Đà Nẵng nắc âng đơơng cóh đay bấc râu xa’nay t’ruíh ooy lịch sử lâng văn hoá pr’hay chr’nắp. C’cir lịch sử Thành Điện Hải nắc đhị chr’nắp chrooi pa xoọng zêl cha’groong râu moót zêl lêệng âng a’rập Pháp ooy Đà Nẵng đợ c’moo 1858-1860. C’cir Hải Vân Quan nắc mưy bh’rợ quân sự âng triều đình đông Nguyễn bhrợ padưr đhị da ding Hải Vân c’moo 1862 đoọng zư lêy kinh thành Huế lâng lêy cha mêết zâp bh’rợ cóh p’loọng biển Đà Nẵng. c’cir Nghĩa trũng Khuê Trung nắc bhrợ p’cắh lịch sử đợ t’ngay tr’nơợp zêl penh a’rập Pháp... Nâu đoo nắc đợ chứng tích liêm chr’nắp lịch sử bhrợ pr’đợơ đoọng ha du lịch Đà Nẵng padưr pa’xớc.

Anoo Koen Seys, ta mooi tước đắh k’tiếc k’ruung Bỉ đoọng năl, lướt lêy chi ớh cóh Đà Nẵng cắh mưy lêy cha’mêết đợ râu liêm pr’hay cóh đâu, ôộm cha đợ ch’na pr’ôộm a’yêm nắc dzợ g’lúh đoọng chấc lêy năl lịch sử, văn hoá âng thành phố đhị toor k’ruung Hàn nâu: “Việt Nam lalua nắc đhị lướt lêy chi ớh t’pấh bấc ta mooi, vêy bấc đhị zư lêy c’cir lịch sử liêm choom. acu pa bhlâng chắp kiêng lâng Đà Nẵng, cóh đâu vêy đhị da ding liêm pr’hay, bấc đhị c’năl lịch sử chr’nắp. Nắc đhị lướt lêy chi ớh pr’hay”.

Mưy ooy đợ đhị lướt lêy chi ớh ma bhưy chr’nắp t’pấh ta mooi chô cóh Đà Nẵng nắc đhị c’cir Ngũ Hành Sơn. Chô cóh Ngũ Hành Sơn nắc chô đhị p’loọng Phật, ắt mamung đhị không gian ma bhưy chr’nắp âng xa’nưl chùa, đhị têêm ngăn cóh chùa chiền, boọng gợp...

Cóh đâu, vêy bấc boọng gợp thạch nhũ liêm chr’nắp bhlâng. Ha dang cơnh bêl ahay, danh thắng Ngũ Hành Sơn nắc mưy đương hơnh déh ta mooi bêl hân noo bhiệc bhan nắc bấc c’moo chô ooy đâuânt mooi zâp đắh lêy chô pấh zấp c’moo. Đoọng t’pấh ta mooi, danh thắng nâu nắc ơy bơơn k’rong bhrợ padưr bấc bh’nơơn pr’đươi du lịch pazưm lâng zr’lụ dịch vụ liêm zâp pr’đơợ pr’đươi. Xoọc đâu, nắc lêy zâp t’ngay danh thắng Ngũ Hành Sơn đương hơnh déh 1.500-2.000 ta mooi. T’coóh Nguyễn Văn Hiền, Trưởng Ban k’đhơợng zư zr’lụ c’cir danh thắng Ngũ Hành Sơn đoọng năl, đợ mơ ta mooi chô pấh lêy chi ớh cóh đâu ting t’ngay ting bấc, zâp c’moo zên pa câl vé bơơn đắh zr’lụ danh thắng nâu lấh 65 tỷ đồng: “Ta mooi chô cóh Ngũ Hành Sơn ting t’ngay ting bấc lấh. Buôn lêy ta mooi nắc đợ apêê ga rựa t’ha, apêê năl liêm gít c’cir lịch sử Ngũ Hành Sơn kiêng lướt lêy cha mêết, chấc lêy năl. Nắc apêê chô lưm lêy lâng 2 cr’noọ bh’rợ liêm gít. Cr’noọ bh’rợ chr’nắp nắc lêy cha mêết đợ c’cir cấp k’tiếc k’ruung, râu 2 nắc apêê lêy chô ooy râu ma bhưy chr’nắp, liêm ta níh”.

