C’moo 1971, t’coóh Y Ruê Buôn Yă, cóh vel Ea Knôp, chr’val Cư Ni, chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đắk Lăk pấh bhrợ bh’rợ du kích đhị vel đông xoọc bêl 19 c’moo ha dợ. Bêl k’tiếc k’ruung bơơn pa chô, t’coóh nắc pấh zêl prúh Fulro đhị pr’đơợ “crâng ma bhưy chr’nắp, đác độc”, zr’nắh zr’dô bhlâng cóh crâng da ding Tây Nguyên. Dưr chô cóh vel đông, c’rơ tr’mung cắh dzợ cơnh l’lăm, t’coóh nắc bơơn đươi chế độ bệnh binh 60%.

Nắc manứih zay ta bách, liêm ta níh, ama Ngưng bơơn đhanuôr cóh vel đông k’đươi bhrợ Trương ban công tác Mặt trận vel Ea Knôp, t’coóh ta luôn k’đơơng a’cọ ooy zâp đắh bh’rợ. Tu vêy râu liêm ta níh, zay ta bách âng ama Ngưng, zâp g’lúh k’đươi moon bhrợ têng bh’rợ cơnh Prang đhanuôr đoàn kết bhrợ padưr pr’ắt tr’mung văn hoá, t’ngay tu manứih đha rứt, đền ơn đáp nghĩa, zooi zúp zâp đhị zr’lụ crêê lưm boo đhí túh bhlong, zooi zup zâp pr’loọng đha rứt luôn bơơn bh’nơơn liêm dal. Lấh mơ, tơợ bêl bhrợ têng xa’nay bh’rợ k’tiếc k’ruung bhrợ padưr vel bhươl t’mêê, ama Ngưng nắc ơy lêy cha mêết pazưm lâng cấp uỷ Chi bộ, Ban tự quản vel Ea Knôp t’bhlâng xay moon, k’đươi đhanuôr pấh bhrợ. Lâng c’lâng bh’rợ cán bộ lướt l’lăm-vel bhươl k’tiếc k’ruung lướt t’tưn, pr’loọng đông ama Ngưng nắc ơy đoọng 300 mét vuông k’tiếc bhrợ c’lâng, tệch lơi 4 t’nơơm bơ, 50 t’nơơm cà phê chr’nắp k’tỷ đồng đoọng bhrợ c’lâng vel bhươl: “Acu nắc manứih k’đươi moon đhanuôr cóh vel đông lêy đoọng k’tiếc bhrợ c’lâng đoọng liêm buôn lướt vốch, liêm buôn bhrợ cha pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung, zư lêy an ninh têêm ngăn cóh vel đông. Acu ta luôn k’đươi moon zâp ngai nắc lêy bhui har, yêm loom đoọng k’tiếc, zên bạc, c’rơ g’lêếh chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr pa liêm c’lâng c’tốch liêm buôn đoọng ha k’coon cha châu học hành, chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr vel bhươl. Acu k’noọ ha dang ađay gương mẫu nắc k’đươi moon đhanuôr liêm buôn lấh mơ.”

Tu râu gương mẫu k’đơơng a’cọ âng ama Ngưng, đhanuôr cóh vel bhươl nắc liêm ta níh lêy đoọng k’tiếc, chrooi đoọng zên, c’rơ g’lêếh bhrợ padưr zâp c’nắt c’lâng vel bhươl cóh vel đông. Tơợ c’moo 2017 tước đâu, đhanuôr cóh vel nắc lêy đoọng k’noọ 1.000 mét vuông k’tiếc, lơi jợ k’ha riêng tơơm chr’nóh zâp râu, chrooi đoọng k’ha riêng t’ngay công pa bhrợ lâng Nhà nước bhrợ c’lâng vel bhươl. T’coóh Y Khê Buôn Yă, đhanuôr cóh vel Ea Knôp đoọng năl, cóh đông t’coóh Y Khê cung ơy đoọng 50 mét vuông k’tiếc đhị đông: “T’coóh ơy moon p’too zâp ngai cóh vel đắh bhiệc bhrợ padưr c’lâng lướt cóh vel đông đoọng k’coon cha châu lướt học liêm buôn, vel bhươl liêm sạch lấh. Đhanuôr cóh vel cung xơợng đươi lâng bhrợ têng. Bhui har bhlâng, t’coóh cung moon lêy pazưm bhrợ têng cha, băn k’roóc, băn a’ọc, bhrợ ha rêê đoọng pa dưr pa xớc kinh tế, padưr dal pr’ắt tr’mung, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr vel bhươl.”

