P’răng xơớt đenh đhị tỉnh Khánh Hoà tơợ tơợp c’moo đâu tước nâu cơy, bhrợ pr’lúh cr’ay, g’rưi dưr váih bấc, bhrợ bil pất hi’lêệng ha đhanuôr. Xay moon âng PV Thái Bình, ắt đhị miền Trung, ahêê xâng:

Thị xã Ninh Hoà nắc zr’lụ chóh a’tao pazưm k’rong pậ bhứah bhlâng cóh tỉnh Khánh Hoà. Bấc c’moo l’lăm ahay, moót g’lúh nâu, t’nơơm a’tao nắc ơy dal k’noọ mơ pr’dzoọng manứih hêê, hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu nắc ma răng xêêu tu cắh zapa đác. Bấc đhị clung chóh a’tao ma răng zêng, mưy k’tiếc k’goóh lâng bhơi k’tang. Hân noo a’tao nâu pr’loọng đông t’coóh Nguyễn Ngọc Hoàng cóh vel Bắc, chr’val Ninh Tân, thị xã Ninh Hoà chóh 6ha, hân đhơ cơnh đêếc, tu cắh váih boo nắc xang bêl chóh bhrợ nắc zêng ma răng chêết, dzợ ha mơ dưr váih nắc zêng váih pr’lúh bhoọc cóh hi’la, váih g’rưi cung ma răng chêết, pazêng đợ mơ bil hư nắc lấh 200 ực đồng. t’coóh Nguyễn Ngọc Hoàng đoọng năl:

P’răng xơớt k’rơ, t’nơơm a’tao cắh choom padưr pa’xớc, ặt răng chêết a’năm. Cóh k’tiếc cắh váih đác, g’rưi dưr cha zêng ríah tơơm a’tao. Râu 2 nắc pr’lúh bhoọc hi’la, hadang đhr’năng nâu zư lêy moót c’moo n’tốh cung cắh bơơn bhrợ râu. Hân noo chóh bhrợ nâu vặ zên ngân hàng đoọng pazưm k’rong chóh a’tao, hân đhơ cơnh đêếc nắc tu đhr’năng plêệng k’tiếc bhrợ bil hư zêng nắc zr’nắh k’đhạp bhlâng.

Chr’val Ninh Tân, thị xã Ninh Hoà vêy lấh 1.600ha a’tao, hân đhơ cơnh đêếc bấc nặc bơơn chóh đhị k’tiếc bha’đưn cắh vêy hệ thống đác tưới. bêl chóh bhrợ tơợp c’xêê 4 nắc lưm p’răng xơớt k’rơ, bhrợ bấc pr’loọng cắh dzợ váih m’ma a’tao đoọng chóh bhrợ. T’coóh Nguyễn Sỹ Liêm, chủ tịch UBND chr’val Ninh Tân đoọng năl, tước đâu lấh 500ha đhị pazêng 1.500ha a’tao âng chr’val nâu bil pất zêng, đợ đhị k’tiếc lơơng nắc cung xiêr bil bấc tu p’răng xơớt. xoọc đâu, đhị chr’val Ninh Tân nắc tơợp váih boo, hân đhơ cơnh đêếc, đhanuôr cắh choom chóh bhrợ tu cắh loon crêê hân noo:

K’tiếc 500ha n’nắc xoọc đâu cắh váih a’tao tu p’răng xơớt ma răng chêết, ma bhoọc hư hi’la. Xoọc đâu pr’đơợ plêệng k’tiếc cung cắh liêm choom đoọng đhanuôr chóh t’mêê cớ, tu cắh liêm dz’dzong. Hadợ boo dzong cr’chăl hanua cung căh dzợ váih.

