Nắc dzợ k’dâng 10 t’ngay hơơ nắc tước Tết Cổ truyền âng đhanuôr acoon cóh, nâu đoo nắc đợ t’ngay trơ vâng pa bhlâng âng apêê pr’loọng đong chóh pô Tết. Đhị chr’hoong da ding k’coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, pr’loọng đong p’căn Lê Thị Thanh Nga xoỌc t’bhlâng cha bêết ooy chậu, đh’léh đoong đoọng pa câl ooy zr’lụ pa câl bha lâng. Tết c’moo đâu, pr’loọng đong p’căn Nga chóh k’nặ 4 r’bhâu chậu pô Ly lâng pô Tuy Líp pa câl pô Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019. Xoọc đâu. 2 r’bhâu chậu pô Ly ơy nắc ơy vêy apêê đại lý xay moon pay câl, lâng đợ chr’nắp lấh 60 ức đồng. Đh’rứah lâng pô Ly, pô Tuy Líp, p’căn Nga nắc dzợ chóh p’xoọng pô cúc pa câl cóh pazêng t’ngay tr’cuôl. Ting n’nắc, đoọng đươi dua lứch k’tiếc ch’chóh, p’căn Nga nắc dzợ chóh p’xoọng r’véh r’đoong rau lơơng đoọng pa câl cóh zập t’ngay ooy pazêng zr’lụ pa câl chr’na đha năh, zập ra diu bơơn pay pa chô lấh 300 r’bhâu đồng. P’căn Nga xay moon, cóh 3 c’moo ahay, chr’hoong A Lưới đoọng lướt lêy bh’rợ ch’chóh cóh tỉnh Lâm Đồng đoọng lêy pa choom chóh pô, r’véh cóh đong kính. Chr’hoong công zúp zooi 50 ức đồng đoọng bhrợ đong kính chóh pô. Hân đhơ cơnh đêếc, tu bh’rợ đong kính cắh crêê cơnh, ting n’nắc cắh ơy vêy kinh nghiệm zư lêy nắc bhrợ ha t’nơơm chr’nóh cắh lấh liêm, cắh cậ ma răng. Cắh lơi, c’moo 2018, p’căn Nga đươi dua 200 ức đồng pa liêm đong kính, lướt ta moóh kinh nghiệm, chêếc lêy cóh mạng xã hội pazêng rau m’ma pô Tết đoọng chóh pa câl, bhrợ têng pr’đươi tưới đác k’miáh, chóh đh’rứah lâng bấc chr’nóh rau lơơng… đươi vêy cơnh đêếc, c’moo 2018 rau liêm choom ghít pa bhlâng. P’căn Lê Thị Thanh Nga prá: “Tơợ t’ngay bhrợ têng đông kính nắc công z’zăng liêm buôn, nắc tơớp bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ. Cóh l’lăm bhrợ k’tứi, zập zên đoọng băn k’coon a năm, nắc nâu cơy nắc bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ. Cóh cr’noọ kiêng bhrợ têng đoọng ta bơơn zên, lêy apêê n’lơơng bhrợ liêm choom nắc ađay công t’bhlâng bhrợ têng. Kiêng bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ nắc k’rong bhrợ, ha dang cắh k’rong bhrợ nắc hân tơợ ooy váih. Rơơm kiêng đhanuôr bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ đoọng ha vel đong, đoọng ha pr’loọng đong nắc t’bhlâng pa choom bhrợ têng, chêếc n’năl tơợ apêê n’lơơng”.

Xay moon ooy bh’rợ chóh pô cúc pa câl cóh cr’chăl Tết đhị A Lưới, pr’loọng đong t’coóh Nguyễn Ngọc Tế nắc pr’loọng đong l’lăm xay bhrợ lâng nâu đoo nắc bh’rợ liêm choom bhlâng âng vel đong. Nắc pr’loọng đong l’lăm xay bhrợ cóh muy zệt c’moo ahay, z’lấh bấc rau zr’nắh k’đháp, tước nâu cơy, bhươn pô Tết âng pr’loọng đong t’coóh Tế nắc vêy thu nhập nhâm mâng. Lâng bh’rợ chóh pô Tết, pác lơi zên bhrợ têng, t’coóh Tế nắc dzợ bơơn pay pa chô 60 ức đồng. T’coóh Nguyễn Ngọc Tế xay moon, đoọng bơơn cơnh nâu cơy, pr’loọng đong đoo nắc bấc chu cắh rau bơơn pay pa chô. Cóh l’lăm ahay, tu cắh ơy bơơn lêy m’ma crêê cơnh lâng đhr’năng âng k’tiếc A Lưới. Ting n’nắc, cắh ơy vêy bh’rợ đoọng zâl cha groong rau cắh liêm crêê pleng k’tiếc cóh đâu cơnh boo bấc, đh’lúc bấc… Đoo bêl pay chóh pô Cúc, ting n’năc sta moóh bhrợ đong lái nắc ơy choom zâl cha groong rau cắh liêm crêê âng pleng k’tiếc âng A Lưới lâng bhrợ t’váih rau liêm choom ha pr’loọng đong đoo. T’coÓh Nguyễn Ngọc Tế xay moon kinh nghiệm chóh pô cúc pa câl Tết. “Pô cúc n’nâu nắc azi ra văng phân hữu cơ tơợ c’xêê 6, tước ooy c’xêê 9 nắc bhrợ k’tiếc, c’xêê 10 nắc vêy chóh. Êế a óc, t’rí, c’roóc nắc đớc pa goóh k’dâng 3 c’xêê, xang n’nắc bhrợ k’tiếc đoọng ng’chóh. Kinh nghiệm bha lâng nắc bh’rợ bhrợ k’tiếc, bêl k’nặ cha bêết nắc pa liêm k’tiếc lâng vôi. Xang ng’vước nắc ng’pếch đớc k’dâng 10 tước 15 t’ngay nắc ng’chóh, chr’nắp bhlâng nắc ng’bhrợ k’tiếc”.

