C’lâng bh’rợ liêm choom ơy zooi pr’loọng đong đoo vêy pr’ăt tr’mông nhâm mâng, ting t’ngay bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ, dưr vaih manuyh bhrợ ha rêê đhuốch pân k’noọ, pân bhrợ, t’bhlâng bhrợ bh’rợ ch’choh b’băn crêê liêm, nhâm mâng.

Xay truih ađoo đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch Huỳnh Thanh Lâm, zập ngai zêng xay truih tươc ooy manuyh k’van bhlâng đươi tơợ sầu riêng coh chr’val Nhơn Ái, TP. Cần Thơ. T’cooh Lâm năc Giám đốc Hợp tác xã Tân Thành choh lâh 14 héc ta tơơm sầu riêng lâng apêê pa bhrợ năc 19 cha năc. Zập c’moo HTX n’nâu pa câl ooy thị trường tơợ 250 - 300 tấn sầu riêng, bhrợ t’vaih rau bơơn pay pa chô nhâm mâng đoọng ha pazêng apêê pa bhrợ, lâng t’cooh Lâm zập c’moo bơơn pay pa chô lâh 2 tỷ đồng.

Ađoo bhrợ ha rêê đhuốch t’cooh ta ha Huỳnh Thanh Lâm xay truih, cr’chăl c’moo 1995 - 2000, chr’năp âng r’veh r’đoong, p’lêê p’coo căh nhâm mâng, bâc rau p’lêê p’coo chr’năp m’bứi bhlâng năc đhiệp bơr pêê r’bhâu đồng coh muy kg. Xoọc đêêc coh vel đong ơy vêy muy bơr pr’loọng đong choh sầu riêng năc ađoo công kiêng ting choh, tu cơnh đêêc năc ađoo công choh lêy. Tr’nơơp năc ađoo choh m’ma sầu riêng âng vel đong, chr’năp kinh tế căh cơnh cr’noọ, hân đhơ cơnh đêêc t’piing lâng tơơm chr’noh rau n’lơơng t’nơơm sầu riêng năc liêm choom ooy kinh tế bâc lâh mơ. K’noọ cơnh đêêc, t’cooh Lâm ơy t’bhlâng pa liêm bhươn chr’noh căh lâh liêm choom năc xăl choh tơơm sầu riêng, lâng bâc rau tơơm chr’noh cơnh: Ri6, Monthong, Musang King, pa bhlâng năc Black Thorn. Xoọc đâu, pr’loọng đong đoo ơy choh t’bấc k’dâng 4,3 héc ta.“Bêl tươc ooy hân noo pêêh p’lêê năc pa têệt đh’rưah lâng apêê đơơng pa câl ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng năc apêê doanh nghiệp căh xiêr câl tơợ pr’loọng đong choh, apêê xã viên pa câl ooy manuyh lướt câl, apêê lươt câl đơơng pa câl ooy doanh nghiệp. Ơy bhrợ bh’rợ thương hiệu, zr’lụ pa câl công nhâm mâng, Sở Khoa học lâng Công nghệ công xoọc bhrợ muy dự án năc vêy zr’lụ xay p’căh pazêng thương hiệu, p’lêê sầu riêng âng TP. Cần Thơ”.

Bơơn lêy rau chr’năp ooy kinh tế tơợ t’nơơm sầu riêng, bâc pr’loọng đong đhanuôr coh vel đong ơy ting bhrợ cơnh t’cooh Lâm năc choh tơơm sầu riêng. Đoọng bơơn t’bấc p’lêê sầu riêng pa têệt ooy thương hiệu lâng rau chr’năp, t’cooh Lâm ta đang moon đhanuôr bhrợ t’vaih HTX Tân Thành. HTX n’nâu xoọc vêy 19 thành viên, lâng đợ đhăm choh sầu riêng k’dâng 14 héc ta lâng đợ bâc âng p’lêê sầu riêng coh zập c’moo k’dâng 250 tấn. Đợ zên bơơn pay pa chô tơợ sầu riêng ơy zooi đhanuôr nhâm mâng pr’ăt tr’mông, bấc apêê xã viên bơơn vêy rau đớc, vêy rau cha.

