Đhr’năng năc đoo pa căh rau k’đươi pa đâh k’rong bhrợ đoọng vêy đác ch’ngaach đươi, chroi k’rong pa dưr dal bh’nơơn âng pr’ặt tr’mông âng đhanuôr coh zr’lụ da ding ca coong nâu.

Pazêng t’ngay tơợp c’xêê 6, pleng p’răng coh A Lưới pưih paih bhlầng. Ha dợ, đhị vel A Đeng Pleng 2, chr’val A Lưới 1 a bóc đơc đác âng bấc pr’loọng đhanuôr coh đâu căh vêy muy t’dzật đác. Đhanuôr đươi dua đác k’bơch bhlầng đoọng zập uh zêệ ch’na, đác âm. Anoo Lê Văn Hàn, đhanuôr đhị vel A Đeng Pleng 2 đoọng năl, pr’loọng anoo cung cơnh bấc pr’loọng đhanuôr coh vel tơợ đanh ahay năc zêng pay đươi đác tơợ a bóc đoọng đươi. A bóc đác nâu năc âng nhà nước zooi muy đăh zên câl n’coo pa hooi đác chô tơợ tu tọom, xang năc đhanuôr pác pa hooi đác chô tước đong đay. Zập pr’loọng ma bhrợ a bóc coh đong đay k’rong đơc đác đươi prang c’moo. Ha dợ mơ chu pleng boo đác t’căl, cha noong năc căh zập đác tu đăh tu tọom cung rệê. Anoo Lê Văn Hàn xay moon:“Lalăm a hay, a zi đươi đác pa hooi chô tơợ tu tọom, đác cung ch’ngaach ha dợ đăn đâu zập pr’loọng đhanuôr bhrợ ha rêê coh tu tọom bhrợ đác t’căl lâh. Azi k’rang c’rơ đhanuôr coh  vel bhươl tu đươi đác t’căl cơnh đêêc. Rơơm Đảng, Nhà nước k’rang zooi zập pr’loọng đhanuôr vêy tu đác ch’ngaach đươi đoọng liêm choom ha c’rơ tr’mông”.

Căh muy ta bhuch đác đươi dua lâng choh bhrợ, đhanuôr chr’val A lưới 1 dzợ k’rang tu tọom đác căh dzợ ch’ngaach bhrợ căh liêm tước c’rơ tr’mông, pa bhlầng năc apêê t’cooh đhur lâng p’niên k’tứi. Amoó Nguyễn Thị Hồng Phượng, ặt vel Ca Cú 2 đoọng năl, đhị zập g’luh họp vel, bêl cán bộ chô lưm đhanuôr, năc đhanuôr zêng xay moon lâng chính quyền vel đong lâng zập cơ quan chức năng đâh k’rong bhrợ pa hooi đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr đươi.“Pr’loọng đong cu lâng đhanuôr Ca Cú 2 rơơm nhà nước lâng zập cấp vêy thẩm quyền năc k’rang, k’rong bhrợ bh’nậ ch’hooi đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr đươi. Ha dợ đươi đác căh ch’ngaach cơnh xoọc đâu k’rang bhlầng tước c’rơ tr’mông. Bêl pleng boo tuh, năc đhanuôr câl đác bình chô đươi”.

