Bấc c’moo đăn đâu, băn a chông a xiu cóh đác tâm cóh vel đong chr’hoong ca coong da diing Hướng Hoá, tỉnh Quảng trị vêy bấc râu tr’xăl t’mêê, bh’rợ băn a xiu pa dưr đấh n’đhơ zr’nắh k’đháp n’đắh k’tiếc k’bunh, c’lâng c’tốch, acoon m’ma n’đhơ cơnh đêếc dha nuôr âi đươi dua đợ lứch đhăm liêm choom cóh apêê acoon tâm đác đoọng pếch a bóc băn a xiu, bhrợ t’váih chr’na đh’nắh ha pr’loọng đong. Cóh muy bơr zr’lụ vêy pr’đơợ liêm crêê, bấc pr’loọng đong âi bhr’nhool k’rong băn z’zăng choom, chô đơơng thu nhập dal.

Ting cơnh xay moon, nâu câi pa zêng đhăm băn a xiu đác tâm âng chr’hoong Hướng Hoá nắc k’noọ 90 hecta, cơnh lâng đợ bh’nơơn bơơn lấh 159 tấn.

Tơợ apêê c’moo 2007 chô ooy hoọng, moon tước bh’rợ băn a xiu công nắc dzợ bh’rợ ch’ngai bha dắh cơnh lâng đha nuoro ca coong da diing Hướng Hoá, pa bhlâng nắc ma nứih acoon cóh, tu c’lâng bh’rợ tr’nêng nắc za nươr ooy plêêng k’tiếc, mơ bhrợ mơ đêếc cha, cắh vêy k’rong bhrợ n’đắh kỹ thuật công cơnh râu zư x’mir lêy âng acoon ma nứih. Tu cơnh đêếc bh’nơơn đệ. Choom moon, bấc đha nuôr ca coong da diing moon bêl đêếc nắc p’lóh a xiu lâh nắc băn a xiu.

Tơợ c’moo 2007 chô ooy đâu, cơnh lâng bh’rợ k’đhơợng têy ch’ol bh’rợ, cán bộ khuyễn nông- khuyến ngư tỉnh Quảng trị âi bhrợ têng liêm choom bh’rợ băn a xiu đác tâm cóh vel đong chr’hoong ha đha nuôr. Đh’rứah lâng bh’rợ chơớc pay ma nứih, bhrợ pa dưr pr;đhang bh’rợ, đh’rứah lâng zooi đoọng 100% m’ma tơợp bhrợ lêy, bấc nắc apêê a xiu trôi, chép, mè trắm cỏ… bấc cán bộ khuyễn ngư tỉnh âi mâng loom ting bhợ têng cơnh “ boo đănh đanh u clấp” cơnh lâng bh’rợ ta luôn bhrợ t’váih bấc lớp pa choom đoọng kỹ thuật băn a xiu ha đha nuôr âi zooi apêê pr’loọng bơơn năl kỹ thuật bhrợ têng lâng bơơn bh’nơơn liêm crêê. Choom moon, apêê bh’rợ khuyến nông, khuyến ngư âi chroi đoọng bhrợ tr’xăl c’năl âng đha nuôr ca coong da diing băn a xiu ting c’lâng l’lăm đanh, hắt k’rong zư x’mir lêy, cắh đươi xơợng quy trình kỹ thuật.

