Cr’chăl đâu, đợ đác cóh apêê bha nậ đác cóh vel dong chr’hoong Đắk Mil âi xiêr xrêệ, cóh đêếc bấc a bóc k’độ đác âi ặt đhj goóh bhlâng. Đhêêng cơnh bha nậ Đội 3 cóh chr’val Đức Mạnh đơơng đoọng đác ha dâng 50 hécta nang chr;nóh công nghiệp lâng a bhoo a tuông âi lấh xrêệ.

T’coóh Nguyễn Kinh Thi cóh vel Đức Thành, chr’val Đức Mạnh đươi dua đợ đác tơợ bha nậ n’nâu đoọng tưới cà phê đoọng năl: C’moo đâu, tu hân noo xơớt tước đơớh, hắt boo tu cơnh đêếc đác cóh a bóc âi xrêệ đơớh, cắh zấp đác đọong tưới. N’đhơ pr’loọng đong âi pếch giếng đoọng tưới n’đhang nang cà phê âi vêy n’léh rơớc ha la, xêu. “Acu vêy 2 hécta cà phê nắc nâu câi đhêêng bơơn tưới dâng 500 t’nơơm, bha nậ lứch ặ đác, nâu câi cà phê âng cu cắh vêy đác đoọng tưới. Nắc pếch giếng đoọng tưới lâng đác giếng n’đhang công cắh zấp, tngay nắc đhêêng bơơn tưới muy bơr zệt hécta cà phê nắc đhêy, đương đác váih cớ vêy tưới cớ”.

Mr’cơnh cơnh đêếc, bha nậ đác a bóc Đắk Lao cóh chr’val Đắl Lao, chr’hoong Đắk Mil vêy bhứah  đoọng tưới ha dâng 84 hécta nang chr’nóh công nghiệp công âi lấh xrêệ. T’coóh Nguyễn Văn Hùng ặt cóh vel 5, chr’val Đắk Lao đoọng năl, pr’loọng đong nắc dhêêng bơơn tưới cà phê lứch 1 g’lúh nắc đác cóh a bóc lấh rêệ. Cóh bêl đêếc, hân noo xơớt xoọc dzợ đanh, tu cơnh đêếc cà phê xoọc cóh cr’chăl váih pô boong p’lêê dhr’năng crêê bil bal zêng tu xơớt p’răng. Cóh đhr’năng n’nắc, apêê pr’loọng đong cóh đâu nắc lướt vặ dịch vụ dziêu đác tưới đoọng ta clơ, p’rơơm vêy đợ g’lúh boo lệt hân noo: “Zấp c’moo đha nuôr công muy nắc bhrợ bhr’lậ lâng bh’rợ pếch giếng, mơ dzợ nắc muy năl ặt pr’ngâu, muy năl đương ooy acoon bha nậ n’nâu, apêê cắh vêy nắc đhứh vặ câl đác tưới, 170.000 đồng tước 180.000 đồng 1 tiếng, đha nuổ công xoọc đương kía boo tu cơnh đêếc cắh năl cơnh bhrợ dzợ”.

Đắk Lao nắc chr’val vêy bấc bha nậ đác bhlâng chr’hoong Đắk Mil, n’đhang tước nâu câi âi vêy 5 cóh pa zêng 8 bha nậ xoọc cắh zấp đác lâng lứch đác. Dhêêng cơnh bha nậ Đắk Ken đác âi lứch tơợ x’ría 2, ngành bha nậ đác âi dziếu đác tơợ bha nậ Hồ Tây, cóh thị trấn Đắk mIl đoọng cha groong xơớt goóh ha nang ha roo lâng tưới g’lúh 2 cơnh lâng ca fphê. Ting t’coóh Trần Nguyên Long, Phó CHủ tịch UBND chr’val Đăk Lao hân noo xơớt goóh nắc cớ dzợ đanh, đhr’rứah lâng apêê bh’rợ hân đơớh âng ngành bha nậ đác, đha nuôr choom năl cơnh c’bơớch đác: “UBND chr’val đh’rứah lâng apêê ngành p’too moon đha nuôr tưới đác c’bơớch, liêm choom, đh’rứah lâng n’nắc k’rong cóh apêê a bóc âi vêy âng đha nuôr đoọng zư đớc đác, cha groong xơớt đoọng ha cr’chăl t’tun”.