Ama Ngưng nắc dzợ tự lêy học tập đoọng lêy năl liêm gít c’năl bh’rợ đắh pháp luật, đấh loon năl liêm gít cr’liêng xa’nay, đợ tu bhiệc, chấc lêy năl râu tu, t’bhlâng lêy tr’lưm prá zâp đắh đoọng bhrợ têng liêm xang zâp râu cắh liêm crêê tơợ vel đông. Tơợ c’moo 2015 tước đâu, t’coóh nắc ơy bhrợ liêm choom k’zệt tu bhiệc dưr váih cóh vel đông, lêy bhrợ pa liêm zâp râu bhiệc dưr váih cắh liêm choom, oó đoọng dưr váih zâp tu bhiệc cắh liêm choom, đhr’năng an ninh chính trị, têêm ngăn xã hội cóh vel đông bơơn zư nhâm mâng: “Đợ g’lúh k’đươi moon cung zr’nắh k’đhạp, bêl k’đươi moon đoọng zên bhrợ c’lâng nắc vêy đông đoọng, vêy đông moon gít cắh váih zên. Lêy k’đươi moon lâng lêy t’bhlâng bhrợ cha, băn k’roóc, băn a’ọc, bhrợ ha rêê nắc đoọng padưr pa xớc kinh tế, pa dưr dal pr’ắt tr’mung, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom chrooi pa xoọng bhrợ padưr vel bhươl.”

T’coóh Nguyễn Văn Vĩ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân chr’val Cư Ni đoọng năl, lâng bh’rợ manứih liêm chr’nắp cóh đhanuôr, ama Ngưng cơnh pa’noong p’têết âng cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể lâng đhanuôr, chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr vel Ea Knốp padưr pa xớc kinh tế, têêm ngăn đắh chính trị, lâng ta luôn k’đơơng a’cọ zâp c’lâng bh’rợ âng vel bhươl: “Pr’loọng đông ama Ngưng nắc pr’loọng đông gương mẫu, vêy truyền thống zư lêy pr’hoọm văn hoá âng đhanuôr Ê Đê, t’coóh ta luôn pấh bhrợ, k’đươi moon đhanuôr cóh vel bhươl đoàn kết xang nặc pazưm têy bhrợ padưr vel bhươl. Xoọc đâu lêy cóh vel Ea Knốp tr’xăl bhứah liêm, nâu đoo nắc c’rơ g’lêếh zăng bấc âng t’coóh ama Ngưng, t’coóh nắc đhị zanươr g’nưm âng cấp uỷ Đảng, chính quyền.”

N’niên váih lâng dưr pậ cóh vel đông, pấh bhrợ zâp bh’rợ du kích tơợ bêl 19 c’moo, xang nặc moót tước cóh crâng lêy zêl prúh Fulro, chô ooy vel đông, hân đhơ c’rơ cắh dzợ mơ l’lăm, nắc bệnh binh ama Ngưng cóh vel Ea Knôp, chr’val Cư Ni, chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk ta luôn gương mẫu, vêy bấc râu chrooi đoọng bhrợ pa dưr vel bhươl./.

( Ông Y Rue Buôn Yă người ngồi phía trong bên phải

Y Ruê Buôn Yă, bệnh binh gương mẫu ở buôn làng

                                                                                                                       Nam Trang  

Ông Y Ruê Buôn Yă  (dân tộc Ê Đê), thường gọi là Ama Ngưng ở buôn Ea Knôp, xã Cư Ni, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk  là bệnh binh gương mẫu. Với vai trò là Trưởng ban công tác Mặt trận buôn Ea Knốp, ông đã tích cực vận động người dân phát triển kinh tế gia đình, xây dựng nông thôn mới.  

Năm 1971, ông Y Ruê Buôn Yă ở buôn Ea Knôp, xã Cư Ni, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk tham gia hoạt động du kích tại địa phương khi tròn 19 tuổi. Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, ông lại tham gia truy quét Fulro trong điều kiện “rừng thiêng nước độc”, vô cùng gian khổ ở núi rừng Tây Nguyên. Trở về buôn làng, sức khỏe giảm sút, ông được hưởng chế độ bệnh binh 60%.

