Ra diu t’ngay 18/11, thành phố Nha Trang vêy boo ngân. Nắc đhiệp tơợ 2 -3 tiếng đồng hồ boo ngân, bhrợ hr’lang hr’cấh ga mắc cóh 6 đhị, âng 4 chr’val, phường. Ngân bhlâng nắc đhị phường Vĩnh Hoà. Hr’lang hr’cấh cóh zr’lụ đhanuôr ắt mamông dal cấp Hoàng Phú nắc ơy đơơng pơ loong, bhrợ ha rập k’nặ k’zệt đhr’nong đong, bhrợ 4 cha nắc cóh muy pr’loọng đong nhà giáo dưr chêết bil. Đhanuôr lâng chính quyền vel đong xay moon ghít, hr’lang hr’cấh nắc tu ha voóh a bóc pa nong đác cóh dal tước 60 mét, cóh m’piing đhanuôr ắt mamông. T’coóh Hà Văn Hội, muy cha nắc manuýh loon đơớh glúh mút xay moon, ngai đoọng phép bhrợ têng bh’rợ n’nâu: “Rau đâu nắc a đoo t’mêê bhrợ zr’lụ đô thị cóh bơr pêê c’moo a năm. Apêê đoo bhrợ têng công trình n’nâu, acu cắh k’noọ apêê đoo bhrợ têng a bóc đác n’nâu cóh piing n’nắc. Rau đâu nắc cơnh đơơng bom đớc cóh a cọ đhanuôr cóh đâu. Prang thành phố, prang tỉnh nắc đớc đoọng u váih cơnh đêếc? Hau tu apêê đoo bhrợ têng cơnh đêếc? Crêê nắc a bóc đác u bấc, nắc ng’xay bhrợ ghít trách nhiệm, cắh choom đớc đhanuôr chêết bil cơnh đêếc”.

Zr’lụ đhanuôr ắt mamông dal cấp Hoàng Phú nắc Công ty TNHH k’rong bhrợ lâng pa dưr Thanh Châu bhrợ c’la bhrợ têng. Dự án n’nâu vêy ta xay moon bấc pa bhlâng, vêy a bóc bh’luáh đác cóh da ding. Rau la lua bh’rợ pếch bhậ nắc ta bhrợ cóh bấc c’xêê ahay, lâng bấc rau pr’đươi máy móc. Bh’rợ bhrợ têng k’rơ pa bhlâng cóh m’pâng thành phố nắc Thanh tra Sở Xây dựng lâng chính quyền vel đong lứch xay moon cắh n’năl ooy bh’rợ n’nâu?. T’coóh Trần Văn Đông, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường Vĩnh Hoà xay moon, bêl dưr váih rau cắh liêm crêê, vel đong nắc ha dợ bơơn n’năl nắc vêy bh’rợ n’nâu: “Vêy zơ đâr nắc tu zơ đâr cắh nhâm, pa nong đác pa bhlâng bấc. N’juốih ch’ngai k’dâng 50 mét, bhứah k’dâng 10 mét, đhậu k’dâng 1 mét m’pâng. Vel đong cắh n’năl bh’rợ bhrợ têng, cắh n’năl t’ngay bhrợ têng, bhrợ têng apêê đoo công cắh xay moon lâng vel đong. Ha dang vel đong bơơn n’năl nắc ơy xay bhrợ rơợng griing bh’rợ pa tơơi zr’lụ n’nâu, tu zr’lụ n’nâu k’tiếc tỵ nhâm mâng ơy, bấc đhâl chăng, cắh choom váih hr’lang hr’cấh”.

