Đhị bêl zên pa câl bé ting bâc ooy cr’chăl đăn đâu, bh’rợ nâu căh mưy zooi đoọng pr’loọng đông t’cooh têêm ngăn pr’ăt tr’mung, năc dzợ bhrợ pa dưr pr’đơợ lêy bhrợ t’bhưah bh’rợ nâu đoọng ha zâp pr’loọng đhanuôr coh vêêl đông.

Pr’loọng đông t’cooh Nguyễn Văn Bò tơợp băn bé bêl c’moo 2005. Đợ c’moo tơợp băn bhrợ, đợ mơ zên bơơn pa chô đăh bé căh bâc, t’cooh Bò lêy pay công bhrợ t’vaih zên. Hân đhơ cơnh đêêc, đươi vêy p’zay băn zư lâng vêy bâc kinh nghiệm băn bhrợ, đợ t’nooi bé âng pr’loọng đông t’cooh ting t’ngay ting pa dưr pa xơc bâc, têêm ngăn, vêy pa chô zên ta luôn.

Ting t’cooh Bò, zâp c’moo, ting lêy ooy pr’đơợ plêệng k’tiêc lâng zên pa câl coh thị trường, pr’loọng đông vêy pa chô tơợ bơr pêê zệt ực đồng tươc 100 ực đồng. Hân đhơ bh’rợ nâu căh lâh liêm choom bêl hân noo boo, bêl bé căh choom băn p’loh lơi, ch’na cha căh bâc, đợ c’moo đăn đâu zên pa câl bé dưr bâc lâh, xoọc k’dâng mơ 170 r’bhâu tươc 175 r’bhâu đồng đhị mưy ký, zooi đoọng bơơn pa xoọng zên liêm ghit:“Mưy c’moo cung vêy bơơn t’poọl, t’cool zệt ực đồng, pêê puôn zệt ực cung vaih, vêy c’moo pa câl lâh k’riêng ực cung vaih, ting c’moo. Moon zr’nưm cung z’zăng, zên cha nêêh, điện, đac,, vêy râu bhiệc coh đông cung zâp đươi”.

Pr’căn Quách Thị Phơi, k’điêl t’cooh Nguyễn Văn Bò đoọng năl, băn bé doọ lâh ga lêêh mơ băn a’ọc. Bé buôn cha, choom băn p’loh coh crâng k’coong, doọ lâh ga lêêh zư lêy lâng zên câl ch’na đh’năh cung doọ bâc. Bêl hân noo p’răng xơơt, ch’na đh’năh coh crâng k’coong bâc; mưy bêl hân noo boo năc lêy bơơn đợc bhơi k’tang lâng pa xoọng ch’na cha.

Bơr c’moo chô ooy đâu, zên pa câl bé bâc lâh mơ năc vêy zooi đoọng pr’ăt tr’mung coh pr’loọng đông liêm choom lâh mơ, đợ mơ zên câl đươi zâp t’ngay cơnh cha nêêh, điện đac, vêy râu bhiệc đươi dua doọ dzợ lâh zr’năh mơ lăm ahay: “C’moo đâu lêy z’zăng lâh mơ, zên pa câl cung choom. Băn bé nâu bêl ra diu âng đơơng băn, mơ 8-9 giờ năc đơơng chô, tươc mơ 3 giờ đơơng lươt cha cha cớ, mơ 5 giờ nặc đơơng chô”.

Xoọc đâu t’cooh đhưr, t’cooh Nguyễn Văn Bò đoọng bhiệc băn zư bé nâu ooy k’coon, lâng rơơm kiêng vêy bơơn vặ zên t’đui đoọng, đoọng băn bhrợ t’bhưah lâh mơ. Ting cơnh t’cooh, vêy mơ 30-50 ực đồng đoọng k’rong bhrợ c’roọl bh’năn nhâm mâng lâh, câl pa xoọng m’ma bé lâng máy pa nhoonh a’bhoo, bé vêy dưr vaih k’rơ liêm, zâp p’nong bé căn choom rưah bơr chu ooy mưy c’moo.

