11 giờ ha dum, đhị pazêng quán ôm, cha, đong pa câl chr’na đha nắh cóh truíh c’lâng toor biển, thành phố Hạ Long nắc dzợ bấc xa nay cắh ma a cọ, xoi, manuýh prá cắh đươi vêy manuýh xơợng. Pazêng rau boóp p’rá cr’dua ộm, cha lâng xa nay cắh bol, cắh chô nắc pazêng rau tu âng bh’rợ ộm, cha đanh đươnh tước bêl ha hum k’năm. A moó Phạm Hoàng Thảo đhanuôr ắt mamông đhị phường Yết Kiêu xay moon: “Ha dang a đay cắh ộm nắc cắh ng’chắp, ng’bhi apêê đoo. Bấc bêl nắc pay xa nay bh’rợ đoọng apêê đoo k’zọ ộm. Cắh ộm, nắc hợp đồng n’nâu cắh cậ bh’rợ n’nâu cắh vêy u xang, u bhrợ ha đay xơợng zr’nắh k’đháp bêl ađay cắh ộm chom buáh n’nâu, nắc a đay bhrợ rau cắh liêm crêê ooy xa nay bh’rợ âng manuýh n’nắc, cắh cậ crêê tước ooy rau liêm xang ooy bh’rợ tr’nêng âng đay”.

Ảnh minh họa: CYTDP

  A noo Ngô Phương Nam ắt mamông đhị phường Cao Xanh, thành phố Hạ Long xay moon vêy bấc rau tu đoọng ng’ộm nắc cắh choom cắh ng’ộm: “Acu bhrợ tơợ xây dựng nắc ng’moon bh’rợ lướt ộm buáh bia, đương hơnh déh ta moo, cr’dua ộm muy bơr chom nắc lum lêy công bấc ặ. Prá bơr pêê n’juông cơnh, i nhi lướt t’tun nắc bêl mót ộm pêê, glúh ộm ta pâl, ha dang i nhí cắh ộm nắc i nhi cắh chắp acu…”

P’rá pân juýh cắh ộm buáh nắc ngoọ cơnh ta la cờ cắh vêy đhí, cắh cậ: ộm cơnh đêếc nắc zăng chô n’đoóh n’đoóh k’điêl… nắc pazêng rau p’rá bhrợ t’mốp loom bhrợ bấc apêê pân juýh k’nhít mặt ộm lứch chom buáh, chom bia đoọng xay p’cắh c’rơ âng đay. Bh’rợ cắh tộ ộm nắc vêy ta moon nắc bh’rợ cắh chắp bhi, k’đị nắc bhrợ rau cắh liêm crêê ooy pr’ắt bh’rợ, ha dợ manuýh ộm bấc hân đhơ bol, c’tạ đhị đêếc nắc vêy ta moon manuýh n’nắc lứch loom, choom ắt prá xay. Bêl buáh ắt bấc cóh a chắc, manuýh nắc cắh n’năl ghít p’rá, bh’rợ âng đay. A noo Lê Hồng Phong, đhanuôr ắt mamông đhị chr’hoong Cát Bà, thành phố Hải Phòng xay moon: “Manuýh Việt bấc bêl dợ ha lêệng ooy bh’rợ k’zọ ộm buáh bia. Rau cắh liêm crêê bấc ngai dưr chô tơợ ộm buáh nắc bhrêy tắh cóh c’lâng, cắh cậ bêl k’zọ ộm manuýh n’nâu cắh tộ ộm nắc a đoo n’tốh vey, bhrợ rau bhrêy tắh, vêy cơnh cậ bhrợ t’váih đhr’năng tr’tếch, tr’lêệng công ơy vêy u váih”.

Lâng xa nay xay moon 9 c’xêê tr’nơớp c’moo 2018 âng Uỷ ban liêm crêê c’lâng p’rang k’tiếc k’ruung, bhrợ lất ooy nồng độ cồn bêl k’đhơợng p’đhiêr xe nắc muy cóh pazêng rau tu bha lâng bhrợ t’váih bấc đhr’năng bhrêy tắh cóh c’lâng p’rang lâng k’dâng 60% manuýh bhrêy tắh nắc đợ manuýh k’đhơợng p’đhiêr xe lâng cấp cứu đhị bệnh viện n’léh nồng độ cồn pa bhlâng bấc. Đhị pr’họp Quốc hội t’mêê đâu, bấc apêê đại biểu xay moon nắc prá xay xa nay cắh đoọng đhr’năng k’zọ buáh bia cóh pazêng lang manuýh cóh dự thảo Luật zâl cha groong rau cắh liêm crêê âng buáh bia. Hân đhơ cơnh đêếc, xa nay n’nâu nắc dzợ bấc cơnh boóp p’rá cắh mr’cơnh. T’coóh Nguyễn Thanh Tùng – Chánh văn phòng Ban liêm crêê c’lâng p’rang tỉnh Quảng Ninh xay moon: “Ting cơnh cr’noọ âng cu, ộm buáh nắc bh’rợ tự do âng zập cha nắc manuýh. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng bơơn lêy, toọm ooy bh’rợ k’zọ manuýh n’lơơng ộm lâng xay moon ooy luật nắc k’đháp pa bhlâng. Rau cắh liêm crêê âng buáh bia, pa bhlâng nắc bêl k’đhơợng p’đhiêr xe ghít bhlâng nắc pa bhlâng cắh liêm crêê, ting cơnh acu nắc vêy đợ bh’rợ rơợng griing, cơnh toọm t’bấc tước 18 ức đồng lâng pay k’đhơợng zư bha ar đoọng phép k’đhơợng p’đhiêr xe tước 5 c’xêê”.

