C’nặt c’lâng viêr c’lâng Hồ Chí Minh z’lấh thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai t’mêê xang, chr’nắp k’tiếc cóh đâu bơơn pa dzoóc dal. Pa bhlâng buôn bơơn lêy đợ bha lang crâng h’ngoo trúih c’nặt c’lâng, âng Ban K’đhơợng lêy Crâng Bắc Biển Hồ xoọc crêê ta col pa hư,  óch pa roóh li prươm. Bấc cr’chăl, pa hư crâng, ga ría k’tiếc dưr váih muy cơnh tân léh nắc cắh bơơn lêy ngai âng c’bhúh chức năng n’đoo tước cha groong moon. Xoọc xơợng bhrợ bh’rợ pa hư crâng, ga ría k’tiếc, muy cha nắc pân jứih ặt cóh vel B, chr’val Gào, thành phố Pleiku xay moon pa crêê ha bh’rợ âng đay: “L’lăm ahay k’tiếc n’nâu âng đha nuôr nắc đha nuôr pay pa chô cớ, h’ngoo âng nhà nước n’đhang k’tiếc âng đha nuôr. K’tiếc nắc choom pay pa chô cớ đoọng chóh cà phê cắh cậ n’đhơ đhơ râu tơơm, ặt đớc crâng h’ngoo cơnh đâu nắc ng’cơnh choom pa dưr tr’mông tr’méh. Đha nuôr cắh vêy k’tiếc nắc tal pay ng’cơnh cậ”.

Cơnh lâng bh’rợ ta gốh đoong, rít óch tr’ngâl đợ apêê tơơm h’ngoo k’zệt c’moo cóh apêê zr’lụ đăn lâng k’tiếc pa bhrợ âng đha nuôr ta luôn crêê moọt pa hư lâng bil bal. Tơơm n’loong crêê ta col tước ooy, đợ tơơm chr’nóh đơớh xăl mơ đêếc. bấc đhị đợ apêê pa hư crâng c’đơớh chóh bhrợ bêl cắh âi loon óch t’bil lơi đợ n’loong crêê ta col pa hư. T’coóh Trần Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND chr’val Gào, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai đoọng năl, bh’rợ âng apêê pa hư crâng, ga ría k’tiếc ting t’ngay ting bhriêl g’lăng tu cơnh đêếc pa bhlâng t’bhlâng, chr’val công k’đháp mự cha groong: “Cóh cr’chăl ha nua cóh vel đong chr’val Gào, đhr’năng ga ría k’tiếc crâng dưr váih k’đháp. Bh’rợ âng apêê đoo pa bhlâng bhriêl g’lăng, apêê đoo xơợng bhrợ bêl ha dum, apêê đoo  vêy ga ría pay k’tiếc zr’lụ bha lâng h’ngoo, moon cơnh lơơng nắc pa tơơm đoọng u răng tr’xin. C’bhúh âng UBND chr’val pa zum lâng Ban k’đhơợng lêy crâng Bắc Biển Hồ công ta luôn lướt ch’mêệt lêy n’đhang k’đháp bơơn năl. Bấc c’xêê lấh n’nắc, bêl bơơn lêy nắc tơơm n’loong âi lấh rang”.

Thành phố Pleiku ting bơơn ga ving tu đợ bha lang crâng h’ngoo bhứah ga mắc lâng ting quy hoạch xoọc đâu bấc nắc âng đhăm crâng Ban k’đhơợng lêy crâng Bắc Biển Hồ. Ting t’ngay c’xêê, đhăm k’tiếc crâng toor thành phố ting t’ngay ting crêê ga ría. Bh’rợ pa hư crâng, ga ría k’tiếc lệt xa nay muy cóh bấc râu tu bha lâng, ta bhrợ prang bấc c’moo đhị râu cắh năl cơnh bhrợ têng âng c’la crâng lâng apêê cơ quan chức năng.  Vêy bêl, n’đhơ nắc Ban n’nâu, bấc ơl cán bộ, bh’cộ đơn vị công ting pấh ga ría k’tiếc crâng, vêy ngai âi crêê ta khởi tố, coóp croọl.

