Bêl đâu, píh ngam xoọc moót hân noo pêếh bơn, hân đhơ cơnh đêếc, đhanuôr cóh tỉnh Hậu Giang nắc cắh yêm loom tu bêl zên pa câl píh ngam ặt xiêr dzợ 3-4 r’bhâu đồng đhị mưy ký, hân đhơ cơnh đêếc cung cắh vêy bấc apêê câl pay. T’coóh Trần Hoàng Tân, cóh vel Đông Thuận, chr’val Đông Thạnh, chr’hoong Châu Thành ta u loom moon: t’coóh vêy k’noọ 5 công píh ngam chóh lấh 6 c’moo ơy. Đợ c’moo l’lăm ahay, lâng bh’nơơn mơ 2-2,5 tấn p’lêê đhị mưy công lâng pa câl bơơn zên dal nắc bhươn píh cơnh đêếc, t’coóh nắc cắh bơơn bhrợ râu rị: “Bêl đêếc, zên pa câl nắc dal cung k’dâng 20 r’bhâu. Bấc c’moo t’tưn nâu nắc dzợ vêy lấh 10 r’bhâu hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu nắc pa bhlâng cậ xiêr 3-4 r’bhâu đồng. dáp lêy 3-4 r’bhâu đồng nắc đhanuôr cắh bơơn pa chô râu rị, ha dợ t’nơơm píh ngam xoọc đâu buôn crêê pr’lúh bấc”.

Đợ c’moo l’lăm ahay, bêl píh ngam vêy zên pa câl bấc, đhanuôr cóh Hậu Giang cung cơnh 2, 3 vel đông zr’lụ đồng bằng k’ruung Cửu Long nắc ơy lêy chóh râu t’nơơm nâu. Tu cắh zâp m’ma, đhanuôr nắc lêy bấc câl m’ma cắh liêm gít tơơm ríah, bêl chóh đhanuôr nắc lêy chóh la lấh cơợng, k’dâng 500 t’nơơm đhị mưy công, lâng nắc dzợ đươi dua la lấh bấc zanươu zư lêy tơơm chr’nóh, phân bón đoọng lêy bhrợ t’nơơm đấh glúh váih p’lêê. Ting cơnh t’nơơm píh ngam nâu, nắc lêy chóh mơ 5 c’moo nắc vêy choom váih p’lêê têêm ngăn. Hân đhơ cơnh đêếc, tu kiêng pa chô bh’nơơn đấh, đhanuôr chóh píh ngam nắc lêy bhrợ mơ lấh 1 c’moo nắc bhrợ đoọng đấh váih p’lêê.

T’coóh Trần Hồng Đức-Phó trưởng phòng Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Châu Thành đoọng năl: Bhiệc chóh t’nơơm píh ngam r’rộ r’răm, chóh lơi đhơ cơnh vêy, hân đhơ vêy ta xay moon chóh ting cơnh quy hoạch âng ngàh chức năng lâng đông khoa học bhrợ cắh liêm crêê c’lâng bh’rợ, k’đhạp lêy cha’mêết, bhrợ pr’đơợ đoọng ha bấc râu cr’ay trơơi boọ, ooy đâu vêy cr’ay rơợc hi la, xoọc đâu cắh ơy váih zanươu zư padứah. Bhiệc nâu bhrợ bấc râu cắh liêm choom, tu bấc lêy đhanuôr ooy đợ c’moo đăn đâu nắc tu lêy bil bấc c’rơ g’lêếh, zên zư lêy bhươn chr’nóh. Lâng zên pa câl píh ngam xiêr cơnh xoọc đâu, đhanuôr nắc ta bhứch bil bấc bhlâng, lấh mơ zâp râu tơơm chr’nóh lơơng, tu vêy bấc pr’loọng ơy lơi zên k’rong bhrợ têng pậ bhứah ooy t’nơơm píh ngam nâu: “Bơr pêê đhanuôr cắh váih k’tiếc đông nắc lướt thuê k’tiếc đoọng chóh. Lấh mơ nắc zên k’rong bhrợ đắh phân bón, zanươu, xang nặc thuê manứih pa bhrợ. Bơr pêê đhanuôr cắh váih zên nắc chấc lướt vặ zên ngân hàng nắc râu đâu cung chrooi pa xoọng oou bhiệc câl pay. Bơr pêê đhanuôr lêy apêê chóh píh ngam vêy pa chô zên bấc, k’rong chóh bhrợ bấc bhlâng zên. Tu xoọc đâu lâng zên pa câl nâu nắc đhanuôr bil ta bhứch bấc bhlâng”.

