Cóh x’rịa c’xêê 10 bêl đêếc ahay, Công ty Trách nhiệm hữu hạn m’ma ch’nóh bh’năn băn Tân Thành (ắt đhị chr’val Cam Thành, chr’hoong Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) pazao đoọng 10 p’nong c’roóc căn lai Sind ha 10 pr’loọng đong đhanuôr âng 4 cr’noon pa bhlâng zr’nắh k’đháp đhị chr’val Tân Lập, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị. Cắh ơy tước muy t’ngay ng’băn, bấc pr’loọng đong đhanuôr lêy c’roóc m’ma vêy ta đoọng nắc vêy cơnh crêê pr’lúh bhíh buunh boóp tr’ploóc chr’coóp. Pr’loọng đong a noo Hồ A Bích, ắt cóh cr’noon Bản Bù, chr’val Tân Lập, chr’hoong Hướng Hoá xay moon, c’roóc m’ma pr’loọng đong a noo t’mêê đớp chô đơơng nắc n’léh đhr’năng k’ăy dung, pa pô boóp, bhíh buunh, k’noọ vêy cơnh nắc crêê pr’lúh bhíh buunh boóp tr’ploóc chr’coóp. Rau k’rang pa bhlâng nắc pazêng c’roóc âng pr’loọng đong a noo công váih đhr’năng cơnh c’roóc m’ma t’mêê ta chô đơơng: “Dưr n’đắh bếch lêy c’roóc n’nâu crêê k’ăy dung, pa pô boóp. Tu tơợng zazum lâng c’roóc cóh đong nắc k’rang tu c’roóc đong tơợ bêl ahay doọ crêê pr’lúh, nâu cơy chô đơơng c’roóc n’nâu ooy đâu nắc trơơi boọ”.

Ting cơnh t’coóh Hồ Văn Chung, Trưởng cr’noon Bản Bù, chr’val Tân Lập, chr’hoong Hướng Hoá, cr’noon n’nâu vêy ta đoọng 4 p’nong c’roóc m’ma đoọng ha 4 pr’loọng đong đharứt, đăn đharứt. Hân đhơ cơnh đêếc, muy t’ngay xang bêl chô đơơng c’roóc m’ma, vêy 3 pr’loọng đong xay moon c’roóc n’léh váih đhr’năng âng pr’lúh bhíh buunh boóp tr’ploóc chr’coóp. T’coóh Hồ Văn Chung k’rang pr’lúh bhíh buunh boóp tr’loóc chr’coóp nắc trơơi boo tước ooy c’roóc âng đhanuôr cóh cr’noon: “Cr’noon n’nâu cóh vêy váih pr’lúh, tu acu bhrợ trưởng cr’noon nắc ơy xay moon ghít ngai đơơng c’roóc crêê pr’lúh, c’roóc k’ăy chô ooy đâu bêl lấh chêết nắc vêy trách nhiệm đoọng ha pazêng c’roóc n’lơơng. Hau tu đơơng âng c’roóc crêê pr’lúh chô ooy đâu, nâu cơy váih rau cắh liêm crêê, đhanuôr xoọc đâu k’rang, k’pân c’roóc đay chêết. Acu kiêng cơ quan chức năng ting mót toom bhrợ rơợng griing đoọng cóh t’tun apêê đoo oó dợ đoọng c’roóc crêê pr’lúh ooy bhươl cr’noon cơnh đâu”.

T’coóh Nguyễn Văn Nhuận, Chủ tịch UBND chr’val Tân Lập, chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng Trị xay moon, zên bhrợ têng bh’rợ zúp zooi pa dưr bh’rợ pa bhrợ nắc 200 ức đồng. Bhrợ têng xa nay bh’rợ cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung pa xiêr đharứt nhâm mâng, chr’val Tân Lập, chr’hoong Hứơng Hoá, tỉnh Quảng Trị ơy bhrợ hợp đồng lâng Công ty trách nhiệm hữu hạn m;ma t’nơơm chr’nóh, bh’năn băn Tân Thành đoọng 10 p’nong c’roóc căn lai Sind, 23 c’moo p’nong bé đoỌng ha 16 pr’loọng đong nắc pr’loọng đong đharứt, đăn đharứt. Ting cơnh t’coóh Nhuận, doanh nghiệp đoọng m’ma bh’năn vêy zập pazêng rau bha ar bha tơ ch’mêết lêy pr’lúh, tiêm z’nươu, bêl đớp pay doọ bơơn lêy c’roóc m’ma hân đoo crêê pr’lúh: “Xang bêl pay đớp c’roóc tơợ doanh nghiệp chô tơợ t’ngay 29 tước t’ngay 31/10, azi bơơn lêy lâng xay moon ooy UBND chr’hoong bhrợ têng bh’rợ zâl t’bil pr’lúh. Azi nắc ơy xay bhrợ bh’rợ tiêm vắc xin đợ c’roóc đhị vel đong, pazum đh’rứah lâng doanh nghiệp đoọng pa dứah pr’lúh ha c’roóc, ha dợ hau tu choom nắc tước nâu cơy cắh ơy bơơn n’năl”.