Đh’rứah lâng danh thắng Nghũ Hành Sơn nắc Bảo tàng boóc coóch Chăm, Bảo tàng Đà Nẵng cung t’pấh bấc ta mooi. Chô lâng bảo tàng boọc coóch Chăm, ta mooi nắc vêy g’lúh chấc lêy năl ooy đắh nghệ thuật boọc coóch âng k’tiếc k’ruung Chăm Pa. Bảo tàng Đàn Nẵng nắc đhị zư lêy đợ râu ty chr’nắp, ooy đâu vêy đợ xa’nay t’ruíh ooy đắh lịch sử, acoon manứih Đà Nẵng. ting lêy zâp t’ngay, Bảo tàng Đà Nẵng đương hơnh déh tơợ 600-800 ta mooi pấh lêy, bêl bấc bhlâng nắc tước 1.000 ta mooi đhị mưy t’ngay. T’coóh Huỳnh Đình Phước Thiện, Gíam đốc Bảo tàng Đà Nẵng moon, bhiệc bhrợ padưr thương hiệu du lịch tơợ c’cir văn hoá nắc ơy p’cắh gít râu lalay pr’hay đoọng ha du lịch đhị thành phố Đà Nẵng: “Azi cung bhrợ padưr đợ bh’nơơn pr’đươi t’mêê, p’têết pazưm zâp c’cir cấp thành phố, cấp k’tiếc k’ruung dưr váih mưy tour du lịch đoọng ha ta mooi chấc lêy năl c’lâng c’cir Đà Nẵng. âng đơơng c’cir chô lâng ta mooi, đhanuôr, lấh mơ nắc lêy chô ooy đhanuôr, pazưm têy đh’rứah zư lêy lâng padưr chr’nắp âng c’cir nâu”.

Xoọc đâu, thành phố Đà Nẵng vêy 2 c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp, 18 c’cir bơơn ra pặ cấp k’tiếc k’ruung lâng 51 c’cir ra pặ cấp thành phố, 4 c’cir phi vật thể ooy t’nooi c’cir k’tiếc k’ruung. Ooy đâu, zâp xa’nay bh’rợ văn hoá lịch sử nắc Bảo tàng Đà Nẵng, Bảo tàng boọc coọch Chăm, zr’lụ bhrợ têng cách mạng K20 lâng zr’lụ danh thắng Ngũ Hành Sơn xoọc bơơn bhrợ têng đoọng ha ta mooi lướt lêy chi ớh. Ting coqưnh xay moon âng bấc chuyên gia văn hoá, zâp c’cir văn hoá phi vật thể âng Đà Nẵng pa bhlâng chr’nắp. Đợ bh’rợ diễn xướng Bài chòi, Tuồng, bhiệc bhan zước nhăn râu pr’đoọng, bhiệc bhan Qúan thế âm Bồ tát, bhiệc bhan mục đồng... zêng vêy râu văn hoá chr’nắp liêm zâp cơnh. T’coóh Huỳnh Văn Hùng, Gíam đốc Sở Văn hoá-thể thao thành phố Đà Nẵng đoọng năl, đoọng padưr chr’nắp c’cir văn hoá đoọng padưr pa xớc du lịch, đh’rứah lâng bhiệc bhrợ bhr’lậ, paliêm c’cir, thành phố Đà Nẵng ơy p’gít lêy padưr, zư lêy zâp c’cir văn hoá lâng bhiệc p’cắh đhị lêy chô pr’hay chr’nắp: “Acu k’noọ, bhiệc chr’nắp bhlâng lêy bhrợ lâng c’cir văn hoá, l’lăm nắc lêy zư paliêm, hân đhơ cơnh đêếc, nắc lêy bhrợ đoọng ha bhiệc du lịch, đoọng chrooi pa xoọng bhrợ têng cr’noọ bh’rợ zr’nưm nắc padưr pa’xớc nhâm mâng. Cóh thành phố Đà Nẵng azi xoọc bhr’lậ, pa liêm c’cir thành Điện Hải. Bh’cộ thành phố cung vêy c’lâng xa’nay bhrợ padưr quảng trường zr’lụ thành Điện Hải. Acu tin, lâng c’lâng bh’rợ nâu, thành Điện Hải nắc mưy ooy đợ đhị lướt lêy chi ớh pr’hay đoọng ta ta’mooi zâp đắh k’tiếc k’ruung chô lêy chi ớh cóh thành phố Đà Nẵng”.

