Cơnh lâng pr’ặt tr’mông liêm ta níh, z’hai g’lăng đhị k’đhơợng xay lâng c’lâng pr’chắp bhứah ch’ngai, Đại tướng Lê Đức Anh crêê nắc muy cha nắc học trò bhriêl choom âng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đhị bh’rợ muy cha nắc Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, k’đhơợng bhrợ Tư lệnh quân tỉnh nguyện Việt Nam đhị Campuchia, Đại tướng Lê Đức Anh âi vêy quyết định bhriêl g’lăng, nắc zêl prúh Pôn pốt tước đhị sào huyệt x’ría… Ha dợ đhị bh’rợ nắc Chủ tịch k’tiếc k’ruung, đồng chí Lê Đức Anh bhrợ liêm trách nhiệm âng Chủ tịch k’tiếc k’ruung âng Hiến pháp quy định, pa bhlâng nắc vêy bh’rợ t’mêê moon phong đoọng danh hiệu “ A mế Việt Nam anh hùng” bhrợ t’váih loom luônh, râu  p’têệt quân động lâng đha nuôr ooy bh’rợ xa nay “ Ộm đác hay tước tu toọm”.

N’niên váih đhị chr’val Lộc An, chr’hoong Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế. Đồng chí Lê Đức Anh ting pấh bh’rợ cách mạng tơợ pa bhlâng dzợ tứi. Nắc muy cha nắc tướng, t’coóh nắc đoo cóh hắt ma nứih âi z’lấh 3 g’lúh zêl prúh a rập a bhuy tơợ c’moo 1945 -1989. Cóh g’lúh zêl prúh a rập Pháp, đồng chí ting pấh zêl prúh cóh chiến trường Đông Nam Bộ. Zêl prúh a rập Mỹ, đồng chí nắc vêy mặt cốh zấp g’lúh zêl panh Đông Nam Bộ lâng Tây Nam Bộ lâng nắc Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam đhị Campuchia. C’léh liêm chr’nắp bhlâng cóh đồng chí Lê Đức Anh nắc ma nứih vêy a cọ lêy ch’ngai bhứah, k’dâng đớc l’lăm đhr’năng cắh choom đớc bị động. Đại tướng Phạm Văn Trà, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng l’lăm a hay đoọng năl: cóh zêl prúh a rập a bhuy zư lêy c’noong k’tiếc Tây Nam, thủ trưởng âng t’coóh – Đại tướng Lê Đức Anh, âi vêy k’dâng crêê ooy đhr’năng Campuchia. Bêl đêếc đhị bh’rợ nắc Tư lệnh Quân khu 9, t’coóh Lê Đức Anh cắh đoọng bộ đội lướt bấc, dh’rứah lâng bhrợ t’váih p’xoọng muy sư đoàn bhriêl g’lăng: “Đồng chí Lê Đức Anh bêl chô  bhrợ t’váih sư đoàn 30, chơớih pay Trung đoàn zêl prúh choom bhlâng cóh cr’chưl zêl prúh a rập Mỹ k’đhơợng zư đớc cắh đoọng lướt. Tu cơnh đêếc mặ zư đớc loom zêl prúh. Tước bêl Pôn Pôt zêl prúh nắc Sư đoàn 30 đơớh choom zêl prúh, zêl panh pa bhlâng choom. Pa cắh nắc vêy cr’noọ pa chắp l’lăm lâng công bơơn năl đhr’năng tu cơnh đêếc ra văng l’lăm bấc c’moo. Tu cơnh đêếc, quân khu 9 beel Pôn Pôt pănh nắc doó crêê bị động lâng đơớh choom zêl prúh, bơơn zư lêy c’noong k’tiếc. Nắc đoo c’léh chr’nắp âng đồng chí Lê Đức Anh”.

( Nguôn: Cao Phong TTXVN)

  Prang apêê chiến trường c’noong k’tiếc zr’nắh xr’dô, zấp ooy công lêy râu pấh bhrợ lâng k’đhợơng xay âng đồng chí Lê Đức Anh. Tu ặt lâng chiến trường, trực tiếp pa choom đoong cơnh xay bhrợ đhr’năng tu cơnh đêếc pa xiêr râu bhrêy chêệt âng bộ đội. Choom pa ghít bhlâng, giải phóng c’noong k’tiếc Campuchia – Thái Lan, đồng chí Lê Dức Anh âi trực tiếp tước c’nặt c’noong k’tiếc, cha groong cắh đoọng Pôn Pốt tơợ Thái Lan chô ooy Campuchia, bơơn “clăng” c’noong k’tiếc tơợ cr’chăl 1980-1987.