Ting cơnh t’cooh Trần Nghiệp Em, Hội Nông dân chr’val Hoà Bình, bh’rợ băn bé âng pr’loọng đông t’cooh Nguyễn Văn Bò năc liêm chr’năp bhlâng đăh bhiệc dưr zi lâh đha rưt nhâm mâng đhị vêêl đông.

T’cooh Trần Nghiệp Em moon, prang chr’val xoọc vêy lâh 2.000 hội viên nông dân sinh hoạt đhị 31 chi hội. Xang bêl chô pa zưm zâp đơn vị hành chính, bâc bh’rợ bhrợ cha liêm choom bơơn pa dưr lâng bhrợ t’bhưah, ooy đâu vêy băn bé, băn lươn, băn tr’pai, choh prớ, k’bhông.

Cr’chăl nâu a’tôh, Hội Nông dân chr’val vêy xay bhrợ zên vặ tơợ Quỹ Zooi đoọng đhanuôr, lâng t’bhlâng pa choom đăh băn choh ting zâp đăh bh’rợ, ting zâp vêêl đông, zooi đoọng hội viên pa dưr dal c’năl bh’rợ, đươi dua khoa học, kỹ thuật ooy đăh bhrợ têng cha, ting bhr’dzang bhrợ pa dưr râu chr’năp pa câl lâng pa dưr zên bơơn bhrợ: “Cr’chăl nâu a’tôh, Hội nông dân k’đươi moon đợ apêê chuyên môn âng tỉnh đoọng pa choom ooy zâp đăh bh’rợ băn bhrợ. Ghit lêy cơnh pa choom liêm ghit đăh bh’rợ ha rêê đhuôch, băn choh thuỷ sản, choh bhơi r’veh... Xang bêl pa choom, đhanuôr lêy chô bhrợ đoọng vêy đơơng chô bh’nơơn liêm choom lâh mơ”.

Bh’rợ băn bé âng pr’loọng đông t’cooh Nguyễn Văn Bò ơy bhrợ p’căh ghit, ha dang lêy pay bhrợ liêm crêê, glặp lâng pr’đơợ cruung k’tiêc lâng vêy ting lươt đh’rưah âng chính quyền, zâp tổ chức năc bh’rợ b’băn ting pr’loọng đông vêy đơơng chô bh’nơơn liêm choom, nhâm mâng. Nâu đoo căh nặc mưy c’lâng bhrợ cha zooi đoọng pr’loọng đông dưr zi lâh đha rưt, năc dzợ c’lâng lươt liêm choom đoọng bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, pa dưr zên bơơn bhrợ ha bâc pr’loọng đhanuôr ooy cr’chăl nâu a’tôh./.

MÔ HÌNH NUÔI DÊ THOÁT NGHÈO Ở XÃ HÒA BÌNH, TỈNH CÀ MAU

Gắn bó gần hai chục năm với nghề nuôi dê, gia đình ông Nguyễn Văn Bò, 72 tuổi, ngụ xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau đã từng bước vươn lên thoát nghèo nhờ lựa chọn mô hình chăn nuôi phù hợp điều kiện tự nhiên của địa phương. Trong bối cảnh giá dê thương phẩm tăng cao thời gian gần đây, mô hình không chỉ giúp gia đình ông ổn định cuộc sống mà còn mở ra triển vọng nhân rộng mô hình cho các hộ dân trên địa bàn.

Gia đình ông Nguyễn Văn Bò bắt đầu nuôi dê vào năm 2005. Những năm đầu bắt tay vào chăn nuôi, hiệu quả kinh tế từ đàn dê chưa cao, ông Bò chủ yếu lấy công làm lời. Tuy nhiên, nhờ kiên trì gắn bó và tích lũy kinh nghiệm qua từng vụ nuôi, đàn dê của gia đình ông ngày càng phát triển ổn định, mang lại nguồn thu nhập khá đều đặn.

