Chợ a’ọc bà Rén ắt truíh c’lâng bhlâng 1A, c’nắt lướt zi lấh chr’hoong Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Ooy chợ nâu nắc pa câl a’ọc lâng bấc manứih pa câl cóh đâu nắc liêm bool lâng bhiệc pa câl a’ọc:

PV: Mưy chợ cơnh đâu a’ngắh bơơn ha mệ pa câl ha mơ p’nong a’ọc?

Bêl bấc a’ọc nắc ha mệ pa câl bấc, bêl m’bứi nắc m’bứi.

PV: A’ngắh bhrợ bh’rợ nâu ha mơ c’moo ơy?

30 c’moo ơy.

PV: Kiêng ha mệ a’ọc nắc lêy vêy kinh nghiệm ha cơnh?

Nắc lêy ha mệ k’đhơợng đhị ki đoo a’ọc xang nặc ha dưr. Ha mệ liêm choom, ha dang cắh nắc lêy ha luông mứt cóh k’ruung, cóh biển.

PV: A’ngắh ơy p’lóh cơnh đêếc cắh?

Ơy ặ bấc chu, hân đhơ cơnh đêếc nắc bơơn coọp cớ.

Azi t’mêê prá xay lâng p’căn Trần Thị Thảo, vel bhươl cóh tỉnh Hải Dương. T’coóh Thảo moon, đông ắt cóh chr’val Quế Xuân 1, chr’hoong Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. T’coóh nắc k’noọ 60 c’moo ơy, vêy lấh 30 c’moo bhrợ bh’rợ ha mệ a’ọc thuê đhị chợ a’ọc Bà Rén. Bh’rợ nâu nắc zúp đoọng ha t’coóh zâp mamung lâng băn 2 p’nong k’coon học đại học. T’coóh Thảo moon, zâp t’ngay tơợ 5 giơ ra diu t’coóh nắc ơy tước đhị chợ bhrợ vệ sinh, ra văng n’jăng ha roo đoọng đương zâp xe âng đơơng a’ọc. Bhiệc bhrợ liêm xang nắc bêl 10 giờ đhâng. Zâp p’nong a’ọc tơợ 2-5 ký, ha mệ tơợ rốh nâu tước rốh tốh nắc vêy chroót zên 500 đồng, ha dợ a’ọc pậ lấh tơợ 15-20 ký nắc chroót zên tơợ 1-2 r’bhâu đồng.

Cóh zr’lụ chợ nâu, bấc lêy đợ apêê ha mệ a’ọc nâu zêng ga rựa t’ha, manứih oom oóch, k’tứi đa đấh, choom ha mệ đợ a’ọc m’ma hi lêệng 30 ký. P’căn Phạm Thị Liễu, mưy manứih ha mệ a’ọc nâu moon, bêl ahay, zâp bêl ký a’ọc nắc zr’nắh k’đhạp tu croọl a’ọc cóh rốh cắh cậ chọ đoọng ký nắc bhrợ a’ọc ma bhrêy tắh, pa câl cắh bấc zên. Tu cơnh đâu, nắc mưy lêy thuê manứih đoọng lêy ha mệ a’ọc nâu đoọng ký lâng côông a’ọc đoọng ha ta mooi nắc liêm buôn lấh mơ. Tơợ đêếc, dưr n’léh váih bh’rợ ha mệ a’ọc nâu. T’coóh Liễu đoọng năl cớ, bh’rợ ha mệ a’ọc nâu zr’nắh k’đhạp, hân đhơ cơnh đêếc nắc bool ặ bhrợ têng nắc cung bhui har: “Acu ha mệ bhrợ a’ọc nâu 15 c’moo ơy. Mưy t’ngay acu ha mệ lấh 100 r’bhâu đồng”.

Xoọc đâu, chợ a’ọc nâu mưy t’ngay họp mưy chu. Nâu đoo nắc chợ đầu mối âng đơơng m’ma a’ọc đanh đươnh ặ, ga mặ bhlâng cóh miền Trung lâng bơơn lêy cha mêết pr’lúh cr’ay liêm choom. manứih pa câl, manứih đương câl zêng ma tr’năl mặt móh nắc doọ vêy bhiệc chấc g’lợc ch’chơơr. Amoó Nguyễn Thị Kim Liên, manứih đương pa câl a’ọc cóh chợ Bà Rén đoọng năl: “Phiên chợ nâu ga mặc bhlâng cóh Quảng Nam. Chợ a’ọc nâu nắc lalay chr’nắp. Apêê dzoọng xrặ số ký a’ọc, chọ cóh rốh đoọng ha đay âng đơơng pa câl cóh Sài Gòn, Hà Nội. T’ngay Tết nắc trơ vâng bhlâng. T’ngay Tết pa câl cóh Hà Nội, Sài Gòn lâng bấc đhị long”.

Đợ t’ngay đăn tết nâu, chợ a’ọc Bà Rén r’rộ r’răm lấh mơ. T’coóh Phạm Cư, trưởng Ban k’đhơợng zư chợ Bà Rén đoọng năl, đhị chợ, t’ngay bấc bhlâng nắc pa câl kr’bhâu p’nong. Bấc a’ọc cóh đâu bơơn pa câl ooy thành phố Hồ Chí Minh, ooy Hà Nội lâng zâp tỉnh đắh Bắc, lấh mơ nắc dzợ pa câl ooy Trung Quốc, Lào, Campuchia. T’coóh Phạm Cư đoọng năl cớ: “A’ọc moót cóh đâu nắc lêy cha mêết ta luôn. Tước hân noo váih pr’lúh nắc lêy phun zanươu zêl t’bil độc cóh lứch chợ. Xoọc bêl tơợ c’xêê 1 âm nắc lêy câl đơơng chô đoọng pa câl tết zâp ooy, pa đhang moon cơnh Hà Nội, moót thành phố Hồ Chí Minh, lướt ooy Lào. Tước 28 Tết, ban k’đhơợng zư chợ phun zanươu zêl t’bil độc, príh doóh pa liêm zr’lụ chợ nâu. Tước t’ngay 8 tết nắc chợ tơợp chô pa bhrợ cớ”./.

