80 c’moo âi, n’đhang zấp t’ngay Giáo sư, Tiến sĩ khoa Phạm Thị Trân Châu công dzợ pa bhrợ liêm ta níh. Cơnh lâng bh’rợ đa đơớh lâng crêê liêm cóh zấp bh’rợ, đhang xá ma nứih k’tứi, cr’chăng đha nui tr’ut, bhr’ươr p’rá prá đhăm k’tiếc Quảng liêm pr’hay, a đoo t’đang t’pấh ngai ting lum a đoo tơợ tr’nơợp.

Giáo sư Phạm Thị Trân Châu n’niên lâng dưr váih cốh muy pr’loọng đong tô gô khoa bảng cóh Quảng Nam. C’moo 1959, tốt nghiệp Đại học Tổng hợ Hà Nội, a đoo bơơn k’đhơợng bhrợ cán bộ giảng dạy đhị Khoa Sinh học âng trường. Xang n’nắc, a đoo mặ bảo vệ luận án Tiến sỹ lâng Tiến sỹ khoa học đhị Ba Lan moọt c’moo 1974, 1985. Loom luônh lâng chắp kiêng bh’rợ pa chắp ch’mêệt lêy khoa học, a đoo dưr váih muy cóh bấc đong khoa học tr’nơợp âng Việt Nam n’đắh ngành Hóa Sinh học. Apêê bh’rợ pa chắp ch’mêệt lêt âng đoo bấc nắc ooy bhrợ têng tài nguyên Việt nam, pr’đươi ta lơi lâng n’đóh n’nóh  bh’nơơn ha rêê đhuốch cơnh tu chứa đoọng bhrợ têng proteinaza đươi cóh z’nươu pa dứah băng pr’đôm, bhrợ a xiu lêệ, a tuông… bhrợ t’váih ch’na ha p’niên đoọng cha groong oom oóch… Cơnh lâng bh’nơơn liêm choom cóh pa chắp ch’mêệt lêy khoa học chr’nắp công cơnh đươi dua, c’moo 1988, a đoo bơơn đớp Ch’ner Kovalevskaia – ch’ner khoa học chr’nắp bhlâng đớc đoọng ha pêê đong khoa học pân đil n’đắh Khoa học tự nhiên lâng Toán. Xang n’nắc a đoo ta luôn bơơn đớp bấc danh hiệu, hưn chr’ner chr’nắp cơnh: Nhà giáo ưu tú, Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Nhì… lâng bằng khen zấp cấp n’dắh bh’rợ pa chắp ch’mêệt lêy giảng dạy, k’đhơợng lêy. Tr’pác ooy apêê râu liêm choom âi mặ bơơn, Giáo sư Phạm Thị Trân Châu moon, a đoo nắc t’bhlâng bhrợ liêm bh’rợ âng đay: “Lang cu buôn cắh lấh chắp lêy danh hiệu, n’đhang nắc buôn âi năl nắc giáo viên nắc t\bhlâng pa choom đoọng pa crêê lâng pa choom pa liêm, nắc đoo bh’rợ thi đua t’đang moon cóh trường. Râu 2 nắc a cu nắc bhrợ lứch trách nhiệm âng đay cắh ha mơ pa chắp nắc đoọng mặ bơơn danh hiệu thi đua, nắc râu bha lâng bh’rợ tr’nêng âng đay, a cu chắp kiêng bh’rợ. A cu nắc ma nứih muy kiêng pa bhrợ cóh phòng thí nghiệm lâng bêl bơơn lâng sinh viên cóh phòng thí nghiệm nắc đoo râu hâng hơnh bhlâng âng cu”.

