Rau đêếc nắc đợ xa nul học tập âng học sinh lớp 1 lâng bài pa choom môn toán đoọng ha học sinh lớp 3 cóh cr’noon Zơ Lao, chr’val Dang, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Nâu đoo nắc đhị zr’lụ trường ắt đhị da dươl crâng k’coong Trường Sơn ga mắc bhứah, cắh vêy điện, cắh vêy c’lâng, cắh vêy trạm, zr’lụ vêy k’nặ 200 đhanuôr Cơ Tu xoọc ắt mông. Đhị đâu nắc đhị zr’lụ đăn ooy a bóc đác thuỷ điện A Vương. Cóh l’klăm ahay, c’lâng lướt ooy cr’noon nắc đhiệp muy a năm c’lâng, nắc c’lâng lướt ooy chr’hoong Đông Giang xang n’nắc lướt z’lấh a bóc đác. Nâu cơy, chr’hoong Tây Giang ơy bhrợ c’lâng tước ooy bhươl cr’noon. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng bơơn tước ooy trường n’nâu, nắc ng’lướt xe máy lâng lướt dzung bil bơr pêê tiếng đồng hồ. Tu nắc zr’lụ trường ch’ngai nắc cóh đâu đhiệp vêy 2 phòng học, apêê a đhi học sinh nắc học đh’rứah lâng bấc lang c’moo alay. Học sinh mầm non học la lay muy lớp lâng muy phòng học đớc đoọng ha học sinh tơợ lớp 1 tước lớp 4. Đhị zr’lụ trường n’nâu vêy 2 thầy giáo lâng 1 cô giáo pa choom. Cô giáo A Lăng Thị Bưa, 33 c’moo giáo viên mầm non xay moon, đong âng đoo nắc cóh cr’noon K’Xêêng, chr’val Dang. Cô dạy cóh trường Zơ Lao mơ 5 c’moo ơy. Zập t’ngay dạy học, ắt cóh trường, cóh x’rịa tuần nắc vêy chô ooy đong, c’lâng ch’ngai, lướt dzung k’dâng 4 tiếng đồng hồ. Kiêng trường, kiêng bh’rợ tr’nêng, da dêr học trò nắc cô tước ooy đâu pa choom, ắt lâng apêê ađhi cắh k’noọ tước ooy bh’rợ pay k’diíc. Cô A Lăng Thị Bưa xay moon, cóh pazêng c’moo tr’nơớp, c’lâng lướt zr’nắh k’đháp pa bhlâng, vêy bêl cắh dzợ kiêng lướt pa choom, kiêng lơi bh’rợ, nắc vêy k’conh k’căn học sinh lâng học sinh chắp dadêr nắc cô bơơn z’lấh đợ zr’nắh k’đháp. Cô A Lăng Thị Bưa xay moon: Cóh pazêng t’ngay n’nâu, rau chr’nắp bhlâng nắc đợ pô crâng âng apêê ađhi học sinh đoọng ha đay: “Acu bhui har pa bhlâng tu lướt ooy đâu nắc đhanuôr cóh đâu ắt mamông liêm crêê pa bhlâng, p’niên zay lướt học. Tước t’ngay 20/11, học sinh lướt bơơn pô đăn trường chô đoọng ha cô, nắc acu lêy chr’nắp pa bhlâng, tu ơy lêy p’niên n’năl k’noọ tước ooy đay lâng bơơn rau zúp zooi tơợ apêê k’conh k’căn học sinh ơy bhrợ đoọng ha đay bấc pa bhlâng c’rơ đoọng t’bhlâng pa bhrợ”.

