Âi tơợ đanh c’moo đâu, t’coóh vel Rơ Châm Tik, vel Mok Đen, chr’val Ia Dom, chr’hoong Đức Cơ, tỉnh Gia Lai ta luôn ting pấh ch’mêệt lêy, zư lêy c’noong k’tiếc đh’rứah lâng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên Phòng Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh. T’coóh Tik đoọng năl, đha nuôr cóh vel ặt ma mông, bhrợ cha trúih c’noong k’tiếc, nắc đợ ma nứih năl ghít ting ch’đa k’tiếc, năl ghít lâng đơớh bhlâng zấp bh’rợ tr’nêng cóh c’noong k’tiếc. Tu cơnh đêếc, bêl Bộ đội biên phòng p’too moon đha nuôr vel ting pấh zư lêy cnoong k’tiếc nắc t’coóh bhui har lướt p’too moon cóh vel xơợng đươi lâng bấc xa nay âi loon đơớh xay trúih ha bộ đội biên phòng xay bhrợ. C’noong k’tiếc yêm têêm nắc râu bhui har âng Bộ đội biên phòng, công nắc râu bhui har âng đha nuôr vel. “Acu p’too moon đha nuôr chr’val c’noong k’tiếc zr’ziêng lâng bộ đội bien phòng. A zi đh’rứah pa zum bhrợ têng c’lâng xa nay zư lêy tnoọl cr’lặ, k’đươi tổ k’đhơợng lêy loon đơớh bơơn lêy đợ xa nay cắh yêm têêm cóh c’noong k’tiếc đọong loon đơớh xay trúih lâng bộ đội biên phòng xay bhrợ”.

Cơnh lâng t’coóh Ksor H’Lâm, muy cóh bấc pân đil t’coóh vel pr’hắt pr’hiêl cóh Tây Nguyên, t’coóh âi vêy k’noọ 30 c’moo k’đhơợng bhrợ bh’rợ chr’nắp n’nâu âng vel Krông, chr’val Ia Mơr, chrhoong Chư Prông. Cóh prang 30 c’moo n’nắc, cơnh lâng râu k’đơơng k’âng âng t’coóh H’Lâm, vel Krông lâng apêê vel bhươl đăn đêếc bơơn zư đớc râu yêm têêm ta luôn, pr’ặt tr;mông ting t’ngay ting dưr liêm. Ting nắc bộ đội, đơng âng quân hàm Thượng úy tu cơnh đêếc t’coóh H’lâm năl ghít ooy bh’rợ p’too moon đha nuôr. Đoọng đha nuôr xơợng đươi lâng ting bhrợ têng c’lâng xa nay âng Đảng, chính sách pháp luật âng Nhà nước, t’coóh ta luôn lướt bhrợ l’lăm, t’coóh tước zấp pr’loọng đong pa prá, p’too moon. Cơnh lâng bấc pr’loọng đong zr’nắh k’đáháp, t’coóh tước chớơc lêy zooi đoọng đoọng apêê đoo dưr z;lấh, bêl nắc zooi ch’nêếh, bêl nắc đoọng bhoóh, mắm, bấc đong dzợ bơơn t’coóh đoọng băn c’roóc. Cơnh lâng râu liêm loom, ma mông ta níh, chr’nắp ma bhuy âng t’coóh ting t’ngay ting bơơn ha dưr dal lâng bhnơơn p’too moon đha nuôr cóh zư lêy c’noong k’tiếc bh’nhăn  ga mắc: “Zư lêy yêm têêm c’noong k’tiếc, yêm têêm vel đong nắc a đay công năl ghít c’lâng xa nay âng cóh piing. Pa bhlâng nắc râu n’đắh bh’rợ ặt bhrợ, tu a đay ặt cóh đâu nắc đăn đha nuôr Campuchia, mị n’đắh công vêy lướt ra vạch. N’đắh tôh công vêy tô gộ n’đắh đâu, n’đắh đâu công vêy tô gộ c’bhúh xoọng lâng n’đắh tốh. Tu cơnh đêếc a cu choom p’too moon ha đha nuôr bơr n’đắh bêl lướt ra vạch cắh choom bhrợ lệt mốp cr’đơơng tước cắh liêm crêê tước đha nuôr, tước k’tiếc k’ruung. Pa đhang moon lum apêê mốp lệt nđắh tốh apêê đoo xay moon râu cắh crêê nắc a đay oó chấc xơợng đươi”.