T’coóh Nguyễn Tất Thành, ma nứih t’mêê bơơn k’đươi chô bhrợ Phó Trưởng Ban k’đhơợng bhrợ đoọng k’đhơợng xay Ban k’đhơợng lêy crâng Bắc Biển Hồ xăl đoọng ha Trưởng Ban crêê lấh ta coop croọl, đoọng năl, cr’chăl ha nua đơn vị công âi pa zum lâng apêê cơ quan chức năng đoọng ch’mêệt lêy, khởi tố, đơơng âng xét xử muy bơr tu bhiệc pa hư crâng. N’đhơ cơnh đêếc, đhr’năng ga ría crâng công dzợ dưr váih k’đháp, pa bhlâng nắc, bh’rợ pa chô k’tiếc crâng crêê ga ría pa bhlâng k’đháp: “Đơn vị pa zum lâng kiểm lâm vel đong lâng chính quyền vel đong bhrợ bhr’lậ hồ sơ đoọng lướt tước ting đong xay trúih, p’too moon đha nuôr pa chô pa zêng đhăm k’tiếc đha nuôr ga ría đoọng đơn vị chóh cớ crâng, pa dưr cớ crâng cơnh tr’nơợp. Vêy muy bơr pr’loọng nắc âi pay đoọng, bấc ngai đha nuôr nắc cắh câi tộ chroót pa chô đoọng. Cr’chăl ha nua nắc zấp cấp công âi khởi tố muy bơr tu bhiệc, vêy muy bơr tu bhiệc bhrợ lệt xa nay crêê ta toom tù”.

Ting cơnh dáp âng apêê cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai, tơợ c’moo 2011 tước nâu câi, âi vêy dâng 2.500 hécta cóh pa zêng lấh 9.100 hécta k’tiếc crâng âng Ban k’đhơợng lêy crâng Bắc Biển Hồ crêê ga ría, bil quyền đươi dua. Xoọc đhr’năng crâng cóh bấc đhị crêê ta pa hư lâng bấc đhăm cóh apêê n’nắc ặt cóh zr’lụ đăn trung tâm thành phố Pleiku, âi dưr váih k’tiếc ặt, k’tiếc pa bhrợ, vêy đoo nắc đong âng muy bơr cán bộ, bh’cộ./.

Gia Lai:

Nhức nhối nạn phá rừng chiếm đất vùng ven thành phố Pleiku

                    Công Bắc

Tình trạng phá rừng, xâm chiếm đất rừng vẫn diễn biến phức tạp tại tỉnh Gia Lai. Đặc biệt, tại những khu dân cư phát triển, gần thành phố, áp lực lên đất rừng ngày càng lớn khi nhu cầu đất tăng. Các thủ đoạn để xâm chiếm đất rừng cũng ngày một tinh vi.

Tuyến tránh đường Hồ Chí Minh qua thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai vừa hoàn thành, giá đất ở đây được đẩy lên rất cao. Dễ nhận thấy những vạt rừng thông dọc tuyến đường, thuộc lâm phận của Ban Quản lý Rừng phòng hộ Bắc Biển Hồ đang bị chặt hạ, đốt cháy nham nhở. Nhiều thời điểm, phá rừng, chiếm đất diễn ra một cách công khai mà không thấy bóng dáng của bất cứ lực lượng chức năng nào ngăn chặn. Đang thực hiện hành vi phá rừng, chiếm đất, một người đàn ông ở làng B, xã Gào, thành phố Pleiku biện minh cho hành động của mình: “Trước đây đất của dân thì phải lấy lại chứ, thông của nhà nước nhưng đất của dân. Đất thì phải lấy lại để trồng cà phê hay cây gì đó, chứ để yên rừng thông như này sao mà phát triển kinh tế được. Người dân không có đất thì phải phá chứ.”

