Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, prang k’tiếc k’ruung hêê p’răng puýh đanh đươnh, bấc zr’lụ vêy t’ngay p’răng puýh tước 40- 41 độ. P’răng puýh bhrợ ha a chắc a zân nhứh nhêênh, k’bao, c’rơ xiêr bấc buôn bol p’răng, k’hir… t’ruíh: Manuýh pa dứah đh’réh cr’ăy cóh bhươl cr’noon bêl đâu nhăn xay truíh tước ooy đhanuôr lâng pr’zớc đợ p’lêê p’coo đhị bhươn đông choom bhrợ ha a chắc azân đhanuôr lâng pr’zớc lâng manúyh bhúh xoọng zâl p’răng puýh đhị đông crêê cơnh.

Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, prang k’tiếc k’ruung dưr váih p’răng puýh đanh đươnh, pa bhlâng nắc cóh miền Trung vêy t’ngay p’răng puýh tước 40- 41 độ. P’răng puýh bhrợ ha a chắc azân âng hêê nhứh nhêên, k’bao, c’rơ xiêr bấc tu cơnh đêếc buôn pa bhlâng crêê bol p’răng, k’hir… Lấh n’nắc, tu p’răng puýh cắh dzợ cơnh đh’rứah lâng bấc râu vi khuẩn, viruts công cơnh pazêng râu pr’lúh cr’ăy trơơi boọ dưr váih k’rơ, tu cơnh đêếc, bh’rợ p’xoọng vitamin C tơợ pazêng râu p’lêê p’coo nắc chr’nắp pa bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc cắh vêy p’lêê p’coo hân đoo công liêm choom đoọng đươi cóh hân noo ch’noọng.

Cam, chanh, píh: Zập t’ngay, bêl pr’zớc ta luôn ắt lâng đhr’năng nha nhự, p’răng puýh k’rơ âng hân noo ch’noọng… ha dang a chắc a zân cắh vêy c’rơ zâl cha groong nắc buôn pa bhlâng váih k’ăy. Nắc choom lêy pay đợ p’lêê p’coo bấc vitamin đoọng bhrợ ha a chắc a zân pa dưr c’rơ. Cóh pazêng râu p’lêê p’coo, cam, quýt nắc vêy bấc vitamin C tu cơnh đêếc đợ p’lêê p’coo n’nâu liêm choom pa bhlâng đoọng p’xoọng c’rơ ha a chắc a zân. Tu cơnh đêếc, nắc cha cam cóh zập t’ngay, cắh cậ ộm đác cam, chanh, píh đoọng pa dưr c’rơ âng a chắc a zân.

Ổi: Nâu đoo nắc p’lêê p’coo chắt váih bấc tơợ miềm Nam – Bắc- Trung. P’lêê n’nâu vêy ta xay moon nắc vêy c’rơ k’rơ pa bhlâng âng vitamin C, muy râu chất zâl oxy hoá k’rơ đhị râu cắh liêm crêê âng n’căr tơợ tr’clá âng mặt tơợ ngay lâng râu nha nhự. Zập t’ngay, ộm 1 ly đác p’lêê ổi cắh cậ nắc choom rao pa sạch, lơi cr’liêng nắc cắt cha n’jứah yêm, jứah bấc dinh dương lâng chất xơ.

Xoài: nắc muy râu p’lêê p’coo yêm đha hum lâng vêy bấc râu chất, cơnh: caroten, kali, sắt, vitamin E… Xoài bổ dưỡng đoọng ha a chắc a zân âng pr’zớc cóh prang c’moo, ha dợ liêm choom bhlâng bêl ng’cha xoài cóh zập t’ngay cóh hân noo ch’noọng tu xoài bhrợ đoọng ha a chắc a zân zâl đhr’năng bil đác bêl pr’zớc lướt cóh p’răng puýh.

Za cai: cắh muy râu p’lêê p’coo zúp zooi bhrợ ch’ngaách a chắc a zân liêm choom bhlâng, ting n’nắc nắc bhrợ pa liêm n’căr âng apêê pân đil cóh hân noo ch’noọng. Za cai vêy bấc vitamin, zâl đhr’năng bil đác cóh a chắc a zân cóh t’ngay p’răng puýh lâng bhrợ ha n’căr âng a chắc a zân liêm lấh mơ.