Xang bêl dưr váih rau cắh liêm crêê, p’cắh mặt t’coóh xa nay Sở Xây dựng thành phố Nha Trang ơy bhrợ bhiệc lâng c’la k’rong bhrợ. Bêl p’cắh mặt tơợ Uỷ ban nhân dân phường Vĩnh Hoà xay moon ghít doanh nghiệp n’nâu pếch bhậ pa bhlâng bấc k’tiếc đhâl tước k’ha riêng mét khối, bhrợ têng a bóc đác bh’luáh ga mắc nắc t’coóh Trần Văn Thọ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hoà moon cắh vêy a bóc bh’luá đác? Ting cơnh t’coóh Thọ, tu bhrợ t’váih đhr’năng hr’lang hr’cấh nắc doanh nghiệp xoọc bhrợ têng c’lâng z’roóh dác, đợ đác tơợ z’roóh tân tóh bhrợ hr’lang hr’cấh dự án, xang n’nắc bhrợ hr’lang hr’cấh zr’lụ đhanuôr ắt mamông. T’coóh Trần Văn Thọ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hoà xay moon ghít, dự án n’nâu bhrợ têng pr’đươi bêl cắh ơy vêy bha ar đoọng phép bhrợ têng: “Bh’rợ cắh liêm ghít âng c’la k’rong bhrợ, pếch k’tiếc pa glúh ooy đâu, đợ đác dưr hooi ooy đâu bấc pa bhlâng. T’mêê pếch 1-2 t’ngay nắc zập t’ngay ahêê hơnh choom đhơ ắt cóh đêếc. Apêê đoo cóh ooy vêy bhrợ têng a bóc đác nắc a hêê prá moon m’pâng c’xêê, muy c’xêê. Thiết kế n’nâu, hạ tầng n’nâu cắh ơy vêy ta thiết kế bha ar bha tơ kỹ thuật, c’la k’rong bhrợ ma bhrợ. Ahêê cóh ooy vêy đoọng phép bhrợ têng”.

Cóh pazêng c’moo đăn đâu, đhị thành phố Nha Trang ta luôn dưr váih đhr’năng hr’lang hr’cấh k’tiếc, bhrợ bấc manuýh chêết. Zr’lụ hr’lang hr’cấh nắc cóh aral da ding, manuýh crêê bil hư bấc bhlâng nắc đhanuôr lum pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp. Cóh x’rịa c’moo 2016, đhị cr’noon Phước Lộc, chr’val Phước Đồng, thành phố Nha Trang dưr váih bh’rợ hr’lang hr’cấh da ding bhrợ 4 cha nắc manuýh chêết, 7 cha nắc manuýh bhrêy. T’ngay 18/11 bêl đêếc ahay, công đhị vel đong n’nâu dưr váih hr’lang hr’cấh cóh 2 cr’noon, bhrợ 10 cha nắc manuýh chêết lâng bil. T’coóh Bùi Cao Pháp, Phó Chủ tọch UBND chr’val Phước Đồng xay moon, tu bha lâng âng bh’rợ cắh liêm crêê cóh bêl đêếc ahay nắc tu bh’rợ xay bhrợ bấc đhị cóh da ding k’coong nắc chính quyền vel đong cắh n’năl cơnh chêếc xay bhrợ, ch’mêết lêy. Prang chr’val Phước Đồng vêy lấh 1 r’bhâu đhr’nong đong ắt cóh aral da ding, pa bhlâng cắh liêm crêê.

Thành phố Nha Trang xoọc xay bhrợ bh’rợ đô thị đơớh pa bhlâng. Đhanuôr đharứt nắc pa xó đhị m’pâng thành phố, cắh ơy vêy đhị ắt mamông nhâm mâng. Bấc manuýh đharứt nắc tr’câl tr’bhlêy k’tiếc crâng, ra li k’tiếc, bhrợ têng đong ắt lất xa nay. Apêê ngành chức năng lâng chính quyền vel đong, l’lăm nắc Uỷ ban nhân dân apêê chr’val, phường cắh ơy xay bhrợ crêê cơnh xa nay bh’rợ k’đhơợng xay đớc đoọng dưr váih đhr’năng đong xang ta bhrợ lất xa nay, cắh crêê cơnh quy hoạch zr’lụ đhanuôr ắt mamông. T’coóh Lê Hữu Thọ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà prá: “Đhanuôr bhrợ têng lất xa nay cóh đêếc nắc u váih tơợ đanh ặ, chính quyền cắh k’đhơợng lêy. Ooy xa nay n’nâu, thành phố nắc nhăn cớ boóp p’rá p’too pa choom âng Uỷ ban nhân dân tỉnh, bhrợ têng cơnh ooy nắc xay bhrợ crêê liêm, đhanuôr nắc choom mamông lâng bh’rợ biển nắc vêy đhị ắt mamông crêê cơnh”.

