Vêy pazêng k’tiếc bhứah lấh 546ha, crâng pr’đươi Đắc Uy, cóh chr’val Đắc Mar, chr’hoong Đắc Hà, tỉnh Kon Tum nắc đhị bha’nụ crâng n’loong chr’nắp pazưm bấc lâng nắc zr’lụ crâng n’loong chr’nắp pr’ắt ắt pazưm đhị đêếc âng prang k’tiếc k’ruung. Tu n’loong trắc nâu chr’nắp dal pa’câl, crâng trắc cóh đâu taluôn apêê bhrợ têng n’loong lướt bơơn bhrợ nắc bhrợ đợ n’loong trắc chr’nắp pr’hắt zr’nắh k’đhạp bhlâng. PV Khoa Điềm, PV Đài Pra Việt Nam xay moon:

            Cắh chấc k’noọ t’ngay hi’dưm, nắc lêy hadang c’bhúh kiểm lâm cắh cha’mêết lêy liêm gít, đợ t’nơơm n’loong cóh crâng pr’đươi Đắc Uy zêng vêy đhr’năng ta col pa’hư. Ơy vêy bêl g’lúh chính quyền lâng ngành chức năng tỉnh Kon Tum lêy k’đươi c’bhúh quân đội lâng công an zooi zúp c’bhúh kiểm lâm, hân đhơ cơnh đêếc, c’bhúh apêê bhrợ têng n’loong cing dzợ bhrợ têng zâp cơnh xa’nay bh’rợ tông bhrợ têng n’loong chr’nắp nâu. T’coóh Nay Y Riu, GĐ ban k’đhơợng zư crâng pr’đươi Đắc Uy đoọng năl:

         Đợ apêê tông bhrợ n’loong nâi zâp đắh, apêê nghiện cung váih. Apêê nắc lêy bhrợ zâp cơnh, lấh mơ nắc bêl hi’dưm, bêl plêệng boo ngân mơ 12-15 cha’nặc. apêê nắc cưa lâng cưa têy bhrợ zr’nắh k’đhạp ha c’bhúh kiểm lâm. Bêl bơơn lêy apêê nắc zêl cha’roong lâng tr’độp lâng c’bhúh kiểm lâm Đắc Uy nâu.

            Xoọc đâu đoọng zêl cha’groong apêê bhrợ têng n’loong, 29 công chức, viên chức lâng manứih pabhrợ Ban k’đhơợng zư crâng pr’đươi Đắc Uy bhrợ têng 15 acoon pợ, bếch cha cóh crâng. Hân đhơ cơnh đêếc nắc cắh ơy zâp têêm ngăn đoọng ha đợ n’loong chr’nắp nâu.

               Zâp kiểm lâm viên cóh đâu đoọng năl, lấh mơ hi’dưm k’năm, bêl plêệng boo đhí, apêê bhrợ têng n’loong nắc moót ooy crâng cưa bhrợ đợ đhị cắh bhr’nêy, xoọc bêl c’bhúh kiểm lâm cha’cha, bêl đhâng cắh cậ xoọc tơợp ra’diu. Đoọng oó đ’đơơr nắc apêê buôn cưa bhrợ lâng cưa têy, đươi lâng c’rơ âng manứih nắc đuôl đơơng cắh cậ lâng xe tự bhrợ têng đoọng âng đơơng n’loong. Cắh mưy cơnh đêếc, c’bhúh tông bhrợ nâu dzợ bhrợ têng bấc cơnh, tông xẻ bhrợ n’loong ha dợ t’nơơm cắh c’lâm, lêy ch’ngai nắc lêy cơnh ngoọ doọ râu rị, lướt đăn nắc vêy lêy n’loong ơy lấh ta xẻ bhrợ.

                 Tu zên pa’câl n’loong bấc dal bhlâng, c’bhúh apêê bhrợ têng nắc mưy tông pay mơ 1 c’nắt nắc cung bơơn pa’câl k’zệt ực đồng, nắc crâng trắc Đắc Uy taluôn ta bhrợ pa’hư. Ơy cơnh đêếc, zr’lụ crâng nâu nắc vêy đhị k’tiếc tíh, đắh đông đăn c’lâng HCM, 3 đắh Bắc-Tây-Nam zêng đăn zr’lụ đhanuôr ắt lâng ha’rêê âng đhanuôr, liêm buôn đoọng ha pêê tông bhrợ liêm choom. Dáp lêy zr’nưm ooy 6 c’moo hanua, k’ha riêng t’nơơm trắc cóh crâng pr’đươi Đắc Uy nắc crêê apêê tông bhrợ col pa’hư. Xang mưy cr’chăl đhêy, nắc lêy đhr’năng tông bhrợ n’loong xoọc dưr bấc k’rơ cớ, apêê tông bhrợ nắc ting grơơ nhool lấh mơ. Đhị râu k’đươi moon pr’hân âng bhiệc zư lêy crâng, chi cục kiểm lâm Kon Tum nắc ơy vêy c’lâng bh’rợ k’đươi moon c’bhúh apêê zooi zúp Ban k’đhơợng zư crâng pr’đươi Đắc Uy. T’coóh Nguyễn Hoài Tâm, Phó Chi cục trưởng đoọng năl:

