Ra diu t’ngay 4 Tết c’moo n’nắc ahay, t’coóh Trầm Lợi Mến, mưy cựu chiến binh âng Trung đoàn 93, Sư đoàn 2, Quâ khu 5 t’mêê ta lấh p’loọng đông nắc vêy ngai dzoọng đhị mặt lêy ta moóh: Ha ooy nhi lướt mặ đấh ha Mến?. Manứih k’tứi, t’coóh, bấc cha ta, dal xọc, xập xa’nập đệ ặt dzoọng ha dêêr tu cha cêết. T’coóh Mến cắh ơy loon đấh năl hay tước ooy t’coóh n’nâu. Ha dợ t’coóh n’mưy nắc ting ặt chấc ha hát mưy pr’hát. Bhr’ươl pr’hát k’jêê, cơnh bool ơy xơợng. zêng đợ nâu nắc bhrợ ooy đợ cr’noọ bh’rợ bêl ahay cóh quân ngũ lêy chô lâng t’coóh Mến nắc vêy năl gít pr’zợc lính mr’đoo đơn vị bêl ahay. Nắc đoo t’coóh Đinh Văn Báng, cựu chíên binh Trung đoàn 93, Sư đoàn 2. T’coóh Báng nắc lấh 66 c’moo ơy, vel bhươl cóh thành phố Nha Trang, lơi jợ đông xang chấc lướt va vốch zâp ooy, đồng đội ty chấc lêy cắh ơy bơơn lưm. T’coóh Trầm Lợi Mến hay k’noọ cớ đợ bêl Tết cắh váih p’rá cr’chăng âng pr’zợc lính âng đay: “Nắc pr’ắt bh’rợ bêl Tết n’nắc ahay ha dợ xơợng k’ay loom bhlâng. Tu ngai cung bơơn chô cha tết bhui har lâng pr’loọng đông. Ha dợ anoo Báng tớt cóh toor đông cha cêết bhlâng. Anoo chấc la lướt cơnh đêếc lâng xa’nập k’tứi đệ, zir hư, cắh mặ lêy k’đhơợng mâng loom. Anoo nắc mưy đồng đội âng cu, ơy ta luôn ắt bếch đh’rứah”.

T’coóh Mến lâng t’coóh Báng lướt bộ đội c’moo 1976 mị ắt cóh Trung đoàn 93, Sư đoàn 2, Quân khu 5. T’coóh Báng nắc xươl bhri ooy bấc c’moo đâu. Pr’loọng đông âng đơơng t’coóh moót cóh Biên Hoà zư padứah, hân đhơ cơnh đêếc nắc cắh choom dứah. Lơi jợ đông xang chấc lướt va vốch zâp ooy. Pr’loọng đông Đinh Văn Báng zr’nắh k’đhạp bhlâng, k’điêl nắc chấc pa câl vé số, k’coon n’jứih nắc cắh váih bhiệc bhrợ. T’coóh Mến chấc lêy lưm đợ đồng đội âng đay prá xay bhiệc lêy zooi zúp t’coóh Báng. Manứih âng t’coóh Mến chấc lêy tước nắc bác sĩ Nguyễn Văn Xáng, Gíam đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hoà. T’coóh Xáng cung nặc đồng đội âng t’coóh Báng lâng t’coóh Mến.

Bấc apêê pr’zợc lính lâng t’coóh Báng zêng zr’nưm têy zooi zúp pr’zợc zư padứah cr’ay. C’lâng bh’rợ âng đơơng t’coóh Báng moót bệnh viện chuyên khoa đoọng ha pêê xươl bhri tỉnh Khánh Hoà, zư padứah bơơn ra văng lêy bhrợ liêm gít. Bác sĩ Nguyễn Văn Xáng, Gíam đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hoà xay moon cớ c’lâng bh’rợ zư padứah cr’ay zr’nắh k’đhạp đoọng ha đồng đội âng đay cơnh đâu: “Đhi noo zi lêy xay moon đh’rứah đắh cr’noọ bh’rợ âng zi, vêy bêl nắc đợ apêê đồng đội ahay lêy đấc hát đh’rứah. Cơnh c’lâng k’tiếc nắc xay moon cớ đoọng ha noo lêy hay, đh’rứah cha, đh’rứah ôộm, ặt. Acu nắc lêy trách nhiệm, âng đơơng anoo glúh đắh bệnh viện tớt cha cr’liêng vịt lộn, cắh cậ chấc cha vêy râu. Đồng đội hát đợ pr’hát bêl ahay buôn hát, đợ xa’nay t’ruíh bêl ahay cóh doanh trại, anoo n’đoo lêy ắt lâng n’đil n’đoo, bhrợ padưr zâp zêng đoọng choom padứah”.