Cr’noon Zơ Lao nắc muy cóh pazêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông cắh vêy điện, cắh vêy c’lâng, cắh vêy trạm xá âng chr’hoong Tây Giang. Ắt đhị zr’lụ Tây Giang nắc tu cắh vêy c’lâng lướt đhanuôr ma lướt z’lấh lâng bhuông đhị c’lâng a bóc đác lướt ooy chr’hoong Đông Giang. Tơợ bêl thuỷ điện A Vương vêy ta bhrợ têng xan, nắc cr’noon dưr ắt la lay muy a đay tu a bóc A Vương ta pa nong đác cắh vêy c’lâng lướt. Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Apêê thầy cô giáo ắt dạy học cóh đâu nắc bhrợ têng muy đong ắt k’tứi đăn ooy lớp học. Cắh vêy điện, pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp nắc bh’rợ xrặ giáo án công zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Tước ha dum, apêê thầy cô nắc câm óih cắh cậ đươi đèn pin đoọng xrặ bhrợ giáo án. Cơnh đêếc, nắc zập ngai công k’er ha học trò. Thầy A Vô Hoàng xay moon: ađay ơy vêy k’điêl công nắc giáo viên xoọc dạy hợp đồng cóh chr’hoong Đông Giang, tu cơnh đêếc 2 diíc điêl lứch ch’ngai, vêy bêl tước muy bơr c’xêê nắc vêy bơơn tr’lum. Nắc tu kiêng bh’rợ tr’nêng, da dêr p’niên nắc t’bhlâng ắt pa bhrợ cóh trường: “Cóh 4 c’moo ắt pa bhrợ cóh đâu nắc đhanuôr dadêr pa bhlâng ooy apêê thày cô giáo, bấc rau zúp zooi nắc công bhui har, hân đhơ dợ zr’nắh k’đháp bấc. Ng’moon zazum cóh tr’nơớp tơớp lướt dạy nắc công lêy zr’nắh k’đháp pa bhlâng tu cắh vêy c’lâng xe, kiêng lướt nắc lâng bhuông, ma đuối đhị a bóc A Vương, vêy bêl đác tân glươi k’rơ, pa bhlâng nắc cóh hân noo boo, tu cơnh đêếc nắc ắt cóh trường cắh bơơn chô. Cóh tr’nơớp công zr’nắh k’đháp nắc t’bhlâng z’lấh, tu vêy choom z’lấh zr’nắh k’đháp nắc vêy choom xay bhrợ liêm xang bh’rợ tr’nêng”.

A noo Bh’riu Bác, Phó cr’noon Zơ Lao, chr’val Dang, chr’hoong Tây Giang xay moon, c’la đay lâng đhanuôr cóh đâu chắp hơnh pa bhlâng cr’noỌ bh’rợ âng apêê thầy, apêê cô tu cắh k’pân zr’nắh k’đháp nắc đơơng âng acoon chữ tước ooy k’coon ta đhi âng zi. A noo Bh’riu Bác prá: “Lêy công zr’nắh k’đháp ha apêê thầy cô, tu cóh hân noo boo, lướt mót công cắh choom, glúh chô công cắh choom tu c’lâng k’tiếc. Thầy cô công k’er đhanuôr cóh đâu, tu cóh đâu cắh vêy điện pa ang, đác đươi công cắh zập. Zập rau công ting tr’pác lâng apêê thầy cô, vêy bêl r’véh âng đong chóh bhrợ nắc công đơơng đoọng ha apêê thầy cô. Đoọng k’coon ta đhi vêy cr’liêng chữ, k’conh k’căn công rơơm kiêng apêê thầy cô pa choom đoọng ha k’coon ta đhi đay chữ, pa choom đoọng apêê đoo n’năl tính toán đoọng ha y chroo pậ banh nắc n’năl chữ, pa bhrợ đoọng ha pr’ắt tr’mông âng đay cóh ha y chroo”.

Chô n’đắh Zơ Lao, azi chắp hơnh pa bhlâng đợ apêê thầy cô cóh đâu, đhr’năng ắt mamông cơnh cơ xu ơy k’đháp nắc dợ bhrợ têng bh’rợ pa choom cr’liêng chữ ha k’coon ta đhi đhanuôr acoon cóh. Haanh déh t’ngay nhà giáo Việt Nam, azi nhăn pa gơi tước ooy apêê thầy cô đợ boóp p’rá chắp hơnh, đợ pô la liêm tước ooy apêê thầy cô./.

Những bông hoa rừng giữa đại ngàn Trường Sơn

                                                   Thành Long- Hốih Nhàn

      Những ngày này, khi các thầy giáo, cô giáo mọi miền đất nước được đón nhận những bó hoa tươi thắm, những lời mừng của học trò, thì giữa đại ngàn Trường Sơn, nơi không điện, không đường, các thầy cô giáo vẫn cắm bản, miệt mài gieo từng con chữ cho con em dân tộc Cơ Tu.