Tỉnh Gia Lai vêy c’lâng c’noong k’tiếc n’juối lấh 90km, lướt z’lấh 7 chr’val âng 3 chr’hoong cơnh lâng 10 c’bhúh acoon cóh ặt ma mông, tr’đăn lâng k’tiếc k’ruung Campuchia. Trúih cnoong k’tiếc, xoọc vêy 40 t’coóh vel chr’nắp cóh bấc râu bh’rợ. Apêê tcoóh vel nắc đợ tấm gương liêm ta níh lướt l’lăm đoọng ha ca coon cha chau, tô c’bhúh lâng đha nuôr vel đong ting lêy. Nâu đoo choom moon nắc đợ apêê bhrợ pa liêm, lướt l’lăm cóh p’too moon đha nuôr, pa dưr loom rơớt g’đách, t’bhlâng ting pấh gung dưr zêl prúh apêê mốp lệt, apêê bh’rợ bh’rợ bhrợ lệt quy chế cnoong k’tiếc, bhrợ têng liêm choom bh’rợ “ Pa zêng đha nuôr ting pấh zư lêy quyền c’la dhăm k’tiếc, yêm têêm c’noong k’tiếc cóh đhr’năng t’mêê”, apêê bh’rợ k’đhơợng lêy yêm têêm, c’bhúh buôn bhrợ pr’liêm, zêl lâng cha groong c’bhúh tông lướt z’lấh c’noong k’tiếc lệt xa nay. Thiếu tá Trần Mạnh Hà, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ia Puch, Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh Gia Lai đoọng năl, đươi vêy pa dưr bh’rợ âng apêê t’coóh vel, c’nặt c’noong k’tiếc âng Đồn k’đhơợng lêy ta luôn bơơn zư đớc râu yêm têêm: “Cóh bấc c’moo ha nua, đơn vị ta luôn k’đhơợng xay, xơợng bhrợ crêê râu xay moon âng cấp piing, ta luôn bhrợ liêm bh’rợ ting pấh pa choom đoọng ha cấp ủy chính quyền vel đong, pa zum liem ghít lâng apêê đơn vị, c’bhúh cóh vel đong đoọng k’rong c’rơ pa zêng đha nuôr ting pấh zư lêy quyền bhrợ c’la, yêm têêm c’noong k’tiếc,yêm têêm vel đong. Cóh đêếc, pa bhlâng p’ghít ooy c’bhúh t’coóh vel, trưởng vel, ma nứih vêy chr’nắp, nắc đợ ma nứih ma bhuy,  chr’nắp cóh pr’ặt tr’mông âng đha nuôr apêê acoon cóh đhị vel đong”.

Đh’rưah lâng apêê c’bhúh chức năng, apêê t’coóh vel cóh trúih c’noong k’tiếc âng tỉnh Gia Lai xoọc bơơn pa dưr bh’rợ chr’nắp âng đay. Đhị đêếc, chroi đoọng chr’nắp cóh bh’rợ bhrợ pa dưr, zư lêy nhâm mâng zr’lụ chr’nắp âng k’tiếc k’ruung./.

Gia Lai: Phát huy vai trò già làng trong bảo vệ, phát triển biên giới

                                                            Công Bắc

         Ở Tây Nguyên, già làng là chức danh được cộng đồng bầu cho người thông thái, có uy tín để đứng ra xử lý các vấn đề của buôn làng theo luật tục, dẫn dắt buôn làng duy trì sự ổn định và phát triển. Trên biên giới của tỉnh Gia Lai, vai trò của các già làng càng được khẳng định khi góp phần quan trọng vào bảo vệ chủ quyền, an ninh trật tự và kinh tế xã hội biên giới.         