Cóh vel đong chr’val Đắk Mil xoọc vêy 41 bha nậ đác, bhrợ têng đoọng ha 6.300 hécta nang chr’nóh zấp râu. Tước nâu câi, vêy 2 bha nậ đác âi lấh lứch đác, 10 bha nậ k’tứi, k’dâng vêy lứch đác cóh cr’chăl tước. Dhêêng cơnh lâng bha nậ Đắk Mbai cóh chr’val Đăk Lao lâng bha nậ Nông trường Thuận An, chrval Thuận An cắh vêy c’lâng bh’rợ  cha groong xơớt goóh bêl đác lứch, tu cắh vêy c’bhúh dziêu đác tưới, đơơng âng đác tơợ lơơng ooy a bóc. T’cóoh Nguyễn Trương, Giám đốc Chi nhánh Công ty TNHH MTV Bhrợ têng bha nậ đác Đắk Nông đhị chr’hoong Đắk Mil đoọng năl, đơn vị xoọc kđhơợng bhrợ c’lâng bh’rợ cha groong xơớt cơnh lâng bha nậ đác Đắk Ken cóh chr’val Đắk Lao: “Nắc muy bha nậ Đăk Ken a năm xoọc đâu  chi nhánh âi dziếu đác chô ooy Đắk Ken đoọng đơơng đoọng ha 214 hécta ha roo cóh zr’lụ Đắk Ken lâng Buôn Sê Ri. Cóh cr’chăl k’đhơợng bhrợ, chi nhánh âi bhrợ đoọng ha đhi a moó pa zum lâng vel đong k’đhơợng lêy đác,p’too moon đha nuôr dziếu đác c’bơớch đoọng ha bh’rợ bhrợ têng”.

  Cơnh lâng râu t’bhlâng k’đhợợng lêy đác âng ngành bha nậ đác, muy bơr đhăm chr’nóh âng chr’hoong Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông vêy mặ cha groong xơớt loon đơớh. N’đhơ cơnh đêếc, cơnh lâng dhr’năng p’răng púih đanh đươnh, ha dang cắh vêy đợ g’lúh boo lệt hân noo, nắc râu bil bal tu xơớt goóh bhrợ t’váih cơnh lâng vel đong n’nâu nắc cắh mặ g’đách./.

Đắk Nông:

Nhiều biện pháp cấp bách chống hạn cho cây trồng

                                       Hoàng Qui

Thời tiết nắng nóng kéo dài nên hệ thống suối, ao hồ tự nhiên và các trình thủy lợi ở tỉnh Đắk Nông đang dần cạn kiệt. Hạn hán đang đe dọa hàng ngàn ha cây trồng. Hiện nay, ngành chức năng và người dân đang chủ động thực hiện nhiều biện pháp như bơm luân chuyển giữa các hồ thủy lợi, điều tiết nước hợp lý, vận động người dân sử dụng nước tiết kiệm để chống hạn cho các loại cây trồng trong mùa khô. 

Đến thời điểm này, mực nước ở các công trình thủy lợi trên địa bàn huyện Đắk Mil đã xuống thấp, trong đó nhiều hồ chứa đã ở mực nước chết. Riêng hồ Đội 3 ở xã Đức Mạnh cấp nước tưới cho khoảng 50 ha cây công nghiệp và hoa màu đã cạn kiệt.

Ông Nguyễn Kinh Thi ở thôn Đức Thành, xã Đức Mạnh sử dụng nguồn nước từ công trình này để tưới cho cà phê cho biết: Năm nay, do mùa khô đến sớm, ít mưa nên nước trong hồ đã cạn nhanh, không đủ nước để tưới. Mặc dù gia đình đã đào giếng để tưới nhưng vườn cà phê đã có hiện tượng vàng lá, héo úa. “Tôi đây có 2 ha cà phê mà giờ mới tưới được khoảng 500 cây, đập giờ hết nước, giờ cà phê của tôi không có nước để tưới. Phải đào giếng để tưới bằng nước giếng nhưng cũng không có đủ, ngày chỉ tưới được mấy chục cây cà phê rồi lại nghỉ, đợi nước rồi tưới tiếp”.

