7 giờ ra diu, 350 học sinh trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở chr’hoong da ding k’coong Tây Giang dưr đơớh lấh mơ lâng c’xu đoọng ting pấh ooy bhiệc bhan cha ha roo t’mêê âng nhà trường bhrợ têng. Boo lâng rau cha kêết cóh hân noo ha ót công cắh choom t’bil rau bhui har âng t’ngay bhiệc bhan. Giáo viên chủ nhiệm lâng apêê học sinh lâng apêê k’conh k’căn t’bhlâng ra văng pazêng rau bh’rợ đoọng tr’thi zêệ bhrợ chr’na đha nắh truyền thống âng Cơ Tu cơnh: tôm a cuốt, hor a avị, z’rá, hor n’coo axiu, đơợ lêệ a đhắh crâng, xang n’nắc ra văng buáh Ba Kích, tr’đin, đẳng sâm, buáh a rong…

Lâng tr’pang têy ta béch, apêê p’niên nắc ơy bhrợ đợ chr’na đha nắh yêm bhlâng, ra pặ đớc la liêm lâng pazêng rau đha hum yêm âng crâng k’coong. Rau đha hum âng lêệ ta địa, axiu ta địa, avị hor nắc tr’clai đh’rứah bhrợ ha zập ngau công kiêng pấh cha đắh.

Đh’rứah lâng bh’rợ tr’thi zêệ bhrợ chr’na đha nắh, apêê ađhi học sinh nắc dzợ bhrợ têng cơ bh’rợ bhuốih ha roo t’mêê ting cơnh j’niêng cr’bưn âng đhanuôr Cơ Tu đh’rứah lâng xa nul âng ch’gâr- chiing lâng đh’rứah tân tung, da dặ, đợ t’nơớt truyền thống âng đhanuôr Cơ Tu. 10 lớp ting pấh thi, zập lớp lêy pay muy c’bhúh k’dâng 10 a pêê ađhi pân juýh lâng 10 a đhi pân đil. Ađhi Bhling Thị Phương, lớp 9/2 prá: “Tước lâng bhiệc bhan cha ha roo t’mêê bêl đâu nắc acu bhui har bhlâng. Cơnh ahêê ơy n’năl, nâu đoo nắc truyền thống chr’nắp ơy vêy tơợ đanh đươnh âng manuýh Cơ Tu. Bêl đâu nhà trường bhrợ têng bhiệc bhan đoọng azi choom pa dưr p’xoọng pazêng rau đơ chr’nắp âng acoon cóh đay”.

Cóh m’pâng crâng k’coong Trường Sơn, xa nul âng chiing ch’gâr chr’va chr’đhô đh’rứah lâng bh’rợ tân tung- da dặ la liêm pr’hay bhrợ ha manuýh lêy hơnh déh pa bhlâng. Pazêng cơnh t’nơớt n’jứah k’rơ, n’jứah mr’cơnh âng p’niên pân juýh đh’rứah lâng bhr’dang lướt, tr’pang têy la liêm âng p’niên pân đil nắc ng’lêy liêm pa bhlâng. Tân tung – da dặ nắc ắt đanh đươnh lâng đhanuôr Cơ Tu cóh đâu. T’nơớt n’nâu n’léh cóh pazêng rau bhiệc bhan, bêl tết lâng cắh muy cha nắc manuýh Cơ Tu hân đoo cắh n’năl. T’coóh Riáh Nhóp ắt cóh chr’val Gary, chr’hoong Tây Giang, k’conh âng học sinh nhà trường cắh chêếc xay c’lâng p’rang ch’ngai bha dắh tước pấh bhui har lâng apêê ađhu. Ađoo bhui har tu pazêng rau đơ chr’nắp văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu nắc vêy ta zư lêy lâng pa dưr tơợ pazêng bhiệc bhan cơnh đâu: “Nâu đoo nắc muy cr’noọ trách nhiệm bấc pa bhlâng lâng nhà trường, chr’nắp bhlâng, nhà trường ơy bhrợ têng lứch c’rơ âng đay, zư lêy đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá cha ha roo t’mêê âng manúyh Cơ Tu. Cóh ha y chroo, acu k’noọ apêê thầy cô công cơnh apêê ađhi ta luôn xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ âng đay đoọng zư lêy văn hoá n’nâu”.