Ting cơnh t’cooh Lâm, đoọng zư nhâm mâng rau chr’năp âng HTX, pazêng apêê thành viên t’bhlâng căh đươi zơ nươu zư lêy tơơm chr’noh crêê coh xa nay căh ta đoọng đươi. Hợp tác xã đhiệp đươi đợ zơ nươu crêê cơnh xa nay xay moon đươi, ch’mêệt lêy ghít đợ bấc. T’cooh Lâm rơơm kiêng vêy zr’lụ pa câl nhâm mâng, t’bhlâng pa dưr xa nay bh’rợ âng kỹ sư nông nghiệp ting xay bhrợ ghít lâng hợp tác xã, zooi zâl cha groong pr’luh, bh’rợ kỹ thuật. Chr’năp bhlâng năc bhrợ t’vaih bh’rợ k’rong pa têệt đh’rưah tơợ bh’rợ choh tước ooy bh’rợ pa câl, pa xiêr đhr’năng đươi bấc ooy apêê lướt câl lâng ooy muy thị trường a năm.“Năc muy k’dua đhanuôr hêê bhrợ ting c’lâng bh’rợ crêê liêm, căh muy ng’xay manuyh đươi coh k’tiêc k’ruung n’lơơng năc manuyh đươi coh k’tiêc k’ruung hêê công ng’bhrợ liêm crêê, năc đoọng ahêê dzợ ting cha năc êêh rau muy ng’đơơng pa câl ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng. Năc manuyh đươi dua coh k’tiêc k’ruung hêê công mâng loom p’lêê sầu riêng âng apêê đoo cha năc n’jưah sạch lâng n’jưah a yêm”.

Xang bêl ra pặ, pazum đơn vị hành chính, zr’lụ pa dưr âng chr’val Nhơn Ái vêy ta t’bhưah. Tơợ pr’đơợ n’năc, chr’val xay moon kinh tế bhươn, pa bhlâng năc bhươn choh tơơm p’lêê năc bh’rợ bha lâng. C’lâng bh’rợ bha lâng năc choh đơợ tơơm p’lêê vêy chr’năp ooy kinh tế bâc bhlâng, đh’rưah lâng pa dưr rau liêm choom âng pr’đươi lâng ting t’ngay pa dưr pazêng rau dịch vụ ng’zooi, coh đêêc vêy du lịch bhươn chr’noh. T’cooh Nguyễn Út Em, Phó Chủ tịch UBND chr’val Nhơn Ái, TP. Cần Thơ prá xay, pazêng đhăm tơơm p’lêê coh chr’val xoọc đâu năc lâh 3.000 héc ta. Pazêng rau tơơm chr’noh bâc bhlâng năc đợ tơơm chr’noh vêy chr’năp ooy kinh tế bấc bhlâng, crêê cơnh lâng đhr’năng âng plêệng k’tiêc lâng xa nay bh’rợ quy hoạch âng vel đong. Đh’rưah lâng n’năc, chr’val xay moon k’rong bh’rợ bhrợ têng đh’rưah lâng bh’rợ pa câl năc bh’rợ bha lâng. Xoọc đâu, vel đong xoọc k’rong đh’rưah nhâm mâng lâng doanh nghiệp lâng pazêng hợp tác xã, t’bhlâng bhrợ t’vaih mã số zr’lụ choh, đươi dua bh’rợ pa bhrợ crêê liêm cơnh xa nay VietGAP, GlobalGAP, đoọng crêê cơnh cr’noọ âng thị trường, pa bhlâng năc thị trường đơơng pa câl ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng. Tơợ đêêc, r’dợ bhrợ t’vaih bh’rợ k’rong bhrợ đh’rưah nhâm mâng tơợ bh’rợ choh bhrợ tươc ooy bh’rợ pa câl.

T’cooh Nguyễn Út Em, Phó Chủ tịch UBND chr’val Nhơn Ái prá xay, xoọc đâu muy bơr rau tơơm p’lêê âng vel đong ơy vêy ta bhrợ nhãn hiệu lâng ting pâh ooy xa nay bh’rợ OCOP. Coh cr’chăl ha y, đh’rưah lâng pa câl pr’đươi, chr’val p’xoọng pa têệt đh’rưah lâng doang nghiệp k’rong bhrợ bh’rợ chế biến xang bêl pay pa chô, đoọng pa dưr rau chr’năp âng pr’đươi lâng pa xiêr rau zr’năh k’đhap bêl pa câl coh cr’chăl pêêh p’lêê. Đh’rưah lâng bh’rợ pa liêm bhươn chr’noh căh lâh liêm choom, ta đang moon đhanuôr xăl choh tơơm p’lêê vêy chr’năp bâc lâh mơ, crêê cơnh lâng quy hoạch zr’lụ ch’choh b’băn ơy vêy ta xay moon. Pazêng bh’rợ pa bhrợ liêm choom năc vêy ta prá xay, pa chô kinh nghiệm lâng ting t’ngay bhrợ t’bhưah. Ting n’năc t’bhlâng k’rong bhrợ đh’rưah lâng doanh nghiệp tơợ bh’rợ tơơp choh tước ooy bh’rợ pa câl, tơợ đêêc zooi đhanuôr pa xiêr zên pa bhrợ, nhâm mâng bh’rợ pa câl lâng pa dưr rau bơơn pay pa chô, ting pa dưr kinh tế vel đong. T’cooh Nguyễn Út Em prá xay ghít:“Lâng tơơm chr’noh pay cha p’lêê bha lâng âng chr’val bâc bhlâng năc tơơm pay cha p’lêê vêy chr’năp ooy kinh tế bấc lâh mơ, tơợ pr’đơợ n’năc ơy k’rong đh’rưah lâng doanh nghiệp công cơnh pazêng hợp tác xã bhrợ cơnh ooy năc pa têệt lâng doanh nghiệp đươi tơợ xa nay ahêê ơy bhrợ pazêng mã số zr’lụ choh công cơnh pazêng bh’rợ pa bhrợ lâng xa nay liêm crêê cơnh xa nay VietGAP, GlobalGAP đoọng bhrợ h’cơnh năc pa têệt lâng doanh nghiệp đoọng apêê đoo pa câl pr’đươi liêm choom lâh mơ”.