Xoọc đâu, thành phố Đà Nẵng lêy bhrợ têng 2, 3 đắh du lịch lâng đhị lêy chô nắc zâp đhị c’cir văn hoá vêy t’pấh bấc ta mooi cơnh: Đà Nẵng-Ngũ Hành Sơn-Hội An, Đà Nẵng-Ngũ Hành Sơn-Bán đảo Sơn Trà, c’lâng lướt chô c’cir miền trung: Đà Nẵng-Huế-Hội An-Quảng Bình. T’coóh Nguyễn Xuân Bình, Phó Gíam đốc Sở du lịch thành phố Đà Nẵng đoọng năl, padưr pa’xớc du lịch thành phố lêy chô tước 2 cr’noọ bh’rợ nắc du lịch lêy cha mêết, chi ớh zâp đhị c’cir lâng du lịch Hội Nghị, Hội thảo pazưm đhêy ắt pậ chr’nắp: “Ooy c’moo 2018, Sở Du lịch Đà Nẵng lâng bh’rợ nắc trưởng c’bhúh ooy bhiệc p’têết 3 vel đông nắc azi ơy lêy pazưm bhrợ nhâm mâng lâng Quảng Nam-Thừa Thiên-Huế xay bhrợ zâp bh’nơơn pr’đươi p’têết pazưm zr’lụ, pazưm đh’rứah ooy đắh bh’rợ p’cắh padưr pa’xớc. Quảng Nam lâng Thừa Thiên-Huế nắc 2 vel đông c’cir văn hoá bha lang k’tiếc cóh zr’lụ. Râu pazưm bhrợ padưr c’rơ, bh’nơơn pr’đươi du lịch, chrooi pa’xoọng bhrợ pa đenh cr’chăl t’ngay đhêy ắt âng ta mooi đhị Đà Nẵng cung cơnh miền Trung”.

Đà Nẵng cắh vêy bấc c’cir văn hoá, hân đhơ cơnh đêếc chính quyền thành phố xoọc bhrợ liêm choom lâng padưr  bh’rợ âng c’cir văn hoá lâng padưr pa xớc du lịch. Du lịch p’têết pazưm lâng văn hoá xoọc ting t’ngay ting padưr pa’xớc, ta luôn vêy bấc râu pr’hay chr’nắp lâng ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng cóh k’tiếc k’ruung lơơng./.

Đà Nẵng tăng tốc phát triển du lịch trên nền Di sản văn hoá

     PV Phương Cúc

        Thành phố Đà Nẵng không có nhiều di sản văn hóa như các địa phương khác. Thế nhưng, mấy năm trở lại đây, thành phố này đã phát huy nét độc đáo của các di sản văn hóa lịch sử làm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, níu chân du khách. Di sản văn hóa ở Đà Nẵng đang trở thành tài nguyên du lịch hấp dẫn tạo nền tảng cho phát triển du lịch bền vững.