              Chi cục kiểm lâm nắc ơy quyết định bhrợ padưr 1 c’bhúh pabhrợ zooi zúp đoọng ha ban k’đhơợng zư crâng pr’đươi Đắc Uy ooy đắh bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng. Gít lấh mơ nắc zâp g’lúh lêy cha’mêết nắc lêy vêy mưy đồng chí Phó hạt trưởng cắh cậ nặc Phố đội trưởng đội kiểm lâm cơ động bhrợ tổ trưởng tổ pabhrợ. Công chức âng tổ m’bứi bhlâng tơợ 7-10 công chức pấh bhrợs. bh’rợ bhlâng âng tổ pabhrợ nắc t’bhlâng bh’rợ lêy cha’mêết ooy đắh bh’rợ k’đhơợng zư crâng đhị crâng pr’đươi Đắc Uy.

           Đoọng zư lêy zr’lụ crâng pr’đươi chr’nắp, bơơn râu pazưm đh’rứah âng chính phủ, sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Kon Tum xoọc pr’hân bhrợ padưr g’roong vêy pazêng zên k’rong bhrợ 27 tỷ đồng, dal 2,5m, cơợng 15cm zr’lụ crâng. T’coóh Nguyễn Trung Hải, GĐ sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Kon Tum đoọng năl, hân đhơ dzợ vêy boọp p’rá cắh ơy bhrợ têng đươi đh’rứah cơnh lâng c’lâng bh’rợ nâu, nắc bhiệc mưy mưy bơr boọp p’rá xay moon cắh đươi đh’rứah lâng c’lâng bh’rợ nâu, nắc bhiệc vêy mưy g’roong zêl cha’groong zúp đoọng ha bhiệc zư lêy crâng trắc nâu liêm buôn lấh:

            Tu pr’đơợ bh’rợ cắh vêy g’roong zư lêy nắc đhr’năng bhrợ têng pa’hư crâng âng apêê tông bhrợ bấc bhlâng. Bh’rợ k’đhơợng zư lưm bấc zr’nắh k’đhạp.bơơn chính phủ zooi zúp đoọng ha tỉnh 27 tỷ đồng bhrợ padưr g’roong. Đợ t’tưn nắc bêl bhrợ padưr g’roong liêm xang nắc bh’rợ k’đhơợng zư crâng liêm buôn lấh mơ lâng nắc doọ dzợ bhrợ têng cắh liêm crêê cơnh bêl ahay.

             Đh’rứah lâng zâp c’lâng bh’rợ zư lêy crâng trắc Đắc Uy đhị vel đông, đoọng padưr dal k’rơ bhiệc bhrợ têng âng pháp luật lâng bh’rợ pa’hư crâng trắc, tỉnh Kon Tum cung k’đươi moon chính phủ nắc lêy pa’xiêr khối lượng n’loong ooy đắh bhiệc bhrợ têng hình sự lâng bh’rợ bhrợ têng, âng đơơng cắh liêm crêê n’loong nâu. Lâng nắc âng đơơng n’loong tơợ c’bhúh IIA pa’xiêr bhiệc bhrợ têng đươi dua moót ooy c’bhúh IA nắc cắh đoọng bhrợ têng đươi dua tu cr’noọ bh’rợ thương mại đoọng zư lêy crâng n’lơơng./.

KON TUM: GIAN NAN BẢO VỆ RỪNG GỖ TRẮC QUÍ HIẾM

               Với tổng diện tích trên 546ha, rừng đặc dụng Đắc Uy, ở xã Đắc Mar, huyện Đắc Hà, tỉnh Kon Tum là nơi có quần thể cây trắc tập trung nhiều và là khu rừng gỗ trắc còn lại duy nhất của cả nước. Do gỗ trắc có giá cao,  rừng trắc ở đây liên tục bị lâm tặc tấn công khiến cho việc bảo vệ những cây trắc quý hết sức gian nan. Khoa Điềm, PV Đài TNVN phản ánh: 

             Không kể ngày hay đêm, chỉ cần lực lượng kiểm lâm lơ đễnh, những cây gỗ trắc ở rừng đặc dụng Đắc Uy đều có nguy cơ bị lâm tặc cưa hạ.  Đã có thời điểm chính quyền và ngành chức năng tỉnh Kon Tum phải huy động cả lực lượng quân đội và công an hỗ trợ lực lượng kiểm lâm, nhưng lâm tặc vẫn dùng mọi thủ đoạn cưa trộm gỗ quý. Ông Nay Y Riu, Giám đốc Ban quản lý rừng đặc dụng Đắc Uy cho biết:

            Lâm tặc là những thành phần ở mọi nơi, nghiện cũng có. Nó dùng mọi thủ đoạn rất tinh vi, chủ yếu vào ban đêm, vào trời mưa to thường thường từ 12 đến 15 người. Họ dùng bằng cưa tay gây khó khăn cho lực lượng kiểm lâm. Khi phát hiện họ sẵn sàng chống trả lại người của Ban quản lý rừng đặc dụng Đắc Uy.

