Tơợ xa nay bh’rợ n’nâu ơy n’leh bấc apêê bhrợ cha choom, t’bhlâng bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ crêê cơnh coh vel đong đay. Amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng, manuyh Cơ Tu coh cr’noon Ca Cú 2, chr’val A Lưới 1, thành phố Huế năc manuyh cơnh đêêc.

Amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng, manuyh Cơ Tu, ăt coh cr’noon Ca Cú 2, chr’val A Lưới 1 ta luôn vêy đhanuôr hơnh deh tu pr’ăt tr’nơt crêê liêm lâng zay pa bhrợ, ta têng. Hay cớ coh cr’chăl t’mêê pay k’diíc, amoó Phượng xay truih, pr’ắt tr’mông zr’năh k’đhap, kinh tế âng pr’loỌng đong đươi ooy ha rêê đhuốch năc thu nhập căh nhâm mâng. C’moo 2014, đươi tơợ rau tín chấp âng Hội Liên hiệp pân đil chr’val Hồng Vân ty ahay, amoó vặ 12 ức đồng tơợ Ngân hàng Chính sách chr’hoong A Lưới ty năc đươi ooy bh’rợ băn a ọc. Xang ruuh tr’nơơp liêm choom, amoó vặ p’xoọng 20 ức đồng đoọng bhrợ t’bhưah c’rol băn, băn t’bấc a ọc lâng câl băn a ọc âng vel đong.

Hân đhơ cơnh đêêc, c’lâng tơớp bhrợ cha âng ađoo pân đil Cơ Tu n’nâu căh vêy u buồn. Tu căh lâh vêy kinh nghiệm, đác đươi căh lâh nhâm mâng năc bấc ruuh băn cr’năn a ọc crêê pr’luh cr’ăy. Vêy cr’chăl, cr’năn a ọc âng pr’loọng đong amoó crêê pr’luh tụ huyết trùng cấp bhrợ bấc a ọc dưr chêệt, bil hư ooy kinh tế bấc bhlâng. Ting n’năc, bh’rợ câl a ọc tơợ bấc vel đong n’lơơng cơnh Huế, Quảng Trị, Quảng Bình công bhrợ ha cr’năn a ọc căh choom ăt lâng đhr’năng âng plêệng k’tiếc coh da ding k’coong A Lưới.

Căh đhêy, amoó Phượng năc chêêc ta mooh kinh nghiệm b’băn tơợ đài báo, internet lâng tơợ pazêng pr’loọng đong ơy b’băn l’lăm. Ting n’năc, amoó ta luôn k’dua cán bộ thú y zooi ch’mêệt lêy, zâl cha groong pr’luh cr’ăt đoọng ha bh’năn. Tơợ bh’rợ b’băn la lech ma muúch, tước nâu cơy, zập c’moo pr’loọng đong amoó băn k’nặ 100 p’nong a ọc pay lêệ. Xang bêl pác lơi zên đươi dua, bh’rợ băn a ọc chô đơơng rau bơơn pay pa chô ha pr’loọng đong amoó tơợ 150 tước 170 ức đồng.

Vêy zên prặ, amoó băn p’xoọng c’roóc, a tứch, a xiêm, ađuh lâng axiu. Xoọc đâu c’roóc âng pr’loọng đong amoó vêy 10 p’nong, a tứch vêy cr’chăl vaih tươc k’nặ 500 p’nong, axiêm 300 p’nong. T’mêê đâu, pr’loọng đong amoó vặ cớ 100 ức đồng tơợ ngân hàng Chính sách xã hội đoọng bhr’lậ pa liêm a bóc băn axiu lâng pa liêm c’rol băn. Amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng xay truih:“Coh cr’chăl ha y acu t’bhlâng bhrợ t’bhưah bh’rợ b’băn. Lâng cơnh c’rol xoọc đâu năc acu mặ băn tước 100 p’nong a ọc pay lêệ coh zập ruuh lâng t’bhlâng zập c’moo băn tơợ 3 tước 4 rụuh, ma mơ lâng lâh 300 p’nong. Ting n’năc, acu công t’bhlâng băn c’roóc, pa trơơi a tứch lâng băn p’xoọng axiêm đoọng t’bấc cơnh rau bơơn pay pa chô”.

Anoo Trần Văn Sen, Trưởng cr’noon Ca Cú 2 prá xay: cr’noon xoọc đâu vêy lâh 200 pr’loọng đong lâng lâh 700 cha năc manuyh, bấc bhlâng năc đhanuôr Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu. Đợ pr’loọng đong đharựt dzợ bấc, k’dâng 28%. Tu cơnh đêêc, đợ bh’rợ kinh tế liêm choom cơnh pr’loọng đong amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng năc bhrợ t’vaih c’rơ đoọng ha đhanuôr ting lêy bhrợ, t’bhlâng t’bil lơi đharựt. Căh muy bhrợ cha choom, amoó Phượng năc dzợ ting xay truih kinh nghiệm, pa choom ooy kỹ thuật ha pazêng pr’loọng đong n’lơơng đh’rưah ting bhrợ têng.“Pr’loọng đong amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng năc zay pa bhlâng, t’bhlâng bhrợ cha lâng năc manuyh liêm choom đoọng bấc pr’loọng đong n’lơơng coh cr’noon ting học tập. Amoo ta luôn đương pa choom, prá xay kinh nghiệm đoọng ha đhanuôr. Azi rơơm kiêng năc vêy p’xoọng bấc pr’loọng đong ting bhrợ têng, pa dưr kinh tế ting c’lâng bh’rợ hàng hoá cơnh âng pr’loọng đong amoó Phượng.”

Chr’val A Lưới 1, thành phố Huế xoọc vêy 19 bhươl cr’noon, lâh 12 r’bhâu cha năc manuyh, coh đêêc bấc bhlâng năc đhanuôr acoon coh tước 98%, đợ pr’loọng đong đharựt k’nặ 20%. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 1, vel đong xoọc xay bhrợ bấc bh’rợ tr’nêng đoỌng xay bhrợ cơnh cr’noọ xa nay tước ooy c’moo 2030 năc doọ dzợ vêy pr’loọng đong đharựt. Tơợ pazêng rau liêm choom ơy vêy, Đảng uỷ, UBND chr’val ơy bhrợ bấc nghị quyết, kế hoạch pa dưr bh’rợ b’băn ch’choh, du lịch bhươl cr’noon đh’rưah lâng zư lêy rau chr’năp pr’hay văn hoá ty đanh âng đhanuôr acoon coh. Ting n’năc, vel đong t’bhlâng k’rong pazêng c’rợ tơợ pazêng xa nay cr’noọ cr’niêng âng k’tiếc k’ruung, zooi đhanuôr bơơn vặ zên t’đui đoọng năc bơơn pa dưr kinh tế pr’loọng đong, ting t’ngay pa xiêr đharựt nhâm mâng. T’cooh Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 1 prá xay:“Đh’rưah lâng bh’rợ zooi zên vặ t’đui đoọng, chr’val năc dzợ p’xoọng bhrợ t’vaih pazêng tổ hợp tác, hợp tác xã, pa têệt lâng doanh nghiệp câl pazêng pr’đươi, pa dưr đợ bh’rợ băn a ọc vel đong, a tứch p’loh coh da ding, choh prí, choh crâng lâng pa dưr du lịch bhươl cr’noon, du lịch cruung đác. Tước nâu cơy, pazêng zên vêy ta vặ tơợ zooi đhanuôr pa dưr kinh tế coh chr’val lâh 60 tỷ đồng.”

Ta luôn t’bhlâng lâng pân k’noọ, pân bhrợ, amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng dưr vaih năc manuyh liêm choom bhlâng coh bh’rợ thi đua pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy ta béch. Rau t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đhap âng ađoo pân đil Cơ Tu n’nâu năc p’xoọng c’rơ ha bấc pr’loọng đong đhanuôr acoon coh n’lơơng đhị zr’lụ da ding k’coong A Lưới 1 ting t’ngay t’bil lơi đharựt, bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mông ting t’ngay k’bhộ ngăn coh vel đong đay./.

PHỤ NỮ CƠ TU LÀM KINH TẾ GIỎI

Những năm gần đây, phong trào phụ nữ lập thân, lập nghiệp, tích cực phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo ngày càng lan tỏa mạnh mẽ ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ phong trào này đã xuất hiện nhiều tấm gương sản xuất, kinh doanh giỏi, vươn lên làm giàu chính đáng trên quê hương mình. Chị Nguyễn Thị Hồng Phượng, người Cơ Tu ở thôn Ca Cú 2, xã A Lưới 1, thành phố Huế là một điển hình như thế.

Chị Nguyễn Thị Hồng Phượng, dân tộc Cơ Tu, ở thôn Ca Cú 2, xã A Lưới 1 luôn được bà con quý mến bởi tính cách thân thiện, hòa đồng và chịu thương, chịu khó trong lao động sản xuất. Nhớ lại những ngày đầu mới lập gia đình, chị Phượng kể, cuộc sống rất khó khăn, kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào nương rẫy nên thu nhập không ổn định. Năm 2014, thông qua tín chấp của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hồng Vân (cũ), chị vay 12 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện A Lưới (cũ) đầu tư chăn nuôi heo. Sau lứa nuôi đầu tiên đạt hiệu quả, chị tiếp tục vay thêm 20 triệu đồng  mở rộng chuồng trại, tăng đàn và mua giống heo địa phương.