P’căn Trần Thị Kiều Oanh, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn m’ma t’nơơm chr’nóh lâng bh’năn băn Tân Thành xay moon, nâu đoo nắc g’lúh tr’nơớp dưr váih rau cắh liêm crêê n’nâu. Doanh nghiệp cắh ghít hau tu c’roóc âng Công ty đoọng nắc dưr crêê pr’lúh. Ting cơnh p’căn Trần Thị Kiều Oanh, đợ c’roóc bêl chô đơơng đoọng ha đhanuôr nắc vêy ta tiêm phòng, đoọng ắt la lay liêm crêê. “M’ma n’nâu acu pay n’đắh Quảng Bình, nắc vêy bha ar bha tơ tr’câl tr’bhlêy lâng tiêm zâl pr’lúh âng trạm Thú y âng Ban Đồn ch’mêết lêy liêm ghít. Acu vêy trách nhiệm lâng pazêng rau dưr váih n’nâu. Ha dang m’ma c’roóc bhrợ t’váih rau bil hư ha đhanuôr, doanh nghiệp nắc công nhăn chroót pa chô đoọng đhanuôr têêm loom bhrợ têng”.

Tước nâu cơy, chr’val Tân Lập ơy bơơn lêy 11 p’nong c’roóc crêê pr’lúh, cóh đêếc vêy 5 p’nong c’roóc âng dự án đoọng ha đhanuôr. Xang bêl bơơn lêy c’roóc crêê pr’lúh bhíh buunh boóp tr’ploóc chr’coóp, Phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon chr’hoong Hướng Hoá pazum lâng Trạm thú y chr’hoong, chính quyền chr’val Tân Lập ch’mêết lêy lâng đơớh bhrợ têng bh’rợ pa dứah, đoọng ắt la lay lâng pazêng p’nong c’roóc crêê pr’lúh, cắh đớc dưr trơơi boọ pr’lúh. T’coóh Lê Văn Châu, Phó Trạm thú y chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị prá: “Xang bêl bơơn xơợng xa nay tơợ vel đong, Trạm b’băn Thú y pazum đh’rứah lâng Phòng Nông nghiệp pa choom đoọng ha đhanuôr cóh chr’val đoọng ắt la lay đợ p’nong c’roóc n’léh pr’lúh, pa dứah ting cơnh pa choom âng đhanuôr. L’lăm nắc đoọng 40 lít hoá chất đoọng phun t’bil độc cóh c’rol ha bh’năn, pa bhlâng nắc đoọng ha pr’loọng đong vêy t’rí c’roóc vêy đhr’năng n’léh váih pr’lúh”.

Đơơng c’roóc m’ma crêê pr’lúh đoọng ha pr’loọng đong đharứt lâng đăn đharứt xoọc bhrợ ha pazêng pr’loọng đong n’nâu tước ooy cr’chăl zr’nắh k’đháp lấh mơ. Nắc xay bhrợ ghít trách nhiệm lâng vêy bh’rợ toom đợ đơn vị, cha nắc manuýh crêê tước ooy bh’rợ n’nâu; ting n’nắc nắc chroót pa chô crêê cơnh đoọng ha manuýh crêê bil hư ooy cr’van./.

Bò giống cấp cho hộ nghèo bị lở mồm long móng, ai chịu trách nhiệm?

                            Thanh Hiếu- VOV miền Trung

Nhiều hộ nghèo ở tỉnh Quảng Trị sau khi nhận bò giống của Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2018 thì phát hiện bò bị bệnh lở mồm long móng. Sự việc này gây nhiều bức xúc cho người dân.

Cuối tháng 10 vừa qua, Công ty Trách nhiệm hữu hạn giống cây trồng vật nuôi Tân Thành (địa chỉ tại xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) bàn giao 10 con bò cái lai Sind cho 10 hộ dân thuộc 4 thôn, bản đặc biệt khó khăn ở xã Tân Lập, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Chưa đầy một ngày nhận nuôi, nhiều hộ dân phát hiện bò giống được cấp nghi mắc bệnh lở mồm long móng. Gia đình anh Hồ A Bích, ở thôn Bản Bù, xã Tân Lập, huyện Hướng Hóa cho biết, con bò giống gia đình anh vừa nhận về đã có các triệu chứng đau chân, sùi bọt mép, lở miệng, nghi mắc bệnh lở mồm long móng. Đáng ngại là cả đàn bò của gia đình anh cũng có triệu chứng như con bò giống vừa mới nhận về:“Ngủ dậy thì thấy bò này bị đau chân, sủi bọt mép. Vì buộc chung với bò nhà nên lo lắng vì bò nhà từ trước không bị, bây giờ đem bò này vào thì nó lây luôn”.