  Đà Nẵng mang trong mình nhiều câu chuyện về lịch sử và văn hóa thú vị.  Di tích lịch sử Thành Điện Hải là đồn lũy quan trọng góp phần đánh bại cuộc tấn công của thực dân Pháp vào Đà Nẵng những năm 1858 - 1860. Di tích Hải Vân Quan là một công trình quân sự do triều đình nhà Nguyễn xây dựng trên đỉnh đèo Hải Vân vào năm 1862 để bảo vệ kinh thành Huế và giám sát các hoạt động ở cửa biển Đà Nẵng. Di tích Nghĩa trũng Khuê Trung ghi dấu ấn lịch sử những ngày đầu đấu tranh chống thực dân Pháp… Đây là những chứng tích có ý nghĩa lịch sử, tạo điều kiện cho du lịch Đà Nẵng phát triển.

Anh Koen Seys, du khách đến từ nước Bỉ cho biết, đi du lịch ở Đà Nẵng không đơn giản là ngắm cảnh đẹp, ăn đặc sản nổi tiếng mà còn là dịp để khám phá lịch sử, văn hóa của thành phố bên bờ sông Hàn này: “Việt Nam thực sự là điểm thu hút du khách, có nhiều địa điểm bảo tồn di tích lịch sử rất tốt. Tôi đặc biệt ấn tượng với Đà Nẵng, ở đây có cảnh quan núi đồi hùng vĩ, nhiều địa danh lịch sử ấn tượng. Đúng là địa điểm du lịch tuyệt vời”.

Một trong những điểm tham quan du lịch tâm linh thu hút du khách đến Đà Nẵng là di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn. Đến với Ngũ Hành Sơn là về nơi cửa Phật, sống trong không gian huyền ảo của tiếng chuông chùa, chốn thanh tịnh nơi chùa chiền, hang động.

Nơi đây, có một hệ thống hang động thạch nhũ mát lạnh, thật huyền bí, kỳ diệu. Nếu như trước đây, danh thắng Ngũ Hành Sơn chỉ đón khách trong mùa lễ hội thì vài năm trở lại đây, khách thập phương tìm đến quanh năm. Để thu hút du khách, danh thắng này đã được đầu tư, xây dựng nhiều sản phẩm du lịch gắn với khu dịch vụ đầy đủ tiện nghi. Hiện nay, trung bình mỗi ngày danh thắng Ngũ Hành Sơn đón 1.500 đến 2.000 khách. Ông Nguyễn Văn Hiền, Trưởng Ban Quản lý khu du lịch thắng cảnh Ngũ Hành Sơn cho biết, lượng khách đến tham quan ngày càng đông, hàng năm, tiền vé thu được từ khu danh thắng này hơn 65 tỷ đồng: “Du khách đến Ngũ Hành Sơn ngày một đông hơn. Thường thường du khách là những bậc trung niên, lớn tuổi người ta rất ý thức được di tích lịch sử Ngũ Hành Sơn muốn đến khám phá, tìm hiểu. Cho nên họ đến thăm quan với 2 mục đích rõ ràng. Mục đích thứ nhất là đến chiêm ngưỡng di tích cấp quốc gia, thứ hai là người ta hướng về tâm linh, thiện tâm”.

Cùng với danh thắng Ngũ Hành Sơn thì Bảo tàng Điêu khắc Chăm, Bảo tàng Đà Nẵng cũng thu hút một lượng du khách khá đông. Đến với Bảo tàng Điêu khắc Chăm, du khách có cơ hội tìm hiểu và khám phá nghệ thuật điêu khắc của Vương quốc Chăm Pa. Bảo tàng Đà Nẵng là nơi gìn giữ hệ thống những cổ vật chứa đựng trong đó những câu chuyện về lịch sử, con người Đà Nẵng. Trung bình mỗi ngày, Bảo tàng Đà Nẵng đón từ 600 đến 800 khách tham quan, lúc cao điểm lên tới 1.000 khách/ngày. Ông Huỳnh Đình Phước Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng khẳng định, việc xây dựng thương hiệu du lịch từ di sản văn hóa đã tạo nên sự khác biệt hấp dẫn cho du lịch tại thành phố Đà Nẵng: “Chúng tôi cũng sẽ tạo ra những sản phẩm mới, kết nối các di sản cấp thành phố, cấp quốc gia trở thành một tour du lịch để phục vụ du khách muốn tìm hiểu hiểu, nghiên cứu hành trình Di sản Đà Nẵng. Đưa Di sản đến với công chúng, với du khách, đặc biệt mình phải hướng đến cộng đồng, chung tay trong việc gìn giữ và phát huy giá trị của di sản đó”.

