Đông Giang cao su xay bhrợ cắh crêê, đhanuôr zr’nắh k’đháp.
Thứ hai, 00:00, 28/09/2015

Cắh xơợng đươi rau boóp p’rá xay moon cắh choom bhrợ têng, c’moo 2008, tỉnh Quảng Nam pay pa chô bấc ơl k’tiếc đoọng pay đoọng ha công ty Việt Hàn bhrợ têng bh’rợ chóh cao su đhị chr’hoong Đông Giang. Đhanuôr Cơ Tu đhị chr’val Ba, chr’val Tư, chr’val A Ting nắc đoọng lứch k’tiếc pa bhrợ ha công ty Việt Hàn bhrợ têng bh’rợ chóh t’nơơm cao su. Xang lấh 7 c’moo chóh bhrợ, dự án nắc cắh dzợ vêy ta bhrợ têng. Đhị đêếc cậ, đợ manuýh đoọng k’tiếc đoọng dưr váih manuýh pa bhrợ đoọng ha dự án cao su n’nâu ắt cóh đhr’năng zr’nắh k’đháp. Tấn Sỹ, CTV Đài p’rá VN xay truíh đhr’năng n’nâu đhị Đông Giang. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

 Cóh pazêng t’ngay n’nâu, k’ha riêng pr’loọng đông đhanuôr Cơ Tu cóh cr’noon Phú Son, chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang nắc cơnh ắt đhị óih. Tu, k’ha riêng hecta k’tiếc ha rêê la liêm nắc vêy đhanuôr Cơ Tu chóh chr’nóh chr’bêết crêê ta pay pa chô lâng pazao đoỌng ooy Công ty Việt Hàn chóh cao su, xoọc đâu xoọc ta lơi. Bh’rợ, chóh xang n’năl col, col xang n’nắc chóh cớ, crâng cao sum lấh 3 c’moo n’nâu xoọc đâu đhiệp dal mơ lấh a cọ âng manuýh. Chr’nắp âng dzêết cao su xiêr ếp, c’lang k’rong bhrợ cắh dzợ kiêng tước ooy da ding cao su n’nâu dzợ. Tu cơnh đêếc bấc đhăm cao su ơy ta chóh ting t’ngay cắh liêm choom, k’tiếc nắc dưr mốp. Cắh xay moon rau n’lất âng công ty ha dợ nắc xay moon tu lất âng đhanuôr Cơ Tu cóh bh’rợ k’xịa pay k’tiếc chóh cao su, t’coóh Lê Vinh Nhật, Phó phòng Kế hoạch Công ty cao su Việt Hàn prá:

Muy bơr đhăm chóh bhrợ la lay nắc bhrợ zr’nắh k’đháp ooy bh’rợ k’đhơợng lêy cr’van âng công ty… đhanuôr nắc tước k’xịa pay k’tiếc đoọng chóh keo, rau đâu xoọc bhrợ ha công ty lum zr’nắh k’đháp pa bhlâng.

Ting cơnh đhanuôr Cơ Tu cóh đâu xay moon, ha dang công ty k’dua apêê đoo pa bhrợ cơnh xa nay ơy gr’hoót nắc apêê đoo dzợ dưr ắt cóh đhr’năng zr’nắh k’đháp cơnh nâu cơy. Công ty cao su lơi k’tiếc, đhanuôr cắh vêy k’tiếc pa bhrợ, đhanuôr Cơ Tu văl bhrợ ha rêê đhuốch cơnh ahay, đoọng chóh r’véh r’đoọng. Pazêng đhanuôr cóh đâu lứch kiêng pa chô zên nắc âng Công ty ơy chroót đoọng pay pa chô cớ k’tiếc ha rêê crêê ta pay pa chô đoọng bhrợ cha. Mốp loom tu ta xay moon pay k’xịa k’tiếc âng công ty cao su, t’coóh Đinh Xuân Binh ắt cóh chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang prá:

Đhanuôr ta đang moon cao su pa chô k’tiếc đoọng ha đhanuôr, ha dang cắh pa chô nắc đhanuôr pa chô zên cóh l’lăm ahay mơ 12 ức muy hecta ooy công ty cao su.

Đông Giang bêl ahay nắc zr’lụ dưr váih k’rơ bh’rợ bhrợ têng vàng lâng bhrợ n’loong lất xa nay. Zr’nắh k’đháp pa bhlâng đhanuôr nắc vêy lơi rau bh’rợ cắh liêm crêê n’nâu. Ha dang đhr’năng cắh zập k’tiếc pa bhrợ đanh, cắh vêy bh’rợ tr’nêng, vêy cơnh cậ đhanuôr Cơ Tu cóh đâu vêy văl chóh bhrợ cớ bh’rợ col n’loong cắh. t’coóh xa nay apêê chr’val vêy ta bhrợ têng dự án chóh cao su nắc ngoọ cơnh ắt đhị óih đhị đhr’năng dưr váih cớ bh’rợ đharứt âng đhanuôr. Xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê công k’đháp đoọng bơơn bhrợ crêê cơnh cr’noọ xa nay. Xoọc đâu, tơợ chr’val tước ooy chr’hoong nắc lứch xay moon pay pa chô k’tiếc dự án đoọng pa chô cớ ooy đhanuôr ting cơnh xa nay âng luật k’tiếc. t’coóh Phan Thanh Bình, Chủ tịch UBND chr’val Ba, chr’hoong Đông Giang prá:

Đợ đhăm chóh bhrợ ting cơnh bh’rợ ch’mêết lêy vêy cao su nắc mơ 300 hecta, ha mơ dzợ nắc ta lơi, muy bơr đhăm chóh bhrợ cao su cắh chắt váih, cắh vêy ngai zư lêy, đhanuôr cóh đâu ơy pazao đoọng k’tiếc ha công ty cao su, ha dợ rau la lua cậ cắh ơy bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha đhanuôr ting cơnh xa nay gr’hoót.

