Xang lấh 1 c’moo bơơn pay đoọng bha ar xay moon VietGAP lâng dưr váih đợ đơơng âng bhơi r’véh  yêm têêm ha c’bhúh siêu thị Thành Phát cóh TP.Buôn Ma Thuột, a moó Nguyễn Thị Lý, ặt cóh vel 2, chr’val Ea Kao, TP.Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk âi vêy bấc đhị đươi dua yêm têêm đoọng đhăm chóh bhơi r’véh âng pr’loọng đong.

A moó Lý đọong năl, l’lăm a hay, bhơi r’véh bơơn chóh pa bhlâng bấc n’đhang pa bhlâng k’đháp cóh bh’rợ đươi dua. Xang cr’chăl chơớc bơơn lêy, pa choom đoọng ha kinh nghiệm tơợ apêê pr’đhang bh’rợ, a moó Lý âi p’too moon muy bơr a đhi a moó bhrợ t’váih Tôr hợp tác Bhơi r’véh yêm têêm Thuận An cơnh lâng 8 cha nắc ting pấh, bhrợ têng 2 hécta bhơi r’véh zấp râu.

Ting pấh bhrợ têng, apêê thành viên bơơn bhrợ têng bơơn pa choom đoọng ooy quy trình bhrợ têng lâng ng’cơnh zư x’mir lêy bhơi r’véh khoa học, chóh cóhđong lái, cắh đươi zấp râu z’nươu c’chêệt bh’ruy, z’nươu bhrợ pa đơớh dưr pậ t’nơơm chr’nóh. Ting a moó Lý, zấp sào bhơi r’véh đoọng ha râu pa chô zấp c’moo dâng 30 ức đồng, dal lấh t’piing lâh zấp râu t’nơơm chr’nóh n’lơơng, bh’rợ đươi dua bh’nơơn z’zăng liêm buôn lấh. “Pa choom đoọng nắc a cu công pa choom đoọng bấc lấh mơ tu râu n’nâu bêl a đay bhrợ nắc a đay zêng bón phân vi sinh lâng apêê zấp pân. Z’nươu zư lêy chr’nóh  cắh đươi, nắc nâu câi nắc  a cu zêng  đươi dua tinh dầu bhlăng đoọng bhơi cha yêm têêm. Cơnh xoọc đâu nắc muy t’ngây cu pa câl bơơn 80 kg bhơi, nắc mơ đêếc pa câl xoọc căh zấp, a cu cắh âi vêy zấp bhơi r’véh đoọng pa câl. Tước đâu công kiêng t’moọt p’xoọng muy bơr pr’loọng dzợ đoọng bhrợ bhơi r’véh đoọng u zấp”.

Đhị chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắk Lăk, xơợng đươi g’lúh p’too moon “ Pân đil lướt dhd’rứah lâng ch’na dh’nắh yêm têêm, cóh c’moo 2018, Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong âi k’đhơợng xay apêê Hội cơ sở xơợng bhrợ bh’rợ truyền thông ooy yêm têêm ch’na dh’nắh lâng bhrợ têng đoọng ha đhi a moó ting la lêy học tâp muy bơr pr’đhang ch’choh, b’băn liêm choom. Đhị đêếc, âi zooi bhrợ t’váih 53 pr’đhang “ Bhrợ têng ch’na dhd’nắh yêm têêm”, cơnh alang 22 pr’đhang âi p’têệt pa zum bhrợ t’váih c’lâng lúh ha bh’nơơn.

Hội công bhrợ pa dưr pr’đhang tr’nợơp “ Tổ hợp tác Bhrợ têng bhơi t’véh yêm têêm đhị thị trấn Ea Pôk” cơnh lâng 11 cha nắc ting pấh. P’căn Hà Thị Hương, Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong Cư Mgar đoọng năl, đhị apêê bh’rợ, bấc hội viên bơơn bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng, vêy c’năl đươi dua khoa học kỹ thuật moọt ooy pa bhrợ ta têng, mâng loom pa dưr c’rơ xơợng bhrợ cr’noọ pr’chắp. Tơợ đêếc, c’năl âng bấc hội viên r’dợ tr’xăl: “Xoọc đâu đha nuôr công ma năl tu apêê đoo công kiêng đươi dua đợ bh’nơơn ch’na yêm têêm. Đhị đoo bơơn bhrợ têng yêm têêm nắc apêê đoo cắh k’rang tước zên câl nắc muy k’rang tước chất lượng tu cơnh đêếc nắc muy râu choom hơnh déh ha bh’rợ xơợng bhrợ lướt dhd’rứah âng pân đil cơnh lâng ch’na yeem teem”.