N’đhơ chắp kiêng âng Giáo sư Phạm Thị Trân Châu nắc pa chắp ch’mêệt lêy khoa học, n’dhang a đoo ta luôn đương đớp zấp bh’rợ  bơơn k’đươi. Vêy cr’chăl a đoo k’đhơợng nhâm bấc bh’rợ cơnh: đại biểu Quốc hội, Ủy viên  Hội đồng Chính sách Khoa học Công nghệ Quốc gia,… A đoo công nắc Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tơợ khoa 4 tước câi nâu, xoọc nắc Chủ nhiệm Hội đồng pa choom đoọng n’đắh Khoa học – Giáo dục lâng Môi trường khóa 8 âng Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đhị zấp đoo bh’rợ, đha nuôr công ma năl chroi đoọng, cắh cậ xay moon apêê c’lâng xa nay, chính sách, đh’rứah lâng p’too moon đha nuôr, pa bhlâng nắc apêê bhriêl g’lăng ting pấh ooy apêê bh’rợ âng Mặt trận. Đh’rứah pa bhrợ đhị Hội đoòng pa choom đoọng n’đắh Khoa học – Giáo dục lâng Môi trường âng Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tiến Sỹ Hồ Ngọc Hải, Phó Chủ nhiệm Hội đồng khóa 8 xay moon: “A moó Trân Châu nắc muy cha nắc pa bhlâng zay t’bách, vêy trách nhiệm lâng bh’rợ lâng ta luôn k’rang  xay moon đợ bh’rợ tr’nêng âng Hội đồng. Bấc  bh’rợ bơơn k’đươi nắc a đoo xay moon k’đươi công liêm ta níh công cơnh k’đhơợng trách nhiệm pa bhlâng liêm ta níh lnag bh’rợ bơơn k’đươi. Cóh cr’chăl bhrợ bhiệc bhắcn bhui harm liêm p’rá cr’chăng lâng zấp ngai, choom bơơn k’rong đhi noo cóh Hội đồng pa choom đoọng đh’rứah xay bhrợ apêê bh’rợ za zum”.

  Xoọc đâu, lấh bh\rợ đhị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Giáo sư Phạm Thị Trân châu dợ bhrợ Chủ tịch Hội Pân đil bhriêl g’lăng Việt Nam lâng nắc Chủ tịch Hội Hóa sinh – Sinh học phân tử Việt Nam. T’coóh đhur, nắc cớ k’đhơợng bhrợ bấc bh’rợ n’đhang doó bool lêy ga lêêh ga lêêng cóh đoo. A dích Trân Châu xay trúih, a đoo ta luôn bơơn lêy râu bhui har cóh bh’rợ tr’nêng tu cơnh đêếc dóo vêy bh’rợ ting pr’đhang bhrợ t’vêy. Ha dang cắh bhrợ nắc thôi, n’đhang âi bhrợ nắc bhrợ pa lứch c’rơ, vêy p’rơơm đơơng chô râu liêm crêê ha vel đong. Giáo sư Phạm Thị Trân Châu moon: “Nhà giáo nắc choom gương mẫu, tu cơnh đêếc ha dang a đay âi đớp n’hâu nắc bhrợ lứch trách nhiệm lâng choom bhrợ têng liêm xang mơ z’hai đay mặ. Tu cơnh đêếc, n’đhơ nắc brhợ bh’rợ Mặt trận cắh cậ bh’rợ Hội công cơnh đêếc, a cu lêy nắc choom bhrợ lứch a đay tu bh’rợ. Moon bhlâng nắc tu k’tiêc k’ruung, xơợng nắc pa bhlâng ga mắc ga mai nđhang ting a cu k’noọ, muy ngai bhrợ bh’rợ vêy liêm choom nắc k’tiếc k’ruung vêy mặ dưr k’rơ. A va Hồ âi moon chắp kiêng k’tiếc k’ruung nắc choom thi đua, thi đua nắc chắp kiêng k’tiếc k’ruung, xơợng veye cơnh ga mắc ga mai, n’đhơ cơnh đêếc, a cu lêy, muy ngai bhrợ lứch a đay bh’rợ âng đay nắc zấp bh’rợ âng k’tiếc k’ruung zêng liêm choom”.