Lâng bh’rợ xăl ooy cr’noọ xa nay, pân k’noọ, pân bhrợ, mâng loom ting c’lâng bh’rợ bhrợ t’vaih nông nghiệp crêê liêm, nhâm mâng, ađoo bhrợ ha rêê đhuốch Huỳnh Thanh Lâm, Giám đốc Hợp tác xã Tân Thành năc vêy Trung ương Hội Nông dân Việt Nam haanh deh Nông dân Việt Nam pa bhrợ ta béch pa bhlâng coh c’moo 2025. Lâh n’năc, ađoo dzợ vêy ta cher đoọng bâc bằng khen tơợ Trung ương tước ooy vel đong. Năc đoo năc căh muy rau bhui har âng c’la đoo, ting n’năc năc dzợ rau chăp hơnh crêê cơnh đoọng ha manuyh bhrợ ha rêê đhuốch xoọc t’bhlâng bhrợ t’vaih rau chr’năp ha nông nghiệp vel đong./.

NÔNG DÂN HUỲNH THANH LÂM VÀ KHÁT VỌNG NÂNG TẦM SẦU RIÊNG NHƠN ÁI

Với quyết tâm vươn lên thoát nghèo, nông dân Huỳnh Thanh Lâm, xã Nhơn Ái, thành phố Cần Thơ đã mạnh dạn chuyển đổi vườn cây kém hiệu quả sang trồng sầu riêng. Hướng đi đúng đã giúp gia đình ông có cuộc sống ổn định, từng bước làm giàu, trở thành tấm gương nông dân dám nghĩ, dám làm, kiên trì theo đuổi sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững.

Nhắc đến lão nông Huỳnh Thanh Lâm, mọi người nghĩ ngay đến “tỷ phú” sầu riêng ở xã Nhơn Ái, TP. Cần Thơ. Ông Lâm hiện là Giám đốc Hợp tác xã Tân Thành sở hữu hơn 14 héc ta cây sầu riêng và đội ngũ thành viên  19 người. Hàng năm HTX này cung ứng ra thị trường từ 250 – 300 tấn sầu riêng, tạo thu nhập ổn định cho các xã viên, riêng ông Lâm mỗi năm thu về hơn 2 tỷ đồng.

Lão nông Huỳnh Thanh Lâm kể, giai đoạn năm 1995–2000, giá cả nông sản bấp bênh, nhiều loại trái cây giá thấp chỉ vài ngàn đồng/kg. Khi đó tại địa phương có một số hộ dân trồng sầu riêng nên ông cũng muốn trồng thử. Ban đầu ông trồng sầu riêng giống bản địa, giá trị kinh tế không như mong đợi nhưng so với các cây trồng khác thì sầu riêng vẫn có tiềm năng kinh tế lâu dài. Nghĩ vậy, ông Lâm đã mạnh dạn cải tạo toàn bộ vườn tạp, chuyển sang trồng sầu riêng, với nhiều loại như: Ri6, Monthong, Musang King, đặc biệt là Black Thorn. Hiện, gia đình ông đã phát triển lên khoảng 4,3 ha:“Khi mình vào vụ liên kết với nhà xuất khẩu những doanh nghiệp không thu mua trực tiếp từ nhà vườn, các xã viên bán cho thương lái, thương lái về bán cho doanh nghiệp. Làm thương hiệu hết rồi, đầu ra cũng ổn, Sở Khoa học Công nghệ cũng đang làm cho một dự án là có được mặt bằng để quảng bá các thương hiệu, đặc sản trái sầu riêng của TP. Cần Thơ”.