Pleng k’tiếc ting t’ngay cắh liêm crêê. Pazêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông cóh zr’lụ buôn váih túh bhlong, hr’lang hr’cấh nắc đơớh vêy chính quyền zập cấp k’rang lêy. Ha dợ, cóh thành phố Nha Trang bh’rợ n’nâu xoọc cắh ta lêy bhrợ k’rơ. K’r’bhâu cha nắc đhanuôr ắt mamông k’rang lấh mơ. Cơnh lơơng cậ, tu đô thị dưr váih k’rơ bhlâng, nắc cr’noọ đươi dua k’tiếc bấc lấh mơ, tỉnh Khánh Hoà ơy pazao bấc đhăm k’tiếc cóh a dươl da ding đoọng apêê doanh nghiệp pác, bhrợ têng dự án đong ắt, ha dợ cắh ch’mêết lêy ghít, cắh lấh k’đhơợng xay. Đhr’năng lướt pếch, ra li k’tiếc bôl da ding ơy lâng xoọc bhrợ rau cắh liêm crêê ha pazêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông cóh aral. Xang bêl dưr váih hr’lang hr’cấh k’tiếc, t’coóh Hoàng Văn Thắng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon bhrợ t’coóh xa nay âng c’bhúh lướt pa bhrợ âng Ban k’đhơợng xay Trung ương ooy bh’rợ zâl cha groong đhí boo, túh bhlong, ra roóh pr’tóh nắc tước lum lêy pr’loọng đong a pêê crêê bil hư. Ting cơnh Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng, bh’rợ quy hoạch pa dưr đô thị thành phố Nha Trang n’léh bấc rau cắh liêm crêê: “Acu k’noọ lâng pazêng thành phố cơnh đâu, bh’rợ âng hêê dưr pếch k’tiếc đhâl cóh zr’lụ da ding k’coong đoọng bhrợ mặt bằng, đoọng bhrợ têng đong xang nắc lêy ghít lấh mơ, ha dang cắh công bhrợ t’váih rau hr’lang hr’cấh da ding k’coong, cơnh ahêê lêy nâu đhị đâu”.

18 cha nắc manuýh chêết, 1 cha nắc manuýh bil, 28 cha nắc manuýh bhrêy, 71 đhr’nong đong ắt cóh thành phố Nha Trang, thị xã Ninh Hoà, chr’hoong Cam Lâm, tỉnh Khánh Hoà crêê ha rập lâng dưr nắc pa bhlâng k’ăy loom. Rau cắh liêm crêê đơớh dưr váih lâng đhanuôr thành phố Nha Trang đhiệp bơr pêê tiếng đồng hồ boo ngân nắc n’léh đợ rau cắh liêm crêê choom bhrợ chêết manuýh ooy trách nhiệm âng apêê ngành chức năng lâng chính quyền vel đong. A bóc đác nắc ngoọ cơnh p’lêê bom đác bhrợ têng lất xa nay đhị piing a cọ đhanuôr nắc dưr ha voóh, ga lấp bhrợ chêết manuýh lâng cr’van âng k’zệt đhanuôr cóh đâu, ha dợ nắc cắh ngai xay moon pa chô trách nhiệm?. Nắc tước bêl, apêê cơ quan chức năng đơớh hân ch’mêết lêy, xay bhrợ ghít rau tu hr’lang hr’cấh k’tiếc bhrợ manuýh chêết lâng lêy bhrợ khởi tố vụ án (ha dang zập cơnh xa nay bh’rợ âng pháp lý)./.

Sạt lở, vùi lấp ở Nha Trang: Cần làm rõ ai chịu trách nhiệm

                             Thái Bình /VOV Miền Trung

Tại tỉnh Khánh Hòa, chỉ sau một đợt mưa lớn trong buổi sáng 18/11, thảm họa ập xuống hàng chục gia đình nghèo. Mưa lớn trong vài giờ đã gây sạt lở, làm chết 18 người, 1 người mất tích, 28 người bị thương, 71 ngôi nhà bị sập, hư hỏng. Tình trạng sạt lở chôn vùi tính mạng và tài sản người dân liên tiếp xảy ra và ngày càng nghiêm trọng. Vẫn chưa thấy ai lên tiếng chịu trách nhiệm về những hậu quả đau lòng này?