Bh’rợ tr’nêng tr’vâng, nđhang Giáo sư Phạm Thị Trân Châu ta luôn ra pặ cr’chăl ha bh’rợ lâng pr’loọng đong muy cơnh liêm crêê. Tu nắc đoo đhị yêm teeem xang zấp t’ngay pa brhợ. Cơnh lâng đoo, bơơn pa bhrợ, đơơng âng đợ c’năl, bh’riêl âng đay chroi đoọng ha Mặt trận cóh bh’rợ k’rong pa zum bhriêl g’lăng, n’đắh ch’mêệt lêy lâng xay moon nắc râu hâng hơnh lâng công vêy doó lấh buôn pa chắp râu cắh liêm crêê. Đhị Hội nghị hơnh déh ma nứih liêm choom âng Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đha lum hơnh déh 70 c’moo T’ngay Chủ tịch Hồ Chí Minh t’đang moon  Thi đua chắp kiêng k’tiếc k’ruung ha nua, Giáo sư Phạm Thị Trân Châu nắc muy cóh 70 cha nắc tr’haanh bhlâng âng Mặt trận zấp cấp bơơn hơnh déhm nắc đoo râu hâng hơnh đợ râu đơơng đoọng, chroi đoọng âng đoo cóh bh’rợ Mặt trận bấc c’moo ha nua./.

Giáo sư Phạm Thị Trân Châu:

 Yêu nước là làm tốt nhất công việc của mình

                                                                                Minh Hường

        Giáo sư- Tiến sỹ khoa học Phạm Thị Trân Châu- nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực Hóa Sinh học của Việt Nam, là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ khóa 4 đến nay. Dù tuổi cao, nhưng với tâm huyết và mong muốn đóng góp những kiến thức của mình cho đất nước, bà vẫn tiếp tục tham gia công tác Mặt trận để có thể góp ý và phản biện một cách thẳng thắn nhiều vấn đề quan trọng của đất nước, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục.

 Ở tuổi 80, nhưng hàng ngày Giáo sư- Tiến sỹ khoa học Phạm Thị Trân Châu vẫn làm việc nghiêm túc, say mê. Với phong thái nhanh nhẹn và chuẩn mực trong mọi việc, vóc người nhỏ nhắn, nụ cười hiền hậu, giọng nói xứ Quảng nhẹ nhàng, chậm rãi, bà thu hút người đối diện ngay từ khi mới bắt đầu câu chuyện.

        Giáo sư Phạm Thị Trân Châu sinh ra trong một gia đình dòng tộc khoa bảng ở Quảng Nam. Năm 1959, tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Hà Nội, bà được giữ lại làm cán bộ giảng dạy tại Khoa Sinh học của trường. Sau đó, bà bảo bệ thành công luận án Tiến sỹ và Tiến sỹ khoa học tại Ba Lan vào năm 1974, 1985. Tâm huyết và đam mê với nghiên cứu khoa học, bà trở thành một trong những nhà khoa học hàng đầu của Việt Nam về ngành Hóa Sinh học. Các công trình nghiên cứu của bà chủ yếu về khai thác tài nguyên Việt Nam, phế và phụ liệu nông nghiệp như chồi ngọn dứa để sản xuất proteinaza dùng trong thuốc điều trị vết thương bỏng, chế biến cá, thịt, đậu tương... thành bột dinh dưỡng cao cấp cho trẻ em để phòng chống suy dinh dưỡng... Với những thành công trong nghiên cứu khoa học cơ bản cũng như ứng dụng, năm 1988, bà được trao Giải thưởng Kovalevskaia - giải thưởng khoa học cao quí nhất dành cho các nhà khoa học nữ thuộc lĩnh vực Khoa học tự nhiên và Toán. Sau đó bà liên tục được nhận nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý như: Nhà giáo ưu tú, Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Nhì... và bằng khen các cấp về công tác nghiên cứu giảng dạy, nghiên cứu và quản lý. Chia sẻ về những thành công đã đạt được, Giáo sư Phạm Thị Trân Châu cho rằng, bà chỉ cố gắng làm tốt công việc của mình: “Thế hệ tôi thường không trọng lắm về danh hiệu, nhưng mà thường thì cứ biết là giáo viên thì hãy dạy tốt và học tốt, đó là phong trào thi đua phát động trong trường. Thứ 2 nữa là minh cứ làm hết trách nhiệm của mình chứ không bao giờ nghĩ là để đạt danh hiệu thi đua, mà cái chính là nghề nghiệp của mình, mình yêu nghề. Tôi là người mà chỉ thích cặm cụi trong phòng thí nghiệm và khi được với sinh viên trong phòng thí nghiệm thì đấy là niềm hạnh phúc nhất của tôi”.