Chr’val A Lưới 1 năc pa zưm tơợ 4 chr’val n’ty pazêng Hồng Thủy, Hồng Vân, Trung Sơn lâng Hồng Kim vêy đợ đhanuôr bấc lâh 12.000 cha năc. Xoọc đâu, lâh mơ chr’val Hồng Kim ty ơy k’rong bhrợ bh’nậ đác ch’ngaach nắc đhanuôr zập zr’lụ lơơng zêng đươi đác hooi tơợ tu tọom. Đợ pr’loọng đhanuôr prang chr’val bơơn đươi đác ch’ngaach mơ 23%. Ting cơnh anoo Trần Văn Sen, Trưởng vel Ca Cú 2, chr’val A Lưới 1, zập cr’noọ bh’rợ pa hooi đác ch’ngaach năc zêng pay tơợ tu tọom, tu k’ruung pa hooi chô ooy abóc đơc đác âng đhanuôr k’rang lêy. Bhiệc r’lọc đác cung căh lâh liêm choom muy n’toh chuôh, đhêl nhar a năm ha dợ căh vêy c’nặt k’chêệt vi khuẩn lâng zập za nươu cơnh Cloramin B tu cơnh đêêc nắc crêê tước c’rơ ma nưih đươi dua:“Vel Ca Cú 2 năc pay đươi đác hooi tơợ tu tọom. Đhanuôr đươi k’bơch năc vêy zập đác đươi. Vel cung ơy bấc chu k’đươi lâng bh’cộ chr’val năc bhrợ cơnh ooy đoọng bhrợ pa dưr c’bhuh pr’đươi đoọng vêy đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr đươi dua coh c’moo 2026, đoọng đhanuôr vêy pr’ặt tr’mông, bh’rợ tr’nêng liêm choom”.

Căh muy chr’val A Lưới 1 ha dợ đhị chr’val A Lưới 4, đợ đhanuôr bơơn đươi dua đác ch’ngaach cung bơơn lâh 22%. Đợ pr’loọng mơ dzợ năc lêy đươi đác tơợ tu tọom âng đhanuôr k’rang lêy 13 bh’nậ đác âng zr’lụ. Hân noo boo, đác tơợ tu  k’ruung hooi chô t’căl lâng nha nhự, đhanuôr năc k’rong đác boo đoọng đươi. K’đhap k’ra bhlầng năc mọot hân noo p’răng pưih, zập tu tọom k’ruung lưch rệê, đác hooi chô căh zập, bấc pr’loọng năc lướt pay đác ch’ngai bhlầng căh cợ năc câl đác bình đoọng đươi. T’cooh Nguyễn Tân, Bí thư Đảng ủy chr’val A Lưới 4 đoọng năl, đác ch’ngaach coh vel đon xoọc đâu năc tơợ bơr trạm pa hooi đác Đông Sơn lâng A Roàng âng Công ty pa hooi đác Huế (HueWACO) k’đhơợng lêy lâng zập cr’noọ bh’rợ đác tơợ tọom k’ruung âng đhanuôr k’đhơợng lêy, đươi dua. Câh zập đác ch’ngaach xoọc năc rau k’rang âng chính quyền lâng đhanuôr vel đong:“Xoọc đâu, đác ch’ngaach xoọc đâu năc rau a zi k’rang bhlầng. Lalăm a hay cung vêy bấc xa nay bh’rợ k’rang đác ch’ngaach ha dợ năc bhrợ đhị tu tọom đoọng pa hooi đác chô tước vel. Năc cơnh trụ sở cơ quan Đảng âng chr’val cung zêng đươi dua đác bình lưch, k’đhap k’ra bhlầng. T’mêê đâu, azi pa bhrợ lâng Thường trực Thành ủy Huế, cung hâng bhlầng ơy vêy p’rá xa nay âng đồng chí Bí thư Thành ủy. Chr’val cung rơơm đâh vêy rau k’rang âng thành phố đoọng ha đhanuôr vêy đác ch’ngaach, tu năc rau k’rang pr’ặt tr’mông âng đhanuôr ta nih lâng pr’hân pa bhlầng”.

Bấc c’moo lalăm, HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế (nâu kêi năc thành phố Huế) ơy pa căh Nghị quyết 101 t’ngay 7/12/2023 ooy pa liêm c’lâng xa nay k’rong bhrợ dự án pa hooi đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr tỉnh Thừa Thiên Huế cr’chăl c’moo 2021- 2025, coh đêec vêy xa nay pa mâng, t’bhưah zr’lụ pa hooi đác ch’ngaach đoọng ha pêê chr’val âng chr’hoong A Lưới ty. Đhơ cơnh đêêc, tước nâu kêi dự án cung căh ơy ta xay bhrợ.

