Năc 45 c’moo ơy, t’cooh Nguyễn Huy Ngọc, bêl ahay bhrợ Phó Bí thư thường trực Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế căh choom ha vil coh c’xêê c’moo grơơ k’rơ. N’niên lâng pậ banh coh chr’val Hương Thái, nâu cơy năc chr’val Hương Chữ, thị xã Hương Trà, t’cooh Ngọc ting cách mạng tơợ bêl 18 c’moo. Tươc mơ 20 c’moo, ađoo năc xã đội trưởng chr’val Hương Thái, k’đhơợng bhrợ bh’rợ zâl arọp coh zr’lụ toor thành phố Huế.

T’cooh Ngọc hay cớ, c’moo 1971, ađoo năc vêy cấp m’piing k’dua chô bhrợ chính trị viên đội biệt động âng Thành đội Huế, năc k’đhơợng lêy quận Thành Nội. Đoọng mọt ooy thành Huế, t’cooh Ngọc lâng apêê đồng đội năc lướt z’lâh crâng, chang tọm đác, ăt p’lơơp coh nh’nhục, coh clung ha roo, trọm ađay coh abhị, tr’penh lâng arọp. Coh bh’rợ giải phóng Huế, đội biệt động âng t’cooh Ngọc vêy ta k’dua năc l’lăm tươc zâl arọp đoọng bộ đội bơơn mọt ooy thành phố Huế. Coh cr’chăl n’năc, arọp k’rong quân, bhrợ t’vaih muy zr’lụ đương zâl bâc pa bhlâng n’đăh mặt t’ngay lơớp âng Huế, tơợ Hòn Vượn tươc ooy aral da ding Kim Phụng, lâng cr’noọ zâl pazêng c’lâng lướt ooy Huế. Đơn vị biệt động âng đoo lâng pazêng lực lượng âng hêê toong t’ngay ha dum t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ zâl arọp abhuy, bhrợ t’vaih c’lâng chô giải phóng thành phố Huế. T’cooh Nguyễn Huy Ngọc hay cớ: “Rau zr’năh k’đhap pa bhlâng coh bh’rợ giải phóng thành phố Huế năc ng’zâl tơợ t’ngay 5/3 tước t’ngay 8/3 năc ng’pazum đh’rưah. Năc đợ t’ngay n’năc năc đợ t’ngay chiến trường tr’zâl k’rơ pa bhlâng, t’ngay hân đoo công vêy bộ đội chêệt bil, ha dum hân đoo công lum apêê đương goon zâl. Tu cơnh đêêc, đoo bêl ơy choom zâl coh zr’lụ toor năc xoọc đêêc apêê đoo xó mụt, năc ahêê bơơn rau liêm buôn. Ha dzợ lâng pazêng t’ngay tr’nơơp c’moo 1975 tước t’ngay 22, 23, 24 năc đợ t’ngay k’rơ pa bhlâng.”

Căh choom ha vil coh cr’chăl n’năc! T’cooh Nguyễn Trung Chính, bêl ahay bhrợ Uỷ viên Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chính uỷ Quân khu Trị Thiên, k’đhơợng lêy n’đăh Bắc tỉnh Thừa Thiên Huế c’moo 1975, năc ađoo xay truih: tơợ t’ngay 8/3/1975, quân hêê năc zâl coh g’luh muy ooy đợ bhươl cr’noon, đồng bằng. Quân đoàn II, năc tơơp zâl pay pazêng zr’lụ arọp ăt coh c’lâng 14, zr’lụ Mỏ Tàu, coh toor âng arọp zư lêy zr’lụ căn cứ Phú Bài, c’lâng lướt ooy Huế - Đà Nẵng, bhrợ têng bh’rợ zâl arọp a bhuy Huế - Đà Nẵng. N’đăh Bắc, quân hêê ơy bhrợ ha rập zung An Lỗ, t’bil c’lâng zup zooi âng arọp tơợ Huế gluh ooy n’đăh bắc, pay căn cứ Phổ Lại, chr’hoong Phong Điền; pay căn cứ chr’hoong Hương Trà… t’cooh Chính hay cớ năc tơợ đêêc, quân lâng đhanuôr tỉnh Thừa Thiên Huế grung dưr pazêng n’đăh, năc đh’rưah zâl arọp, pay pa chô bâc thắng lợi chr’năp: “Lâng đhr’năng crêê tước âng bh’rợ zâl arọp abhuy coh Buôn Mê Thuột, Bộ Chính trị năc xay moon tơợ t’ngay 21/3 bhrợ têng bh’rợ zâl arọp abhuy đhị Huế - Đà Nẵng đoọng k’rong pazêng lực lượng quân khu, Quân đoàn 2 năc đoọng bhrợ têng cơnh ooy choom giải phóng Huế, bhrợ têng bh’rợ zâl arọp đhị Huế- Đà Nẵng. Xa nay bha lâng năc choom bhrợ t’vaih bhlưa Huế lâng Đà Nẵng, căh đoọng arọp xó mụt n’đăh biển, zâl cha groong, zâl cha groong c’chêệt arọp, căh choom đoọng apêê đoo chô k’rong.”