Là người năng nổ, nhiệt tình, có uy tín, Ama Ngưng được người dân địa phương bầu làm Trưởng Ban công tác Mặt trận buôn Ea Knôp, ông luôn tích cực đi đầu trong các hoạt động phong trào. Nhờ sự tận tụy của Ama Ngưng, các cuộc vận động, phong trào như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Ngày vì người nghèo”, “Đền ơn đáp nghĩa”, ủng hộ các vùng thiên tai, lũ lụt, hỗ trợ các gia đình khó khăn luôn đạt kết quả cao. Đặc biệt, từ khi triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Ama Ngưng đã chủ động phối hợp với cấp ủy Chi bộ, Ban tự quản buôn Ea K’Nôp tích cực tuyên truyền, vận động bà con tham gia. Với phương châm “cán bộ đi trước – làng nước theo sau”, gia đình Ama Ngưng đã hiến 300m2 đất mặt đường, chặt bỏ 4 cây bơ, 50 cây cà phê trị giá cả tỷ đồng để làm đường giao thông nông thôn: “Tôi là người vận động bà con trong buôn hiến đất làm đường để tiện đường đi lại, thuận lợi làm ăn phát triển kinh tế, bảo vệ an ninh trật tự trong buôn. Tôi luôn vận động mọi người hãy vui vẻ hiến đất, tiền bạc, công sức để góp phần xây dựng đường giao thông thuận lợi cho con cháu học hành, góp phần xây dựng buôn làng. Tôi nghĩ nếu mình gương mẫu thì sẽ vận động bà con dễ dàng hơn”

Nhờ sự gương mẫu đi đầu của Ma Ngưng, bà con trong buôn đã đồng tình hiến đất, góp công, góp của xây dựng các tuyến đường giao thông nông thôn ở địa phương. Từ năm 2017 đến nay, nhân dân trong buôn đã hiến gần 1.000 m² đất; phá bỏ hàng trăm cây trồng các loại; đóng góp hàng trăm ngày công lao động cùng Nhà nước làm đường giao thông nông thôn. Ông Y Khê Buôn Yă, người dân buôn Ea Knop cho biết, gia đình ông Y Khê cũng đã hiến 50m2 đất mặt tiền: “Ông ấy động viên mọi người trong buôn trong việc xây dựng đường đi lại trong buôn để con cháu đến trường thuận lợi hơn, buôn làng tốt đẹp hơn. Bà con trong buôn cũng nghe và làm theo. Bà con rất vui. Ông cũng nói họ tập trung làm ăn kinh tế, nuôi bò, nuôi heo, làm rẫy để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống có như vậy mới có thể đóng góp xây dựng buôn làng.”

Ama Ngưng còn tự học tập để trang bị kiến thức về pháp luật, kịp thời nắm bắt thông tin, những vụ việc, tìm hiểu nguyên nhân, kiên trì gặp gỡ các bên để giải quyết dứt điểm mâu thuẫn từ cơ sở. Từ năm 2015 đến nay, ông đã hòa giải thành công hàng chục vụ việc xảy ra trên địa bàn buôn, hóa giải kịp thời các mâu thuẫn phát sinh, không xảy ra các vụ việc nghiêm trọng, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong buôn được giữ vững: “Những lúc đi vận động cũng khó khăn, khi mình đi vận động thu tiền làm đường có nhà chưa có hẹn, có nhà nói thẳng là không có. Mình phải vận động và nói họ tập trung làm ăn kinh tế, nuôi bò, nuôi heo, làm rẫy để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống có như vậy mới có thể đóng góp xây dựng buôn làng.”

Ông Nguyễn Văn Vĩ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cư Ni cho biết, với vai trò người có uy tín trong cộng đồng, AMa Ngưng như chiếc cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền, đoàn thể với người dân, góp phần xây dựng buôn Ea K’Nốp phát triển kinh tế, ổn định về chính trị, và luôn dẫn đầu các phong trào của địa phương: “Gia đình AMa Ngưng là gia đình gương mẫu, có truyền thống giữ gìn bản sắc văn hóa của người đồng bào Ê Đê, ông thường xuyên tham gia vận động bà con ở thôn buôn đoàn kết rồi chung tay xây dựng thôn buôn. Hiện nay bộ mặt của buôn Ea K’Nôp đã khang trang đổi thay rõ nét đây là công sức không nhỏ của cá nhân ông Ma Ngưng, ông là chỗ dựa của cập ủy Đảng, chính quyền.”

Sinh ra, lớn lên từ buôn làng, tham gia hoạt động du kích từ khi mới 19 tuổi, rồi vào tận rừng sâu truy quét FULRO; trở về địa phương, dù sức khỏe bị giảm sút, nhưng bệnh binh Ama Ngưng ở buôn Ea Knôp, xã Cư Ni, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk luôn gương mẫu, có nhiều đóng góp xây dựng quê hương./.