Cơnh Đài p’rá Việt Nam ơy xay moon, cắh ha bêl hân noo boo c’moo n’đoo, zâp tỉnh miền Trung nắc cắh zâp đác đươi mơ c’moo đâu. Xoọc đâu nắc xoọc hân noo boo, nắc đhr’năng boọ váih k’rịa đác đươi dua cóh Đà Nẵng nắc dưr váih zr’nắh k’đhạp lấh mơ. Zâp zr’lụ tu tâm cóh zâp phường Thọ Quang, Nại Hiên Đông, quận Sơn Trà, Hoà Hải, Hoà Quỳ, quận Ngũ Hnàh Sơn, Hoà Khánh Nam, Hoà Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, bơr pêê g’lúh, bhiệc âng đơơng đác đươi dua cắh zâp crêê cơnh cr’noọ đươi dua đác. Đhị bơr pêê zr’lụ đhanuôr ắt pazưm bấc, zr’lụ đông trọ công nhân, sinh viên bấc ngai nắc lêy méh toong r’dưm đoọng k’rong đợc đác đươi dua. Amoó Nguyễn Thị Duyên, thuê trọ cóh phường Hoà Cường Nam, quận Hải Châu moon: “Đác đoọng cắh zâp đoọng ha zi đươi dua zâp t’ngay cơnh hoọm, p’pứah, zêệ cha cha. Azi nắc lêy zư k’rong đớc đác ooy zâp tọ, hân đhơ cung cắh zâp đoọng đươi dua”.

Thành phố Đà Nẵng xoọc đâu vêy 2 đông máy đác nắc Cầu Đỏ lâng Sân Bay lâng pazêng công suất 210 r’bhâu mét khối đhị mưy t’ngay hi dưm. Bấc c’moo hanua, 2 đông máy nâu nắc ơy dưr zi lấh tơợ 20-25% hân đhơ cơnh đêếc nắc cắh zâp âng đơơng đác đươi dua đoọng ha đhanuôr. Đhr’năng đác k’ruung Cầu Đỏ nha nhự, boọ váih k’rịa hi lêệng bhrợ đác đươi dua m’bứi lấh mơ. T’coóh Vũ Quang Hùng, Gíam đốc Sở xây dựng thành phố Đà Nẵng đoọng năl, thành phố nắc ơy vêy c’lâng bh’rợ lêy cha’mêết, đấh loon xay bhrợ zâp dự án pậ chr’nắp. Lấh mơ nắc dự án padưr pa liêm đông máy đác Cầu Đỏ pa xoọng 120 r’bhâu mét khối đhị mưy t’ngay hi dưm, padưr đấh pr’lướt bhrợ têng dự án đông máy đác Hoà Trung, t’bhlâng bhrợ têng liêm xang ooy c’xêê 3 c’moo 2019. Lâng mạng lưới âng đơơng đác Đà Nẵng nắc xoọc đâu Sở ơy lêy cha’mêết bha ar pa tơ bhrợ têng lâng k’noọ đợc nắc bhrợ têng moót c’xêê 3 c’moo t’tưn. Ting cơnh t’coóh Vũ Quang Hùng, đông máy đác Hoà Liên nắc lêy k’rong bhrợ đấh hân đoọng lêy xay bhrợ bhiệc âng đơơng đác têêm ngăn đoọng ha thành phố Đà Nẵng: “Dự án bhrợ padưr đông máy đác Hoà Liên nắc dự án pa bhlâng chr’nắp. Tu bêl đông máy Hoà Liên bhrợ têng liêm xang bhiệc âng đơơng đác ooy cr’chăl đenh lâng doọ vêy g’nưm ooy zâp đác đắh long”.

Râu k’rang moon lấh mơ nắc dự án đông máy đác Hoà Liên ta ặt dông đớc tơợ bấc c’xêê đâu. T’ngay 11/9 t’mêê đâu, Ban Đô thị Hội đồng Nhân dân thành phố Đà Nẵng vêy xay moon k’đươi UBND thành phố k’đươi moon padưr đấh bhiệc bhrợ têng dự án padưr đông máy đác Hoà Liên. Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng nắc ơy bấc chu k’đươi moon bh’cộ zâp cấp quyết định c’lâng xa’nay xay bhrợ đông máy đác Hoà Liên 120 r’bhâu mét khối đhị mưy t’ngay hi dưm, bhrợ đấh liêm xang đoọng têêm ngăn đác đươi cha ngaáh ha thành phố.