Tỉnh Hậu Giang vêy lấh 37 r’bhâu hécta t’nơơm cha p’lêê, bơơn k’noọ 17 r’bhâu hécta, lấh mơ nắc t’nơơm píh ngam pazưm bấc cóh zâp chr’hoong Châu Thành, Châu Thành A, Phụng Hiệp lâng Thị xã Ngã Bảy. Lâng zên pa câl xoọc đâu, lơi lứch đợ mơ zên bhrợ l’lăm, zên zâp công bhrợ píh ngam nắc apêê chóh bhrợ bil ta bhứch lấh 4 ực đồng tước 10 ực đồng, ting lêy ha mơ zên k’rong bhrợ. Zên pa câl píh cắh liêm crêê, pr’lúh cr’ay dưr váih cóh píh ngam dưr váih k’rơ bấc, bhrợ đoọng ha bấc apêê chóh bhrợ píh ngam cóh Hậu Giang nắc lêy lơi jợ bhươn tu k’pân k’rong bhrợ ha dợ ta bhứch bil zêng. T’coóh Nguyễn Văn Thọ cóh vel Mỹ Hưng, chr’val Hiệp Hưng, chr’hoong Phụng Hiệp đoọng năl: t’coóh xoọc lêy bhrợ pa hư lơi lấh 5 công píh ngam đoọng chóh tơơm chr’nóh lơơng: “Lêy zên câl zanươu, phân bón bấc bhlâng, ha dợ pa câl píh cắh bấc. Bhươn âng zi chóh bhrợ zâp c’moo nắc vêy mưy chu choom bơơn bhrợ, ha dang lêy bhrợ ha dợ apêê cắh câl nắc bil bấc bhlâng zên bạc”.

Tơợ đenh ahay, apêê chóh bhrợ píh ngam đhị Đồng bằng k’ruung Cửu Long cắh ơy váih đhị câl pay têêm ngăn, lấh mơ nắc pa câl đoọng ha pêê chấc lướt câl. Tu cơnh đâu, bhiệc moon pa glúh xoọc đâu nắc zâp vel đông cóh zr’lụ đâu lêy cha mêết đoọng vêy c’lâng bhrợ têng, xăl chóh đhị k’tiếc chóh píh ngam đoọng ha cơnh liêm glặp. Cr’chăl bhiệc k’rong bhrợ, râu chr’nắp lấh mơ nắc đhanuôr lêy chấc đhị pa câl têêm ngăn, oó đoọng váih bhiệc chóh bhrợ ting pr’zước chóh lơi ha dợ tước bêl pa câl nắc lưm zr’nắh k’đhạp, chóh xang nặc tếch lơi, tếch lơi ha dợ chóh cậ./.

Đồng bằng Sông Cửu Long:

Nông dân điêu đứng vì giá cam sành liên tiếp sụt giảm.

Tấn Phong

       Sau cây mía, khoai lang, giờ người dân khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long lại tiếp tục điêu đứng vì cây cam sành khi giá thu mua trái liên tiếp sụt giảm. Nếu như vào thời điểm này những năm trước giá thu mua trái cam sành thấp nhất cũng ở mức 10 ngàn đồng/kg thì hiện chỉ còn  3-4 ngàn đồng/kg. Đây là giá bán thấp kỷ lục từ trước đến nay khiến nông dân thua lỗ nặng.

       Vào thời điểm này cam sành đang vào vụ thu hoạch trái, tuy nhiên nông dân ở tỉnh Hậu Giang chẳng có niềm vui khi giá cam sành liên tiếp sụt giảm chỉ còn 3-4 ngàn đồng /kg nhưng rất ít thương lái tìm mua. Ông Trần Hoàng Tân ở ấp Đông Thuận, xã Đông Thạnh, huyện Châu Thành buồn rầu cho biết: Ông có gần 5 công trồng cam sành (mỗi công tương đương 1.000 mét vuông) trồng được hơn 6 năm tuổi. Những năm trước, với năng suất ở mức 2- 2,5 tấn trái/công và bán được giá cao nên vườn cam cho ông lợi nhuận hàng trăm triệu đồng nhưng năm nay với giá cam như thế này, ông cầm chắc thua lỗ nặng. “Hồi đó giá cả thì cao cũng khoảng 20 mấy ngàn đó. Mấy năm sau này thì nó vẫn còn trên 10 ngàn nhưng riêng năm nay thì quá tệ rồi chỉ 3-4 ngàn. Tính ra 3-4 ngàn kể như nông dân bị thua rồi bị cây cam sành hiện tại bây giờ rất là khó khăn tại vì cái bệnh hoạn thì nhiều”.

