữa các xã, phường trên địa bàn thành phố". Thực hiện chủ trương này, 60 xã, phường đồng bằng nhanh chóng kết nghĩa với 33 xã miền núi, vùng sâu xa, hình thành mạng lưới kết nối trực tiếp từ cơ sở. Không chỉ dừng ở hỗ trợ nguồn lực, chương trình thiết lập cách làm rõ ràng. Cán bộ luân phiên hỗ trợ, địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể, kêu gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư, tiêu thụ sản phẩm. Đây cũng là dịp để các địa phương hiểu nhau hơn sau khi hợp nhất, từ điều kiện sống, sản xuất đến văn hóa, phong tục từng vùng.

 Ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng khẳng định: Chủ trương này không chỉ tạo sự cân bằng phát triển, mà còn thể hiện tinh thần gắn bó, sẻ chia giữa các vùng, hướng tới khai thác tốt lợi thế từng địa phương và xây dựng một Đà Nẵng phát triển đồng đều, bền vững.“Chúng ta tuyệt đối không làm hình thức việc kết nghĩa giữa các xã, phường này, mà phải đi sâu vào phát triển; từ sự kết nối đó, các xã, phường sẽ đề xuất các cách thức, mô hình để Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo xây dựng những đề án lớn hơn, mang tính phát triển tổng thể hơn”.

Việc kết nghĩa giữa các xã, phường không đơn thuần là hỗ trợ, mà đang từng bước kết nối hai không gian phát triển, tạo dư địa mới để thành phố khai thác đồng bộ tiềm năng, hướng tới một Đà Nẵng phát triển toàn diện, bền vững./.