Đhị g’luh pa bhrợ âng Thường trực Thành ủy Huế lâng apêê chr’val zr’lụ A Lưới moọt m’pâng c’xêê 4 a ahay, apêê vel đong ơy k’đươi moon thành phố k’ranh k’rong bhrợ, pa mâng cr’noọ bh’rợ đác ch’ngaach tệêm ngăn đoọng ha đhanuôr. Rơơm thành phố Huế đâh vêy c’lâng bh’rợ, ra pặ lalăm rau k’rong bhrợ đh’rưah, coh đêêc vêy c’bhuh đác ch’ngaach, t’vaih pr’đơợ pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ da ding ca công, ca noong k’tiếc A Lưới./.

NỖI LO THIẾU NƯỚC SẠCH Ở VÙNG CAO A LƯỚI

Nước sạch là nhu cầu thiết yếu đối với đời sống  người dân. Thế nhưng, tại nhiều thôn bản vùng cao thuộc các xã A Lưới 1 và A Lưới 4, thành phố Huế, việc tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là vào mùa khô. Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần sớm đầu tư hệ thống cấp nước sạch, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm sức khỏe cho đồng bào vùng cao nơi đây.

Những ngày đầu tháng 6, vùng cao A Lưới nắng gay gắt, từng đợt gió thổi qua mang theo hơi nóng hầm hập càng làm cho không khí trở nên oi bức. Thế nhưng, tại thôn A Đeng Pleng 2, xã A Lưới 1, bể chứa nước của nhiều hộ dân lại khô trơ đáy. Bà con phải tiết kiệm từng chút nước để phục vụ ăn, uống hàng ngày. Anh Lê Văn Hàn, người dân thôn A Đeng Pleng 2 cho biết, gia đình anh cũng như hầu hết hộ dân trong thôn lâu nay đều dùng nước tự chảy để phục vụ sinh hoạt. Hệ thống nước tự chảy trước đây được nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí đấu ống chính đưa nước từ khe suối về, sau đó bà con nối thêm phần ống phụ dẫn nước về nhà. Mỗi cộng đồng, hộ dân xây bể chứa, trữ nước dùng quanh năm. Ngặt nỗi, mùa mưa thì nước đục ngầu, mùa nắng lại không đủ nước do các khe suối cạn dần. Anh Lê Văn Hàn bày tỏ:“Trước đây chúng tôi dùng nước tự chảy cũng rất trong nhưng gần đây các hộ dân canh tác nhiều ở đồi núi nên nguồn nước suối về rất đục. Chúng tôi rất lo lắng sức khỏe của người thân và bà con trong thôn bị ảnh hưởng. Rất mong Đảng, Nhà nước quan tâm hỗ trợ cho các hộ có nguồn nước sạch sử dụng để đảm bảo sức khỏe cho bà con”.

Không chỉ thiếu nước trong sinh hoạt và sản xuất, người dân xã A Lưới 1 còn lo lắng nguồn nước suối không hợp vệ sinh sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của gia đình, đặc biệt là người già và trẻ em. Chị Nguyễn Thị Hồng Phượng, ở thôn Ca Cú 2 cho hay, tại các cuộc họp thôn hay tiếp xúc cử tri, bà con đã nhiều lần kiến nghị chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng sớm đầu tư hệ thống nước sạch nhằm đảm bảo cho sinh hoạt và đời sống của người dân:“Gia đình tôi và người dân thôn Ca Cú 2 rất mong muốn nhà nước và các cấp có thẩm quyền quan tâm, đầu tư hệ thống nước sạch để dân có nước dùng. Chứ dùng nước tự chảy không hợp vệ sinh sợ ảnh hưởng sức khỏe. Mùa mưa thì nước đục lắm, phải mua bình hứng nước mưa để dùng”.

