Bhiệc nâu bhrợ p’căh đoọng ha cr’noọ bh’rợ pân k’noọ pân bhrợ âng đha đhâm c’mọor coh vêêl đông, bhrợ mưy c’lâng lươt t’mêê đoọng ha kinh tế pr’loọng đông đhị vêêl bhươl

Vêy cr’noọ bh’rợ đh’rưah lâng tơợp bhrợ cha đhị k’tiêc vêêl đông, ơy bhrợ pa dưr anoo Tần Phương Vũ lâng anoo Lê Nhã Lam châc lêy năl lâng đơơng bh’rợ băn g’dợ tơợ zâp tỉnh zr’lụ piing chô ooy chr’val Trần Văn Thời đoọng băn pa dưr. Nâu đoo năc mưy bh’rợ grơơ nhool, tu râu g’dợ nâu căh lâh liêm buôn ăt ma mung lalay đhị.

Cr’chăl tr’nơợp, đợ râu zr’năh k’đhạp đăh pr’ăt tr’mung âng g’dợ năc bhrợ bơr a’nhi anoo k’rang k’pân. Hân đhơ cơnh đêêc, lâng râu p’zay t’bhlâng lâng cr’noọ bh’rợ băn bhrợ liêm choom, nhi anoo ơy lêy cha mêêt c’lâng bh’rợ lêy bhrợ pa dưr đhị ăt ma mung têêm ngăn, vêy bâc râu pô lâng bhrợ pa dưr đhị ăt ma mung liêm choom bhlâng đoọng băn zư g’dợ nâu. Anoo Trần Phương Vũ moon:

“Bêl t’mêê đơơng chô g’dợ cung k’rang bhlâng, k’pân g’dợ păr bil năc lêy cha groong liêm ghit. Xang cr’chăl t’ngay băn zư lêy g’dợ tơợp chặc vaih, pa dưr pa xơc năc vêy k’rêệm loom băn”.Râu liêm choom bhrợ p’căh đhị râu bhrợ bhriêl ta bach âng bơr anhi đha đhâm nâu năc đoo lâh mơ băn pa dưr g’dợ coh thùng n’loong, anhi dzợ k’đơơng g’dợ bhrợ đông coh n’coo cram răng. Bhiệc bhrợ nâu n’jưah pay đươi đợ pr’đươi băn bhrợ coh vêêl đông, n’jưah đơơng chô đac g’dợ yêm lâh mơ.

Hân đhơ c’lâng bơơn bhrợ đac g’dợ coh n’coo nâu zr’năh k’đhạp năc bh’nơơn pay pa chô đợ đac g’dợ đha hưm ngam bhlâng, pa câl cung dal zên. Xọoc đâu, đac g’dợ pa câl mơ 1,2 tươc 2 ực đồng đhị mưy lít. Anoo Lê Nhã Lam đoọng năl:

“Băn coh n’coo cram năc bơơn bhrợ k’đhạp bhlâng, tu lêy bhlăh đợ n’coo nâu, xang nặc pay đợ đac g’dợ lâng têy. Hân đhơ cơnh đêêc, đac g’dợ đha hưm yêm bhlâng, độp k’dzụa, ngam ta mooi kiêng đươi. Xọoc đâu đac g’dợ căh zâp đoọng pa câl”.

Xoọc đâu anoo Trần Phương Vũ lâng anoo Lê Nhã Lam xoọc pa dưr pa xơc bh’rợ băn g’dợ đhị đông coh vêêl 5 lâng vêêl 1, chr’val Trần Văn Thời. Bh’rợ nâu ơy bhrợ p’căh râu liêm choom đăh bhrợ cha hân đhơ đhị băn bhrợ lâng zên k’rong bhrợ căh lâh bâc ga măc. Bơr anhi đha đhâm nâu xoọc lêy t’bhlâng bhrợ t’bhưah, cung ting tr’pac kinh nghiệm lâng c’lâng băn bhrợ đoọng ha đhanuôr coh vêêl đông đh’rưah bhrợ cha. Anoo Trần Phương Vũ p’ghit moon đăh bhiệc băn bhrợ:

“G’dợ nâu căh lâh đơơh dưr vaih lâng bh’nơơn pa chô đac cung căh bâc ha dang đhị băn zư căh zâp tơơm n’loong lâng pô. Azi lêy choh pa xoọng tơơm cha p’lêê, vêy bâc pô lâng vaih bâc đac, phấn. Lâng, bêl zư lêy tơơm n’loong căh vêy đợ zâp râu chế phẩm chất hoá học đoọng têêm ngăn pr’ăt tr’mung âng g’dợ”.

T’cooh Nguyễn Thế Châu, Bí thư Đảng uỷ chr’val Trần Văn Thời, xang bêl lươt lêy bâc đhị băn bhrợ, năc moon g’dợ nâu doọ vêy lươt ăt ma mung bâc đhị, bhrợ căh liêm crêê tươc bh’rợ lơơng. Bh’rợ nâu cung đoọng lêy bh’nơơn bh’rợ liêm choom, năc lêy bhrợ t’bhưah đoọng pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung coh vêêl đông.