Xang bêl trực tiếp ting pấh k’đhơợng xay giải phóng miền Nam xang nắc zooi k’tiếc k’ruung pr’zớc Campuchia z’lấh đhr’năng lêệng c’chêệt Pôn Pốt…. Cơnh lâng c’rơ g’lêếh chroi đoọng ga mắc chr’nắp, đồng chí Lê Đức Anh bơơn Quốc hội k’đươi bhrợ Chủ tịch k’tiếc k’ruung nhiệm kỳ khóa 9 (1992-1997). Đhị bh’rợ Chủ tịch k’tiếc k’ruung, Đại tướng Lê Đức Anh bơơn pa dưr z’hai g’lăng, t’moóh pa choom lâng pa ndúp a đay đoọng bhrợ liêm trách nhiệm âng Chủ tịch k’tiếc k’ruung nắc Hiến pháp quy định. Đại tướng Lê Đức Anh nắc cớ muy cóh bấc ngai đơơng âng k’tiếc k’ruung hêê r’dợ z’lấh đhr’năng khủng hoảng kinh tế. T’coóh nắc đoo muy cóh bấc ngai lướt dh’rứah lâng n’crool Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh lâng apêê bh’cộ n’lơơng tơợp pa dưr lâng k’đhơợng xay g’lúh tr’xăl t’mêê âng k’tiếc k’ruung. Tơợ đêếc, pr’ặt tr’mông đha nuôr tr’xin bơơn bhrợ bhr’lậ, bh’rợ ặt brhợ lâng bha lang ktiếc bơơn bhrợ tbhứah, chr’nắp  âng Việt Nam bơơn ha dưr dal. Đại tá, Phó giáo sư, Tiến sỹ Hồ Sơn Đài, Trưởng phòng Khoa học quân sự, Quân khu 7 l’lăm a hay moon ghít: Đồng chí Lê Đức Anh nắc muy 1 “ Kiến trúc sư” âng bh’rợ xay bhrợ apêê c’lâng bh’rợ mâng đanh lâng bhriêl g’lăng cóh cr’chăl pr’liêm pr’ặt lâng Trung Quốc lâng Mỹ: “T’coóh Lê Đức Anh âi k’đươi lâng Bộ Chính trị lâng xơợng brhợ apêê bh’rợ lum prá lâng đha nuôr ma nưuíh Hoa cóh chợ Lớn thành phố Hồ Chí Minh lâng tước bắc Kinh bấc chu đoọng bhrợ bh’rợ ra văng ha  cr’chăl tước 2 n’đắh bhrợ pr’liêm ặt bhrợ c’moo 1991 lâng xang nắc cơnh đêếc lâng Mỹ moọt 1995. Nắc đoo đợ cr’léh âng đồng chí Lê Đức Anh đớc đoọng pa chắp chăp hơnh.”

  Đhị bh'rợ Chủ tịch k’tiêc k’ruung, muy bh’rợ t’mêê chr’nắp bơơn đha nuôr hơnh déh nắc đoo bh’rợ phong đoọng danh hiệu “ A mế Việt Nam anh hùng”. Ting ch’mêệt lêy lâng bơơn lêy Đại tướng Lê Đức Anh xay moon đhi Quốc hội ooy bh’rợ t’mêê phong đoọng danh hiệu a mế Việt Nam anh hùng, t’coóh Vũ Mão, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội l’lăm a hay đoọng năl: Đồng chí Lê Đức Anh dưr pậ tơợ quân đội lâng vêy loom luônh chắp kiêng lâng chiến sỹ quân đội, n’đhơ nắc đha nuôr, pr’loọng đong quân nhân, pa bhlâng nắc apêê a mế vêy bấc ca coon chêệt bil tu độc lập âng k’tiếc k’ruung, bhrợ bh’rợ Quốc tế. Tu cơnh đêếc, bh’rợ phong đoọng danh hiệu A mế Việt Nam Anh hùng nắc muy quyết định chr’nắp, bhrợ ha der loom đha nuôr, bhrợ t’váih loom luônh, râu ặt liêm quân đội đội lâng đha nuôr, pa cắh bh’rợ xa nay “ ộm đác hay tước tu toọm”: “Chính sách n’nắc l’lăm a hay bhrợ têng cắh âi lấh, n’đhang chính sách dưr váih bha ar pháp luật âng Quốc hội nắc vêy chr’nắp la lay. Nắc đoo bh’rợ âng đồng chí Lê Đức Anh xay moon lâng Quốc hội  đoọng vêy bha ar chr’nắp lấh nắc Quốc hội ha lỵ lêy đoọng. Nắc đoo bh’rợ chr’nắp bhlâng lâng tơợ đêếc dưr váih bh’rợ bhalâng ooy pháp lý đọong ahêê xơợng brhợ lâng zấp cấp k’đhơợng xay tơợ piing xiêr ooy dúp, pa zêng đha nuôr năl lâng xơợng bhrợ, bhrợ đoọng ha loom luônh dưr dal lâng a mế Việt Nam anh hùng”.