Theo ông Bò, mỗi năm, tùy điều kiện thời tiết và giá cả thị trường, gia đình có thể thu về từ vài chục triệu đồng đến trên 100 triệu đồng. Dù mô hình chịu ảnh hưởng lớn vào mùa mưa khi dê không thể thả tự nhiên, nguồn thức ăn bị hạn chế nhưng bù lại, những năm gần đây giá dê thương phẩm tăng mạnh, hiện dao động khoảng 170.000 - 175.000 đồng/kg, giúp lợi nhuận cải thiện rõ rệt.“Năm kiếm cũng được bảy, tám chục triệu, ba, bốn chục triệu cũng có, rồi có năm bán trăm ngoài triệu cũng có, tùy theo năm. Nói chung cũng đỡ, tiền gạo, thóc rồi điện, nước, đám, tiệc trong nhà cũng đỡ”.

Bà Quách Thị Phơi, vợ ông Nguyễn Văn Bò, cho biết, nuôi dê nhàn hơn nhiều so với nuôi heo. Dê dễ ăn, có thể thả tự nhiên, ít tốn công chăm sóc và chi phí thức ăn không cao. Vào mùa khô, nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào; chỉ đến mùa mưa gia đình mới phải chủ động cắt cỏ và bổ sung thêm thức ăn.

Hai năm trở lại đây, giá dê tăng cao đã giúp kinh tế gia đình cải thiện đáng kể, các khoản chi tiêu sinh hoạt hằng ngày như tiền gạo, điện nước hay đám tiệc đều bớt áp lực hơn trước.“Năm nay thấy đỡ dữ lắm, giá bán cũng được. Nuôi dê này sáng ông lùa đi, 8-9 giờ lùa về, về tới 3h lùa đi, tới 5 giờ về vậy đó”.

Hiện tuổi đã cao, ông Nguyễn Văn Bò giao phần lớn công việc chăn nuôi lại cho con trai, đồng thời mong muốn được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để mở rộng quy mô. Theo ông, chỉ cần khoản vay khoảng 30 - 50 triệu đồng để đầu tư chuồng trại kiên cố hơn, mua thêm dê giống và trang bị máy xay bắp, đàn dê sẽ phát triển bền vững, bởi mỗi con dê mẹ có thể sinh hai lứa mỗi năm.

Theo ông Trần Nghiệp Em, Hội Nông dân xã Hòa Bình, mô hình nuôi dê của gia đình ông Nguyễn Văn Bò là điển hình về thoát nghèo bền vững tại địa phương.

Ông Trần Nghiệp Em cho biết, toàn xã hiện có hơn 2.000 hội viên nông dân sinh hoạt tại 31 chi hội. Sau sáp nhập các đơn vị hành chính, nhiều mô hình kinh tế hiệu quả tiếp tục được củng cố và định hướng nhân rộng, trong đó có nuôi dê, nuôi lươn, nuôi thỏ, trồng ớt, trồng dừa.

Thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ triển khai nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân, đồng thời tăng cường tập huấn kỹ thuật theo từng lĩnh vực, từng địa bàn, giúp hội viên nâng cao kiến thức, ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, từng bước hình thành chuỗi giá trị và nâng cao thu nhập.“Thời gian tới, Hội nông dân đề xuất những bộ phận chuyên môn của tỉnh để tập huấn về các kỹ năng. Cụ thể như, tập huấn chuyên sâu về lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, trồng rau màu… Sau khi được tập huấn, bà con ứng dụng vào thực tế để đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn”.

Mô hình nuôi dê của gia đình ông Nguyễn Văn Bò đã minh chứng, nếu biết  lựa chọn đúng hướng, phù hợp điều kiện tự nhiên và có sự đồng hành của chính quyền, các tổ chức hội thì mô hình chăn nuôi quy mô hộ vẫn có thể mang lại hiệu quả kinh tế bền vững. Đây không chỉ là sinh kế giúp một gia đình thoát nghèo, mà còn là hướng đi triển vọng để tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân nông thôn trong thời gian tới./.