Xa nay t’ruih đăh tơợp bhrợ cha tơợ băn g’dợ âng anoo Trần Phương Vũ lâng anoo Lê Nhã Lam bhrợ p’căh đoọng ha bh’rợ liêm chr’năp âng anhi đha đhâm nâu coh vêêl đông ooy lang t’mêê: doọ châc k’rang k’pân zr’năh k’đhạp, căh châc k’noọ k’pân râu t’mêê lâng bhriêl choom lêy bhrợ pa xoọng đoọng bhrợ t’bơơn đợ tr’dzật đac g’dợ đha hưm ngam, pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung coh vêêl đông./.

                                         NUÔI ONG TRONG ỐNG TRE                                                                 

Với mong muốn tìm hướng đi mới, hai thanh niên ở xã Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau đã thuần dưỡng loài ong không ngòi đốt để phát triển kinh tế. Điều này thể hiện cho thần dám nghĩ dám làm của thanh niên nông thôn, mở ra một hướng đi mới cho kinh tế nông hộ tại địa phương

Chí hướng cùng lập nghiệp trên mảnh đất quê hương, đã thôi thúc anh Trần Phương Vũ và anh Lê Nhã Lam tìm hiểu và đưa mô hình nuôi ong dú từ các tỉnh vùng trên về xã Trần Văn Thời phát triển. Đây là một quyết định táo bạo, bởi loài ong này vốn cực kỳ nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường.

Giai đoạn đầu, những khó khăn về tập tính sinh học đã khiến hai thanh niên rất lo lắng. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì và tư duy hiện đại, hai anh đã tự nghiên cứu cách thiết lập không gian tĩnh, đa dạng hóa nguồn hoa và tạo dựng môi trường sinh thái lý tưởng để "giữ chân" đàn ong lạ. Anh Trần Phương Vũ chia sẻ:

“Lúc mới mang ong về cũng lo lắng lắm, sợ ong đi mất nên phải che chắn kỹ lắm. Sau thời gian thấy ong mới bắt đầu sinh sản, phát triển mới an tâm nuôi”.

Điểm đột phá thể hiện sự sáng tạo của hai người trẻ là bên cạnh phát triển nuôi ong trong thùng gỗ thông thường, họ còn dẫn dụ được ong làm tổ trong những ống tre khô. Cách làm này vừa tận dụng được vật liệu địa phương, vừa cho chất lượng mật tốt hơn.

Dù quy trình thu hoạch thủ công trong ống tre đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn để tách túi mật nhưng kết quả là dòng mật ong dú sánh đặc, có mùi thơm đặc trưng và cho giá trị kinh tế vượt trội. Hiện mật có giá bán từ 1,5 đến 2 triệu đồng mỗi lít. Anh Lê Nhã Lam, cho biết:

“Nuôi trong ống tre thì thu hoạch cực hơn, bởi phải chẻ từng ống, rồi phải tách mật bằng tay. Bù lại, mật ong có mùi thơm đặc trưng, vị mật chua chua, ngọt ngọt khách rất là thích. Hiện mật không đủ để bán”.

Hiện anh Trần Phương Vũ và anh Lê Nhã Lam đang phát triển mô hình nuôi ong dú tại gia đình ở ấp 5 và ấp 1, xã Trần Văn Thời.  Mô hình đã chứng minh được hiệu quả kinh tế dù diện tích và vốn đầu tư đều không cần quá lớn. Hai thanh niên đang định hướng tiếp tục nhân rộng thêm, họ cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và kỹ thuật nhân đàn cho bà con địa phương cùng phát triển kinh tế. Anh Trần Phương Vũ, lưu ý về kỹ thuật nuôi:

“Ong dú sẽ kém phát triển và cho sản lượng mật thấp nếu môi trường kém cây cối và thiếu nguồn hoa. Chúng tôi phải trồng thêm cây ăn quả, có nhiều hoa và có nhiều mật, phấn. Đồng thời, khi chăm sóc cây, không sử dụng các chế phẩm chất hóa học để đảm bảo ổn định môi trường sống cho ong”.

Ông Nguyễn Thế Châu, Bí thư Đảng ủy xã Trần Văn Thời, sau khi đi tham quan thực tế, đánh giá con ong dú không có khả năng xâm lấn, ảnh hưởng đến nghề gác kèo ong bản địa. Mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả, hoàn toàn có thể nhân rộng để phát triển kinh tế ở địa phương.

Câu chuyện khởi nghiệp từ nuôi ong dú của anh Trần Phương Vũ và anh Lê Nhã Lam thể hiện cho bản lĩnh của thanh niên nông thôn thời đại mới: không ngại khó, không ngại mới và sáng tạo thêm để chắt chiu từng giọt mật ngọt, phát triển kinh tế trên quê hương./.