Cóh c’moo ha nua, apêê cấp Hội Pân đil cóh tỉnh Đắk Lắk âi bhrợ t’váih 23 hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ p’têệt pa zum bhrợ têng ch’na dhd’ắnh yêm têêm; pa cắh 234 pr’đhang “ Pân đil xơợng bhrợ yêm têêm ch’na đh’nắh”. Bơơn p’too moon lấh 98.700 cơ sở bhrợ têng, kinh doanh ký kết xơợng bhrợ yêm têêm ch’na dh’nắh; p’too moon lấh 289.000 hội viên đăng ký bhrợ têng 10 gr’hoót chr’nắp ooy đươi dua ch’na dh’nắh yêm têêm; zooi đoọng 805 cha nắc pân đil bhrợ pa dưr pr’đhang tơợp bhrợ cha, tơợp kinh doanh ooy ch’na đh’nắh yêm têêm cơnh lâng pa zêng zên lấh 12 tỷ đồng.

P’căn Trần Thị Phong, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil tỉnh Đắk Lắk moon ghít, bh’nơơn n’nâu âi đoọng lêy râu tr’xăl ghít cóh c’năl lâng bh’rợ âng đha nuôr cơnh lâng râu yêm têêm ch’na dh’nắh. “Cơnh lâng bấc cơnh brhợ t’mêê âng a đhi a noó pân đil tơợ cơ sở tước cấp tỉnh nắc coong âi chô đơơng đợ bh’nơơn liêm choom. Vêy pa bhlâng bấc pr’đhang bhrợ têng, kinh doanh, bơơn bhrợ pa dưr lâng vêy c’lâng a đhi a moó đươi dua ch’na dhd’nắh liêm âi bơơn băr dzang pa bhlâng bấc. Đhị đhr’năng la lua a đhi a moó cóh vel bhươl nắc lêy ha dang a đay bhrợ bhrợ ch’na dh’nắh yêm têêm nắc râu đêếc vêy choom đươi dua lâng doó râu k’rang  k’uôl. Tơợ cơnh bhrợ n’nâu âi bơơn bhrợ t’bhứah pa bhlâng bấc pr’đhang, pa cắh râu tr’xăl bh’rợ tr’nêng, n’dhdơ lâng râu tr’xăl bh’rợ đươi dua ch’na dh’nắh liêm ch’ngaach công âi bơơn tr’xăl”.

Xang lấh muy c’moo bhrợ têng, bh’rợ xa nay “Pân đil lướt dhd’rứah lâng ch’na đh’nắh yêm têêm cóh Đắk Lăk âi pa dưr râu liêm choom. Apêê pr’đhang ooy ch’na dh’nắh âng pân đil âi chô đơơng râu liêm choom, bhrợ t’váih apêê bh’nơơn yêm têêm bhrợ têng cr’noọ âng đha nuôr. Tơợ đêếc, c’năl lâng cơnh chơớih pay ch’na dhd’nắh yêm têêm ha c’rơ âng đha nuôr r’dợ bơơn tr’xăl, chroi đoọng ooy bh’rợ zư lêy c’rơ vel bhươl./.

Đắk Lắk: Hiệu quả từ chương trình

“Phụ nữ đồng hành với thực phẩm an toàn”

                          PV H’Xíu

Nhận thức được vai trò và trách nhiệm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, hội viên phụ nữ ở tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều cách làm hiệu quả trong việc “nói không với thực phẩm bẩn”. Từ đó góp phần thay đổi nhận thức của người dân trong việc sản xuất và tiêu thụ thực phẩm.  

  Sau hơn 1 năm được cấp giấy chứng nhận VietGAP và trở thành nguồn cung cấp rau quả tươi, an toàn cho hệ thống siêu thị Thành Phát ở TP. Buôn Ma Thuột, chị Nguyễn Thị Lý, ở thôn 2, xã Ea Kao, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã có nơi tiêu thụ ổn định cho diện tích rau của gia đình.

Chị Lý cho biết, trước đây, rau được trồng rất nhiều nhưng rất khó khăn trong việc tiêu thụ. Sau thời gian tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình, chị Lý đã vận động một số chị em thành lập Tổ hợp tác Rau an toàn Thuận An với 8 thành viên tham gia, canh tác 2 ha rau các loại.