       Sáng ngày 18/11, thành phố Nha Trang có mưa lớn. Chỉ trong 2-3 tiếng đồng hồ mưa to, gây sạt lở trên diện rộng tại 6 địa điểm, thuộc 4 xã, phường. Nặng nhất là ở phường Vĩnh Hòa. Sạt lở xảy ra ở Khu dân cư cao cấp Hoàng Phú đã cuốn trôi, san phẳng gần chục ngôi nhà, cướp đi mạng sống của 4 người trong một gia đình nhà giáo. Người dân và chính quyền địa phương đều khẳng định, sạt lở do vỡ hồ chứa nước cao đến 60 mét, phía trên khu dân cư. Ông Hà Văn Hội, một nạn nhân thoát chết nêu thắc mắc, ai cho phép xây dựng hạng mục này: “Cái này nó mới làm khu đô thị cách đây vài năm thôi. Họ xây dựng công trình này, mình không nghĩ xây dựng cái hồ nước ngay trên cái đầu đó được. Cái này đúng là đem trái bom để trên đầu dân đây. Cả thành phố, cả tỉnh mà để cho nó bị như vậy? Tại sao để người ta làm như thế đó?Đúng là cái hồ rất nhiều biết, phải làm rõ trách nhiệm, chứ không để dân chết oan ức như thế”.

       Khu dân cư cao cấp Hoàng Phú do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Thanh Châu làm chủ đầu tư. Dự án này được quảng cáo rầm rộ có hồ bơi vô cực ở phía đỉnh. Thực tế việc đào đắp đã tiến hành nhiều tháng qua với nhiều phương tiện máy móc. Việc thi công diễn ra nhộn nhịp ngay giữa thành phố mà cả Thanh tra Sở Xây dựng lẫn chính quyền địa phương đều nói không hay biết gì về công trình này?. Ông Trần Văn Đông, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường Vĩnh Hòa thừa nhận, khi xảy ra sự cố, địa phương mới biết là có công trình này: “Có vách nhưng vách không chắc, chứa đựng lượng nước rất khá. Chiều dài khoảng 50m, chiều ngang khoảng 10m, chiều sâu khoảng 1,5m. Địa phương không nắm được việc thi công, không biết thời điểm thi công, thi công họ cũng không báo địa phương. Nếu địa phương biết được vậy thì đã cương quyết di dời vì khu vực này vốn là nền đất rất ổn định, nền đá tảng, không có cách gì sạt lở được”.

       Sau khi xảy ra thảm họa, đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố Nha Trang đã làm việc với chủ đầu tư. Trong lúc đại diện Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Hòa khẳng định doanh nghiệp này đào đắp khối lượng đất đá lớn lên đến hàng trăm mét khối, xây dựng hồ bơi vô cực thì ông Trần Văn Thọ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa bảo không có hồ bơi? Theo ông Thọ, nguyên nhân dẫn đến tình trạng sạt lở là doanh nghiệp thi công mương thoát nước, lượng nước từ mương đổ xuống làm sạt lở dự án, sau đó gây sạt lở khu dân cư. Ông Trần Văn Thọ, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa khẳng định, dự án này thi công xây dựng hạ tầng khi không có giấy phép xây dựng: “Chuyện tắc trách của chủ đầu tư, múc đất vô trong này, lượng nước chảy xuống đây là khủng khiếp. Múc mới 1-2 ngày mà hằng ngày mình đâu có ở đó được. Họ đâu có xây cái hồ đâu mà mình nói nửa tháng, một tháng. Thiết kế này, hạ tầng này chưa có thiết kế hồ sơ kỹ thuật, chủ đầu tư tự làm. Mình đâu có cho phép đâu”.