Với thủ đoạn ken cây, đốt gốc, những cây thông hàng chục năm tuổi ở những khu vực liền kề đất sản xuất của người dân liên tục bị xâm hại và xoá sổ. Cây rừng bị đốn hạ đến đâu, những cây trồng nhanh chóng thế chỗ. Nhiều nơi những kẻ phá rừng vội vàng xuống giống cây trồng ngay khi chưa kịp đốt phi tang những cây rừng bị đốn hạ. Ông Trần Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Gào, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai cho biết, thủ đoạn của các đối tượng phá rừng, chiếm đất ngày một tinh vi nên dù rất nỗ lực, xã cũng khó lòng ngăn chặn: “Trong thời gian vừa qua trên địa bàn xã Gào, tình trạng lấn chiếm đất rừng diễn biến phức tạp. Thủ đoạn, hành vi của người ta rất tinh vi, người ta thực hiện vào ban đêm, người ta sẽ moi đất quanh gốc thông, vạt vỏ, hay nói cách khá là ken cây để cây chết từ từ. Lực lượng của UBND xã phối hợp với Ban quản lý rừng phòng hộ Bắc Biển Hồ cũng thường xuyên đi tuần tra nhưng khó phát hiện. Mấy tháng sau, khi phát hiện thì cây đã chết.”

Thành phố Pleiku từng được bao quanh bởi những cánh rừng thông rộng lớn và theo quy hoạch hiện nay chủ yếu thuộc Lâm phần Ban quản lý rừng phòng hộ Bắc Biển Hồ. Theo thời gian, diện tích rừng bao quanh thành phố ngày càng bị thu hẹp. Việc phá rừng, xâm chiếm đất trái phép là một trong những nguyên chính, diễn ra  suốt nhiều năm trong sự bất lực của cả chủ rừng lẫn các cơ quan chức năng. Thậm chí, ngay tại Ban này, hàng loạt cán bộ, lãnh đạo đơn vị cũng tham gia xâm chiếm đất rừng, có người đã bị khởi tố, bắt giam.

Ông Nguyễn Tất Thành, người vừa được luân chuyển về đảm nhận chức Phó Trưởng Ban phụ trách để điều hành Ban Quản lý Rừng phòng hộ Bắc Biển Hồ thay cho Trưởng Ban bị bắt giam, cho biết, thời gian vừa qua đơn vị cũng đã phối hợp với các cơ quan quan chức năng để tiến hành điều tra, khởi tố, đưa ra xét xử một số vụ phá rừng. Tuy nhiên, tình trạng lấn chiếm đất rừng vẫn diễn ra phức tạp, đặc biệt, việc thu hồi đất rừng bị lấn chiếm rất khó khăn:“Đơn vị phối hợp với kiểm lâm địa bàn và chính quyền địa phương củng cố hồ sơ để đi đến từng nhà tuyên truyền, vận động người dân trả lại toàn bộ diện tích dân xâm lấn để đơn vị trồng lại rừng, phục hồi lại nguyên trạng ban đầu. Có một số hộ là tự nguyện trả, còn đa số người dân là chưa chịu trả lại diện tích xâm lấn. Thời gian vừa qua thì các cấp cũng đã khởi tố một số vụ án, có một số vụ người vi phạm đã bị xử tù.”

Theo thống kê của các cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai, từ năm 2011 đến nay, đã có khoảng 2.500ha trong tổng số hơn 9.100ha đất rừng tại lâm phần Ban quản lý rừng phòng hộ Bắc Biển Hồ bị lấn chiếm, mất quyền sử dụng. Hiện trạng rừng ở nhiều nơi bị phá tan hoang và nhiều diện tích trong số đó là nằm ở những khu vực gần trung tâm thành phố Pleiku, đã trở thành đất ở, đất sản xuất, thậm chí là nhà của một số cán bộ, lãnh đạo./.