Nhận thấy giá trị kinh tế từ cây sầu riêng, nhiều hộ dân địa phương đã học theo ông Lâm trồng cây sầu riêng. Để có nguồn sản phẩm dồi dào gắn với thương hiệu và uy tín, ông Lâm vận động bà con thành lập HTX Tân Thành. HTX này hiện có 19 thành viên, với tổng diện tích canh tác khoảng 14 ha sầu riêng cho sản lượng hằng năm khoảng 250 tấn. Thu nhập từ sầu riêng đã giúp người dân ổn định cuộc sống, nhiều xã viên còn có của ăn, của để.

Theo ông Lâm, để giữ vững thương hiệu sầu riêng của HTX, các thành viên kiên quyết không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong danh mục cấm. Hợp tác xã chỉ sử dụng các loại thuốc được khuyến cáo, kiểm soát chặt chẽ dư lượng. Ông Lâm mong muốn có đầu ra bền vững, tăng cường vai trò của kỹ sư nông nghiệp bám sát hợp tác xã, hỗ trợ quản lý dịch hại, quy trình kỹ thuật. Quan trọng nhất là xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ, giảm phụ thuộc vào thương lái và một thị trường duy nhất.“Chỉ yêu cầu bà con mình làm theo cái hướng an toàn, không nghiêng về người nước ngoài mà kể cả trái sầu riêng người trong nước mình sử dụng cũng phải cho an toàn để mình ăn thôi, chứ đâu phải mình xuất khẩu mới làm được. Nhưng mà người tiêu dùng trong nước mình họ cũng phải tin tưởng rằng trái sầu riêng họ ăn đến vừa sạch, mà lại vừa phải có phẩm chất ngon”.

Sau khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, không gian phát triển của xã Nhơn Ái được mở rộng. Trên cơ sở đó, xã xác định kinh tế vườn, đặc biệt là vườn cây ăn trái, tiếp tục là hướng phát triển chủ lực. Định hướng trọng tâm là sản xuất các loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước phát triển các dịch vụ phụ trợ, trong đó có du lịch sinh thái vườn. Ông Nguyễn Út Em, Phó Chủ tịch UBND xã Nhơn Ái, TP. Cần Thơ cho biết, tổng diện tích cây ăn trái trên địa bàn xã hiện nay trên 3.000 ha. Cơ cấu cây trồng chủ yếu là các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và định hướng quy hoạch của địa phương. Cùng với đó, xã xác định liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ là giải pháp then chốt. Hiện nay, địa phương đang phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp và các hợp tác xã, tập trung xây dựng mã số vùng trồng, áp dụng quy trình sản xuất an toàn như VietGAP, GlobalGAP, nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu. Qua đó, từng bước hình thành chuỗi liên kết bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ.

Ông Nguyễn Út Em, Phó Chủ tịch UBND xã Nhơn Ái cho biết, hiện nay một số sản phẩm cây ăn trái của địa phương đã được xây dựng nhãn hiệu và tham gia chương trình OCOP. Trong thời gian tới, bên cạnh tiêu thụ sản phẩm tươi, xã khuyến khích liên kết với doanh nghiệp đầu tư chế biến sau thu hoạch, nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và giảm áp lực tiêu thụ vào thời điểm chính vụ. Cùng với đó định hướng cải tạo các vườn cây có giá trị kinh tế thấp, vận động người dân chuyển đổi sang trồng cây ăn trái có giá trị cao hơn, phù hợp với quy hoạch vùng sản xuất đã được xác định.

Những mô hình sản xuất hiệu quả sẽ được đánh giá, rút kinh nghiệm và từng bước nhân rộng. Đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp từ khâu đầu vào đến đầu ra, qua đó giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, ổn định tiêu thụ và nâng cao thu nhập, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Ông Nguyễn Út Em nhấn mạnh.“Đối với cây ăn trái chủ lực của xã đa số là cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, trên cái cơ sở đó đã phối hợp với các doanh nghiệp cũng như các hợp tác xã làm sao mà liên kết các doanh nghiệp trên cơ sở là mình đã xây dựng các mã số vùng trồng cũng như là các quy trình sản xuất về tiêu chuẩn an toàn VietGAP, GlobalGAP để làm sao liên kết được doanh nghiệp để cho họ tiêu thụ sản phẩm được tốt hơn”.

Với việc thay đổi tư duy, dám nghĩ, dám làm, kiên định theo đuổi con đường sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững, lão nông Huỳnh Thanh Lâm, Giám đốc Hợp tác xã Tân Thành được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025. Ngoài ra, ông còn nhận được nhiều bằng khen từ Trung ương tới địa phương. Đây không chỉ là niềm tự hào cá nhân, mà còn là sự ghi nhận xứng đáng cho những người nông dân đang lặng lẽ kiến tạo giá trị cho nông nghiệp địa phương./.