Zấp c’moo vel Voòng, chr’val Tr’hy, chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nắc muy bhrợ cha Tết đh’rứah đhị Gươl moọt t’ngay 1. N’đhơ cơnh đêếc c’moo đâu, bh’rợ hơnh tết cóh vel Voòng ắnc r’rộ r’răm lấh đhị râu bhui har hơnh déh pr’dưr pr’dzoọng vel bhươl da ding ca coong vêy bấc râu tr’xăl t’mêê. T’coóh Coor Cường, trưởng vel Voòng, chr’val Tr’hy xay trúih, bấc c’moo a hay, pa bhlâng nắc t’ngay Tết cơnh đâu, nắc muy vêy râu tr’ang âng ta pêếh óih lâng đèn dầu, n’đhang nâu câi lấh đhị vêy c’lâng bê tông, nhựa chô tước p’loọng đong, đong xang zấp ngai liêm mâng nắc đhị đâu 4 c’xêê, đha nuôr Cơ Tu vel Voòng nắc bhui har bêl điện lưới k’tiếc k’ruung chô tước zấp đong: “Pr’ặt tr’mông đha nuôr cóh vel nâu câi âi tr’xăl liêm bấc râu. Bấc đong âi ma câl xe máy, tủ chriết, ti vi, gọ điện… pa bhlâng liêm buôn đhị pr’ặt tr’moong. Tết c’moo đâu, vel vêy cut muy p’nong c’roóc lâng cha ớh văn nghệ, cha ơh thể thao cóh 3 t’ngay Tết. Pa bhlâng nắc, đoọng k’đhơợng nhâm râu yêm têêm ha đha nuôr, vel công dzợ k’đhơợng bhrợ bh’rợ pay đoọng chìa khóa xe ooy trưởng vel k’đhơợng zư lâng đha nuôr zêng ma xơợng đươi liêm ta níh. Nắc đoo râu bhui har bhlâng cóh Tết c’moo đâu”.

Ảnh: Pơloong Plênh

  Chô ooy vel Voòng, chr’val c’noong k’tiếc Tr’hy, chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam moọt apêê t’ngay tết Kỷ Hợi c’moo 2019, râu bơơn lêy âng zi nắc đoo pr’hoọm ha pruốt tước zấp p’lêếh c’lâng âng chr’val zr’lụ da ding ca coong. Đhị đâu đhị tốh đợ tơơm đào crâng, na nuuc, lơ lang âi ma chớh pô. C’lâng lướt âi bơơn đha nuôr príh doóh liêm áih. Tước zấp đong, a zi  bơơn lêy pr’ặt tr’mông âng đha nuôr Cơ Tu cóh đâu xoọc dưr ta clơ. Râu bhui har Tết, mr’hal ha pruốt âng đha nuôr Cơ Tu cóh n’dúp da ding K’lang dal lấh 2000 mét tr’piing lâng mặt đác biển n’nâu pa bhlâng r’rộ r’răm. Prang vel bhươl bhui har p’rá c’chăng;  xa nul khèn, a luốt c’chăl lâng xa nul điện tử ga hô. Đhị tab pêếh Gươl vel j’jộ ang óih, apêê t’coóh ga rứa tợt prá pr’ma, bhrợ bh’nooch… Tơơm n’dza âi dụ nắc dưr bing!

Đhị tang Gươl, cóh xa nul cha gâr ching ca dzriing, apêê đha đhâm c’mâr, p’niên t’coóh dr’dêếc cóh xa nập hr’luc đh’rứah lâng tân tung da dă. Đhiêr ga mắc, đhiêr k’tứi, pân jứih tân tung cóh clang nguôi, pân đil da dặ cóh clang đhiêr cr’loọng, ặt cơnh đêếc da dặ tân tung ga dơn ting c’lâng ta toon kim đồng hồ.