Xã A Lưới 1 được sáp nhập từ 4 xã cũ gồm Hồng Thủy, Hồng Vân, Trung Sơn và Hồng Kim với dân số hơn 12.000 người. Hiện nay, ngoài địa bàn xã Hồng Kim cũ đã được đầu tư hệ thống nước sạch, thì người dân các vùng khác đều phải dùng nước tự chảy. Tỷ lệ hộ dân toàn xã được cấp nước sạch chỉ đạt khoảng 23%. Theo anh Trần Văn Sen, Trưởng thôn Ca Cú 2, xã A Lưới 1, các công trình nước tự chảy chủ yếu khai thác nguồn nước tự nhiên ở các con suối đưa về các bể chứa do cộng đồng và người dân quản lý. Việc lọc nước cũng chỉ được thực hiện bằng các biện pháp thủ công như rải cát, sỏi mà chưa qua khâu khử khuẩn bằng các hóa chất phổ biến như Cloramine B nên nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng:“Thôn Ca Cú 2 thì chỉ dùng nước tự chảy bà con đưa từ khe suối về. Bà con phải sử dụng rất tiết kiệm mới đủ nước sinh hoạt. Thôn cũng đã nhiều lần đề xuất với lãnh đạo xã làm sao để xây dựng hệ thống nước sạch, đảm bảo trong năm 2026 tất cả bà con trong thôn đều có nước sạch sử dụng để đảm bảo cuộc sống, sản xuất và sức khỏe”.

Không riêng xã A Lưới 1, mà tại xã A Lưới 4, tỷ lệ người dân đươc sử dụng nước sạch sinh hoạt cũng chỉ đạt hơn 22%. Số hộ còn lại phải dùng nước tự chảy từ 13 công trình do cộng đồng quản lý. Mùa mưa, nước suối chảy về đục và bẩn, không đảm bảo vệ sinh, bà con phải tích trữ nước mưa phục vụ sinh hoạt. Khó khăn nhất vẫn là mùa nắng nóng, các khe suối cạn khô, nước về không đủ, nhiều hộ phải đi xa lấy nước hoặc mua nước bình về dùng tạm. Ông Nguyễn Tân, Bí thư Đảng ủy xã A Lưới 4 cho biết, nước sinh hoạt trên địa bàn xã hiện nay chủ yếu được cung cấp từ hai trạm cấp nước Đông Sơn và A Roàng do Công ty cổ phần cấp nước Huế (HueWACO) quản lý cùng với các công trình nước tự chảy do cộng đồng dân cư quản lý, vận hành. Thiếu nước sạch sinh hoạt đang là nỗi lo của chính quyền và người dân địa phương:“Nước sạch hiện nay là vấn đề mà chúng tôi rất quan tâm. Trước đây cũng có nhiều chương trình hỗ trợ nước sạch nhưng chủ yếu là công trình nước tự chảy, các dự án nhỏ do cộng đồng tự quản. Nước thì nói là nước sạch nhưng có có sạch đâu. Ngay cả trụ sở cơ quan Đảng của xã mọi sinh hoạt đều phải dùng nước bình hết, rất khó khăn. Vừa rồi sau khi làm việc với Thường trực Thành ủy Huế thì cũng rất mừng là đã có kết luận của đồng chí Bí thư Thành ủy. Xã cũng mong sớm có sự quan tâm của thành phố để cho bà con có nước sạch, vì đó là nhu cầu cơ bản trong đời sống của bà con”.

Nhiều năm trước đây, Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã ban hành Nghị quyết số 101 ngày 7/12/2023 về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án cấp nước nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2021 - 2025, trong đó có hạng mục nâng cấp, mở rộng mạng lưới cấp nước sạch cho các xã thuộc huyện A Lưới cũ. Tuy nhiên, đến nay dự án này vẫn chưa được triển khai thực hiện.

Tại cuộc làm việc của Thường trực Thành ủy Huế với các xã khu vực A Lưới vào giữa tháng 4 vừa qua, các địa phương đã kiến nghị thành phố quan tâm đầu tư xây dựng, nâng cấp hệ thống nước sạch tập trung nhằm cung cấp nước sạch ổn định, an toàn cho người dân. Mong rằng, thành phố Huế sớm có kế hoạch, ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu, trong đó có hệ thống nước sạch, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống người dân vùng cao, biên giới A Lưới./.