L’lăm ahay, bh’cộ thành phố Đà Nẵng pazao ooy Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng bhrợ c’la k’rong bhrợ dự án đông máy đác Hoà Liên. Xang bấc c’moo ra’văng bhrợ dự án, dáp lêy tước c’xêê 10/2018, Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng nắc ơy bhrợ têng liêm xang bh’rợ xay moon crêê tước môi trường dự án lâng nắc ơy bơơn bộ Tài nguyên lâng Môi trường phê duyệt t’ngay 8/6/2018.

UBND thành phố Đà Nẵng nắc ơy phê duyệt  bhrợ paliêm bh’rợ lêy bhrợ mơ 1/500 đông máy đác Hoà Liên. Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng cung ơy bhrợ têng liêm xang bha ar pa tơ xay moon lêy cha’mêết đhr’năng bh’rợ, bhrợ têng cơ sở, bhrợ têng liêm xang bh’rợ lêy cha’mêết zâp bh’rợ phụ trợ âng dự án, pa zêng bha nậ, trạm bơm đác, c’lâng n’coo đác, xoọc xay bhrợ bh’rợ bhrợ têng liêm gít zâp xa’nay bh’rợ phụ trợ. T’coóh Bùi Thọ Ninh, Gíam đốc Ban Kế hoạch, Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng (Dawaco) đoọng năl: “Đắh zên nắc Dawaco cung ơy prá xay lâng zâp tổ chức tín dụng lâng apêê cung ơy lêy ra văng âng đơơng zâp zên vặ đoọng dự án. Bh’rợ ra’văng bhrợ lâng azi ơy lêy t’mơ zâp bhiệc bhrợ trục tiếp đhị đác nắc cr’chăl bhrợ têng k’dâng 17 c’xêê. Bh’rợ ra’văng bhrợ nắc lêy 2-3 c’moo ơy, lâng cr’chăl t’ngay l’lăm ahay cung ơy pazưm lâng bấc đơn vị đoọng lêy cha mêết xay bhrợ. Ha dang bơơn pazao nắc azi t’bhlâng bhrợ têng liêm xang zâp bh’rợ dzợ ta bhứch đoọng 6, 7 c’xêê nắc choom bhrợ têng bh’rợ nâu”.

Dự án xoọc tơợp bhrợ têng, hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy pa đhêy cớ tu bh’cộ thành phố Đà Nẵng tr’xăl c’lâng bh’rợ bhrợ têng. T’ngay 24/4/2018, Văn phòng Thành uỷ Đà Nẵng nắc ơy xay moon 367, moon ooy boọp p’rá xay moon âng Thường trực thành uỷ lâng UBND thành phố Đà Nẵng ơy vêy bha ar pa tơ k’đươi moon ooy đắh bhiệc tr’xăl c’lâng xa’nay k’rong bhrợ dự án padưr đông máy đác Hoà Liên. Ting đêếc, cắh dzợ pazao ooy Công ty âng đơơng đác Đà Nẵng bhrợ c’la k’rong bhrợ cơnh ahay nắc lêy UBND thành phố Đà Nẵng pazưm đh’rứah c’lâng xa’nay đấu thầu lêy pay đông k’rong bhrợ dự án nâu ting c’lâng bh’rợ BOT. Lâng pazao ooy Sở Xây dựng nắc cơ quan  nhà nước vêy thẩm quyền, k’đhơợng bhrợ, pazưm lâng sở ngành, zâp đơn vị crêê tước lêy cha mêết c’lâng xa’nay nâu, bhrợ padưr c’lâng bh’rợ k’rong bhrợ dự án, xay moon k’đươi UBND thành phố Đà Nẵng lêy cha’mêết, xay moon Thường trực Thành uỷ l’lăm t’ngay 10/5/2018.

