Đhr’nong đong rường ty vêy đanh lấh 100 c’moo âng t’coóh Lê Trọng Quân bơơn bhrợ pa liêm cơnh ty tơợ zên zooi đoọng âng Quỹ Zư đớc đong bhươn Huế cơnh lâng zên lấh 800 ức đồng. Đhr’nong đông ting cơnh a hay, pêê gian bơr zr’muh, nâu câi âi bhrợ têng xang. T’coóh Lê Trọng Quân đoọng năl, đhr’nong rường âng t’coóh hư bấc, c’bhúh coong, chr’léh zêng ma ha uh ca moọt cha, chr’pợ công zêng ma ha zăh, nâu câi bơơn Nhà nước zooi đoọng bhrợ bhr’lậ: “T’mêê  ahay Nhà nước công k’rong bhrợ, bhrợ bhr’lậ, công xăl muy bơr n’loong lấh đanh tu cơnh đêếc crêê u hư, pa bhlâng nắc chr’pợ, lát lâng gạch bát tràng. Vel đong cu công bấc đong k’noọ ha rập bhlâng ặ n’đhang công âi bơơn Nhà nước k’rang zooi đoọng bhrợ bhr’lậ.”

Đhị đêếc căh mơ ch’ngai, đhr’nong đong âng pr’loọng đong t’coóh Lê Trọng Đào công bơơn zooi đoọng 700 ức đồng đoọng bhrợ bhr’lậ pa zêng đhr’nong đong. Xang bêl đhr’nong đong bhrợ têng xang, t’coóh Đào âi pa chăp tước bh’rợ bhrợ du lịch cóh đhr’nong đong ty n’nâu: “T’mooi du lịch chô, t’mooi k’tiếc k’ruung nắc lướt moọt bêl hân noo Noel, t’mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung nắc apêê đô lướt prang c’moo. Tu cơnh đêếc, vêy váih râu pa chô ha pr’loọng đong. Apêê đoo moọt ooy đong nắc a đay pấh hâng hơnh liêm ta níh, cr’noọ nắc đoọng xay trúih ha vel ty Phước Tích.”

Vel ty Phước Tích ặt cóh chr’val Phong Hòa, chr’hoong Phong Điền xoọc dzợ vêy 24 đhr’nong đong ty, cóh đêếc vêy bấc đhr’nong đong âi đanh k’noọ 150 c’moo. Vel dzợ zư đớc liêm văn hóa vel bh’rợ, c’kir chr’nắp. Apêê đong rường bơơn bhrợ bhr’lậ đh’rứah lâng c’bhúh c’kir, đình, miếu... vêy pa dưr chr’nắp âng vel Phước Tích, vel ty c’kir cấp k’tiếc k’ruung. Apêê đơn vị bhrợ têng xoọc bhrợ k’rơ bh’rợ bhrợ bhr’lậ đơớh pa zao đoọng ha c’la đong đươi dua. T’coóh Đoàn Quyết Thắng, Phó Ban K’đhơợng lêy vel ty Phước Tích đoọng năl, tơợ c’moo 2016 tước c’moo 2018 âi bhrợ bhr’lậ 11 đong bhươn, c’moo 2019 nắc cớ bhrợ bhr’lậ 10  đong rường. Ting t’coóh Thắng, bh’rợ bhrợ bhr’lậ apêê đong rường cóh vel ty Phước Tích căh muy nắc zư đớc văn hóa, kiến trúc pa bhlâng nắc dzợ bhrợ t’váih râu bha lâng cóh pa dưr du lịch. “Lấh bh’rợ ting lướt la lêy c;kir, a zi dzợ bhrợ đoọng ha t’mooi đhêy ặt lâng đha nuôr, ting pấh apêê dịch vụ, đh’rứah moọt ooy ta pêêh lâng đha nuôr, dhd’rứah lướt ooy chợ lâng đha nuôr, dh’rưah uh bhrợ đợ ch’na dh’năh âng đay lâng apêê ch’na bhươn âng đha nuôr Phước Tích. Bêl đhêy ặt nắc t’mooi bơơn pa prá lâng c’la đong bhườn, vêy râu ặt pa prá đh’rứah lâng c’la- t’mooi, bhrợ t’váih râu liêm pr’hay lấh./.”