Tham gia tổ hợp tác, các thành viên được tập huấn về quy trình sản xuất và cách chăm sóc rau khoa học, trồng trong nhà lưới, không dùng các loại thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng cây trồng. Theo chị Lý, mỗi sào rau sạch cho thu nhập hàng năm khoảng 30 triệu đồng, cao hơn so với nhiều loại cây trồng khác, việc tiêu thụ sản phẩm khá thuận lợi. “Tập huấn thì mình cũng phải tập huấn nhiều rồi bởi vì rau này khi mình làm thì mình toàn bón phân vi sinh và các loại phân cao cấp. Thuốc bảo vệ thực vật thì mình không dùng, mà như bây giờ thì mình toàn dùng xịt tinh dầu sả để rau ăn cho an toàn. Như hiện tại thì một ngày mình bán được 80 kg rau, thì chừng đó số lượng bán ra là đang thiếu, mình chưa có đủ rau để bán. Tới đây cũng muốn kết nạp thêm một vài hộ nữa để làm rau cho đủ”.

Tại huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk, hưởng ứng cuộc vận động “Phụ nữ đồng hành với thực phẩm an toàn”, trong năm 2018, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện đã chỉ đạo các Hội cơ sở thực hiện hoạt động truyền thông về an toàn thực phẩm và tổ chức cho chị em tham quan học tập một số mô hình trồng trọt, chăn nuôi hiệu quả. Qua đó, đã hỗ trợ thành lập được 53 mô hình “Sản xuất thực phẩm an toàn”, với 22 mô hình đã liên kết tạo đầu ra cho sản phẩm.

Hội cũng xây dựng mô hình điểm "Tổ hợp tác Sản xuất rau an toàn tại thị trấn Ea Pốk" với 11 thành viên tham gia. Bà Hà Thị Hương, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Cư Mgar cho biết, thông qua các hoạt động, nhiều hội viên được đào tạo nghề, có kiến thức áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tự tin phát huy sức sáng tạo thực hiện ý tưởng. Từ đó, nhận thức của nhiều hội viên dần thay đổi: “Hiện nay người dân cũng nhận thức rất cao bởi vì họ cũng muốn sử dụng những sản phẩm thực phẩm an toàn. Nơi nào mà sản xuất được an toàn thì họ không quan tâm đến giá cả mà quan tâm đến chất lượng cho nên đó là một cái đáng mừng cho việc thực hiện đồng hành của phụ nữ với thực phẩm an toàn”.

Trong năm vừa qua, các cấp Hội Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk đã thành lập 23 hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ liên kết sản xuất thực phẩm an toàn; ra mắt 234 mô hình "Phụ nữ thực hiện an toàn thực phẩm". Vận động được hơn 98.700 cơ sở sản xuất, kinh doanh ký kết thực hiện an toàn thực phẩm; vận động trên 289.000 hội viên đăng ký thực hiện 10 cam kết vàng về sử dụng thực phẩm an toàn; hỗ trợ 805 hội viên phụ nữ xây dựng các mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh về thực phẩm an toàn với tổng số vốn trên 12 tỷ đồng.          

Bà Trần Thị Phong, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk khẳng định, kết quả này đã cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức và hành động của người dân đối với vấn đề an toàn thực phẩm. “Với nhiều cách làm rất sáng tạo của chị em phụ nữ từ cơ sở đến cấp tỉnh thì cũng đã mang lại những hiệu quả rất tích cực. Có rất nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh, chế biến được xây dựng nên và xu hướng chị em tiêu dùng thực phẩm sạch đã được lan tỏa rất nhiều. Qua thực tế chị em ở cơ sở thì thấy rằng là nếu mình sản xuất thực phẩm đảm bảo vệ sinh an toàn thì hàng đó chắc chắn sẽ tiêu thụ được và không lo lắng về vấn đề đầu ra lắm. Từ cách làm thực tế như vậy đã nhân rộng được rất nhiều mô hình, thể hiện sự thay đổi hành vi rồi, kể cả sự thay đổi hành vi tiêu thụ, tiêu dùng thực phẩm sạch cũng đã được thay đổi”.

Sau hơn một năm thực hiện, chương trình “Phụ nữ đồng hành cùng thực phẩm an toàn” ở Đắk Lắk đã phát huy tác dụng tích cực. Các mô hình về thực phẩm an toàn của phụ nữ đã đem lại hiệu quả, tạo ra các sản phẩm an toàn phục vụ nhu cầu của người dân. Từ đó, nhận thức và cách lựa chọn thực phẩm an toàn cho sức khỏe của người dân dần được thay đổi, góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng./.