Ooy cr’chăl t’coóh Đinh Văn Báng zư padứah cr’ay đhị Bệnh viện đoọng ha pêê xươl bhri âng tỉnh Khánh Hoà, zâp râu zên zư padứah, ặt cha zêng apêê đồng đội bêl ahay lêy đoọng. mơ 2, 3 tuần, đợ apêê cóh Ban liên lạc cựu chiến binh Sư đoàn 2 nắc lêy chô lưm lêy t’coóh. Đợ xa’nay t’ruíh pr’hay tơợ 40 c’moo l’lăm ahay cóh k’tiếc k’ruung Chùa Tháp, đợ pr’hát bêl ahay nắc ting dưr hát cơnh ngoọ mưy g’lúh ắt tr’lưm chi ớh đoọng ha pêê cựu chiến binh. P’căn Nguyễn Thị Thanh Tuyền, k’đhơợng bhrợ cóh căng tin Bệnh viện chuyên khoa tâm thần c’jựch xơợng bêl năl zâp đồng đội xoọc zư padứah cr’ay đoọng ha t’coóh Báng: “Bêl đấc lêy a’dô bhlâng, ađoo lướt cắh vêy đơợ dép, móh mặt nha nhự zêng. Xoọc đâu nắc lêy z’zăng lấh mơ, ơy năl manứih âng bool đay lêy, choom bhrợ thư từ, xrặ văn. Ơy z’zăng liêm lấh, ha dợ bêl l’lăm nắc cắh năl râu rị. Cắh vêy ngai liêm ta níh mơ apêê pr’zợc, apêê zêng lêy k’rang zooi zúp đoọng ha đoo”.

Cắh mưy lêy pazưm zư padứah cr’ay cóh Bệnh viện chuyên khoa tâm thần, zâp đồng đội nắc dzợ lêy câl đoọng xa nập t’mêê, âng đơơng t’coóh Báng lướt họp tr’lưm mặt truyền thống. r’dợ t5’coóh Đinh Văn Báng nắc hay năl cớ bấc râu xa’nay bh’rợ bêl ahay cóh chiến trường lâng đợ apêê lính. Xoọc đâu t’coóh nắc ơy tự lêy x’rặ thiệp hơnh déh giáng sinh, hơnh déh c’moo t’mêê pa gơi đoọng ooy đồng đội, xrặ thư pa gơi boọp p’rá lêy ta moóh k’điêl k’coon. T’coóh Đinh Văn Báng moon: “Xoọc đâu acu k’rơ liêm, ơy năl gít ooy bêl ahay, acu moon cớ, nắc cắh chấc la lướt ha ooy dzợ. Tết c’moo n’nắc, chấc la lướt, tr’lưm tơợ bêl Quân đội, apêê adô lêy nắc đơơng zư padứah cóh đâu. ắt cha, hát bhui har, yêm têêm. Lấh 40 c’moo ơy, ha cơnh mặ hay, xoọc đâu nắc cung năl liêm gít”.

Đợ t’ngay Tết, t’coóh Báng nắc kiêng lêy chô cóh đông. T’coóh nắc ơy zước nhăn đắh bệnh viện đoọng chô cha tết lâng pr’loọng đông, lâng nắc cung đenh ặ, pr’loọng đông cựu chiến binh Đinh Văn Báng vêy bơơn mưy hân noo ắt pazưm đh’rứah bhui har. T’coóh Đinh Văn Báng ta luôn ặt moon cảm ơn zâp đồng đội ơy chấc lêy cr’noọ bh’rợ đoọng ha đay lâng âng đơơng Tết chô lâng pr’loọng đông t’coóh./.

Tìm lại ký ức cho đồng đội

                               Thái Bình

Tết năm ngoái, những cựu chiến binh tại tỉnh Khánh Hòa đã tìm được người đồng đội bị bệnh tâm thần, đi lang thang và không còn nhớ minh là ai. Gần một năm qua, những người bạn lính năm xưa miệt mài giúp người đồng đội chữa bệnh, từng ngày giúp ông tìm về ký ức.

Sáng sớm mồng 4 Tết năm ngoái, ông Trầm Lợi Mến, một cựu chiến binh thuộc Trung đoàn 93, Sư đoàn 2, Quân khu V vừa mở cửa nhà thì có người đứng trước mặt lên tiếng hỏi: “Đi đâu sớm vậy Mến?”. Người đàn ông nhỏ thó, gầy gò râu rậm, tóc dài phủ kín mặt, mặc chiếc áo cộc tay, quần đùi đứng run lập cập vì gió lạnh. Ông Mến không kịp nhớ người đàn ông này là ai?. Còn người đàn ông kia thì cứ lẩm nhẩm một bài hát. Giọng hát rè rè, nghe quen quen. Bỗng bao nhiêu ký ức thời quân ngũ chợt ùa về và ông Mến mới nhận ra người bạn lính cùng đơn vị năm xưa. Đó là Đinh Văn Báng, cựu chiến binh Trung đoàn 93, Sư đoàn 2. Ông Báng đã bước qua tuổi 66, quê ở thành phố Nha Trang, bỏ nhà đi lang thang nhiều nơi, đồng đội cũ tìm mãi chưa gặp. Ông Trầm Lợi Mến bồi hồi nhớ lại những cái Tết vắng giọng nói người bạn lính của mình: “Chính không khí ngày Tết đó nên cảm thấy ray rứt ghê gớm. Tại vì ai cũng hưởng hạnh phúc hết, sum họp, đầm ấm với gia đình. Còn riêng anh Báng ngồi ở vỉa hè, lạnh lắm. Anh đi lang thang như vậy với cái quần đùi, áo rách, không thể nào cầm lòng được. Anh là người đồng đội của mình, từng nằm gai nếm mật”.