Ảnh: Pơloong Plênh

  Lấh đhị râu bhui har vêy điện, vêy c’lâng, đha nuôr dzợ vêy p’xoong bhui har cóh bêl Tết n’nâu nắc bơơn đớp bấc râu k’rang lêy âng chính quyền. Đợ pr’hêl cr’er liêm loom pa zêng ch’nêếh, beng kẹo, zên bơơn pa đớp tước têy pr’loọng đong chính sách, đha rựt, ma nứih k’mai da dô. Râu bhui har hơnh ha pruốt cha tết r’rộ r’răm câi a năm. T’coóh Cơlâu Bhlao pr’lọong dodng chính sách vêy c’rơ g’lêếh lâng cáng mạng vel Voòng xay moon: “Bấc c’moo âi, đha nuôr vel bơơn Đảng, Nhà nước k’rang đoọng zên cha Tết, a cu cảm ơn Đảng Nhà nước bhlâng. Bhui har bhlâng c’moo đâu vêy điện bặt ang. A cu công âi câl ti vi, gọ a vị điện. ha dum giao thừa bơơn lêy pêê panh pháo hoa, Chủ tịch k’tiếc k’ruung hơnh tết, leey bấc đhị cha Tết bhui har. Moon pa zum c’moo đâu vel Voòng công cơnh pr’loọng đong cha tết bhui har lâng ga mắc lấh zấp c’moo l’lăm”.

L’lăm a hay, ma nứih Cơ Tu cắh vêy đhr’niêng bhuốih a dích a bhướp cắh dzợ ma mông. N’dhơ cơnh đêếc, tơợ bêl vêy Đảng, vêy A va Hồ, đha nuôr Cơ Tu âi brhợ pa pan bhuốih. Cóh pa pan bha nuốih nắc ta la cờ K’tiếc k’ruung, cóh dúp nắc đớc cha nụp âng Ava ma bhuy chr’nắp. A moó Cơlâu Bhênh ặt cóh vel Voòng xay moon, zấp c’moo cóh pa pan buốih Ava nắc vêy tọ pô lâng gói bánh. “C’moo đâu, a zi ra văng a pướih bha nuốih pa zêng a tứch, a vị đhoóh, a vị hor, p’lêê p’coo… đoọng đớc cóh pa pan bha nuốih. Pa bhlâng Tết c’moo đâu, vel zi cha Tết vêy điện nhà nước tu cơnh đêếc cắh muy a cu nắc zấp đong n’đoo công câl dông đèn nhấp nháy, đèn nến đớc đhị pa pan bha nuốih, đhị p’loọng đong, p’lêếh đong…”

Voòng công dzợ  đha rựt xr’dô. N’đhơ cơnh đêếc Tết âi la lua chô lâng đha nuôr Cơ Tu cóh vel. A lua n’zâu, t’coóh p’niên, pân jứih pân đil cóh vel cắh bool vêy muy g’lúh Tết bhui har mơ đêếc!

T’ngay tơợp c’moo t’mêê, zấp ngai cóh vel nắc chô k’rong đhị Gươl đoọng hơnh déh dhd’rứah, xang n’nắc dhd’rứah lướt ting đong zấp ngai cóh vel. Xa nul cha gâr chiing r’rộ r’răm chr’va tước da ding K’lang cơnh xay moon p’căh muy c’moo t’mêê âi tước. Râu ngăn âng ta pêếh óih hr’luc đh’rứah lâng ngăn âng pr’ộm a viết, tr’đin, n’dza đha hum t’bil lơi râu cha kêệt za nghit, bhrợ ha loom ma nứih têêm ngăn lấh./.

Bà con Cơ Tu dưới đỉnh K’lang đón Tết

                  A lăng Lợi

Những tia nắng ấm áp của mùa xuân, sức xuân đã về tràn ngập trên mọi miền đất nước. Những cành mận, cành đào, cành mai thi nhau khoe sắc thắm. Ở vùng miền núi biên giới của tỉnh Quảng Nam, sức xuân càng thấy rõ hơn không chỉ ở cảnh sắc thiên nhiên mà còn hiện rõ trên từng khuôn mặt, từng diện mạo thôn bản khi cuộc sống của bà con ở đây thay đổi từng ngày. Đặc biệt, năm nay, niềm vui của bà con xã vùng biên giới Tr’hy, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam khi lần đầu tiên đón năm mới trong những ánh sáng của điện lưới quốc gia.