Thị xã Ninh Hoà, hân noo nâu chóh 12 r’bhâu hécta a’tao. Nâu đoo nắc râu t’nơơm bha’lâng âng vel bhươl, hân đhơ cơnh đêếc, tu p’răng xơớt đenh nắc bh’nơơn đơơng chô bơơn k’noọ 50 tấn đhị 1 hécta, đệ lấh mơ bêl lơơng. T’coóh Bùi Thanh Bình, phó chủ tịch UBND thị xã Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà đoọng năl: k’tiếc chóh a’tao ma răng chêết tu p’răng xơớt nắc dzoọc tước kr’bhâu hécta. Râu k’rang moon lấh mơ nắc l’lăm hân noo chóh a’tao, bấc pr’loọng đông đhanuôr nắc ơy ký hợp đồng câl pay a’tao xang bêl bơơn bhrợ lâng zâp đông máy đường, hân đhơ cơnh đêếc, bh’nơơn a’tao cắh bơơn cơnh mơ gr’hoót moon. T’coóh Bùi Thanh Bình, phó chủ tịch UBND thị xã Ninh Hoà moon, vel bhươl nắc bhrợ bhiệc lâng đông máy đoọng doanh nghiệp ting tr’pác lâng zr’nắh k’đhạp âng manứih chóh bhrợ:

Tu p’răng xơớt đenh bhrợ pa’xiêr bh’nơơn pr’đươi, bhiệc đông máy đường t’bhlâng ting bhrợ têng cơnh hợp đồng toom đhanuôr, cr’noọ bh’rợ âng thị xã nắc cắh đoọng. azi nắc t’bhlâng moon k’đươi oó toom bh’nơ ơn nâu, bhiệc nâu cắh vêy rơơm kiêng. Bấc c’moo l’lăm ahay nắc bơơn k’noọ 60 tấn đhị 1 hécta nắc đhr’năng nâu lalay, hadợ c’moo đâu đông máy đường cung lêy tr’pác đh’rứah.

Đhị tỉnh Khánh Hoà, tước đâu, k’tiếc chóh a’tạo ma bil hư tu p’răng xơớt nắc dzoọc tước k’zệt hécta. Xoọc đâu zâp vel đông xoọc xay moon đợ mơ bil hư đoọng zooi zúp manứih chóh a’tao, lâng moon k’đươi đhunuôr t’bhlâng lơi jợ đợ mơ đhị k’tiếc chóh ma răng hư, crêê pr’lúh đoọng oó choom dưr váih pr’lúh cr’ay cóh k’tiếc. t’coóh Trương Hữu Lan, chi cục trưởng chi cục padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Khánh Hoà đoọng năl:

Bhiệc zooi zúp cung nặc tạm thời a’năm, c’lâng bh’rợ xăl tơơm chr’nóh n’lơơng nắc lêy vêy liêm choom nắc vêy choom bhrợ têng. La’lua lêy, t’nơơm a’tao cung nặc t’nơơm cóh zr’lụ clung đệ chóh bhrợ. Đợ đenh nắc pếch boọng đoọng tưới a’tao ooy đợ g’lúh p’răng xơớt, đoọng pa’xiêr zên nắc t’bhlâng cơ giới hoá, lêy pay zâp râu m’ma liêm glặp.

KHÁNH HOÀ: NGƯỜI TRỒNG MÍA GẶP KHÓ KHĂN VÌ HẠN

PV Thái Bình /VOV Miền Trung

      Nắng hạn kéo dài tại tỉnh Khánh Hòa từ đầu năm đến nay, làm sâu bệnh phát sinh gây thiệt hại nặng nề cho người trồng mía. Phản ánh của PV Thái Bình, thường trú tại miền Trung:

      Thị xã Ninh Hòa là vùng trồng mía tập trung quy mô lớn nhất tỉnh Khánh Hòa. Những năm trước, vào thời điểm này, cây mía đã cao gần ngang đầu người, nhưng năm nay còi cọc do thiếu nước tưới. Nhiều cánh đồng mía héo khô chỉ còn trơ lại đất trống với cỏ dại. Vụ mía này gia đình ông Nguyễn Ngọc Hoàng, ở thôn Bắc, xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa trồng 6 héc ta, nhưng vì không có mưa nên sau khi xuống giống đã bị chết dần, số còn lại bị bệnh trắng lá mía, sâu đục thân nên cũng chết rũ, tổng thiệt hại hơn 200 triệu đồng. Ông Nguyễn Ngọc Hoàng cho biết:

       (Nắng hạn gay gắt, cây mía không phát triển nổi nó từ từ chết luôn. Do con sùng đất không có nước, nó bò lên cắn rễ làm cây mía chết. Thứ 2 là bệnh trắng lá mía. Nếu tình hình này chăm sóc sang năm cũng không có sản lượng. Niên vụ vừa rồi vay vốn Ngân hàng để tập trung đầu tư cho cây mía nhưng do tình hình thời tiết làm thiệt hại nên cũng rất khó khăn.)
       Xã Ninh Tân, thị xã Ninh Hòa có hơn 1.600 héc ta mía, nhưng phần lớn được trồng trên đất đất đồi không có hệ thống nước tưới. Ngay khi xuống giống vào đầu tháng 4 đã gặp nắng hạn gay gắt khiến nhiều hộ không còn mía giống để sản xuất. Ông Nguyễn Sỹ Liêm, Chủ tịch UBND xã Ninh Tân cho biết: đến nay hơn 500 héc ta trên tổng số 1500 héc ta mía của xã này bị mất trắng; số diện tích còn lại sản lượng sụt giảm vì nắng hạn. Hiện nay, tại xã Ninh Tân bắt đầu có mưa nhưng người dân không thể xuống giống vì không kịp mùa vụ:
      (Diện tích 500 héc ta đó hiện không có mía vì nắng hạn chết, bị trắng lá. Hiện nay điều kiện cũng không cho phép để bà con trồng mới lại vì không đủ độ ẩm. Mà mưa ẩm thì thời gian cũng không còn.)
       Thị xã Ninh Hòa, vụ này trồng 12 ngàn héc ta mía. Đây là cây trồng chủ lực của địa phương nhưng do hạn hán kéo dài nên năng suất chỉ đạt gần 50 tấn/ héc ta, thấp hơn bình quân nhiều năm. Ông Bùi Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa cho biết: diện tích mía bị thiệt hại do nắng hạn đã lên đến hàng ngàn héc ta. Điều đáng nói là, trước vụ mía, nhiều hộ dân đã ký hợp đồng tiêu thụ mía sau thu hoạch với các Nhà máy đường nhưng nay sản lượng mía không đạt như đã cam kết. Ông Bùi Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND thị xã Ninh Hòa cho biết,địa phương sẽ làm việc với các nhà máy để doanh nghiệp chia sẻ khó khăn với người trồng mía:
      (Do nắng hạn kéo dài làm giảm sản lượng, việc Nhà máy đường tiếp tục thực hiện theo hợp đồng phạt bà con, quan điểm thị xã là không đồng ý. Chúng tôi tiếp tục đề nghị theo hướng không phạt sản lượng này, điều này không mong muốn do khách quan. Những năm trước đạt gần 60 tấn/héc ta thì tình hình nó khác còn năm nay, Nhà máy đường cũng phải chia sẻ.)
      Tại tỉnh Khánh Hòa, đến thời điểm này, diện tích mía bị thiệt hại do nắng hạn đã lên đến hàng ngàn héc ta. Hiện các địa phương đang thống kê thiệt hại để hỗ trợ người trồng mía, đồng thời vận động bà con kiên quyết phá bỏ diện tích mía bị bệnh để tránh mầm bệnh tồn lưu trong đất. Ông Trương Hữu Lan, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa cho biết:
      (Việc hỗ trợ cũng là hỗ trợ tạm thời thôi, giải pháp thay đổi cây trồng khác phải mô hình có hiệu quả mới thực hiện được. Thực ra, cây mía vẫn là cây ở vùng trung du. Lâu dài thì đào hồ để tưới mía trong những thời điểm gay gắt; để giảm giá thành thì tăng cường cơ giới hóa, chọn các loại giống phù hợp)./.