T’coóh Trần Ngọc Chinh, Phó Phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, chr’hoong A Lưới xoọc vêy 6 pr’loọng đong chóh pô, r’véh r’đoong ting cơnh bh’rợ VietGap cóh đong kính, cóh toor nắc vêy lái zâl r’rooi, k’gơu, tưới đác lâng pazêng đhăm ga mắc tước 4.200 mét vuông. Tơợ bh’rợ chóh pô kỹ thuật dal, 3 c’moo ahay, chr’hoong A Lưới xay moon c’lâng bh’rợ chóh pô pa câl Tết lâng 2 rau m’ma bha lâng nắc pô Ly lâng pô Tuy Líp ơy chô đơơng rau liêm choom bấc pa bhlâng. Hân noo pô Tế Kỷ Hợi c’moo đâu, pazêng pr’loọng đong cóh A Lưới ơy chóh lấh 5 r’bhâu t’nơơm pô Ly. Lâng pô Tuy Líp nắc m’ma m’bứi t’ngay, vel đong vêy c’lâng bh’rợ bhrợ t’bhứah đhăm chóh pô n’nâu. T’coóh Trần Ngọc Chinh, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon: 3 c’moo ahay, chr’hoong ơy zúp zooi đhanuôr pa câl pô Tết cóh thành phố Huế đoọng pa dưr rau liêm choom: “Pô Tết nắc chr’hoong ơy bhrợ 3 c’moo lâng 2 rau m’ma nắc pô Ly lâng pô Tuy Lýp. Chr’hoong nắc bhrợ têng 1 zr’lụ pa câl pô cóh thành phố Huế. Ghít nắc c’moo ahay azi ơy đơơng âng lấh 5 r’bhâu chậu pô Ly lâng 2.700 chậu pô Tuy Líp lâng pa câl nắc vêy bấc pa bhlâng apêê câl lâng vêy ta xay moon nắc liêm. Hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bh’rợ bhrợ bhiệc lâng apêê chuyên môn âng Đà Lạt nắc apêê đoo moon nắc choom bhrợ t’bhứah đhăm chóh pô Tuy Líp tu m’ma n’nâu đhị u chắt váih cóh 27 r’ngay a năm, liêm choom lấh mơ, nắc pô Ly rau cắh liêm choom bấc lấh mơ, nắc cắh choom bhrợ t’bhứah./.

A Lưới- Thừa Thiên Huế: Mô hình trồng hoa Tết trong nhà kính hiệu quả cao

                                                Thành Long

      Những ngày giáp tết, các hộ trồng hoa ở huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế tất bật hơn để chuẩn bị cho vụ hoa Tết. Đây là những gia đình đi tiên phong trồng hoa tết theo mô hình VietGap đã mang lại hiệu quả cao. Nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong trồng hoa, nhiều gia đình đã thoát nghèo và làm giàu từ trồng hoa.