  Mọi năm thôn Voòng, xã Tr’hy, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam chỉ đơn thuần tổ chức ăn tết chung tại Gươl vào sáng mồng 1. Thế nhưng năm nay, không khí tết ở thôn Voòng lại rộn ràng hơn trong niềm vui hân hoan mừng diện mạo nông thôn miền núi có nhiều khởi sắc. Ông Coor Cường, trưởng thôn Voòng, xã Tr’hy thổ lộ, những năm trước đây, nhất là ngày Tết thế này, chỉ có ánh sáng của bếp lửa và đèn dầu, nhưng bây giờ bên cạnh đường bê tông, nhựa về tận ngõ nhà, nhà cửa khang trang sạch đẹp thì cách đây 4 tháng, bà con Cơ Tu thôn Voòng lại vui mừng khi điện lưới quốc gia về tới từng nhà. “Cuộc sống bà con trong thôn nay đã thay đổi nhiều. Nhiều nhà đã mua sắm được, xe máy, tủ lạnh, ti vi, nồi điện... rất tiện lợi cho sinh hoạt. Tết năm nay, thôn tổ chức mổ một con bò và tổ chức thi văn nghệ, thi thể dục thể thao trong 3 ngày Tết. Đặc biệt, để đảm bảo an toàn tính mạng cho bà con, thôn vẫn duy trì mô hình nộp chìa khóa  xe cho trưởng thôn và được bà con hưởng ứng nhiệt tình. Đó là niềm vui nhất trong Tết năm nay!”

Về thôn Voòng, xã biên giới Tr’hy, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vào những ngày giáp tết Kỷ Hợi 2019, cảm nhận đầu tiên của chúng tôi chính là sức xuân tràn ngập trên mọi nẻo đường của xã vùng cao. Đây đó những cây đào rừng, đỗ quyên, cây lơ lang đã nở hoa. Đường đi được bà con dọn vệ sinh sạch sẽ, quang đãng. Đến mỗi nhà, chúng tôi được chứng kiến cuộc sống của bà con Cơ Tu nơi đây đang khởi sắc. Không khí đón Tết, vui xuân của đồng bào Cơ Tu ở dưới chân núi K’lang cao 2.000m so với mực nước biển này thật rộn ràng tưng bừng. Khắp thôn bản rộn rã tiếng cười nói tôi; tiếng khèn réo rắt len lỏi cùng tiếng nhạc  điện tử xập xình. Bên bếp lửa Gươl thôn bập bùng, các cụ già thi hát lý, nói lý.... Hũ rượu cần vơi rồi lại đầy!

Dưới sân Gươl, trong tiếng trống chiêng rộn ràng, các chàng trai, cô gái, già trẻ xúng xính trong trang phục truyền thống hoà chung điệu múa tâ tung da dặ. Vòng lớn vòng bé, đàn ông tân tung ở vòng ngoài, phụ nữ trẻ con da dặ ở vòng trong, cứ thế nhịp nhàng uyển chuyển, dập dìu theo chiều ngược kim đồng hồ.

Bên cạnh niềm vui có điện, có đường, bà con còn có thêm niềm vui trong dịp tết này là nhận được rất nhiều sự quan tâm từ chính quyền. Những món quà tình nghĩa gồm gạo, thực phẩm thiết yếu được trao tận tay những gia đình chính sách, gia đình nghèo, người già neo đơn. Không khí vui xuân đón tết ấm áp tràn đầy. Ông Cơlâu Bhlao thuộc gia đình chính sách có công với cách mạng thôn Voòng bộc bạch: “Nhiều năm rồi bà con thôn được Đảng, Nhà nước quan tâm cho tiền để ăn tết, già cảm ơn Đảng và Nhà nước lắm. Vui nhất là năm nay có điện thắp sáng. Già cũng mua được ti vi, nồi cơm điện. Đêm giao thừa được xem  bắn pháo hoa, Chủ tịch nước chúc tết, xem nhiều nơi ăn Tết vui xuân. Nói chung năm nay thôn Voòng cũng như gia đình già ăn tết vui và to hơn mọi năm”. 

Voòng vẫn còn đó cái nghèo. Nhưng Tết đã thật sự về với bà con Cơ Tu trong thôn. Có lẽ, già trẻ, gái trai trong thôn chưa bao giờ có một cái Tết ấm cúng và vui tươi như thế!

Ngày đầu năm mới, tất cả mọi người trong thôn lại tề tựu về Gươl để ăn mừng, chúc tụng lẫn nhau, sau đó lần lượt đến từng nhà trong thôn.  Tiếng trống chiêng rộn rã núi vang tận đỉnh núi K’lang như báo hiệu một năm mới đã đến. Hơi ấm của bếp lửa hòa cùng hơi ấm của ngụm aviết, tr’đin rượu cần thơm nồng xua tan đi cái lạnh, làm lòng người ấm áp hơn./.