Nắc ơy váih cơnh bhiệc ta luôn, tước hi dưm thứ 7, Bích Câu Đạo quán cóh số 14 Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội ooy xa’nập Tày, Nùng chi ớh p’cắh đợ tiết mục pr’hay chr’nắp đoọng ha ta mooi lêy.

Xa’nay bh’rợ Câu then Việt Bắc cung bơơn chi ớh p’cắh đhị Đình Kim Ngân cóh Phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm. Đhị ta chi ớh nâu nắc lêy tr’đăn liêm, t’pấh bấc ta mooi thủ đô lêy. Anoo Nguyễn Đức Mạnh, mưy manứih lướt lêy cóh đâu moon: “Choom moon bêl đâu nắc mưy hi dưm pr’hay chr’nắp cóh Bích Câu Đạo Qúan, zêng lêy lứch tuần n’đoo acu cung chô ooy đâu đoọng lêy xơợng đợ râu pr’hát xa’nưl pr’hay chr’nắp nâu. Acu lêy pr’hay lấh mơ lâng zâp tiết mục hát then tu đh’riêng xa’nưl lâng tiết tấu âng đoo tr’xin pr’hay. Acu nắc lêy bhui har bhlâng, lêy cha mêết liêm gít cơnh đâu. Mưy râu dzợ nắc acu kiêng lêy nắc zấp apêê nghệ sĩ cóh zâp ruúh c’moo lalay mơ đh’rứah ting chi ớh, đh’rứah bhrợ bhiệc đoọng bhrợ padưr mưy tiết tấu liêm pr’hay, bhiệc nâu chr’nắp bhlâng”.

Xa’nay bh’rợ chi ớh p’cắh then ty Câu then Việt Bắc âng c’bhúh Đình làng Việt âng Trường Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc chi ớh p’cắh đhị Đình Kim Ngân cóh Phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, xa’nay bh’rợ chi ớh p’cắh âng c’bhúh pr’hát xa’nưl Lạng Sơn, Hội đồng hương Tày-Nùng đhị Thủ đô, 2, 3 phòng trà, chi ớh p’cắh từ thiện, cắh cậ pazưm lâng Ban k’đhơợng zư phố ty Hà Nội chi ớh p’cắh đhị phố Mã Mây, pazưm lâng Trung tâm padưr pa xớc nghệ thuật pr’hát xa’nưl Việt Nam chi ớh p’cắh lứch tuần cóh chợ Đồng Xuân...

Xa’nay bh’rợ Câu then Việt Bắc n’jứah váih then j’niêng cr’bưn ma bhưy chr’nắp lâng then t’mêê. Mưy t’ngay lâng 3 chu chi ớh, ra diu nắc cóh Đình Kim Ngân, hi bu lâng hi dưm nắc cóh Trung tâm Văn hoá phố ty số 50 phố Đào Duy Từ, xa’nay bh’rợ Câu then Việt Bắc ta luôn bơơn độp râu chắp hơnh âng pa zêng ta mooi. Giảng viên Nguyễn Xuân Bách ta luôn bhrợ p’cắh nắc manứih bha lâng âng c’bhúh nâu, tu anoo nắc manứih p’cắh mặt âng Trường Cao đẳng văn hoá nghệ thuật Việt Bắc pa zưm lâng c’bhúh apêê Đình làng Việt lâng Ban k’đhơợng zư phố ty Hà Nội âng đơơng xa’nay bh’rợ Câu then Việt Bắc chô Hà Nội. Bêl chi ớh cóh Đình Kim Ngân, phố Hàng Bạc, hân đhơ đhị chi ớh cắh lấh bhứah nắc anoo Bách moon, mơ đâu nắc liêm buôn lâng bhiệc hát then pr’hay: “Acu doọ vêy lấh k’rang tu then nắc hát thính phòng, doọ vêy đươi míc nắc cung xơợng liêm gít ooy then, mưy lêy bhrợ ha cơnh đoọng ta mooi lêy năl liêm gít lấh mơ ooy cr’liêng pr’hát lâng chi ớh p’cắh âng zi. Bêl azi nắc lêy chi ớh pr’hay bhlâng. Cắh mưy cr’noọ pr’hay âng manứih nghệ sĩ bêl dzoọng đhị sân khấu nắc dzợ cr’noọ cr’niêng âng đợ apêê acoon cóh Tày-Nùng bêl âng đơơng cr’liêng pr’hát âng a’conh a’bhướp chô lâng pr’zợc thủ đô. Nắc mưy râu vinh dự lâng cung nắc râu hi lêệng tu zâp apêê nghệ nhân, nghệ sĩ kiêng bhrợ ha cơnh đoọng ta mooi lêy mưy hi dưm hát then pr’hay bhlâng”.