Prị: Nắc muy râu p’lêê doọng bấc kali ha a chắc a zân, prị bhrợ ha da dul âng pr’zớc k’rơ lâng bhrợ ha a chắc a zân zâl đhr’năng nhứh nhêện bêl pleng p’răng puýh. Hân noo ch’noọng, ha dang pr’zớc cha 1 p’lêê prị cóh zập t’ngay nắc xơợng a chắc a zân k’rơ lấh mơ. Bêl pr’zớc pa bhrợ g’lêếh, cắh cậ lướt cóh p’răng đanh, nắc cha 1 p’nong prị bhrợ pa chô c’rơ đơớh pa bhlâng.

Cà chua: Đười m’bứi cà chua cóh zập t’ngay nắc liêm choom pa bhlâng đoọng ha a chắc a zân. Cà chua vêy bấc vitamin C, K, lycopen, betacaroten, vêy bấc apêê chất khoáng chr’nắp cơnh kali, mangan, magie, đồng, sắt, kẽm, chất xơ… bhrợ pa dưr c’rơ âng a chắc a zân, t’bhil độc, bhrợ ch’ngaách a chắc a zân… nắc choom cha hất, pị pay đác.

Chứa: Bấc ngai k’noọ chứa buôn u puýh, ha dợ râu la lua cậ chứa choom bhrợ ch’ngaách a chắc a zân, liêm choom pa bhlâng lâng c’rơ lâng chr’nắp pa bhlâng liêm choom đoọng ng’cha cóh hân noo ch’noọng. Cóh chứa vêy bấc chất vitamin  lâng khoáng chất, chứa vêy chất can xi, chất xơ, kali lâng Vitamin C. Chr’nắp bhlâng, chứah doọ bấc chất l’mặ lâng đợ cholesterol, liêm choom pa bhlâng đoọng ha c’rơ. Nắc choom cha chứa cóh hân noo ch’noọng đoọng pa dưr c’rơ.

Lấh ooy p’lêê p’coo n’tếh, công choom đươi đác chè t’viêng lâng đác g’bá.

Đác chè t’viêng: cóh a xậ chè t’viêng vêy bấc tanin, cafein,glucosid, vêy m’bứi tinh dầu, apêê vitamin lâng khoáng chất cơnh sắt, iốt, đồng… đhị cơnh hợp chất tr’clai chr’nắp pa bhlâng đoọng ha a chắc a zân. Đợp a xêệp âng tanin cóh chè vêy pr’đươi liêm choom ha luônh, pa xiêr đhr’năng bhrợ t’váih râu n’nặ mốp, bhrợ t’váih râu liêm buôn đoọng ha vi khuẩn chr’nắp cóh luôn mamông. Vitamin vêy cóh axậ chè t’mêê bấc lấh 4 chu cóh đác cam, đác chanh. Ha dợ vitamin P vêy pr’đươi hooi cóh pazêng c’lâng aham bhrợ nhâm mâng c’lâng aham.

Manuýh pa bhrợ ha lêệng lâng pa bhrợ cóh zr’lụ p’răng puýh buôn glúh bấc cr’hậu; pa bhrợ đanh cóh ha dum lâng pa bhrợ lâng a cọ a bục… đươi chè t’viêng nắc choom zâl đợ bức xạ, pa dưr bh’rợ ng’hay đanh, pa dưr cr’noọ bh’rợ, pa dưr râu liêm choom cóh bh’rợ. Hân đhơ cơnh đêếc, cắh choom ộm chè pa bhlâng a tăng, cắh choom ộm xoọc ha ul cha. Liêm choom bhlâng nắc ộm xang cha cha k’dâng 1 tiếng đồng hồ.

Đác pị tơợ r’véh g’bạ: r’véh g’bạ vêy ta đươi bhrợ z’nươu pa dứah cr’ăy loom, t’bil độc, zâl đhr’năng bhíh cóh a chắc a zân lâng t’bil đhr’năng ra hal đác liêm choom bhlâng đoọng ha a chắc a zân cóh t’ngay p’răng puýh./.