5 giờ ra diu t’ngay 21/3/1975, quân hêê đh’rưah penh súng zâl g’luh bơr, giải phóng Thừa Thiên Huế. Lâng cr’noọ xa nay: Muy t’ngay ma mơ lâng 20 c’moo quân hêê k’rong pazêng lực lượng bhrợ têng bh’rợ zâl, đhanuôr coh prang zr’lụ đh’rưah gung dưr. Tơợ bâc n’đăh, quân hêê ơy choom zâl đợ zr’lụ arọp đương goon zâl, bhrợ t’vaih đhr’năng ga ving arọp đhị thành phố Huế lâng đhị p’loọng Thuận An. Xoọc đâu, quân, đhanuôr apêê chr’hoong Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà gung dưr zâl pay pazêng chr’hoong lỵ, k’đhơợng lêy chính quyền. T’cooh Hoàng Thế Đoàn, bêl ahay bhrợ Phó Chủ tịch Ban An ninh chr’hoong Hương Trà c’moo 1975 xay moon: “Đươi vêy apêê đhanuôr gung dưr lâng quân sự hêê zâl k’rơ lâh mơ năc quân đội âng chế độ Sài Gòn xó mút, ta vước ta chêh. Rau bơr cậ, cr’noọ âng đhanuôr năc apêê đoo đương Cách mạng tu cơnh đêêc đoo bêl ahêê tước năc apêê ơy bhrợ t’vaih Ban Quân k’đhơợng lêy, vêy zr’lụ ahêê bhrợ t’vaih, năc vêy zr’lụ ahêê tước k’đhơợng lêy a năm. T’ngay 26/3 ahêê năc ơy bơơn k’đhơợng lêy muy thành phố z’zăng dzợ cơnh ty đanh, doọ bil hư ngân, doọ vaih chêệt bil bâc.”

Xang 18 t’ngay ha dum zâl arọp abhuy, tước t’ngay 26/3/1975, quân lâng đhanuôr tỉnh Thừa Thiên Huế ơy choom pay pa chô vel đong, zâl t’bil zr’lụ đương zâl k’rơ pa bhlâng âng arọp n’đăh Bắc, ting chrooi đoọng ooy thắng lợi âng bh’rợ zâl arọp abhuy đhị Huế - Đà Nẵng, bhrợ pr’đơợ đoọng ha chiến thắng coh Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng pazêng miền Nam, pazum k’tiếc k’ruung./.

Chiến dịch giải phóng Huế "một ngày bằng 20 năm"!

                                                     PV Lê Hiếu/VOV miền Trung

Thắng lợi vang dội của Chiến dịch giải phóng Thừa Thiên Huế mùa xuân năm 1975 của quân và dân ta là đòn phủ đầu phá vỡ kế hoạch phòng ngự co cụm trong chiến lược mới của địch, góp phần quyết định vào thắng lợi chiến dịch Huế-Đà Nẵng.

       45 năm trôi qua, ông Nguyễn Huy Ngọc, nguyên Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế không thể nào quên một thời oanh liệt. Sinh ra và lớn lên ở xã Hương Thái, nay là xã Hương Chữ, thị xã Hương Trà, ông Ngọc theo cách mạng năm lên 18 tuổi. Đến năm 20 tuổi, ông là xã đội trưởng xã Hương Thái, phụ trách đánh địch ở vùng ven thành phố Huế.