       Những năm gần đây, tại thành phố Nha Trang liên tiếp xảy ra nhiều vụ sạt lở đất, làm chết nhiều người. Khu vực sạt lở là những khu dân cư ven núi, nạn nhân hầu hết là những người hoàn cảnh khó khăn. Cuối năm 2016, tại thôn Phước Lộc, xã Phước Đồng, TP Nha Trang xảy ra sạt lở núi làm 4 người chết, 7 người bị thương. Ngày 18/11 vừa qua,  cũng tại địa phương này lại xảy ra sạt lở ở 2 thôn khác, làm 10 người chết và mất tích. Ông Bùi Cao Pháp, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Đồng cho rằng, nguyên nhân thảm họa vừa qua có việc xây dựng tràn lan ở các sườn núi nhưng chính quyền cơ sở lực bất tòng tâm. Toàn xã Phước Đồng có hơn 1000 căn nhà nằm sát vách núi rất nguy hiểm.

      Thành phố Nha Trang đang trong quá trình đô thị hóa nhanh. Người dân nghèo bị đẩy dạt ra khỏi nội thành, chưa có chỗ ở ổn định. Nhiều người nghèo đành mua bán đất rừng, san nền, xây dựng nhà cửa trái phép. Các ngành chức năng và chính quyền địa phương, trước hết là Uỷ ban nhân dân các xã, phường chưa làm tròn trách nhiệm quản lý để xảy ra tình trạng nhà cửa mọc lên trải phép, không theo quy hoạch khu dân cư. Ông Lê Hữu Thọ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa cho biết: “Người dân xây dựng trái phép ở đó thời gian rất là lâu, chính quyền không quản lý. Về vấn đề này, thành phố tiếp tục xin ý kiến chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân tỉnh, làm thế nào để giải quyết hài hòa, bà con sống được nghề biển mà có chỗ ở cho hợp lý”.

      Khí hậu ngày càng cực đoan. Những khu dân cư ở các vùng xung yếu nguy hiểm cần được chính quyền các cấp đặc biệt quan tâm. Thế nhưng, ở thành phố Nha Trang, công tác này đang bị buông lỏng. Hàng ngàn người dân phải sống trong thấp thỏm, bất an. Mặt khác, do đô thị phát triển nóng, nhu cầu đất ở tăng cao, tỉnh Khánh Hòa đã giao nhiều khu đất trên các sườn đồi để các doanh nghiệp phân lô, xây dựng dự án nhà ở mà thiếu kiểm tra, buông lỏng công tác quản lý. Tình trạng đào bới, cạo trạo đồi núi đã và đang uy hiếp sự an toàn các khu dân cư ven chân núi. Ngay sau khi xảy ra sạt lở núi kinh hoàng, ông Hoàng Văn Thắng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn dẫn đầu Đoàn công tác của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai đã đến tận nơi thăm hỏi, chia sẻ nỗi đau với gia đình nạn nhân. Theo Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng, việc quy hoạch phát triển đô thị tại thành phố Nha Trang đã bộc lộc nhiều bất cập: “Tôi nghĩ đối với những thành phố như thế này, việc mà chúng ta đào bới các khu vực đồi núi để làm mặt bằng, để xây dựng cần phải rất cân nhắc, nếu không nó cũng tạo ra điều kiện để tăng cường sạt lở núi như chúng ta đang quan sát ở đây”.

        18 người chết, 1 người mất tích, 28 người bị thương, 71 ngôi nhà ở TP Nha Trang, thị xã Ninh Hoà, huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hoà bị sập và hư hỏng là sự thật đau lòng. Thảm họa bất ngờ ập xuống người dân thành phố Nha Trang chỉ sau vài giờ mưa lớn lộ ra những khoảng trống “chết người” về trách nhiệm của các ngành chức năng và chính quyền địa phương. Hồ chứa như “quả bom nước” xây dựng không phép treo trên đầu người dân đã "vỡ tung", nhấn chìm tính mạng và tài sản hàng chục người dân nơi đây mà chưa thấy ai lên tiếng nhận trách nhiệm?. Đã đến lúc, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng vào cuộc tiến hành điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ sạt lở gây chết người và xem xét khởi tố vụ án (nếu đủ căn cứ pháp lý)./.