Ông Mến và ông Báng nhập ngũ năm 1976 cùng ở Trung đoàn 93, Sư đoàn 2, Quân khu 5. Ông Báng bị tâm thần nhiều năm nay. Gia đình đưa ông vào Biên Hòa điều trị nhưng không khỏi. Ông bỏ nhà đi lang thang khắp nơi. Gia đình ông Đinh Văn Báng rất khó khăn, vợ bán vé số, người con trai duy nhất lại không có việc làm. Ông Mến tìm gặp những đồng đội của mình bàn chuyện giúp đỡ ông Báng. Người mà ông Mến tìm đến là bác sĩ Nguyễn Văn Xáng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hoà. Ông Xáng cũng là đồng đội của ông Báng và ông Mến. Nhiều người bạn lính với ông Báng đều chung tay giúp bạn chữa bệnh. Phương án đưa ông Báng vào Bệnh viện chuyên khoa tâm thần tỉnh Khánh Hòa, điều trị bệnh tâm thần được chuẩn bị kỹ lưỡng. Bác sĩ Nguyễn Văn Xáng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hoà kể lại hành trình chữa bệnh đầy gian nan cho đồng đội mình: “Anh em mình bàn nhau về tâm lý anh em, thỉnh thoảng những người đồng đội cũ lên hát hò. Giống như đường mòn vậy, nhắc lại cho anh nhớ, cùng ăn, cùng uống, trở lại bình thường. Mình chịu trách nhiệm, đưa anh ra khỏi Bệnh viện ngồi ăn trứng vịt lộn, hay ăn gì đó. Đồng đội hát những bài hát xưa hay hát, những chuyện cũ ngày xưa ở doanh trại, anh nào quen cô nào, gợi nhớ hết dần dần, khôi phục dần”.

Trong suốt thời gian ông Đinh Văn Báng chữa bệnh tại Bệnh viện tâm thần tỉnh Khánh Hoà, mọi chi phí điều trị, chăm sóc, ăn uống đều do các đồng đội cũ chu cấp. Cứ vài tuần, những người trong Ban liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 2 lại đến thăm ông. Những câu chuyện rôm rả từ 40 năm trước trên đất nước Chùa Tháp, những bài hát cũ vang lên, khung cảnh giống như một buổi sinh hoạt cựu chiến binh. Bà Nguyễn Thị Thanh Tuyền, phụ trách căng tin Bệnh viện chuyên khoa tâm thần ngỡ ngàng khi biết được, các đồng đội đang chữa bệnh cho ông Báng: “Lúc lên là tệ lắm, ảnh đi chân không, mình mẩy, mặt giơ lắm. Bây giờ tiến bộ nhiều, nhận ra người quen, biết làm thư từ, biết viết văn. Tỉnh táo, chứ hồi đó không biết gì luôn. Trời ơi, không ai tốt bằng mấy người bạn luôn, mấy người bạn lo hết toàn bộ luôn”.

Không chỉ tập trung điều trị ở Bệnh viện chuyên khoa tâm thần, các đồng đội còn sắm quần áo, đưa ông Báng tới dự những buổi họp mặt truyền thống. Dần dần, ông Đinh Văn Báng nhớ lại nhiều kỷ niệm trên chiến trường cùng những người bạn mặc áo lính. Bây giờ, ông đã tự tay viết thiệp chúc mừng giáng sinh, chúc mừng năm mới gửi đồng đội, viết thư gửi về hỏi thăm thăm vợ con. Ông Đinh Văn Báng tâm sự: “Bây giờ anh đã khỏe mạnh, anh biết quá khứ rồi, anh điều chỉnh lại, không đi đâu cả. Tết năm ngoái, đi lang thang, gặp nhau từ thời Quân đội, thương đưa vô đây điều trị. Ăn uống, hát xướng vui vẻ. Đồng đội đông lắm như người thân cận, đưa vô đây mới nhớ tên. Hơn 40 năm rồi, sao mà nhớ được, như trải qua ác mộng vậy, bây giờ hồi tỉnh lại, dần dần nhớ dần”.

Những ngày Tết, ông Báng háo hức được trở về nhà. Ông đã nhờ đồng đội xin phép bệnh viện cho về quê ăn tết cùng gia đình. Và cũng lâu lắm rồi, gia đình cựu chiến binh Đinh Văn Báng mới có được một mùa xuân sum vầy. Ông Đinh Văn Báng luôn miệng cảm ơn các đồng đội đã tìm lại ký ức cho mình và mang Tết đến với gia đình ông./.