Bh’rợ chóh bhrợ cao su âng công ty Việt Hàn vêy tỉnh Quảng Nam đoọng chóh bhrợ 13 r’bhâu hecta. Xoọc đâu, công ty n’nâu nắc đhiệp chóh bhrợ 600 hecta. Đhăm k’tiếc ha mơ dzợ nắc ta đớc lơi. Bh’rợ bhrợ têng pa bhlâng k’zíh bhrợ zr’nắh k’đháp pr’ắt tr’mông âng đhanuôr chr’hoong Đông Giang. Ngành NN lâng t’coóh xa nay tỉnh Quảng Nam cắh choom ắt đương lêy dự xoọc k’nặ cắh choom xay bhrợ cơnh xoọc đâu./.

 

ĐÔNG GIANG CAO SU CHẾT YỂU,ĐỒNG BÀO KHÓ KHĂN

                                               CTV Tấn Sỹ

Bất chấp nhiều ý kiến phản biện, năm 2008, tỉnh Quảng Nam thu đất ào ạt để cấp cho công ty Việt Hàn triển khai trồng cao su tại huyện Đông Giang. Bà con Cơ Tu tại các xã Ba, xã Tư, xã A Ting đã nhường hết đất sản xuất cho công ty Việt Hàn triển khai trồng cây cao su. Sau hơn 7 năm triển khai trồng, dự án dường như đã đi vào ngõ cụt. Trong khi đó, những người nhường đất để trở thành công nhân cho dự án cao su nay lâm vào cảnh khốn khó. Tấn Sỹ, CTV Đài TNVN phản ánh tình trạng này tại Đông Giang. Mời bà con và các bạn cùng nghe.

Những ngày này, hàng trăm hộ đồng bào Cơ Tu ở thôn Phú Son, xã Ba, huyện Đông Giang như ngồi trên đống lữa. Bởi, hàng trăm héc ta đất rẫy rất màu mỡ được đồng bào Cơ Tu trồng hoa màu đã bị thu hồi và giao lại cho Công ty Việt Hàn trồng cao su, giờ đang bị bỏ hoang. Điệp khúc, trồng rồi phá, phá rồi trồng lại, rừng cao su hơn 3 năm tuổi này giờ cao chưa quá đầu người. Giá mủ cao su xuống tận đáy, chủ đầu tư không còn màng đến những đồi cao su này nữa. Vì vậy mà phần lớn diện tích cao su đã trồng ngày một còi cọc, đất đai ngày một hoang hóa. Không thừa nhận lỗi của công ty mà đổ lỗi lên đầu người dân Cơ Tu trong việc lấn chiếm đất trồng cao su, Ông Lê Vinh Nhật - Phó phòng Kế hoạch Công ty cao su Việt Hàn nói:

 một số địa hình không được liền vùng liền thửa nên ảnh hưởng đến công tác quản lý cũng như bảo vệ tài sản công ty…Người dân lấn chiếm để trồng keo, cái này công ty cũng đang đau đầu.

Theo bà con Cơ Tu ở đây cho biết, nếu công ty thuê họ làm việc như đã từng cam kết thì họ không lâm vào cảnh trắng tay như hiện nay. Công ty cao su bỏ đất hoang, dân lại không có đất sản xuất, bà con Cơ Tu trở lại nương rẫy trước đây từng canh tác để gieo trồng. Hầu hết bà con muốn trả lại tiền mà Công ty đã đền bù nhằm lấy lại đất rẫy bị thu hồi để mưu sinh. Bức xúc khi bị vu khống lấn chiếm đất của công ty cao su, ông Đinh Xuân Binh ở xã Ba, huyện Đông Giang cho biết:

 dân đề nghị cao su trả lại đất cho dân nếu không trả lại dân thì dân có đủ điều kiện thì sẽ trả lại tiền trước đây 1 2 triệu 1 héc ta) cho công ty cao su

Đông Giang từng làm điểm nóng về khai thác vàng và gỗ trái phép. Khó khăn lắm, người dân mới từ bỏ công việc nguy hiểm này. Nếu tình trạng thiếu đất sản xuất kéo dài, thất nghiệp triền miên, liệu rằng những người Cơ Tu ở đây có quay lại rừng làm lâm tặc ? Lãnh đạo các xã có dự án cao su như ngồi trên lửa trước nguy cơ tái nghèo của người dân. Chương trình xây dựng nông thôn mới cũng khó mà thực hiện đúng kế hoạch. Hiện nay, từ xã đến huyện đều đề xuất thu hồi đất dự án để cấp lại cho dân theo quy định của luật đất đai. Ông Phan Thanh Bình-Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân xã Ba, huyện Đông Giang cho biết:

 Diện tích theo thống kê vừa rồi có cao su chỉ khoảng 300ha, còn lại gần như một số diện tích bỏ hoang, còn một số diện tích trồng cao su nhưng không phát triển không chăm sóc, đồng bào dân tộc thiểu số giao đất cho công ty trồng cao su nhưng thực tế chưa giải quyết công ăn việc làm cho họ theo đề án đặt ra

Dự án trồng cao su của công ty Việt Hàn được tỉnh Quảng Nam cấp phép hơn 13 ngàn héc ta. Hiện tại, công ty này mới triển khai được 600 héc ta. Diện tích còn lại bị quy hoạch treo. Việc triển khai quá chậm gây xáo trộn cuộc sống người dân huyện Đông Giang. Ngành nông nghiệp và lãnh đạo tỉnh Quảng Nam không thể đứng ngoài cuộc khi dự án dần bị chết yểu như hiện này./.

 

 

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC