Tơợ bêl vêy zr’roh đác, coh đâu ơy chăt vaih ha roo, k’bhông lâng đăn đâu năc vêy pr’họom bhrôông âng ruộng sen chơh pô. Tơơm sen dzợ bhrợ du lịch, t’vaih rau liêm choom lâng đanh mâng đoọng ha đhanuôr.

Chr’val Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng bơơn ta bhrợ tơợ pr’đơợ pa zưm chr’val Hồng Sơn lâng Hồng Liêm âng chr’hoong Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận ty. Lâh 10 c’moo lalăm, coh đâu năc zr’lụ k’tiếc căh vêy đác, căh ngai bhrợ rau rị. Tước nâu kêi, đhị chr’val nâu ơy vêy bấc bh’nậ đác bơơn ta bhrợ cơnh: a bóc Sông Quao, Suốt Đá, Cẩm Hang, kênh 812 – Châu Tá…

Vêy đác, đhanuôr pa zay prươh bhrợ, pa liêm k’tiếc, t’bhưah đhăm choh bhrợ lâng choh bấc rau tơơm chr’noh. T’cooh Lê Xuân Sang ặt đhị vel Liêm An, chr’val Hồng Sơn đoọng năl, 3 c’moo chô ooy đâu, đươi vêy đác tưới năc pr’loọng choh 1,2ha ha roo 3 hân noo. Đăn đâu, t’cooh xăl pazêng đhăm choh ha roo đoọng choh sen, pa câl cr’liêng lâng pa câl loom sen.“Lalăm ahay, coh đâu zêng choh ha roo, muy c’moo pêê hân noo ha dợ ha roo căh vêy bh’nơơn dal. Nâu kêi choh sen muy sào vêy pa chô mơ 15-16 ức đồng. Muy c’moo pa chô pêê, puôn hân noo. Sen k’rong bhrợ dọo g’lêêh mơ ha roo, bơơn bh’nơơn dal bhlầng năc hân noo nâu tơợ lâh tết, c’moo hay chr’năp sen dzooc tước 52.000/kg, c’moo đâu năc dzợ 17.000kg”.

Pr’loọng đong t’cooh Nguyễn Kết Lộc ặt mr’đoo vel lâng t’cooh Sang, cung xăl 1ha k’tiếc tơợ choh ha roo xăl đoọng choh sen lêy vêy pa chô bh’nơơn dal lâh mơ:“Choh ha roo 1ha pa chô căh ha mơ, vêy bêl căh zập pa chô zên k’rong bhrợ. Ha dợ sen, ha dang k’rong vêy 2 ức tước 3 ức muy sào/hân noo. Moọt hân noo bhlầng năc dọo bấc zên lướt chô, ha dợ nâu kêi nắc bhrợ lalay hân noo n’ty năc tu pleng k’tiếc lalay cơnh, zên lướt chô bấc lâh ha dợ cung vêy pa chô lãi, apêê tước đong k’rong câl”.

Lâh mơ choh sen coh đhăm k’tiếc ruộng âng đong đay, bấc pr’loọng đhanuôr coh đâu dzợ vặ k’tiếc đhị zr’lụ lơơng đoọng t’bhưah đhăm choh. Tơợ choh sen coh bơr pêê đhăm ruộng, nâu kêi sen đhị vel Liêm An ơy t’bhưah k’ha riêng ha, pô sen chơh puôn hân noo, cung đươi tơợ c’bhuh bh’nậ đác. T’cooh Nguyễn Ngọc Chín, Trưởng vel Liêm An, chr’val Hồng Sơn đoọng năl, cr’noọ bh’rợ choh sen đhị vel đong năc c’lâng bh’rợ xăl cơnh choh bhrợ pa chô bh’nơơn dal lâh, xăl đhăm choh ha roo bh’nơơn ếp. Sen m’ma Đài Loan bấc ngai kiêng đươi tu mặ zâng lâng gooh gooi, dưr chăt liêm, pa chô thu nhập dal tơợ cr’liêng lâng loom sen, đhị zr’lụ sen chắt vaih lêy cung liêm cra.“Bh’nơơn ha roo coh đâu nắc 4 tạ tước 5 tạ. Bêl dap pa chô zên nắc lêy bh’nơơn pa chô căh vêy dal. Tu cơnh đêêc, đhanuôr ma chấc lêy cơnh xăl bhrợ. Tr’nơợp năc bơr pêê pr’loọng choh, xang đêêc năc lêy ha dưr r’dợ tơợ 4 – 5 c’moo đâu ơy. Tước nâu kêi, cơnh lâng Liêm An mơ 260 héc ta sen”.

Xoọc đâu prang chr’val Hồng Sơn vêy lâh 300ha choh sen, cơnh đhị vel Liêm An, ơy pay lâh muy pâng, bấc bhlầng năc xăl tơợ ruộng ha roo. Đhr’năng lalua bhiệc choh sen coh đhăm k’tiếc ơy choh ha roo bh’nơơn ếp đhị apêê zr’lụ lơơng đăh Đông Nam tỉnh Lâm Đồng (tỉnh Hàm Thuận ty) ơy vêy tơợ bấc c’moo lalăm cơnh Bắc Bình, Hải Ninh, Hàm Liêm, Đức Linh…

Pazêng ruộng sen bơơn bấc t’mooi lướt lêy năc đhanuôr ơy pa chăp tước bhrợ du lịch coh đhăm clung sen. T’cooh Nguyễn Minh Sơn, chuyên viên Phòng Kinh tế chr’val Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng đoọng năl:“Đăh c’lâng xa nay, chr’val năc bhrợ pazêng lớp tập huấn đoọng pa dưr dal bh’nơơn ha tơơm sen, xang năc pa têệt lâng pa dưr du lịch. Coh đhăm clung sen nâu, bêl chơh pô lêy liêm prang zr’lụ nâu”.