Tuy nhiên, con đường khởi nghiệp của người phụ nữ Cơ Tu này không hề dễ dàng. Do thiếu kinh nghiệm, nguồn nước sinh hoạt chưa đảm bảo nên nhiều vụ nuôi đàn lợn bị dịch bệnh. Có thời điểm, đàn heo của gia đình bị bệnh tụ huyết trùng cấp khiến nhiều con bị chết, thiệt hại lớn về kinh tế. Bên cạnh đó, việc mua giống từ nhiều địa phương khác như Huế, Quảng Trị, Quảng Bình cũng khiến đàn heo khó thích nghi với điều kiện khí hậu vùng cao A Lưới.

Không nản chí, chị Phượng chủ động học hỏi kinh nghiệm chăn nuôi qua đài báo, internet và từ những hộ đi trước. Đồng thời, chị thường xuyên nhờ cán bộ thú y hỗ trợ kiểm tra, phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi. Từ chăn nuôi nhỏ lẻ ban đầu, đến nay, mỗi năm gia đình chị nuôi tới gần 100 con heo thịt. Sau khi trừ chi phí, mô hình nuôi heo mang lại cho gia đình chị nguồn thu từ 150 đến 170 triệu đồng.

Có vốn, chị nuôi thêm bò, gà, vịt xiêm, thỏ, ếch thương phẩm và cá nước ngọt. Hiện đàn bò của gia đình có 10 con, đàn gà có thời điểm lên tới gần 500 con, vịt xiêm 300 con. Mới đây, gia đình chị tiếp tục vay 100 triệu đồng từ ngân hàng Chính sách xã hội để cải tạo ao thả cá và nâng cấp chuồng trại chăn nuôi. Chị Nguyễn Thị Hồng Phượng chia sẻ.“Thời gian tới tôi sẽ tiếp tục mở rộng quy mô chăn nuôi. Với hệ thống chuồng trại hiện có, gia đình tôi có thể nuôi khoảng 100 con heo thịt mỗi lứa và phấn đấu mỗi năm nuôi từ 3 đến 4 lứa, tương đương hơn 300 con. Bên cạnh đó, tôi cũng tiếp tục phát triển đàn bò, gây giống gà và mở rộng đàn vịt xiêm nhằm đa dạng hóa nguồn thu nhập”.

Anh Trần Văn Sen, Trưởng thôn Ca Cú 2 cho biết: thôn hiện có hơn 200 hộ với hơn 700 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn khá cao, khoảng 28%. Do đó, những mô hình phát triển kinh tế hiệu quả như gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Phượng sẽ tạo động lực để người dân học hỏi, làm theo, vươn lên thoát nghèo. Không chỉ làm kinh tế giỏi, chị Phượng còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ dân khác cùng phát triển sản xuất."Gia đình chị Nguyễn Thị Hồng Phượng rất cần cù, chịu khó làm ăn và là tấm gương để nhiều hộ dân trong thôn học tập. Chị luôn sẵn sàng hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm cho bà con. Chúng tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư, phát triển kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa như gia đình chị Phượng."

Xã A Lưới 1, thành phố Huế hiện có 19 thôn, hơn 12 nghìn nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 98%, tỷ lệ hộ nghèo gần 20%. Theo ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo. Từ những tiềm năng, lợi thế sẵn có, Đảng ủy, UBND xã đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch phát triển nông nghiệp, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, địa phương tập trung huy động nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển kinh tế, từng bước giảm nghèo bền vững. Ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1 cho biết:“Bên cạnh việc hỗ trợ vốn vay ưu đãi, xã còn khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã, kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, phát triển các mô hình chăn nuôi heo bản địa, gà thả đồi, trồng chuối, trồng rừng và phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Đến nay, tổng dư nợ các nguồn vốn hỗ trợ người dân phát triển kinh tế trên địa bàn xã đã đạt hơn 60 tỷ đồng”.

Không ngừng nỗ lực và dám nghĩ dám làm, chị Nguyễn Thị Hồng Phượng đã trở thành tấm gương tiêu biểu trong phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi. Nghị lực vượt khó vươn lên của người phụ nữ Cơ Tu này đã tiếp thêm động lực cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao A Lưới 1 từng bước vươn lên thoát nghèo, xây dựng cuộc sống ngày càng ấm no trên chính quê hương mình./.