Tất lang ắt lêy pazưm đh’rứah lâng then, NSUT Triệu Thuỷ Tiên, Phó Chủ tịch Hội zư lêy pr’hát acoon cóh Lạng Sơn cung bấc chu âng đơơng c’bhúh hát nâu xiêr cóh Hà Nội chi ớh p’cắh: “Âng đơơng then xiêr phố nắc cr’noọ cr’niêng âng bấc ngai, lấh mơ nắc đợ apêê ơy chắp kiêng nghệ thuật hát then cơnh azi. Âng đơơng then xiêr cóh phố cung nặc mưy g’lúh đoọng bơơn p’cắh đợ râu chr’nắp âng nghệ thuật diễn xướng then. Râu hơnh déh âng ta mooi pấh lêy ooy đợ g’lúh hát chi ớh, azi bơơn lêy apêê kiêng bhlâng. Choom moon râu chr’nắp liêm âng nghệ thuật diễn xướng then nắc lalua bơơn clan pậ bhứah”.

Then Việt Bắc đơơng chô chi ớh cóh thủ đô. Then nắc dzợ âng đơơng p’cắh đhị thủ đô Paris, k’tiếc k’ruung Cộng hoà Pháp ooy xa’nay bh’rợ Bhiệc bhan pr’hát xa’nưl bha lang k’tiếc ting cơnh râu k’đươi moon âng k’tiếc k’ruung pr’zợc. Lêy k’noọ, t’bhlâng bhrợ, zâp nghệ nhân, diễn viên xoọc âng đơơng nghệ thuật bh’lêê bh’la hát then Việt Bắc clan pậ bhứah, pa dưr pa xớc k’rơ lấh mơ./.

Đưa then xuống phố

                                           Thu Hằng

Then là loại hình nghệ thuật dân gian, là hoạt động văn hóa tín ngưỡng lâu đời của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam đang được đệ trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Cùng với sức sống bền bỉ của Then nơi núi rừng Việt Bắc, các nghệ sĩ, nghệ nhân đang tìm cách giới thiệu cái hay, cái đẹp của Then đến với bạn bè gần xa.

Đã thành thông lệ cứ vào tối thứ 7, Bích Câu Đạo quán ở số 14 Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội chật ních người. Các nghệ nhân, hội viên Câu lạc bộ hát then – đàn tính Hà Nội trong trang phục Tày, Nùng biểu diễn những tiết mục đặc sắc nhất phục vụ du khách và người xem.

Chương trình “Câu then Việt Bắc” cũng được biểu diễn tại Đình Kim Ngân ở Phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm. Không gian biểu diễn và thưởng thức thật gần gũi nên cũng thu hút đông khán giả thủ đô. Anh Nguyễn Đức Mạnh, một khán giả chia sẻ: “Có thể nói hôm nay là một buổi tối tuyệt vời ở Bích Câu Đạo Quán, hầu như cuối tuần nào tôi cũng đến đây để thưởng thức những làn điệu văn hóa độc đáo này. Tôi ấn tượng nhất với các tiết mục hát then bởi cái âm thanh và tiết tấu của nó rất nhẹ nhàng, sâu lắng. Tôi cảm thấy rất xúc động, hồi hộp khi theo dõi trình diễn thế này. Một điều nữa làm tôi ấn tượng đó là thấy các nghệ sĩ ở các lứa tuổi khác nhau cùng biểu diễn, cùng làm việc để tạo nên một tiết tấu hài hòa, điều này rất đáng quý.”