Tước đâu, ooy bấc g’lúh pr’họp, bh’cộ thành phố Đà Nẵng nắc cắh ơy quyết định liêm gít ooy đhr’năng đhr’năng k’rong bhrợ đông máy đác Hoà Liên. Ha dợ ooy đâu, bhr’cộ Công ty Cổ phần âng đơơng đác Đà Nẵng, ha dang t’bhlâng xay bhrợ ting cơnh c’lâng đươi dua zên tự váih lâng vặ zên âng Công ty nắc k’noọ đợc dự án tơợp bhrợ têng tơợ c’xêê 5/2019 lâng pazao đoọng lêy bhrợ ooy c’xêê 10/2020. Pazêng cr’chăl t’ngay bhrợ têng nắc 23 c’xêê, pazêng zên k’rong bhrợ k’dâng 1.200 tỷ đồng. ha dợ xay bhrợ c’léh bh’rợ BOT, ting c’lâng đông k’rong bhrợ nắc liên danh Công ty Cổ phần k’rong bhrợ hạ tầng Thăng Long TJC-Tổng công ty Cổ phần Vinaconex-Công ty Cổ phần đác cha ngaách Hà Nam k’đươi moon, nắc cr’chăl t’ngay liêm chr’nắp đoọng xay bhrợ dự án lấh 30 c’xêê. Nâu đoo nắc ơy pa đệ zâp bh’rợ hành chính. Cơnh đêếc, tước quý 2 c’moo 2022 nắc vêy choom bhrợ têng liêm xang dự án. C’lâng bh’rợ nâu cắh ơy lêy cha’mêết đợ zên k’rong bhrợ. Thành phố Đà Nẵng cung cắh ơy vêy kinh nghiệm ooy đắh bhiệc xay bhrợ k’rong ting c’lâng bh’rợ BOT, tu cơnh đâu nắc vêy bấc râu cắh liêm choom ooy cr’chăl k’đhơợng zư, bhrợ têng ha y chroo.

Bơơn năl bêl ahay, dự án đông máy đác Hoà Liên cung vêy c’lâng bh’rợ đươi dua zên ODA. Ting c’lâng bh’rợ nâu, tước c’moo 2022 đông máy nắc choom bhrợ têng, bhrợ cắh liêm crêê tước bhiệc âng đơơng đác cha ngaách đoọng ha đhanuôr Đà Nẵng. ting cơnh lêy cha’mêết cắh zâp, ha dang đươi dua zên ODA nắc pazêng zên k’rong bhrợ dzoọc k’dâng 5.200-5.400 tỉ đồng, zên đác thương phẩm cung dzoọc tước 5.600 đồng đhị mưy mét khối. Zên nâu nắc zăng dal lâng bh’rợ k’rong bhrợ lơơng. Tu cơnh đâu, thành phố Đà Nẵng nắc ơy xay moon Thủ tướng Chính phủ lâng Thủ tướng nắc ơy đoọng Đà Nẵng cắh đươi dua zên ODA đoỌng bhrợ padưr đông máy đác Hoà Liên.

Tước đâu, xoọc bêl bh’cộ thành phố cắh ơy bhrợ liêm gít đhr’năng bhrợ têng pa dưr đông máy đác Hoà Liên nắc đhr’năng ta bhứch đác đươi dua xoọc lướt moót ooy zâp đông, bhrợ cắh liêm crêê tước pr’ắt tr’mung zâp t’ngay âng đhanuôr thành phố nâu./.

Đà Nẵng khát nước sinh hoạt, Dự án nhà máy nước vẫn còn “treo”

                                  PV Thanh Hà

Nhiều tháng qua, tại thành phố Đà Nẵng, tình trạng nhiễm mặn kéo dài, mức độ nhiễm mặn vượt nhiều lần tiêu chuẩn cho phép, ảnh hưởng đến việc cấp nước sạch phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân. Trong khi nguồn nước sinh hoạt khan hiếm, gây khó khăn trong cuộc sống người dân thì Nhà máy nước Hòa Liên, công suất 120 ngàn mét khối/ngày đêm vẫn “treo” hết năm này qua năm khác.