Đoọng bhiệc bhan vêy ta bhrợ têng pr’hay lâng bấc cơnh bh’rợ chr’nắp, nhà trường nắc đươi k’conh học sinh ting pấh ra văng, cơnh tếch n’coo, ta bơơn axiu, lướt đêếh a băng, a rong, xang n’nắc đoọng ch’néh đêếp ng’hor, pazêng zr’ma cơnh a mót, bhoóh prớ… Ban Giám khảo bấc bhlâng nắc apêê giáo viên lâng muy bơr k’conh k’căn âng học sinh nắc manuýh Cơ Tu. Thầy giáo Nguyễn Thanh Triều, Hiệu trưởng trường Phổ thông Dân tộc Nội trú – Trung học cơ sở Tây Giang xay moon: Bhiệc bhan cha ha roo t’mêê nắc bh’rợ vêy nhà trường bhrợ têng cóh zập c’moo đoọng apêê ađhi học sinh Cơ Tu nắc chắp kiêng lấh mơ truyền thống văn hoá âng acoon cóh đay: “Lâng xa nay zư lêy lâng pa dưr văn hoá đhanuôr Cơ Tu nắc bh’rợ bha lâng âng nhà trường, cóh pazêng c’moo ahay nhà trường vêy bấc bh’rợ đoọng bhrợ têng xa nay n’nắc, ba bi cơnh bhrợ têng bh’rợ taanh n’đoóh a doóh, bhrợ đoọng apêê đhi bhrợ bh’noóch, hát pr’hát Cơ Tu. Chr’nắp bhlâng, nắc dưr váih truyền thống, zập c’moo nhà trường nắc lứch bhrợ têng bhiệc bhan cha ha roo t’mêê lâng bấc bh’rợ chr’nắp pr’hay. Cr’noọ âng nhà trường nắc tơợ bh’rợ n’nâu chr’va tước ooy zập ngai, xã hội. Cóh cr’chăl ha y nhà trường công rơơm kiêng công cơnh nắc xay moon xa nay bh’rợ ooy zập cấp đoọng p’rá Cơ Tu đoọng pa choom đoọng pa dưr p’rá Cơ Tu”.

Bhrợ têng bhiệc bhan cha ha roo t’mêê cóh trường học nắc muy bh’rợ chr’nắp pa bhlâng. Bh’rợ n’nâu vêy ta bhrợ têng cóh zập c’moo lâng crêê bêl xang ng’xoót ha roo ha rêê âng đhanuôr Cơ Tu, chro đoọng bhrợ nhâm mâng lấh mơ xa nay đoàn kết bhlưa pazêng acoon cóh. Chr’nắp bhlâng, bhrợ đoọng ha apêê ađhu học sinh vêy cr’noọ zư lêy lâng pa dưr truyền thống văn hoá chr’nắp pr’hay âng acoon cóh./.

Học sinh Tây Giang từng bừng lễ hội Mừng lúa mới

                                                 CTV Đình Hiệp

Nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu, trong hai ngày 15 và 16/12, 350 hoc sinh trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam náo nức tham gia Lễ hội Mừng Lúa mới do nhà trường tổ chức. Đây là một trong những hoạt động rất ý nghĩa nhằm nhắc nhở, giáo dục các em luôn có ý thức bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc mình ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

        7 giờ sáng, 350 học sinh trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở huyện miền núi Tây Giang dậy sớm hơn mọi ngày để tham gia lễ hội Mừng lúa mới do nhà trường tổ chức. Những cơn mưa và cái lạnh mùa đông cũng không làm giảm không khí náo nức của ngày hội. Giáo viên chủ nhiệm cùng với các học sinh và các phụ huynh tất bật chuẩn bị cho phần thi Chế biến ẩm thực truyền thống Cơ Tu như: gói bánh sừng trâu, nướng cơm lam, chế biến các món Za Rá, cá suối nướng ống, thịt rừng nướng xiêng, hông sả, rồi chuẩn bị cả rượu Ba kích, rượu Tr’đin, đẳng sâm, rượu cần...

      Với đôi bàn tay khéo léo, các "nghệ nhân nhí" đã tạo ra những món năn thơm ngon, trưng bày đẹp mắt với đủ các hương vị, gia vị của núi rừng. Mùi thơm của thịt nướng, cá nướng, cơm lam quyện vào nhau tỏa hương thơm khiến ai cũng muốn được nếm thử.