Việt Nam nắc k’tiếc k’ruung dzoọng g’lúh 2 Đông Nam Á lâng dzoọng t’nooi 10 Châu Á ooy đợ bấc âng buáh bia ta ộm cóh zập c’moo lâng đợ bấc m’bứi bhlâng lấh 70 lít buáh bia muy cha nắc cóh muy c’moo. Cắh choom ton ộm bấc buáh bia nắc ting pa xiêr đợ rau cắh liêm crêê tước ooy c’rơ âng c’la đay, pa xiêr zên đươi ooy bh’rợ cắh lấh chr’nắp đoọng ha xã hội lâng chr’nắp lấh mơ nắc bhrợ pa dưr k’tiếc k’ruung, acoon manuýh Việt Nam liêm pr’hay./.

Thói quen ép rượu và những hệ lụy

                       CTV Mai Linh

Lạm dụng rượu bia, gây ảnh hưởng đến sức khỏe đã được khoa học chứng minh. Lạm dụng rượu bia còn là một trong những nguyên nhân dẫn đến hành vi gây rối trật tự công cộng, gia tăng các vụ tai nạn giao thông. Đáng nói là tình trạng “ép” hay “chuốc” rượu, bia đang trở thành một “trào lưu” xấu trong cuộc sống của một bộ phận không nhỏ người dân.

23 giờ đêm, tại các quán nhậu, nhà hàng dọc tuyến đường bao biển, thành phố Hạ Long vẫn ồn ào những câu chuyện không đầu, không đuôi, người nói không cần người nghe. Những lời mời mọc, chúc tụng với phương châm “không say, không về” là nguyên do để các cuộc nhậu kéo dài tới tận khuya. Chị Phạm Hoàng Thảo người dân sống tại phường Yết Kiêu than vãn: “Nếu mình không uống thì là không tôn trọng, không nể họ. Đặc biệt nhiều khi mang vấn đề công việc ra để họ ép mình. Không uống, thì hợp đồng này hoặc công việc này không xuôi đâu, để mình phải cảm thấy áp lực khi mình không uống ly rượu này thì mình sẽ làm ảnh hưởng tới mối quan hệ của người nọ, người kia hoặc là ảnh hưởng tới kết quả công việc của mình.”

Anh Ngô Phương Nam sống tại phường Cao Xanh, thành phố Hạ Long cho biết có muôn vàn lý do để nâng ly mà không thể từ chối:“Mình làm bên xây dựng nên chuyện đi uống bia rượu, tiếp khách, ép nhau một hai chén rượu cũng gặp khá nhiều trường hợp. Cứ nói mấy câu như chú vào sau là phải vào ba, ra bảy, chú không uống là không nể mặt anh...”

  "Nam vô tửu như kỳ vô phong" hay "uống như thế thì về mặc váy vợ",… là những câu khích bác khiến không ít nam giới đành phải nhắm mắt uống hết ly rượu, cốc bia để “khẳng định bản thân”. Việc từ chối có thể bị quy kết là hành vi “không tôn trọng”, “coi thường” có thể ảnh hưởng đến quan hệ công việc, còn người uống nhiều dù say xỉn, nôn ọe tại chỗ lại được đánh giá là “nhiệt tình”, “giỏi ngoại giao”. Khi rượu đã ngấm, con người rất dễ mất kiểm soát hành vi của mình. Anh Lê Hồng Phong, người dân sống tại huyện Cát Bà, thành phố Hải Phòng cho rằng:“Người Việt nhiều khi vẫn còn nặng nề việc ép nhau uống chén bia chén rượu. Hệ lụy là nhiều người khi rời khỏi bàn nhậu thì bị tai nạn giao thông, hoặc có thể trong lúc ép nhau người này không đồng ý thì người kia đánh, gây thương tích, thậm chí dẫn đến chém giết nhau cũng đã có rồi.”

Trong báo cáo 9 tháng năm 2018 của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia, vi phạm nồng độ cồn khi lái xe là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các vụ tai nạn giao thông và khoảng 60% nạn nhân tai nạn giao thông là người điều khiển phương tiện vào cấp cứu tại bệnh viện có dấu hiệu vi phạm nồng độ cồn. Tại Kỳ họp Quốc hội mới đây, nhiều đại biểu cho rằng cần đưa nội dung “cấm ép rượu bia trên mọi lứa tuổi” vào dự thảo Luật Phòng chống tác hại của rượu, bia. Tuy nhiên, vấn đề này cũng còn nhiều ý kiến chưa thống nhất. Ông Nguyễn Thanh Tùng - Chánh văn phòng Ban An toàn Giao thông tỉnh Quảng Ninh nêu ý kiến: “Theo quan điểm của tôi, uống rượu là một vấn đề mang tính tự do của mỗi con người. Thế nhưng để mà phát hiện, xử lí hành vi ép này và được đưa vào luật là vấn đề hết sức khó. Tác hại của rượu bia, đặc biệt là khi điều khiển phương tiện rõ ràng là rất nguy hiểm, theo tôi là cần phải có những biện pháp cứng như phạt tới tối đa là 18 triệu đồng và giữ giấy phép lái xe đến 5 tháng.”

Việt Nam là nước đứng thứ 2 Đông Nam Á và đứng thứ 10 Châu Á về số lượng rượu bia tiêu thụ mỗi năm với mức bình quân hơn 70 lít rượu bia/người mỗi năm. Không lạm dụng rượu, bia là góp phần làm giảm đi những tác động xấu đến sức khỏe bản thân, hạn chế chi phí không cần thiết cho xã hội và quan trọng hơn là xây dựng hình ảnh đất nước, con người Việt Nam văn minh, lịch sự./.