Như Đài Tiếng nói Việt Nam đã phản ánh, chưa có mùa mưa năm nào, các tỉnh miền Trung lại “khô nước” như năm nay. Hiện đang là mùa mưa nhưng tình trạng nhiễm mặn nước sinh hoạt ở Đà Nẵng lại diễn ra căng thẳng. Các khu vực cuối nguồn ở các phường Thọ Quang, Nại Hiên Đông, quận Sơn Trà; Hòa Hải, Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn; Hòa Khánh Nam, Hòa Khánh Bắc, quận Liên chiểu, ở một số thời điểm việc cấp nước không đáp ứng được nhu cầu sử dụng nước. Tại một số khu dân cư, khu nhà trọ công nhân, sinh viên, nhiều người phải thức trắng đêm trữ nước sinh hoạt. Chị Nguyễn Thị Duyên, thuê trọ tại phường Hòa Cường Nam, quận Hải Châu than thở: “Nước bị chập chờn nên không đủ nước để chúng em sinh hoạt hàng ngày như tắm, giặt, nấu ăn. Chúng em phải trữ nước trong các bình nhưng lượng nước trữ vẫn không đủ để sử dụng”.

Thành phố Đà Nẵng hiện có 2 nhà máy nước là Cầu Đỏ và Sân Bay với tổng công suất 210 ngàn mét khối/ngày đêm. Nhiều năm qua, 2 nhà máy này đã chạy vượt tải từ 20-25% nhưng vẫn không đủ cấp nước sinh hoạt cho người dân. Tình trạng nguồn nước sông Cầu Đỏ bị nhiễm mặn rất nặng khiến lưu lượng và áp lực cấp nước sinh hoạt trong mạng lưới thấp hơn so với bình thường. Ông Vũ Quang Hùng, Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng cho biết, thành phố đã có giải pháp căn cơ, đó là khẩn trương triển khai các dự án lớn. Đặc biệt là Dự án nâng cấp Nhà máy nước Cầu Đỏ tăng thêm 120.000m3/ ngày đêm; đẩy nhanh tiến độ Dự án Nhà máy nước hồ Hòa Trung, phấn đấu hoàn thành vào tháng 3 năm 2019. Đối với mạng lưới cấp nước Đà Nẵng thì hiện nay Sở đã thẩm định hồ sơ thiết kế và dự kiến khởi công vào tháng 3 năm sau. Theo ông Vũ Quang Hùng, nhà máy nước Hòa Liên cần đầu tư cấp bách để giải bài toán cấp nước an toàn cho thành phố Đà Nẵng: “Dự án xây dựng Nhà máy nước Hòa Liên là dự án rất quan trọng. Vì khi Nhà máy nước Hòa Liên hoàn thành sẽ cấp nước trong thời gian lâu dài và không bị phụ thuộc vào các nguồn nước khác”.

Điều đáng lo ngại là dự án nhà máy nước Hòa Liên tiếp tục "treo" từ nhiều năm nay. Ngày 11/9 vừa qua, Ban Đô thị Hội đồng Nhân dân thành phố Đà Nẵng có báo cáo kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án xây dựng Nhà máy nước Hòa Liên. Công ty Cấp nước Đà Nẵng đã nhiều lần đề nghị lãnh đạo các cấp quyết định chủ trương triển khai Nhà máy nước Hoà Liên 120.000m3/ngày đêm càng sớm càng tốt để đảm bảo nguồn nước sạch cho thành phố.

Trước đây, lãnh đạo TP Đà Nẵng giao Công ty Cấp nước Đà Nẵng làm chủ đầu tư Dự án Nhà máy nước Hòa Liên. Sau nhiều năm chuẩn bị dự án, tính đến tháng 10/2018, Công ty Cấp nước Đà Nẵng đã hoàn thành công tác đánh giá tác động môi trường dự án và đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt ngày 08/6/2018.