Xay moon ooy Chủ tịch Lê Đức Anh, n’crool Tổng Bí thư Đỗ Mười a hay xay moon: “ Lê Đức Anh nắc muy cóh bấc đong chính trị ga mắc, đong quân sự ma bhuy âng Đảng lâng Nhà nước. Tỵ nắc cán bộ k’đhơợng xay quân đội, z;lấh bấc g’lúh zêl panh zr’nắh xr’dô âng bơr g’lúh zêl prúh a rập Pháp lâng Mỹ lâng muy zệt xơớt c’moo bhrợ bh\rợ quốc tế zooi k’tiếc pr’zớc Campuchia, tu cơnh đêếc cóh đồng chí Lê Đức Anh , pr’chắp giai cấp pa bhlâng nhâm mâng lâng ghít t’lăng. Cóh cr’chăl kđhơợng Chủ tịch k’tiếc k’ruung, đoọng chroi đoọng bhrợ yêm têêm lâng pa dưr kinh tế, bh’rợ Chủ tịch Lê Đắc Anh bêl đâu pa bhlâng chr’nắp”.

99 c’moo ma mông, Chủ tịch k’tiếc k’ruung, Đại tướng Lê Đức Anh nắc đong k’đhơợng xay vêy cơnh năl pa chắp ch’mêệt lêy ch’ngai bhứah, bhrơợng loom lâng liêm ta níh – muy đong k’đhơợng xay đơơng âng bh’rợ tr’nêng âng Chủ tịch Hồ Chí Minh./.

Những dấu ấn nguyên Chủ tịch nước, Đại tướng Lê Đức Anh

                                                                                                                       PV Lại Hoa

Với lối sống giản dị gần gũi, năng lực lãnh đạo và tư duy chiến lược kiệt xuất, Đại tướng Lê Đức Anh xứng đáng là một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trên cương vị Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, kiêm Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia, Đại tướng Lê Đức Anh đã có quyết định sáng suốt, phải đánh Pôn Pốt đến tận sào huyệt cuối cùng…Còn trên cương vị Chủ tịch nước, đồng chí Lê Đức Anh làm tròn trách nhiệm của Chủ tịch nước mà Hiến pháp quy định, đặc biệt có sáng kiến phong tặng danh hiệu “bà mẹ Việt Nam anh hùng” tạo tình cảm, sự gắn bó quân đội và nhân dân về truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Mời bà con và các bạn  nghe bài viết của phóng viên Lại Hoa :

Sinh tại xã Lộc An, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế, đồng chí Lê Đức Anh tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Là một tướng trận, ông là trong số ít người đã trải qua 3 cuộc chiến tranh vệ quốc từ năm 1945 – 1989. Trong kháng chiến chống Pháp, đồng chí tham gia chiến đấu ở chiến trường Đông Nam Bộ. Kháng chiến chống Mỹ, đồng chí có mặt ở hầu hết các mặt trận Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ và là Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia. Dấu ấn lớn nhất ở đồng chí Lê Đức Anh là người có tầm nhìn sâu về chiến lược, dự đoán trước được tình hình không để bị động. Đại tướng Phạm Văn Trà, nguyên Bộ Trưởng Bộ Quốc phòng cho biết: trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, thủ trưởng của ông – Đại tướng Lê Đức Anh, đã có dự cảm chính xác về tình hình Campuchia. Lúc đó trên cương vị là Tư lệnh Quân khu 9, ông Lê Đức Anh không cho bộ đội ra quân nhiều, đồng thời thành lập thêm một sư đoàn tinh nhuệ: “Đồng chí Lê Đức Anh khi về thành lập sư 30, chọn Trung đoàn đánh tốt trong thời kỳ chống Mỹ giữ lại không cho ra quân. Chính vì thế giữ được chất chiến đấu. Đến khi Pôn Pốt đánh thì Sư 30 đánh được ngay, đánh rất tốt, đánh hiệu quả. Chứng tỏ có ý định trước và cũng nắm trước tình hình nên chuẩn bị trước mấy năm. Cho nên, quân khu 9 khi Pôn Pốt đánh thì không bị động và đánh ngay, giữ được biên giới. Đó là dấu ấn quan trọng của đồng chí Lê Đức Anh” 

Khắp các chiến trường biên giới ác liệt, ở đâu cũng thấy sự có mặt và chỉ đạo của đồng chí Lê Đức Anh. Do sát với chiến trường, trực tiếp hướng dẫn cách xử lý tình huống nên hạn chế thương vong của bộ đội. Đáng chú ý, giải phóng biên giới Campuchia- Thái Lan, đồng chí Lê Đức Anh đã trực tiếp ra tuyến biên giới, chặn không cho Pôn Pốt từ Thái Lan tràn sang Campuchia, “khóa” được biên giới từ giai đoạn 1980-1987.