Chương trình biểu diễn then cổ “Câu then Việt Bắc” của nhóm Đình làng Việt do Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc biểu diễn tại Đình Kim Ngân ở Phố Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, chương trình biểu diễn của đoàn dân ca Lạng Sơn, Hội đồng hương Tày - Nùng tại Thủ đô, một số phòng trà, biểu diễn từ thiện, hay kết hợp Ban Quản lý phố cổ Hà Nội biểu diễn tại phố Mã Mây, phối hợp Trung tâm Phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam biểu diễn cuối tuần ở chợ Đồng Xuân…

        Chương trình “Câu then Việt Bắc” vừa có Then nghi lễ tâm linh vừa có then mới. Một ngày với 3 suất diễn, buổi sáng ở Đình Kim Ngân, buổi chiều và tối diễn ở Trung tâm Văn hóa phố cổ số 50 phố Đào Duy Từ, chương trình “Câu then Việt Bắc” từng nhận được sự mến mộ của cả du khách. Giảng viên Nguyễn Xuân Bách luôn thể hiện là linh hồn của nhóm, bởi anh là người đại diện của Trường Cao đẳng văn hóa nghệ thuật Việt Bắc kết nối với nhóm Đình làng Việt và Ban Quản lý phố cổ Hà Nội đưa chương trình “Câu then Việt Bắc” về Hà Nội. Khi biểu diễn ở Đình Kim Ngân, phố Hàng Bạc, không gian tuy nhỏ hẹp nhưng anh Bách cho rằng đó là một không gian lợi thế đối với hát then nghi lễ:“Tôi không lo lắng lắm bởi vì bản chất của then là hát thính phòng, không có míc mà như thế mới nghe rõ nhất về then, chỉ có cái là làm sao để khán giả cảm nhận then rõ nhất thông qua lời ca và trình diễn của chúng tôi. Khi chúng tôi trình diễn thì cảm xúc rất lớn. Nó không chỉ là cảm giác của người nghệ sĩ khi đứng trên sân khấu mà còn là cảm xúc của những người con Tày Nùng khi đem tiếng hát của ông cha đến với bạn bè thủ đô. Đó là một cái rất vinh dự và cũng rất là nặng nề vì tất cả các nghệ nhân, nghệ sĩ muốn làm sao cho khán giả thưởng thức một đêm diễn đậm chất then nhất.”

Một đời gắn bó với Then, NSUT Triệu Thủy Tiên, Phó Chủ tịch Hội Bảo tồn dân ca Lạng Sơn cũng rất nhiều lần đưa đoàn xuống Hà Nội biểu diễn chia sẻ: “Đưa then xuống phố là nguyện vọng, là tâm nguyện của rất nhiều người, đặc biệt là những người đã yêu mến nghệ thuật hát then như chúng tôi. Đưa then xuống phố cũng là một dịp để được quảng bá những giá trị của nghệ thuật diễn xướng then. Sự đón nhận của khán giả thủ đô, sự đón nhận của những du khách nước ngoài ở thủ đô đến tham gia vào những buổi trình diễn, chúng tôi nhận thấy rằng họ rất là thích. Có thể nói cái giá trị nhân văn của nghệ thuật diễn xướng then nó thực sự là được lan tỏa”.

Then Việt Bắc đưa về thủ đô biểu diễn. Then còn được đưa sang trình diễn tại thủ đô Paris nước Cộng hòa Pháp trong chương trình “Lễ hội âm nhạc thế giới” theo lời mời của nước bạn. Lặng thầm và say mê, các nghệ nhân, diễn viên đang đưa nghệ thuật dân gian hát Then tiến gần hơn với công chúng đương đại, góp phần làm cho câu Then Việt Bắc lan tỏa, thăng hoa./.