      Chỉ còn khoảng 10 ngày nữa là đến Tết Cổ truyền của dân tộc, đây cũng là khoảng thời gian bận rộn của các nhà vườn trồng hoa Tết. Tại huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, gia đình bà Lê Thị Thanh Nga đang tất bật vào chậu, cắt tỉa để xuất bán cho các đại lý. Tết năm nay, gia đình bà Nga trồng gần 4.000 chậu hoa Ly và hoa Tuy Lip bán vụ hoa Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019. Hiện, 2.000 chậu hoa Ly đã được các đại lý đặt cọc, thu mua với giá hơn 60 triệu đồng. Cùng với hoa Ly, hoa Tuy Líp, bà Nga còn trồng thêm hoa cúc bán vào các ngày Rằm. Đồng thời. để tận dụng đất ruộng, bà Nga trồng thêm rau thơm và rau sạch bán hàng ngày cho các quán ăn, mỗi sáng cũng thu về hơn 300 ngàn đồng. Bà Nga cho biết, cách đây 3 năm, huyện A Lưới cho đi thực tế ở tỉnh Lâm Đồng học hỏi hỏi mô hình trồng hoa, rau trong nhà kính. Huyện cũng hỗ trợ 50 triệu đồng để làm nhà kính trồng hoa. Tuy nhiên, do mô hình nhà kính thiết kế chưa phù hợp, lại thiếu kinh nghiệm chăm sóc khiến cây còi cọc hoặc bị chết. Không nản lòng, năm 2018, bà Nga tiếp tục đầu tư gần 200 triệu đồng cải tiến nhà kính, đi học hỏi kinh nghiệm, tìm tòi trên mạng xã hội các giống hoa Tết để trồng bán, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, trồng xen canh nhiều loại cây...  nhờ vậy, năm 2018 đã mang đến hiệu quả rõ rệt. Bà Lê Thị Thanh Nga chia sẻ: “Từ ngày làm nhà kính đây là cũng đỡ rồi, bắt đầu làm giàu. Trước làm nhỏ chỉ đủ nuôi con thôi, nhưng bữa nay chắc là được làm giàu rồi. Trong tư tưởng ưng làm cho có tiền, thấy họ làm có hiệu quả thì mình cũng phải mạo hiểm. Ưng làm giàu thì phải đầu tư thôi chứ không đầu tư lấy gì mà có. Mong bà con muốn làm giàu cho quê hương, cho gia đình thì mình phải cố gắng học hỏi, tìm hiểu, đi học hỏi chỗ này chỗ khác”.

       Nói về trồng hoa cúc bán dịp Tết ở A Lưới, gia đình ông Nguyễn Ngọc Tế là hộ tiên phong đầu tiên và đây chính là mô hình điểm của địa phương này. Là hộ đi tiên phong cách đây hơn chục năm, trải qua nhiều thăng trầm, từ thành công đến thất bại, đến nay, vườn hoa Tế của gia đình ông Tế đã cho thu nhập ổn định hàng năm. Riêng mỗi vụ hoa Tết, trừ chi phí, ông Tế còn lời khoảng 60 triệu đồng. Ông Nguyễn Ngọc Tế cho biết, để có thành quả như hôm nay, gia đình ông đã trải qua nhiều vụ hoa Tết trắng tay. Trước đây, do chưa tìm được giống hoa phù hợp với khí hậu thổ nhưỡng của A Lưới. Thêm vào đó, chưa có giải pháp để ngăn chặn khí hậu khắc nghiệt nơi đây như mưa nhiều, sương muối.... Chỉ đến khi tiếp cận với cây hoa Cúc, đồng thời học hỏi mô hình nhà lưới đã chống chọi được với khí hậu khắc nghiệt của A Lưới và mang đến thành công cho gia đình ông. Ông... Tế chia sẻ kinh nghiệm tròng hoa cúc bán Tết: “Hoa cúc đây chuẩn bị phân hữu cơ từ tháng 6, xong qua tháng 9 làm đất, tháng 10 mới trồng. Xử lý ban đầu từ phân chuồng, ủ hoai mục với vôi khoảng 3 tháng xong rồi làm đất để mình rải trồng. Kinh nghiệm nhất là khâu làm đất, phải trước khi xuống vụ buộc phải khử đất bằng vôi. Rải xong cày cuốc rồi ủ khoảng 10 đến 15 ngày mới trồng, quan trọng nhất đấy”.

      Ông Trần Ngọc Chinh, Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, huyện A Lưới hiện có 6 hộ trồng hoa, rau theo mô VietGap trong nhà kính, xung quanh có lưới chắn côn trùng, tưới phun xương với tổng diện tích 4.200 mét vuông. Từ mô hình trồng hoa kỹ thuật cao, 3 năm qua, huyện A Lưới định hướng trồng hoa bán Tết với 2 giống chính là hoa Ly và Tuy Líp đã mang lại hiêu quả rõ rệt. Vụ họa Tết Kỷ hợi năm nay, các hộ dân ở A Lưới trồng hơn 5.000 gốc hoa Ly. Riêng hoa Tuy Líp là giống ngắn ngày địa phương có dự định mở rộng diện tích trồng hoa này. Ông Trần Ngọc Chinh, Phó Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: 3 năm qua, huyện luôn hỗ trợ người dân bán hóa Tết ở dưới thành phố Huế để nâng cao hiệu quả cho bà con: “Hoa Tết thì huyện đã làm 3 năm đối với 2 giống hoa là Ly và Tuy Líp. Huyện sẽ thành lập 1 quầy hoa bán ở thành phố Huế. Cụ thể năm ngoái chúng tôi đã chuyển về hơn 5000 chậu hoa Ly và 2.700 chậu hoa Tuy Líp và bán rất đắt hàng và được đánh giá cao. Tuy nhiên, qua làm việc với các nhà chuyên môn của Đà Lạt thì họ khuyên rằng nên nhân rộng mô hình hoa Tuy Líp vì giống này chỉ có 27 ngày, hiệu quả hơn nhưng hoa Ly rủi ro cao,không nên nhân rộng vội vàng”./.