Hiện nay, thành phố Đà Nẵng có 2 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 18 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và 51 di tích xếp hạng cấp thành phố, 4 di sản phi vật thể trong danh mục Di sản quốc gia. Trong đó, các công trình văn hóa - lịch sử là Bảo tàng Đà Nẵng, Bảo tàng Điêu khắc Chăm, Khu Căn cứ Cách mạng K20 và Khu danh thắng Ngũ Hành Sơn đang được khai thác phục vụ khách du lịch. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia văn hóa, các di sản văn hóa phi vật thể của Đà Nẵng vô cùng đặc sắc. Những hình thái diễn xướng Bài chòi, Tuồng, lễ cầu ngư, Lễ hội Quán thế âm Bồ tát, lễ hội Mục đồng,… đều có nhiều sắc thái văn hóa đa dạng. Ông Huỳnh Văn Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng cho biết, để phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch, cùng với việc đầu tư tu bổ, tôn tạo các di tích, thành phố Đà Nẵng đã chú trọng xây dựng, bảo tồn các di sản văn hóa bằng việc quảng bá điểm đến với nhiều hình thức phong phú: “Tôi nghĩ rằng, cách tốt nhất di sản văn hóa trước hết là phải được bảo tồn, gìn giữ nhưng phải hướng đến phục vụ du lịch, để góp phần thực hiện mục đích chung là phát triển bền vững. Ở thành phố Đà Nẵng, chúng tôi đang trùng tu, tôn tạo di tích thành Điện Hải. Lãnh đạo thành phố cũng có chủ trương xây dựng quảng trường xung quanh thành Điện Hải. Tôi tin rằng, với chủ trương đó, thành Điện Hải sẽ là một trong những điểm đến hấp dẫn cho du khách 4 phương đến thăm quan thành phố Đà Nẵng”.

Hiện tại, thành phố Đà Nẵng đưa vào khai thác một số tuyến du lịch với điểm đến là các di sản văn hóa có sức hút đối với du khách như: Đà Nẵng - Ngũ Hành Sơn - Hội An; Đà Nẵng - Ngũ Hành Sơn - Bán đảo Sơn Trà; Hành trình Di sản miền Trung: Đà Nẵng - Huế - Hội An - Quảng Bình. Ông Nguyễn Xuân Bình, Phó Giám đốc Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng cho biết, phát triển du lịch thành phố hướng tới 2 mục tiêu là du lịch trải nghiệm, khám phá di sản và du lịch Hội nghị, Hội thảo kết hợp nghỉ dưỡng mang tầm cỡ quốc tế: “Trong năm 2018, Sở Du lịch Đà Nẵng với vai trò là trưởng nhóm trong liên kết 3 địa phương thì chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với Quảng Nam, Thừa Thiên - Huế triển khai các sản phẩm liên vùng, phối hợp với nhau trong công tác quảng bá xúc tiến. Quảng Nam và Thừa Thiên - Huế là hai địa phương Di sản văn hóa thế giới trong khu vực. Sự phối hợp tạo thành sức mạnh, chuỗi sản phẩm du lịch, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách tại Đà Nẵng cũng như miền Trung”.

Đà Nẵng không có nhiều di sản văn hóa nhưng chính quyền thành phố này đang làm tốt và phát huy vai trò của di sản văn hóa với phát triển du lịch. Du lịch gắn với di sản văn hóa đang ngày càng phát triển, luôn có sức hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước./.