Theo ông Hồ Văn Chung, Trưởng thôn Bản Bù, xã Tân Lập, huyện Hướng Hóa, thôn này được cấp 4 con bò giống cho 4 hộ dân nghèo, cận nghèo. Tuy nhiên, một ngày sau khi dắt bò giống về, có 3 hộ phản ánh bò có triệu chứng của bệnh lở mồm long móng. Ông Hồ Văn Chung lo lắng là bệnh lở mồm long móng sẽ lây lan đến đàn bò của người dân trong thôn: “Thôn này có bị dịch đâu tại vì tôi làm trưởng thôn tôi quán triệt ai mà đem bò dịch, bò đau ốm vô đây khi mà chết thì phải chịu trách nhiệm cho tất cả những con bò khác. Tự nhiên đem bò dịch vào đây, bây giờ náo loạn hết, dân giờ tâm lý không yên, lo sợ bò mình chết. Tôi muốn cơ quan chức năng vào cuộc xử lý cho nghiêm để lần sau người ta không cấp những con bò dịch vào bản như thế này.”

Ông Nguyễn Văn Nhuận, Chủ tịch UBND xã Tân Lập, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị cho hay, kinh phí thực hiện dự án hỗ trợ phát triển sản xuất là 200 triệu đồng. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xã Tân Lập, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị đã hợp đồng với Công ty trách nhiệm hữu hạn giống cây trồng vật nuôi Tân Thành cung cấp 10 con bò cái lai Sind, 23 con dê cho 16 hộ dân là hộ nghèo, cận nghèo. Theo ông Nhuận, doanh nghiệp cung cấp con giống có đầy đủ giấy tờ kiểm dịch, tiêm phòng, khi tiếp nhận không phát hiện con giống có biểu hiện bệnh tật gì: “Sau khi tiếp nhận bò giống từ doanh nghiệp về từ ngày 29 đến ngày 31/10, chúng tôi phát hiện và báo cáo cho UBND huyện làm công tác dập dịch. Chúng tôi đã lập kế hoạch để tiêm phòng vắc xin số bò tại địa phương, phối hợp với doanh nghiệp để chữa trị các con bò phát bệnh, còn nguyên nhân đến nay vẫn chưa xác định được”.

Bà Trần Thị Kiều Oanh, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn giống cây trồng vật nuôi Tân Thành cho biết, đây là lần đầu tiên xảy ra sự cố này. Doanh nghiệp chưa rõ lý do vì sao bò của Công ty cung cấp lại bị bệnh. Theo bà Trần Thị Kiều Oanh, số bò trước khi đưa về cho người dân đã được tiêm phòng, cách ly đầy đủ. “Nguồn giống này tôi lấy ở Quảng Bình, đã có giấy tờ mua bán và tiêm phòng được trạm Thú y của Ba Đồn theo dõi chặt chẽ. Tôi chịu trách nhiệm hoàn toàn trước sự việc xảy ra. Nếu như con giống bị thiệt hại đối với dân, doanh nghiệp cũng xin đền bù tổn hại để cho bà con yên tâm”.

Đến nay, xã Tân Lập đã phát hiện 11 con bò bị bệnh, trong đó có 5 con bò của dự án cấp cho người dân. Sau khi phát hiện bò mắc bệnh lở mồm long móng, Phòng Nông nghiệp - Phát triển nông thôn huyện Hướng Hóa phối hợp với Trạm Thú y huyện, chính quyền xã Tân Lập kiểm tra và tổ chức ngay các biện pháp cách ly, chữa trị đối với các con bò đã phát bệnh, không để lây lan dịch bệnh. Ông Lê Văn Châu, Phó Trạm thú y huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết: “Sau khi nhận thông tin từ cơ sở, Trạm chăn nuôi Thú y kết hợp với Phòng Nông nghiệp hướng dẫn cho bà con trong xã cách ly những con có dấu hiệu bệnh, chữa trị theo hướng dẫn của thú ý. Trước mắt cấp 40 lít hóa chất để triển khai phun tiêu độc chuồng trại cho gia súc đặc biệt những hộ có trâu bò có dấu hiệu bệnh”.

Đem bò giống mắc bệnh cấp cho hộ nghèo và cận nghèo đang đẩy những hộ này đễn chỗ nghèo khó hơn. Cần làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm những đơn vị, cá nhân liên quan đến vụ việc này; đồng thời phải đền bù thỏa đáng cho những người bị thiệt hại./.