Zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn đhị phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. C’cir nâu vêy cơnh liêm la lay cơnh âng muy zr’lụ crâng đác cbhuy tr’lúuc lâng pr’ặt tr’mông văn hoá a bhô dang. Tước la lêy đhị chùa âng Ngũ Hành Sơn cóh ha bu nắc xợơng x’nưl chuông xưl, đha hum hương, ru xọoc roóh loom ma nuýh nắc cơnh ặt cóh pr’ặt tr’mông âng Phật. Tợơ bêl đoọng bhrợ du lịch, zr’lụ laliêm Ngũ Hành Sơn váih nắc đhị pr’hay bhlầng t’pấh t’mooi tước lêy. Pa căn Ali Collier, ta mooi ma nuýh Anh xay moon: “A cu lêy pr’hay bhlầng cóh đâu, bấc bọong gợp pr’hay lâng lalay cơnh cóh lơơng. A cu kiêng bhlầng lâng kiêng chếêc lêy năl lịch sử văn hoá cóh đâu, tu cơnh đếêc nắc acu dzợ rách cớ ooy đâu”.

Đhị đâu căh muy laliêm, zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn dzợ vêy chr’nắp đắh lịch sử. Cóh zập g’lúh tr’zêl lâng a rọp zư lêy k’tiếc k’ruung, c’cir Ngũ Hành Sơn lâng pr’đợơ liêm buôn âng da ding k’coong, bọong gợp nắc đhị ặt bhrợ âng quân lâng đhanuôr Quảng Nam - Đà Nẵng. C’moo hay, zr’lụ laliêm pr’hay nâu t’pấh k’nặ 2 ức chu ta mooi, lâng bh’rợ đớp pay c’cir cấp k’tiếc k’ruung, zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn nắc đhị t’pấh bấc lấh mơ apêê t’mooi cóh hêê lâng tợơ k’tiếc k’ruung lơơng. T’coóh Nguyễn Văn Hiền, Trưởng k’bhúh k’đhợơng lêy zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn đọong năl: “C’moo đâu bh’rợ pa liêm, pa căh, pa tệêt lâng apêê tour k’đơơng t’mooi ta  bhrợ têng ghít liêm bhlầng. Đươi cơnh đếêc nắc ta mooi tước zăng bấc. Cóh c’moo 2019 nâu, lâng rau tr’haanh nắc c’cir cấp k’tiếc k’ruung nắc ta mooi pấh bấc lấh mơ dzợ”.

C’moo 1980, bêl bơơn ta moon nắc c’cir laliêm cấp k’tiếc k’ruung, Ngũ Hành Sơn crêê ta pa hư bấc. Lấh mơ pleng k’tiếc bhrợ váih, c’cir nâu nắc zâng lâng đhr’năng tông oay đhêl đoọng bhrợ cha năm lâng đhêl âng apêê vel bh’rợ đhêl cha năm Non Nước. Chính quyền thành phố Đà Nẵng ơy vêy bấc cơnh bhếh lơi: cơnh căh đoọng pay đhêl tợơ da ding Non Nước, t’váih k’bhúh zư lêy c’cir Ngũ Hành Sơn, pa ghit zư lêy văn minh, môi trường văn hoá du lịch đhị zr’lụ c’cir. T’coóh Huỳnh Văn Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng đọong năl, ngành văn hóa xọox pa zay bhrợ têng pa xang xa nay cơnh k’đhợơng zư lêy pazêng, xay moon đoọng ha pêê quy định, quy chế dự án đăh k’đhợơng zư lêy c’cir văn hoá vật thể lâng phi vật thể pa tệêt lâng zr’lụ laliêm pr’hay nâu: “Quy hoạch k’rong pa zêng nâu nắc pa zưm bhlưa zư lêy lâng pa dưr chr’nắp c;cir lâng pa dưr kinh tế, xã hội âng thành phố, t’hước tước bh’rợ za zưm nắc ha dưr đanh mâng. Ha y, bh’rợ zư lêy lâng pa dưr chr’nắp c’cir nâu nắc crêê cơnh Luật c’cir, a cu đương rơơm zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn nắc đhị tước l’lêy bấc bhlầng âng t’mooi k’tiếc k’ruung hêê lâng tơợ bha lang k’ktiếc”.

Lâng pazêng chr’nắp văn hóa - lịch sử - chr’nắp bha muy dang đhị lơơng căh vêy bấc, zr’lụ laliêm pr’hay Ngũ Hành Sơn nắc đhị tước lêy pr’hay bhlầng, t’pấh k’zệt ức chu ta mooi tước l’lêy.  Ma nuýh pa chắp ch’mêệt sử học Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nắc moon, lêy pa tệêt bh’rợ zư lêy lâng pa dưr du lịch âng zr’lụ laliêm pr’hay nâu: “Đà Nẵng nắc muy thành phố căh vêy ga mắc đắh đhăm bhứah ha dợ vêy bấc c’cir lịch sử chr’nắp pr’hay. Ngũ Hành Sơn bơơn ta xay moon nắc c’cir cấo k’tiếc k’ruung chr’năp lalay. A đoo đơơng rau pháp lý liêm buôn đoọng ha bh’cộ vel đong lâng đhanuôr zư lêy liêm lấh mơ dzợ lâng pa dưr lấh mơ pa bhlầng nắc đoọng ha du lịch”./.