Ông Ngọc nhớ lại, năm 1971, ông được cấp trên rút về làm chính trị viên đội biệt động trực thuộc Thành đội Huế, chuyên phụ trách quận Thành Nội. Để vào thành Huế, ông Ngọc và đồng đội phải băng rừng lội suối, nằm giữa lùm cây, đồng lúa, ngâm mình trong sình lầy, đọ súng với địch. Trong chiến dịch giải phóng Huế, đội biệt động của ông Ngọc được giao nhiệm vụ đánh mở đường đưa bộ đội tiến vào thành phố Huế. Thời điểm đó, địch tập trung quân, lập thành một phòng tuyến dày đặc hành lang phía tây Huế, từ Hòn Vượn đến chân núi Kim Phụng, với ý đồ chặn hết tất cả các tuyến đường về Huế. Đơn vị biệt động của ông và các lực lượng của ta ngày đêm căng sức tìm mọi cách tiêu diệt địch, mở đường về giải phóng thành phố Huế. Ông Nguyễn Huy Ngọc, nhớ lại:“Cái khó khăn lớn nhất trong giải phóng TP Huế đánh từ ngày mồng 5/3 đến mồng 8/3 là phối hợp. Các ngày đó là các ngày chiến trường ác liệt nhất, ngày nào cũng có bộ đội hy sinh, đêm nào đi cũng gặp phục kích. Vì vậy khi bóc được tuyến ngoài rồi thì khi đó nó vỡ nó chạy thì chúng ta gặp thuận lợi. Còn những ngày đầu năm 1975 cho đến ngày 22, 23, 24 là những ngày căng thẳng nhất.”

Không thể quên thời gian ấy! Ông Nguyễn Trung Chính, nguyên Uỷ viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chính ủy Quân khu Trị Thiên, phụ trách cánh Bắc tỉnh Thừa Thiên Huế năm 1975, hào hứng kể: Từ ngày 8/3/1975, quân ta bắt đầu tấn công đợt một ở nông thôn, đồng bằng. Quân đoàn II, bắt đầu đánh chiếm các cứ điểm địch trên tuyến đường 14, khu vực Mỏ Tàu, vành đai của địch bảo vệ căn cứ Phú Bài, tuyến giao thông Huế- Đà Nẵng, mở màn chiến dịch Huế- Đà Nẵng. Ở cánh Bắc, quân ta đánh sập cầu An Lỗ cắt tuyến chi viện của địch từ Huế ra tuyến phía bắc, chiếm căn cứ Phổ Lại, huyện Phong Điền; chiếm căn cứ huyện Hương Trà... Ông Chính nhớ lại kể từ đó, quân và dân tỉnh Thừa Thiên Huế nổi dậy khắp nơi, đồng loạt tiến công địch, thu nhiều thắng lợi quan trọng.“Trước diễn biến tình hình của tác động của chiến dịch Buôn Mê Thuột, Bộ Chính trị mới quyết định bắt đầu từ 21/3 mở chiến dịch Huế- Đà Nẵng để dốc toàn bộ lực lượng quân khu, Quân đoàn 2 để nhằm làm thế nào để giải phóng Huế, tiến hành chiến dịch Huế- Đà Nẵng. Yêu cầu chính là phải cắt cho được Huế và Đà Nẵng, không cho địch chạy ra phía biển, ngăn chặn tiêu diệt không cho chúng co cụm lại với nhau.”

5 giờ sáng ngày 21/3/1975, quân ta đồng loạt nổ súng tấn công đợt hai, giải phóng Thừa Thiên Huế. Với tinh thần “Một ngày bằng 20 năm” quân ta dốc toàn bộ lực lượng mở cuộc tấn công, quần chúng nhân dân nổi dậy khắp nơi. Từ nhiều hướng, quân ta đánh vỡ tuyến phòng ngự của địch, tạo vòng vây kẹp chặt địch ở thành phố Huế và cửa Thuận An. Lúc này, quân, dân các huyện Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà nổi dậy chiếm các quận lỵ, nắm chính quyền. Ông Hoàng Thế Đoàn, nguyên Phó Ban An ninh huyện Hương Trà năm 1975 cho biết:“Nhờ lực lượng quần chúng nổi dậy và quân sự mình tấn công mạnh nữa là quân đội của chế độ Sài Gòn tan rã nhanh. Hai nữa, ý thức của quần chúng là họ trông chờ Cách mạng cho nên khi mình vào thì có nơi họ đã thành lập Ban Quân quản rồi, có nơi mình thành lập nhưng có nơi chỉ tiếp quản thôi. Ngày 26/3 mình đã tiếp quản được một thành phố tương đối nguyên vẹn, không có đổ nát, không có thương vong, không có đổ máu.”

Sau 18 ngày đêm chiến đấu, đến 26/3/1975, quân và dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã hoàn toàn giải phóng quê hương, đập tan tấm lá chắn mạnh nhất của địch ở phía Bắc, góp phần quyết định vào thắng lợi chiến dịch Huế- Đà Nẵng, tạo đà chiến thắng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc./.