     Đó là những tiếng bi bô tập đọc của học sinh lớp 1 và bài giảng môn toán dành cho học sinh lớp 3 ở thôn Zơ Lao, xã Dang, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Đây là điểm trường nằm chênh vênh trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, không điện, không đường, không trạm, nơi có gần 200 đồng bào Cơ tu sinh sống. Đây là khu vực nằm ngay lòng hồ thủy điện A Vương. Trước đây, đi vào thôn chỉ có 1 con đường duy nhất, đó là xuống huyên Đông Giang rồi đi bộ băng qua lòng hồ. Bây giờ, huyện Tây Giang đang mở đường vào với bà con thôn bản. Tuy nhiên, để đến được điểm trường này, phải đi xe máy và lội bộ mất vài tiếng đồng hồ. Vì là điểm trường xa nên nơi đây chỉ có 2 phòng học, các em học sinh phải học ghép các độ tuổi. Học sinh mầm mon học riêng một lớp và một phòng học dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Tại điểm trường này có 2 thầy giáo và 1 cô giáo giảng dạy. Cô giáo A Lăng Thị Bưa, 33 tuổi giáo viên mầm non cho biết, nhà cô ở thôn Cà Xeng, xã Dang. Cô dạy ở điểm trường Zơ Lao đã được 5 năm. Hàng ngày dạy học, ở lại trường, cuối tuần cô mới về nhà, đường xa, đi bộ mất khoảng 4 tiếng đồng hồ. Yêu trường, yêu nghề, yêu học trò nên cô tình nguyện lên đây dạy học, gắn bó với các em mà chưa nghĩ đến chuyện lập gia đình riêng cho mình. Cô A Lăng Thị Bưa cho biết, những năm đầu tiên, giao thong cách trở, đi lại khó khăn có những lúc nản lòng, chỉ muốn bỏ nghề, nhưng được các phụ huynh và học sinh thương yêu nên cô dần vượt qua khó khăn. Cô A Lăng Thị Bưa chia sẻ: Trong những ngày này, ý nghía lớn nhất chính là những bông hoa rừng các em học sinh tặng mình: “Bản thân rất phấn khởi được qua đây vì người dân ở đây rất đoàn kết, trẻ đi học rất chuyên cần. Đến ngày 20-11, mấy học sinh đi lấy hoa gần trường về tặng cho cô, mang lại ý nghĩa rất lớn đối với bản thân vì đã thấy trẻ biết quan tâm đến mình và được nhận sự hỗ trợ từ phụ huynh đã làm cho bản thân có động lực nhiều hơn”.

     Thôn Zơ Lao là một trong số ít điểm dân cư không có điện, không có đường, không có trạm xá của huyện Tây Giang. Nằm ở địa bàn Tây Giang nhưng do không có đường nên trước đây, bà con chủ yếu phải đi qua lòng hồ về huyện Đông Giang. Từ khi thủy điện A Vương hoàn thành, cả thôn gần như bị biệt lập bởi  hồ A Vương tích nước là không có đường qua. Cuộc sống của người dân nơi đây thiếu thốn đủ bề. Các thầy cô giáo ở lại đây dạy học phải dựng tạm một phòng nhỏ ngay sát lớp học. Không có điện, sinh hoạt đã khó khăn rồi nhưng việc soạn giáo án cũng là bài toán nan giải. Đêm đến, các thầy cô phải đốt lửa hoặc dùng đèn pin soạn giáo án. Vậy nhưng ai cũng chứa chan tình thương dành cho học trò. Thầy A Vô Hoàng chia sẻ: bản thân thầy có vợ cũng là giáo viên đang dạy hợp đồng ở huyện Đông Giang, vì vậy 2 vợ chồng đều xa nhà, có khi cả tháng mới gặp nhau. Nhưng vì yêu nghề, mến trẻ nên cố gắng gắn bó với trường: “Trong 4 năm công tác ở đây thấy người dân hòa đồng, quan tâm thầy cô giáo, nhiều cái hỗ trợ cũng thấy rất vui mặc dù khó khăn như thế. Nói chung lúc đầu đi dạy thôn thấy khó khăn nản lắm vì không có đường xe, muốn đi phải đi bằng đò, tự chèo băng qua lòng hồ A Vương, lúc có sóng, nhất là mùa mưa rất nguy hiểm nên phải ở lại. Lúc đầu nản lắm nhưng cố gắng vượt qua vì phải vượt qua khó khăn mới hoàn thành được nhiệm vụ”.

      Anh B’Ríu Bác, Phó thôn Zơ Lao, xã Dang, huyện Tây Giang cho biết, bản thân anh và người dân ở đây rất biết ơn tấm lòng của các thầy, các cô vì không quản ngại khó khăn mang con chữ đến với con em đồng bào. Anh B’Ríu Bác cho biết thêm: “Cảm thấy cũng khó khăn cho thầy cô vì vào mùa mưa, đi vào cũng không được, đi ra cũng không được vì đường đất. Thầy cô cũng thông cảm cho bà con ở đây vì ở đây điện thắp sáng không có, nước cũng không đủ. Mọi cái cũng chia sẻ với thầy cô đôi lúc có rau tự trồng cũng đem lên cho thầy cô. Để cho con em có con chữ, phụ huynh cũng mong mỏi thầy cô dạy dỗ cho con em những chữ cái, tập cho biết tính toán để sau này lớn lên biết chữ, phục vụ cho tương lai của mình”.

     Rời Zơ Lao, chúng tôi không khỏi cảm phục những thầy cô nơi đây, điều kiện sống bình thường đã khó khăn mà còn phải gánh trên mình trọng trách “gieo con chữ” cho con em đồng bào. Kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam, chúng tôi xin gửi đến các thầy cô lời tri ân, bó hoa tươi thắm./.