UBND TP Đà Nẵng đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tỷ lệ 1/500 Nhà máy nước Hòa Liên. Công ty Cấp nước Đà Nẵng cũng đã hoàn thành hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế cơ sở; hoàn thành thẩm tra các công trình phụ trợ thuộc dự án, bao gồm đập dâng, trạm bơm nước thô, tuyến ống nước thô; đang triển khai công tác lập quy hoạch chi tiết các công trình phụ trợ. Ông Bùi Thọ Ninh, Giám đốc Ban Kế hoạch, Công ty Cấp nước Đà Nẵng (Dawaco) cho biết: “Về nguồn vốn thì Dawaco cũng đã có trao đổi với các tổ chức tín dụng và họ cũng đã sẵn sàng cung cấp các khoản vay cho dự án. Công tác chuẩn bị đầu tư cơ bản và chúng tôi đã cân đối các công việc trực tiếp tại hiện trường nên thời gian thi công khoảng 17 tháng. Công tác chuẩn bị thực ra đã 2-3 năm rồi và cả thời gian trước nữa cũng đã phối hợp với nhiều đơn vị để nghiên cứu triển khai. Nếu như được giao thì chúng tôi tiếp tục hoàn tất các thủ tục cần thiết còn lại để 6,7 tháng thì có thể triển khai được công trình”.

Dự án đang khởi động nhưng phải dừng lại bởi lãnh đạo thành phố Đà Nẵng thay đổi hình thức đầu tư. Ngày 24/4/2018, Văn phòng Thành ủy Đà Nẵng có Thông báo 367 Thông báo ý kiến của Thường trực Thành ủy và UBND TP Đà Nẵng đã có văn bản chỉ đạo về việc thay đổi chủ trương đầu tư dự án xây dựng Nhà máy nước Hòa Liên. Theo đó, thay vì giao cho Công ty Cấp nước Đà Nẵng làm chủ đầu tư như trước đây thì UBND TP Đà Nẵng thống nhất chủ trương đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án này theo hình thức BOT. Đồng thời, giao Sở Xây dựng là cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chủ trì, phối hợp với sở ngành, các đơn vị liên quan căn cứ chủ trương này, xây dựng phương án đầu tư dự án, báo cáo đề xuất UBND TP Đà Nẵng xem xét, trình Thường trực Thành ủy trước ngày 10/5/2018.

Đến nay, qua nhiều cuộc họp, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng vẫn chưa quyết định chính thức về hình thức đầu tư Nhà máy nước Hòa Liên. Trong khi đó, theo Lãnh đạo Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng, nếu tiếp tục triển khai theo hướng sử dụng vốn tự có và vốn vay của Công ty thì dự kiến dự án bắt đầu triển khai thi công từ tháng 5/2019 và bàn giao vận hành trong tháng 10/2020. Tổng thời gian thực hiện là 23 tháng, tổng mức đầu tư khoảng 1.200 tỷ đồng. Còn nếu triển khai hình thức BOT (theo phương án nhà đầu tư là liên danh Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng Thăng Long TJC - Tổng công ty Cổ phần Vinaconex - Công ty Cổ phần nước sạch Hà Nam đề xuất) thì thời gian tối thiểu cần thiết để triển khai dự án hơn 30 tháng. Đó là đã rút ngắn các thủ tục hành chính đến mức tối đa. Như vậy, đến Quý II - 2022 mới có thể hoàn thành dự án. Phương án này chưa xác định tổng mức đầu tư. Thành phố Đà Nẵng cũng chưa có kinh nghiệm trong việc triển khai đầu tư theo hình thức BOT, do đó sẽ có nhiều rủi ro trong quá trình quản lý, vận hành sau này

Được biết trước đây, Dự án Nhà máy nước Hòa Liên cũng có phương án sử dụng vốn ODA. Theo phương án này, đến năm 2022 nhà máy mới có thể hoạt động, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc cấp nước sạch cho người dân Đà Nẵng. Theo tính toán sơ bộ, nếu sử dụng nguồn vốn ODA thì tổng mức đầu tư lên khoảng 5.200 - 5.400 tỉ đồng, giá nước thương phẩm cũng lên tới 5.600 đồng/m3. Mức giá này khá cao so với hình thức đầu tư khác. Vì vậy, thành phố Đà Nẵng đã trình Thủ tướng Chính phủ và Thủ tướng đã cho phép Đà Nẵng không sử dụng nguồn vốn ODA để xây dựng Nhà máy nước Hòa Liên.

Cho đến lúc này, trong khi lãnh đạo thành phố còn loay hoay, cân nhắc với hình thức đầu tư xây dựng Nhà máy nước Hòa Liên thì tình trạng khan hiếm nước sinh hoạt đang xộc thẳng vào từng nhà, gây đảo lộn cuộc sống hằng ngày của người dân thành phố này./.