       Những năm trước, khi cam sành có giá cao ngất ngưởng, nông dân ở Hậu Giang cũng như một số địa phương vùng Đồng bằng Sông Cửu Long đã đổ xô trồng loại cây này. Do thiếu giống, nông dân phần lớn mua giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc, đến khi trồng, bà con còn để mật độ quá dày khoảng 500 cây/ công, đồng thời còn sử dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật, phân bón để ép cây cho trái sớm. Theo đặc tính cây cam sành, sau 5 năm trồng mới cho trái ổn định. Nhưng thực tế, do muốn thu lợi nhuận nhanh, nông dân trồng cây cam chỉ hơn 1 năm là đã ép cho trái.

       Ông Trần Hồng Đức- Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Châu Thành cho biết: Việc trồng cây cam sành ồ ạt, tự phát bất chấp khuyến cáo trồng theo quy hoạch của ngành chức năng và nhà khoa học dẫn đến phá vỡ quy hoạch, khó kiểm soát, tạo điều kiện cho nhiều loại bệnh lây lan, trong đó có bệnh vàng lá gân xanh, hiện chưa có thuốc đặc trị. Thực trạng này dẫn đến nhiều hệ lụy do phần lớn nông dân trong những năm gần đây do phải tốn rất nhiều công sức, chi phí chăm sóc vườn cây. Với giá cam sành sụt giảm như hiện nay, nông dân lỗ nặng hơn các loại cây khác vì có nhiều hộ đã bỏ tiền đầu tư khá lớn cho cây cam sành. “Một số bà con mình không có đất nhà thì đi thuê đất để trồng. Ngoài ra thì cái chi phí đầu tư về phân bón, thuốc sâu, rồi thuê nhân công vv . Một số bà con không có vốn lại đi vay vốn ngân hàng thì cái đó cũng góp phần vào chi phí. Một số bà con thấy người ta trồng cam có lãi khá nhiều do đó thì đi mua cam lá thì phải trả tiền cho vườn cam lá, chi phí đầu tư đó cũng rất là lớn. vì vậy hiện nay với cái giá này bà con mình bị lỗ”.

       Tỉnh Hậu Giang có hơn 37 ngàn ha cây ăn trái, trong đó cây có múi chiếm gần 17 ngàn ha, chủ yếu là cây cam sành tập trung nhiều ở các huyện Châu Thành, Châu Thành A, Phụng Hiệp và Thị xã Ngã Bảy. Với giá bán hiện nay, trừ hết chi phí mỗi công cam sành nhà vườn lỗ từ hơn 4 triệu đồng đến hơn 10 triệu đồng, tùy theo mức đầu tư. Giá cam sành bấp bênh, dịch bệnh trên cây cam sành bùng phát ngày càng nhiều, khiến cho nhiều nhà vườn trồng cam sành ở Hậu Giang chấp nhận bỏ vườn vì sợ đầu tư sẽ lỗ. Ông Nguyễn Văn Thọ ở ấp Mỹ Hưng, xã Hiệp Hưng, huyện Phụng Hiệp cho biết: Ông đang phá bỏ hơn 5 công cam sành để trồng cây khác. “Thấy tiền thuốc tiền men, phân bón nữa nó hao tiền quá trời mà cam hổng có giá. Nhà vườn mình làm một năm có một lần một hà mà nếu làm theo sợ rủi người ta hổng mua thì mình thất bại, hổng có vốn à”.

       Lâu nay, nhà vườn trồng cam sành tại Đồng bằng Sông Cửu Long chưa có đầu mối bao tiêu ổn định, chủ yếu bán cho thương lái. Chính vì vậy, vấn đề đặt ra hiện  nay là các địa phương trong vùng cần phải xem xét để có hướng quy hoạch, chuyển đổi diện tích trồng cam sành sao cho phù hợp. Bên cạnh việc đầu tư giống sạch bệnh, trồng đúng kỹ thuật để hạn chế chi phí đầu tư, điều quan trọng nhất là bà con cần phải tìm đầu mối bao tiêu ổn định. Tránh tình trạng trồng cây chạy theo phong trào để đến khi cung vượt cầu thì lại vướng vào cái vòng lẩn quẩn trồng- chặt, chặt- trồng./.