Về Quảng Nam đi chợ “bồng heo” ngày giáp Tết

                                                         Phương Cúc/VOV miền Trung

Có một khu chợ mà ở đó nhộn nhịp, tấp nập kẻ bán người mua chỉ với một món hàng duy nhất là heo. Chợ đặc biệt ấy cũng sinh ra một nghề đặc biệt là “nghề bồng heo”. Khu chợ này có tên gọi là Chợ Bà Rén ở huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, một trong những chợ heo lớn nhất cả nước. Những ngày giáp Tết, chợ heo này càng náo nhiệt, sôi động hơn. 

Chợ heo bà Rén nằm trên quốc lộc 1A, đoạn qua huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Trong chợ này chỉ bán heo và nhiều người buôn bán ở đây rất thành thạo khi “bồng heo”.

PV: Một phiên chợ thế này cô bồng được bao nhiêu con heo?

Người dân: Hồi heo nhiều thì bồng nhiều, hồi heo ít thì bồng ít.

PV: Cô làm nghề này bao nhiêu năm rồi?

Người dân: 30 năm rồi!

PV: Muốn bồng được heo thì mình phải có kinh nghiệm như thế nào ạ?

Người dân: Thì mình bồng túm vào nách nó rồi nâng lên. Bồng phải khéo léo chứ không nó chạy vù, có lần nó ra ngoài sông, ngoài biển này này.

PV: Cô đã bị lần nào như thế chưa ?

Người dân: Cô bị nhiều lần rồi chứ, nhưng chạy bắt lại được.

Chúng tôi vừa mới trò chuyện cùng với bà Trần Thị Thảo quê gốc ở tỉnh Hải Dương. Bà Thảo cho biết, nhà ở xã Quế Xuân 1, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Bà đã gần 60 tuổi, có hơn 30 năm làm nghề bồng heo thuê tại chợ heo Bà Rén. Nghề này đã giúp bà đủ sống và nuôi 2 đứa con học đại học. Bà Thảo chia sẻ: Mỗi ngày, từ 5 giờ sáng bà đã tới chợ làm vệ sinh, chuẩn bị rơm rạ để chờ các xe chở heo tới. Công việc kết thúc vào 10 giờ trưa. Mỗi con heo từ 2 đến 5 cân, bồng từ lồng này sang lồng khác được trả 500 đồng, còn heo lớn từ 15 đến 20 cân được trả công từ 1 – 2 nghìn đồng.

Ở khu chợ này, đa phần những người “bồng heo” đều ở độ tuổi tứ tuần, thân hình ốm, nhỏ nhưng nhanh nhẹn, có thể bồng những con heo giống nặng 30 cân. Bà Phạm Thị Liễu, một người bồng heo chia sẻ: Ngày trước, mỗi lần cân heo giống rất khó khăn vì nhốt heo vào rọ hay trói để cân sẽ làm heo bị trầy xước, mất giá. Chính vì thế, chỉ có cách thuê người “bồng heo” để cân và khiêng heo cho khách là dễ dàng và thuận tiện nhất. Từ đó, xuất hiện nghề bồng heo. Bà Liễu cho biết thêm, nghề bồng heo vất vả nhưng quen rồi lại thấy vui: “Cô bồng heo được 15 năm rồi. Ngày cô bồng bình quân được hơn 100 ngàn đồng”.

Hiện tại, chợ heo này ngày họp một lần. Đây là chợ đầu mối cung cấp heo giống lâu đời, lớn nhất miền Trung và được kiểm soát dịch bệnh tốt. Người mua, kẻ bán đều quen biết mặt nhau nên không có tình trang gian lận. Chị Nguyễn Thị Kim Liên, người buôn heo ở chợ Bà Rén cho biết: “Phiên chợ này lớn nhất ở Quảng Nam đây. Chợ heo này là riêng biệt. Họ đứng ghi số cân heo, cột vô giỏ cho mình cho mình để chuyển heo đi Sài Gòn, đi Hà Nội. Ngày Tết thì bận rộn lắm. Ngày Tết mua đi bán ở Hà Nội, Sài Gòn và nhiều nơi khác”.

Những ngày giáp Tết này, chợ heo Bà Rén tấp nập hơn. Ông Phạm Cư, Trưởng Ban quản lý chợ Bà Rén cho biết, tại chợ, ngày cao điểm bán cả ngàn con. Phần nhiều số lượng heo ở đây được đưa vào thành phố Hồ Chí Minh, ra Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, thậm chí còn “xuất” sang Trung Quốc, Lào và Campuchia. Ông Phạm Cư cho biết thêm: “Heo vô đây là phải kiểm soát liên tục. Tới mùa dịch là phải phun thuốc khử độc hết chợ. Thời điểm bắt đầu từ tháng Chạp là họ mua về để buôn bán Tết bán các nơi, ví dụ như ra Hà Nội, vô thành phố Hồ Chí Minh, đi Lào. Đến 28 Tết Ban Quản lý chợ phun thuốc khử độc, quét dọn hết chợ. Đến mùng 8 Tết chợ hoạt động trở lại”./.