Sau khi trực tiếp tham gia chỉ huy giải phóng miền Nam rồi giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng Pôn Pốt….Với công lao đóng góp to lớn, đồng chí Lê Đức Anh được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước nhiệm kỳ khóa 9 (1992- 1997). Trên cương vị Chủ tịch nước, Đại tướng Lê Đức Anh phát huy năng lực, học hỏi và khiêm tốn để làm tròn trách nhiệm của Chủ tịch nước mà Hiến pháp quy định. Đại tướng Lê Đức Anh tiếp tục là một trong những người đưa đất nước ta dần thoát khỏi khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Ông chính là một trong những người sát cánh cùng cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh và các nhà lãnh đạo khác khởi xướng và chỉ đạo công cuộc đổi mới đất nước. Từ đó, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện, quan hệ quốc tế được mở rộng, vị thế quốc tế của Việt Nam được nâng cao. Đại tá, Phó giáo sư, Tiến sỹ Hồ Sơn Đài, nguyên Trưởng phòng Khoa học quân sự, Quân Khu 7 khẳng định: Đồng chí Lê Đức Anh là 1 “kiến trúc sư” của việc triển khai các biện pháp chiến lược và chiến thuật trong lộ trình bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc và Mỹ: “Ông Lê Đức Anh đã đề xuất với Bộ Chính trị và thực hiện các động thái tiếp xúc với đồng bào người Hoa ở chợ lớn thành phố Hồ Chí Minh và sang Bắc Kinh nhiều lần để làm công việc chuẩn bị cho tiến trình tiến tới 2 bên bình thường hóa quan hệ năm 1991 và sau đó như vậy với Mỹ vào năm 1995. Đó là những dấu ấn mà đồng chí Lê Đức Anh để lại đáng trân trọng”.

Trên cương vị Chủ tịch nước, một kiến có sáng quan trọng được nhân dân đón nhận đó là sáng kiến phong tặng danh hiệu “bà mẹ Việt Nam anh hùng”. Theo dõi và chứng kiến Đại tướng Lê Đức Anh trình bày trước Quốc hội về sáng kiến phong tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng, ông Vũ Mão, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng: Đồng chí Lê Đức Anh xuất phát từ quân đội và có tình cảm nồng nàn với chiến sỹ quân đội, kể cả người dân, gia đình quân dân, đặc biệt là những bà mẹ có nhiều con hy sinh vì độc lập của tổ quốc, làm nghĩa vụ Quốc tế. Bởi thế, việc phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng là một quyết định có ý nghĩa, làm náo nức lòng người, tạo tình cảm, sự gắn bó quân đội và nhân dân, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”: “Chính sách đó trước đây thực hiên ở mức độ, nhưng chính thức trở thành văn bản pháp luật của Quốc hội thì có ý nghĩa khác. Chính là vai trò của đồng chí Lê Đức Anh trình với Quốc hội để có văn bản tầm cao mà Quốc hội thông qua. Đấy là việc làm có ý nghĩa và từ đó trở thành hiện tượng chính tắc về mặt pháp lý để chúng ta thực hiện và tất cả các cấp lãnh đạo từ trên xuống dưới, toàn nhân dân hiểu và thực hiện, làm cho dâng trào tình cảm với bà mẹ Việt Nam anh hùng”.

Đánh giá về Chủ tịch nước Lê Đức Anh, nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười nhận định: "Lê Đức Anh là một trong những nhà chính trị tầm cỡ, nhà quân sự lớn của Đảng và Nhà nước ta. Vốn là cán bộ chỉ huy quân đội, đã trải qua thực tế chiến đấu gian khổ của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược và mười năm làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn ở Campuchia, nên ở đồng chí Lê Đức Anh, quan điểm giai cấp rất vững vàng và rõ ràng. Trong thời kỳ giữ cương vị Chủ tịch nước, để góp phần ổn định và phát triển kinh tế, vai trò Chủ tịch nước của anh Lê Đức Anh lúc này rất quan trọng".

99 năm tuổi đời, Chủ tịch nước, Đại tướng Lê Đức Anh là nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rộng, quyết liệt và chí công vô tư - một nhà lãnh đạo mang phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh./.