Tương tự như vậy, công trình thủy lợi hồ Đắk Lao ở xã Đắk Lao, huyện Đắk Mil có dung tích thiết kế tưới cho khoảng 84 ha cây công nghiệp cũng đã ở mực nước chết. Ông Nguyễn Văn Hùng ở thôn 5, xã Đắk Lao cho biết, gia đình mới tưới cà phê hết 1 đợt là nước hồ đã cạn. Trong khi đó, mùa khô đang tiếp tục kéo dài, nên vườn cà phê đang trong giai đoạn ra hoa nguy cơ bị hạn hán đe dọa. Trong tình thế đó, các hộ dân ở đây phải thuê dịch vụ bơm nước tưới thuê để cầm chừng, hy vọng có những cơn mưa trái mùa.“Hằng năm bà con cũng chỉ khắc phục bằng việc đào giếng, còn lại thì đành chịu vậy thôi, chỉ nhờ vào con đập này, người không có thì đành phải thuê nước tưới thôi, 170.000 đồng đến 180.000 đồng 1 tiếng, bà con cũng đang chờ mưa nên cũng không biết làm sao hết”

Đắk Lao là xã có nhiều công trình thủy lợi nhất huyện Đắk Mil, nhưng đến nay đã có 5 trong tổng số 8 công trình đang thiếu nước và hết nước. Riêng công trình thủy lợi Đắk Ken đã nước từ cuối tháng 2, ngành thủy lợi đã tiến hành bơm chuyển nước từ công trình thủy lợi Hồ Tây, ở thị trấn Đắk Mil để chống hạn cho cây lúa và tưới đợt 2 đối với cây cà phê. Theo ông Trần Nguyên Long, Phó Chủ tịch UBND xã Đắk Lao, mùa khô tiếp tục kéo dài, cùng với các giải pháp cấp bách của ngành thủy lợi, người dân phải biết cách tiết kiệm nước. “UBND xã cùng các ban ngành tuyên truyền cho bà con nhân dân tưới nước tiết kiệm, hiệu quả, cùng với đó tích trữ các ao hồ sẵn có của nhân dân để tích trữ nước, phòng chống hạn  cho những thời gian tiếp theo”.

Trên địa bàn huyện Đắk Mil hiện có 41 công trình thủy lợi, phục vụ tưới cho 6.300 ha cây trồng các loại. Đến thời điểm này, có 2 công trình đã hết nước, 10 công trình có dung tích nhỏ, dự kiến sẽ hết nước trong thời gian tới. Riêng, đối với công trình thủy lợi Đắk Mbai ở xã Đắk Lao và  hồ thủy lợi Nông trường Thuận An, xã Thuận An không có biện pháp chống hạn khi hết nước, vì không có hệ thống bơm tưới, trung chuyển nước vào hồ. Ông Nguyễn Trương, Giám đốc Chi nhánh Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đắk Nông tại huyện Đắk Mil cho biết, đơn vị đang duy trì biện pháp chống hạn đối với công trình thủy lợi Đắk Ken ở xã Đắk Lao.“Có duy nhất công trình Đắk Ken hiện nay chi nhánh đã bơm chuyển nước về hồ Đắk Ken để cung cấp nước cho 214 ha lúa ở khu vực Đắk Ken và Buôn Sê Ri. Trong quá trình điều tiết, chi nhánh cũng đã tổ chức cho anh em phối hợp với địa phương tổ chức điều tiết vận hành nước, khuyến khích người dân bơm tưới tiết kiệm để phục vụ sản xuất”.

Với sự nỗ lực điều tiết nước của ngành thủy lợi, một số diện tích cây trồng của huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông sẽ được chống hạn kịp thời. Tuy nhiên, với tình hình nắng nóng mùa kéo dài, nếu không có những cơn mưa trái mùa, chắc chắn thiệt hại do hạn hán gây ra đối với địa phương này là không tránh khỏi./.