            Hiện tại để ngăn lâm tặc, 29 công chức, viên chức và người lao động Ban quản lý rừng đặc dụng Đắc Uy lập 15 lán trại, ăn ngủ ngay trong rừng. Thế nhưng như vậy là chưa đủ cho sự an toàn của những cây gỗ trắc.

Các kiểm lâm viên ở đây cho biết, ngoài đêm tối, lúc trời mưa gió, lâm tặc còn đột nhập vào rừng cưa trắc ở những thời điểm khá bất ngờ, như lúc lực lượng đang ăn cơm, buổi trưa hay lúc trời đã rạng sáng. Để tránh tiếng động chúng thường dùng cưa tay, sử dụng sức người khuân vác hoặc dùng xe cải tiến tẩu tán gỗ. Không những thế, lâm tặc còn có nhiều chiêu trò tinh vi, xẻ trộm được gỗ mà cây vẫn không đổ, nhìn từ  xa vẫn thấy cây trắc ở nguyên vị trí, đến gần mới biết cây đã bị lâm tặc xẻ thịt.

                 Do giá gỗ trắc rất cao, lâm tặc chỉ cần trộm được một khúc đã bán được cả chục triệu đồng nên rừng trắc Đắc Uy liên tục bị xâm hại. Đã thế khu rừng này có địa hình bằng phẳng, phía Đông giáp đường Hồ Chí Minh, ba phía Bắc- Tây- Nam còn lại đều giáp khu dân cư và nương rẫy, rất thuận lợi để lâm tặc đột nhập. Tính chung trong 6 năm qua, hàng trăm cây trắc ở rừng đặc dụng Đắc Uy đã bị lâm tặc cưa hạ. Sau một thời gian tạm lắng, tình hình trộm trắc lại đang gia tăng trở lại với những dấu hiệu cho thấy lâm tặc ngày càng liều lĩnh và manh động hơn. Trước yêu cầu cấp bách bảo vệ rừng trắc, Chi Cục kiểm lâm tỉnh đã có kế hoạch cử lực lượng hỗ trợ Ban quản lý rừng đặc dụng Đắc Uy. Ông Nguyễn Hoài Tâm, Phó Chi cục trưởng Chi Cục kiểm lâm tỉnh Kon Tum cho biết: 

                  Chi cục kiểm lâm đã quyết định thành lập một tổ công tác hỗ trợ cho Ban quản lý rừng đặc dụng Đắc Uy trong công tác quản lý bảo vệ. Cụ thể là mỗi đợt tuần tra truy quét là phải có một đồng chí Phó Hạt trưởng hoặc là Phó đội trưởng Đội kiểm lâm cơ động làm tổ trưởng tổ công tác. Công chức của tổ ít nhất từ 7 đến 10 công chức tham gia. Nhiệm vụ chính của tổ công tác là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và phát hiện kịp thời những hành vi vi phạm trong công tác quản lý bảo vệ rừng tại Rừng đặc dụng Đắc Uy.

                  Để bảo vệ khu rừng trắc quý giá, được sự thống nhất của Chính phủ,  Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum đang khẩn trương  xây dựng một hàng rào có tổng vốn đầu tư 27 tỷ đồng, cao 2,5m, dày 15cm bao quanh rừng. Ông Nguyễn Trung Hải, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum cho biết, dẫu còn một vài ý kiến chưa hoàn toàn đồng tình với giải pháp này, song việc có một hàng rào ngăn cách sẽ giúp cho việc bảo vệ rừng trắc thuận lợi hơn:     

                 Do điều kiện không có hàng rào bảo vệ do vậy nguy cơ xâm hại  của các đối tượng lâm tặc rất là cao. Công tác quản lý bảo vệ gặp rất nhiều khó khăn. Được Chính phủ hỗ trợ cho tỉnh 27 tỷ đồng xây dựng hàng rào. Chắc chắn sau khi xây dựng hàng rào xong công tác quản lý bảo vệ rừng sẽ thuận lợi hơn và sẽ không còn khai thác trái phép như trước đây.

                Song song với các giải pháp bảo vệ rừng trắc Đắc Uy trên thực địa, để nâng cao tính răn đe của pháp luật đối với hành vi phá hoại rừng trắc, tỉnh Kon Tum cũng đã kiến nghị Chính phủ hạ thấp khối lượng gỗ trong khung xử lý hình sự đối với hành vi khai thác, vận chuyển trái phép loại gỗ này. Đồng thời chuyển cây gỗ trắc từ nhóm IIA “hạn chế khai thác sử dụng” sang nhóm IA “nghiêm cấm khai thác sử dụng vì mục đích thương mại” để bảo vệ rừng trắc duy nhất còn lại./.