Bảo tồn nhà rường ở làng cổ Phước Tích

                                    PV Lê Hiếu

Trước thực trạng xuống cấp nghiêm trọng của nhiều nhà rường  ở làng cổ Phước Tích, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã triển khai các giải pháp sửa chữa, trùng tu. Đề án "Chính sách hỗ trợ, bảo vệ và phát huy giá trị nhà vườn Huế đặc trưng" đã mang đến niềm vui trong ngôi làng nhỏ; tạo ra không gian du lịch khá ấn tượng đối với du khách khi về cố đô Huế.

Ngôi nhà rường cổ có tuổi đời hơn 100 năm của ông Lê Trọng Quân được trùng tu đảm bảo nguyên bản từ nguồn hỗ trợ của Quỹ bảo trợ nhà vườn Huế với kinh phí hơn 800 triệu đồng. Ngôi nhà theo lối kiến trúc đặc trưng xưa, ba gian hai chái, nay đã hoàn thành. Ông Lê Trọng Quân cho biết, ngôi nhà rường của ông xuống cấp nghiêm trọng, hệ thống rui mè bị mối mọt, tường nhà bong tróc, mái ngói hư hỏng, nay đã được Nhà nước hỗ trợ trùng tu, sửa chữa: “Vừa rồi Nhà nước cũng đầu tư, sửa chữa lại, cũng thay một số đồ gỗ lâu cho nên bị hư, đặc biệt là lợp mái ngói, lát bằng gạch bát tràng. Quê tôi cũng nhiều nhà sập đến nơi nhưng cũng đã được Nhà nước quan tâm để phục hồi nhà cổ.”

Cách đó không xa, ngôi nhà của gia đình ông Lê Trọng Đào cũng được hỗ trợ 700 triệu đồng để trùng tu toàn bộ kết cấu ngôi nhà. Sau khi ngôi nhà hoàn thiện, ông Đào đã tính đến chuyện làm du lịch trong ngôi nhà cổ này: “Khách du lịch về, khách nước ngoài thì đi về vào mùa Noel, khách trong nước thì họ đi cả năm. Do đó, thành ra có tăng thu nhập cho gia đình. Họ đi vào nhà mình phải tiếp đón cho tử tế, đàng hoàng, mục đích để quảng bá cho làng cổ Phước Tích.”

Làng cổ Phước Tích ở xã Phong Hòa, huyện Phong Điền hiện còn 24 ngôi nhà cổ, trong đó nhiều ngôi nhà tuổi đời gần 150 năm tuổi. Ngôi làng còn lưu giữ vẹn nguyên văn hóa làng nghề, di sản vật thể vô giá. Các nhà rường được trùng tu cùng với hệ thống di tích, đình, miếu... sẽ phát huy giá trị của làng Phước Tích, làng cổ di sản cấp quốc gia. Các đơn vị thi công đang đẩy nhanh tiến độ trùng tu sớm bàn giao nhà cho gia chủ sử dụng. Ông Đoàn Quyết Thắng, Phó Ban Quản lý Làng cổ Phước Tích cho biết, từ năm 2016 đến năm 2018 đã tiến hành trùng tu 11 nhà vườn, năm 2019 tiếp tục trùng tu 10 nhà rường. Theo ông Thắng, việc trùng tu các nhà rường ở làng cổ Phước Tích không chỉ là bảo tồn giá trị văn hóa, kiến trúc đặc trưng mà còn tạo điểm nhấn trong phát triển du lịch: “Ngoài việc tham quan di tích, chúng tôi còn tổ chức cho khách nghỉ với người dân, tham gia các dịch vụ, cùng vào bếp với người dân, cùng đi chợ với người dân, cùng chế ra các món ẩm thực của mình và các món ăn vườn của người dân Phước Tích. Khi nghỉ dưỡng thì khách được tâm sự với chủ nhà vườn, có sự tương tác giữa khách với chủ nhà vườn, tạo một không gian ấm cúng hơn”./.