Đà Nẵng phát huy giá trị Danh thắng Ngũ Hành Sơn

gắn với phát triển du lịch

                             PV Phương Cúc/VOV miền Trung

Sau thành Điện Hải, danh thắng Ngũ Hành Sơn là di tích cấp quốc gia đặc biệt thứ 2 của thành phố Đà Nẵng. Thành phố này đã và đang nỗ lực bảo tồn và phát huy những giá trị của di tích này.

Danh thắng Ngũ Hành Sơn ở phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Di tích này có vẻ đẹp độc đáo của một vùng sinh thái tự nhiên đan xen đời sống văn hóa tâm linh. Đến vãn cảnh chùa ở Ngũ Hành Sơn trong tiếng gió reo, tiếng mõ chiều vang vọng giữa thinh không, mùi hương trầm thoảng đưa trong gió, ánh sáng huyền ảo tràn vào khe đá khiến lòng người phiêu diêu như lạc vào cõi Phật. Từ khi đưa vào khai thác du lịch, danh thắng Ngũ Hành Sơn trở thành điểm đến hấp dẫn trong lòng du khách. Bà Ali Collier, du khách nước Anh chia sẻ: “Tôi thật sự ấn tượng với cảnh vật nơi đây, có nhiều hang động rất kỳ thú và đặc biệt nữa. Khung cảnh quá tuyệt vời! Tôi cảm thấy rất thích và muốn tìm hiểu, khám phá lịch sử văn hóa ở đây, vì vậy mà chắc chắn tôi sẽ còn quay lại đây”.

Không chỉ đẹp về cảnh quan, danh thắng Ngũ Hành Sơn còn có giá trị to lớn về lịch sử. Trong các cuộc kháng chiến vệ quốc, di tích Ngũ Hành Sơn với lợi thế về vị trí chiến lược và địa hình núi non, hang động đã một thời là địa chỉ đỏ của quân và dân Quảng Nam - Đà Nẵng. Năm ngoái, danh thắng này đón gần 2 triệu lượt khách. Với việc đón nhận bằng di tích cấp quốc gia đặc biệt danh thắng Ngũ Hành Sơn tiếp tục là điểm đến thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước. Ông Nguyễn Văn Hiền, Trưởng Ban Quản lý Danh thắng Ngũ Hành Sơn cho biết: “Năm nay phải nói rằng việc trùng tu, tôn tạo, công tác quảng bá, giao tiếp với các tour du lịch lữ hành được phối hợp một cách chặt chẽ. Cho nên thông tin cũng được lan tỏa, chính vì thế du khách đến tương đối đông. Chắc chắn trong năm 2019 này, với danh hiệu là cấp quốc gia đặc biệt và được nâng tầm lên và du khách chắc chắn sẽ đến đông hơn”.

Năm 1980, khi được công nhận là di tích danh thắng cấp quốc gia, Ngũ Hành Sơn đã bị xâm hại nghiêm trọng. Ngoài những tác động của thiên nhiên, di tích này luôn đối mặt với sự khai thác quá mức do sự phát triển ồ ạt của làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước. Chính quyền thành phố Đà Nẵng đã có nhiều biện pháp khắc phục như: cấm khai thác đá núi Non Nước, thành lập đội bảo vệ di tích Ngũ Hành Sơn, chú trọng giữ gìn trật tự văn minh, môi trường văn hóa du lịch tại khu di tích. Ông Huỳnh Văn Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng cho biết, ngành văn hóa đang tích cực hoàn thiện kế hoạch quản lý tổng thể, tham mưu xây dựng các quy định, quy chế dự án kế hoạch về quản lý, bảo tồn về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn liền với danh thắng: “Quy hoạch tổng thể này nó kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di tích và phát triển kinh tế, xã hội của thành phố hướng tới mục đích chung là phát triển bền vững. Sắp đến, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản này theo đúng Luật Di sản thì tôi tin rằng danh thắng Ngũ Hành Sơn sẽ là một điểm đến vô cùng hấp dẫn đối với nhân dân cả nước cũng như du khách quốc tế”.

Với những giá trị văn hóa - lịch sử - tâm linh ít nơi nào có được, Danh thắng Ngũ Hành Sơn là điểm đến hấp dẫn, thu hút hàng chục triệu du khách đến tham quan, chiêm bái. Nhà sử học Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, cần phải gắn bảo tồn với phát triển du lịch với khu danh thắng này: “Đà Nẵng là một thành phố không lớn về không gian diện tích nhưng có rất nhiều di tích lịch sử đặc biệt. Ngũ Hành Sơn được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt có thể nói có một ý nghĩa rất lớn. Nó sẽ mang lại hành lang pháp lý thuận lợi cho lãnh đạo địa phương và người dân phải bảo vệ tốt hơn nữa và phát huy tốt hơn nữa đặc biệt là cho du lịch”./.