        Cùng với cuộc thi ẩm thực, các em học sinh còn tái hiện Lễ cúng "Mừng lúa mới" theo phong tục của đồng bào Cơ Tu, kết hợp với nhịp trống-chiêng và điệu múa Tân tung- Da dá, điệu múa truyền thống của đồng bào Cơ Tu. 10 lớp tham gia cuộc thi, mỗi lớp chọn ra một đội khoảng 10 em nam và 10 em nữ. Em Bling Thị Phương, lớp 9/2 chia sẻ: “Đến với Lễ hội mừng lúa mới hôm nay em rất vui. Như mọi người đã biết, đây là truyền thống quý báu đã có từ lâu đời của người Cơ Tu. Hôm nay nhà trường tổ chức lễ hội để cho chúng em có thể phát huy thêm những giá trị, những nét đẹp của dân tộc mình”.

       Giữa núi rừng Trường Sơn, âm thanh trống chiêng rộn rã hòa quyện với điệu Tân tung- da dá nhịp nhàng, say đắm người xem. Những động tác múa vừa mạnh mẽ vừa dứt khoát của người con trai hòa quyện với với bước chân uyển chuyển, đôi tay dịu dàng của người con gái trông thật đẹp mắt, thích thú. Vũ điệu Tân tung -da dá gắn bó lâu đời với đồng bào Cơ Tu nơi đây. Điệu múa độc đáo này xuất hiện trong các lễ hội, dịp tết và không một người Cơ Tu nào lại không biết đến. Ông Riáh Nhóp ở xã Gary, huyện Tây Giang, phụ huynh của học sinh nhà trường không ngại đường sá xa xôi đến chung vui với các em. Ông cảm thấy vui vì những giá trị văn hóa của đồng bào Cơ Tu được gìn giữ, bảo tồn và phát huy thông qua những lễ hội như thế này: “Đây là một tinh thần trách nhiệm rất cao cả đối với nhà trường, đặc biệt, nhà trường đã thể hiện hết mình, giữ gìn bản sắc văn hóa mừng lúa mới của người Cơ Tu. Trong thời gian đến, tôi nghĩ thầy cô giáo cũng như các em luôn thể hiện tốt tinh thần trách nhiệm của mình để giữ gìn tốt văn hóa này”.

        Để lễ hội diễn ra phong phú với nhiều hoạt động bổ ích, nhà trường phải nhờ phụ huynh học sinh cùng tham gia công tác chuẩn bị, như chặt ống nứa, bắt cá suối, đi rừng lấy măng, sắn, rồi chuẩn bị gạo nếp nấu cơm lam, các gia vị tiêu rừng, muối ớt... Ban Giám khảo đa số là giáo viên và một số phụ huynh là người Cơ Tu. Thầy giáo Nguyễn Thanh Triều, Hiệu trưởng trường PTDTNT-THCS Tây Giang chia sẻ: Lễ hội Mừng lúa là hoạt động được nhà trường tổ chức hang năm nhằm giúp các em học sinh Cơ Tu thêm yêu truyền thống văn hóa của dân tộc mình: “Với phương châm bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Cơ Tu là nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường, trong những năm qua nhà trường có rất nhiều hoạt động để thực hiện phương châm đó, ví dụ tổ chức dệt thổ cẩm,  cho các em hát Lý, hát dân ca Cơ Tu. Đặc biệt, đã trở thành truyền thống, hàng năm nhà trường đều tổ chức lễ hội mừng lúa mới với rất nhiều hoạt động có ý nghĩa. Mục đích của nhà trường là từ hoạt động đó lan tỏa ra cộng động, xã hội. Thời gian đến nhà trường mong muốn cũng như sẽ tham mưu các cấp đưa tiếng Cơ Tu vào giảng dạy để duy trì ngôn ngữ Cơ Tu”.

        Tổ chức Lễ hội “Mừng lúa mới” ngay trong trường học là một hoạt động có ý nghĩa thiết thực. Hoạt động này được tổ chức hàng năm và thường đúng dịp thu hoạch lúa rẫy của đồng bào Cơ Tu, góp phần thắt chặt mối đoàn kết giữa các dân tộc. Đặc biệt, giúp các em học sinh ý thức gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa đặc sắc của dân tộc mình./.