T’coóh Hồ Văn Phong, cóh vel Ruộng, chr’val Hướng  Tân đoọng năl: pr’loỌng đong t’coóh vêy a bóc băn đhăm bhứah 1.200 mét vuông, bấc a xiu ting cơnh ahay, nắc t’bơơn a xiu lứch cóh a bóc nắc câl m’ma a xiu chô p’lóh cớ. tu cơnh đêếc đợ a xiu ma mông nắc đệ, a xiu cắh đấh pậ, c’moo n’đoo bấc nắc bơơn dâng 50 kg a xiu, nắc đhêêng đoọng đươi dua cóh pr’loọng đong lâng đươi dua cóh vel. Bêl bơơn Trung tâm khuyến nông- khuyến ngư tỉnh chơớih pay ting pấh pr’đhang , t’coóh âi bơơn cán bộ kỹ thuật pa choom đoọng n’đắh kỹ thuật băn, cóh đêếc pa bhlâng k’rang ch’mêệt lêy tước kỹ thuật bhrợ bhr’lậ a bóc, tu nâu đoo nắc bh’rợ chr’nắp, quyết định râu liêm choom âng prang cr’chăl băn, ha dang bhrợ cắh liêm nắc pr’lúh cr’ay cóh a bóc cắh bơơn t’pặt lâng a xiu buôn crêê pr’lúh. bêl ra văng p’lóh a xiu, nắc loọng pa goóh đác cóh a bóc, k’tuốih lơi lụ cóh a bóc, xái vôi dâng mơ 7kg/100 mét vuông lâng puốh pa goóh a bóc đhị 3 t’ngay. Bêl pay đác mật ooy a bóc nắc vêy lái ra lọc đác đoọng cha groong a xiu râu lơơng mật ặt cóh a bóc, bón phân chuồng dâng 15kg/100 mét vuông, đoọng bhrợ t’váih pr’hoọm đác lâng đh’rứah lâng n’nắc bhrợ t’váih chr’na tự nhiên ha xiu… tu cơnh đêếc, tước cr’chăl n’nâu, zấp c’moo pr’loọng đong tcoóh công bơơn pay pa chô 1-1tạ m’pâng.

Dáp tước nâu câi, trung tâm  khuyến nông khuyến ngư Quảng Trị âi bhrợ pa cắh cóh chr’hoong ca coong da ding Hướng Hoá k’zệt pr’đhang bh’rợ khuyến ngư đhị apêê chr’val Húc, Hướng Lộc, Hướng Việt, Tân Liên, Khe Sanh, Tân Hợp, Hướng Tân, Hướng Phùng, A Túc, Pa Tầng… pa choom đoọng ha đha nuôr kỹ thuật bhrợ têng, âi chroi đoọng chr’nắp ha bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đha rựt âng zấp vel đong ca coong da ding, pa dal chr’na đh’nắh a yêm đhị đêếc ha đha nuôr lâng p’têệt vel bhươl bhrợ k’rơ bh’rợ tr’nêng.

A noo Hồ Văn Sinh, vel Trằm chr’val Hướng Tân moon: tơợ t’ngay bơơn cán bộ khuyến nông pa choom đoọng kỹ thuật, nắc băn a xiu buôn lấh. cắh muy bhrợ bhr’lậ g’lúh cha cha záp t’ngay, nắc dzợ đoọng ha đha nuôr thu nhập z’zăng bấc. muy a bóc ( muy sào) băn a xiu ha dang năl ưdơi dua crêê cợnh râu ta pa choom, nắc hắt bhlâng đong a noo công bơơn pay pa chô bơr pêê zệt ức đồng/ hân noo.

Ting cơnh Trưởng Trạm khuyến nông- khuyến ngư chr’hoong Hướng Hoá, t’coóh Hoàng Công Châu: l’lăm nắc đươi vêy đợ xa nay ooy râu cha noom âng pr’đhang bh’rợ âi băr dzang tước đha nuôr; đh’rứah lâng apêê bh’rợ xa nay n’lơơng, kế hoạch pa choom đoọng n’đắh bh’rợ khuyến ngư bơơn xơợng bhrợ k’rơ cóh cr’chăl ha nua. Apêê pr’đhang n’nâu pa bhlâng la lua cơnh lâng đha nuôr, zooi apêê đoo choom bhrợ t’váih pr’dzăm yêm đhị đêếc, râu lơơng cớ nắc choom pa dưr tr’mông tr’mêếh pr’loọng đong.

Bấc râu liêm choom tr’nơợp cóh bh’rợ tơợp bhrợ apêê pr’đhang băn a xiu cóh đác tâm lâng đh’rứah lâng chính sách zôi đoọng m’ma âng nàh nước âi bhrợ pa dưr bh’rợ băn a xiu cóh ca coong da ding n’nâu ting dưr k’rơ nắc muy râu choom hơnh déh./.