        Dù niềm đam mê của Giáo sư Phạm Thị Trân Châu là nghiên cứu khoa học, nhưng bà luôn sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ được giao. Có thời điểm bà đảm nhận nhiều nhiệm vụ như: đại biểu Quốc hội, Ủy viên Hội đồng Chính sách Khoa học Công nghệ Quốc gia…Bà cũng là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ khóa 4 đến nay, hiện là Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Khoa học- Giáo dục và Môi trường khóa 8 của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trên bất kỳ cương vị nào, bà cũng luôn chủ động góp ý, hoặc phản biện các chủ trương, chính sách, đồng thời vận động người dân, đặc biệt là các trí thức tham gia vào các hoạt động của Mặt trận. Cùng làm việc tại Hội đồng tư vấn về Khoa học- Giáo dục và Môi trường của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tiến sỹ Hồ Ngọc Hải, Phó Chủ nhiệm Hội đồng khóa 8 nhận xét: “Chị Trân Châu là một người rất là nhiệt tình, có trách nhiệm với công việc và luôn quan tâm quán xuyến đề xuất những hoạt động của Hội đồng. Những việc gì được giao thì chị ấy phân công tỷ mỷ cũng như chịu trách nhiệm rất là chu đáo trước công việc được giao. Trong thời gian làm việc thì rất là vui vẻ, điềm tĩnh, hòa đồng với mọi người, tập hợp được anh em trong Hội đồng tư vấn để cùng giải quyết những công việc chung”.

       Hiện nay, ngoài công việc tại Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Giáo sư Phạm Thị Trân Châu còn làm Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam và là Chủ tịch Hội Hóa sinh-Sinh học phân tử Việt Nam. Tuổi cao, lại kiêm nhiệm nhiều việc nhưng hiếm khi thấy sự mệt mỏi hay điều gì đó quá sức ở bà. Bà Trân Châu chia sẻ, tôi luôn tìm thấy niềm vui trong công việc nên không có chuyện làm theo kiểu hình thức, hời hợt hay dễ dãi. Nếu không làm thì thôi, nhưng đã làm thì phải hết lòng, hết sức mới mong mang lại sự hữu ích cho xã hội. Giáo sư Phạm Thị Trân Châu nói: “Nhà giáo phải gương mẫu, cho nên nếu mà mình đã nhận cái gì thì mình phải làm với trách nhiệm cao và phải hoàn thành tốt nhất với khả năng của mình. Vì thế, bây giờ ngay như làm công tác Mặt trận hay là công tác Hội cũng thế thôi, tôi thấy mình phải hết mình vì công việc. Thật tình thế nào là vì đất nước, nghe thì rất vĩ đại nhưng mà tôi nghĩ rằng, mỗi người làm việc có năng suất cao thì đất nước nhất định sẽ phát triển. Bác Hồ thường nói yêu nước thì phải thi đua, thi đua là yêu nước, nghe có vẻ vĩ đại, tuy nhiên tôi thấy rằng, mỗi người cứ hết mình làm tốt việc của mình thì chắc mọi việc của đất nước sẽ tốt lành”.

       Công việc bận rộn, nhưng Giáo sư Phạm Thị Trân Châu vẫn luôn sắp xếp thời gian cho công việc và gia đình một cách hài hòa, bởi đó là nơi chốn bình yên nhất sau mỗi ngày làm việc. Với bà, được làm việc, mang những kiến thức, kinh nghiệm của mình đóng góp cho Mặt trận trong việc tập hợp trí thức, về giám sát và phản biện là niềm hạnh phúc và cũng sẽ bớt đi những suy nghĩ tiêu cực. Tại Hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhân kỷ niệm 70 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc vừa qua, Giáo sư Phạm Thị Trân Châu là một trong 70 cá nhân biêu biểu của Mặt trận các cấp được tuyên dương, khen thưởng, chính là sự ghi nhận những cống hiến, đóng góp của bà trong công tác Mặt trận nhiều năm qua./.