Clung sen Liêm An, chr’val Hồng Sơn doọ lâh ch’ngai tơợ c’lâng bhlầng 1 lâng bơơn pa têệt lâng c’lâng p’rang vel bhươl zăng liêm buôn, xe ô tô choom xó tước clung ruộng. nâu năc pazêng rau liêm choom đoọng ha vel đong choom zooi đhanuôr lêy bhrợ du lịch./.

TRỒNG SEN KẾT HỢP LÀM DU LỊCH SẼ TẠO LỢI NHUẬN KÉP CHO NÔNG DÂN

Xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng (huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận cũ) trước đây là vùng đất hoang hóa. Từ khi có hệ thống thủy lợi, nơi đây được phủ xanh bởi lúa, dừa và gần đây có thêm sắc hồng của những ruộng sen nở hoa. Cây sen còn phục vụ du lịch, tạo lợi nhuận kép và bền vững cho nông dân.

Xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Hồng Sơn và Hồng Liêm của huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận cũ. Hơn 10 năm trước, nơi đây là vùng đất hoang hoá do thiếu nước. Đến nay, trên địa bàn xã đã có nhiều công trình thủy lợi được xây dựng như: hồ Sông Quao, Suốt Đá, Cẩm Hang, kênh 812 - Châu Tá….

Có nước, nông dân tích cực khai hoang, phục hóa, mở rộng diện tích nông nghiệp và đa dạng cây trồng. Ông Lê Xuân Sang ở thôn Liêm An, xã Hồng Sơn cho biết, 3 năm trở lại đây, nhờ có nước tưới mà gia đình trồng 1,2 ha lúa 3 vụ. Gần đây, ông mạnh dạn chuyển toàn bộ diện tích lúa sang trồng sen, bán hạt và bán ngó sen.“Hồi trước ở đây toàn trồng lúa, một năm ba vụ nhưng lúa không có năng suất lắm. Giờ trồng sen tính trung bình một sào thu khoảng 15 - 16 triệu. Một năm thu được tới ba, bốn vụ. Sen đầu tư ít hơn lúa, trúng nhất là cái mùa này sau tết, qua tết, năm ngoái giá sen tới 52.000/kg, năm nay còn có 17.000/kg”.

Gia đình ông Nguyễn Kế Lộc ở cùng thôn ông Sang, cũng chuyển 1ha đất từ trồng lúa sang trồng sen và thấy lợi hơn hẳn.“Làm lúa 1ha thu không bao nhiêu, có khi không đủ chi phí. Còn sen, nếu bình quân đầu tư có 2 triệu đến 3 triệu một sào/vụ. Vô vụ thuận mùa thì ít chi phí lại, còn bây giờ nghịch này do thời tiết, chi phí cao hơn chút mà vẫn có lãi, thương lái đến nhà mua luôn”.

Ngoài trồng sen trên đất ruộng của mình, nhiều hộ dân ở đây còn đi thuê đất ở khu vực khác để mở rộng diện tích. Từ chỗ trồng sen trên vài đám ruộng trũng, giờ sen ở thôn Liêm An đã mở rộng hàng trăm ha, hoa sen nở bốn mùa, cũng nhờ nguồn nước từ hệ thống thuỷ lợi.  Ông Nguyễn Ngọc Chín, Trưởng thôn Liêm An, xã Hồng Sơn cho biết, mô hình trồng sen tại địa phương là giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả, thay thế diện tích lúa kém hiệu quả. Sen giống Đài Loan được ưa chuộng nhờ khả năng chịu hạn, sinh trưởng tốt, cho thu nhập cao từ hạt và ngó, mang lại cảnh quan đẹp.“Năng suất nếu mà lúa ở đây thì 4 tạ đến 5 tạ một héc-ta. Nhưng mà nhân lên giá thành cuối cùng hiệu quả kinh tế không đạt. Nên từ chỗ đó bà con tự phát rồi tìm tòi, học hỏi. Đầu tiên vài ba hộ trồng, sau đó thấy kinh tế rồi phát triển lần cả 4 – 5 năm nay rồi. Đến thời điểm bây giờ, riêng thôn Liêm An khoảng cỡ 260 héc-ta cây sen toàn thôn”.

Hiện toàn xã Hồng Sơn có hơn 300 ha trồng sen, riêng ở thôn Liêm An đã chiếm hơn một nữa, chủ yếu là chuyển đổi từ ruộng lúa. Thực tế việc trồng sen trên đất trồng lúa kém hiệu quả ở các khu vực khác ở phía Đông Nam tỉnh Lâm Đồng (tỉnh Bình Thuận cũ) đã có từ nhiều năm trước như Bắc Bình, Hải Ninh, Hàm Liêm, Đức Linh… 

Những ruộng sen được nhiều du khách đi qua ghé thăm nên đã có nông dân tính đến chuyện làm du lịch trên cánh đồng sen. Ông Nguyễn Minh Sơn, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Hồng Sơn, tỉnh Lâm Đồng cho biết thêm:“Về định hướng, xã sẽ mở những lớp tập huấn để tăng năng suất cho cây sen, rồi gắn với phát triển du lịch canh nông. Tại vì cái đánh đồng sen một khi nó phát triển nhiều thì sẽ tạo nên cảnh quan rất đẹp”.

Cánh đồng sen Liêm An, xã Hồng Sơn nằm không xa Quốc lộ 1 và được kết nối bằng hệ thống giao thông nông thôn khá hoàn chỉnh, xe ô tô có thể chạy vào tận chân ruộng. Đây là những điểm mạnh để địa phương có thể hỗ trợ nông dân khai thác du lịch./.