  Đã từ nhiều năm nay, già làng Rơ Châm Tik, Làng Mok Đen, xã Ia Dom, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai thường xuyên tham gia tuần tra, bảo vệ biên giới cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh. Già Tik cho biết, bà con trong làng sinh sống, làm ăn sản xuất dọc theo biên giới, là những người hiểu rõ từng tấc đất, nắm rõ và nhanh nhất mọi động tĩnh ở biên cương. Do đó, khi Bộ đội biên phòng vận động làng tham gia bảo vệ biên giới thì già rất vui mừng vận động bà con trong làng hưởng ứng và nhiều thông tin đã kịp thời báo cáo cho bộ đội biên phòng xử lý. Biên giới bình yên là niềm vui của Bộ đội biên phòng, cũng là niềm vui của bà con dân làng: “Tôi vận động nhân dân xã biên giới kết nghĩa với bộ đội biên phòng. Chúng tôi cùng phối hợp thực hiện chủ trương bảo vệ cột mốc, giao cho tổ tự quản kịp thời phát hiện những vấn đề bất ổn ở biên giới để kịp thời báo cáo bộ đội biên phòng xử lý, giải quyết.”

       Với già làng Ksor H’lâm, một trong số những nữ già làng hiếm hoi ở Tây Nguyên, già đã có gần 30 năm đảm nhiệm chức vụ quan trọng này của làng Krông, xã Ia  Mơr, huyện Chư Prông. Trong suốt 30 năm ấy, với sự dẫn dắt của già H’lâm, làng Krông và những buôn làng lân cận luôn giữ được sự ổn định, đời sống kinh tế ngày càng khởi sắc. Từng là bộ đội, mang đến quân hàm Thượng úy nên già H’lâm hiểu rất rõ về công tác dân vận. Để dân tin, dân nghe và làm theo chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, già luôn gương mẫu đi đầu, già đến từng hộ dân nói chuyện, khuyên bảo. Đối với những hộ gia đình khó khăn, già tìm mọi cách giúp đỡ để họ vươn lên, khi thì hỗ trợ gạo, lúc cho mắm muối, nhiều nhà còn được già cho cả bò để nuôi. Với sự chân thành, giản dị,  gương mẫu, uy tín của già ngày được nâng cao và hiệu quả vận động, tuyên truyền trong bảo vệ biên giới càng lớn:“Bảo vệ an ninh biên giới, trật tự an toàn xã hội thì mình cũng nắm chủ trương, đường lối của cấp trên. Nhất là vấn đề mối quan hệ, vì mình ở đây thì gần dân Campuchia, hai bên cũng có đi lại. Bên kia cũng có dòng họ bên này, bên này có dòng họ bên kia. Cho nên mình cần tuyên truyền cho dân hai bên khi đi lại không làm gì hại cho dân, cho nước. Ví dụ gặp những bọn xấu này kia họ tuyên truyền thì mình bỏ đi, mình không được nghe.”

       Tỉnh Gia Lai có đường biên giới dài trên 90km, đi qua 7 xã của 3 huyện với 10 dân tộc anh em sinh sống, tiếp giáp với nước bạn Campuchia. Dọc theo tuyến biên giới, hiện có 40 già làng có uy tín trong nhiều lĩnh vực. Các già làng là những tấm gương sáng đi đầu để con cháu, dòng họ và quần chúng nhân dân noi theo. Đây có thể nói là những nhân tố điển hình, đi đầu trong tuyên truyền giáo dục, vận động quần chúng nhân dân nêu cao tinh thần cảnh giác, tích cực tham gia đấu tranh phòng chống các loại tội phạm, các hoạt động vi phạm quy chế biên giới, thực hiện có hiệu quả phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”, các hoạt động tự quản về an ninh trật tự, tổ hòa giải, phòng chống vượt biên trái phép. Thiếu tá Trần Mạnh Hà, Chính trị viên Đồn Biên phòng Ia Púch, Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh Gia Lai cho biết, nhờ phát huy vai trò của các già làng, tuyến biên giới của Đồn quản lý luôn giữ vững được sự ổn định, an toàn: “Trong những năm qua, đơn vị luôn quán triệt, thực nghiêm túc chỉ đạo của cấp trên, thường xuyên làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị, lực lượng trên địa bàn để huy động sức mạnh toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Trong đó, đặc biệt chú trọng vào đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín, là những người có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng trong đời sống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn”.

       Cùng với các lực lượng chức năng, các già làng trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang phát huy được vai trò của mình. Qua đó, góp phần quan trọng trong công tác xây dựng, bảo vệ và phát triển vững chắc vùng phên dậu của Tổ quốc./.