Ra diu c’xêê 3, bêl đh’luc nhưr bhooc chooh coh bôl da ding Rục Làn r’dợ păr, prang bha lang ha roo ruộng bhưah coh ta hung c’noong k’tiêc dưr n’leh t’viêng t’vir. Lâh 7 hécta ha roo ruộng hân noo ha ot ha pruôt bơơn đha nuôr Rục coh 2 vel Yên Hợp lâng Mò O Ồ Ồ, chr’val Thượng Hóa choh bêêt bâc c’xêê l’lăm a hay âi vaih ma coon, âi u bhung, gr’hoot moon muy  hân noo bơơn bhrợ têng bâc. Dhị đhăm ruộng k’noọ 2 sào âng pr’loọng đong đay,  2 dic điêl t’cooh Hồ Văn Khiêm lâng p’căn Cao Thị Khiên ăt coh vel Mò O Ồ Ồ xooc bhrợ xâc đoọng ha  ha roo lâng pay đac tươi đhị râu zooi đoọng âng apêê chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xèng. Anhi đoo moon: L’lăm a hay, đha nuôr Rục năc muy năl cha a rong, clang ngô z’lâh t’ngay, pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap bhlâng. Nâu câi công đươi vêy bêêt ha doo ruộng năc đha nuôr vêy ch’nêêh zâp cha tươc t’ngay choot chooi hân noo t’mêê, doó dzợ k’rang k’pân ha ul dzợ:“Choom t’bhlâng choh bhrợ ha roo ruộng. t’mêê đâu bhrợ k’dhap bhâng, căh choom cha bêêt, căh choom ta mươl, bộ đội năc pa choom đoọng vêy ha dợ choom. 1 tươc 2 c’moo năc vêy ha dợ c’la đay choom bhrợ. Nâu câi năc looih ă. Bộ đội đoọng pa zêng, tơợ m’ma ha roo pa tươc phân bón, zâp zêng đoọng đha nuôr bhrợ. Ha roo đơc đha nuôr cha, bộ đội căh pay muy cr’liêng a ôt. Bộ đội a dô bhlâng.”

“ L’lăm a hay bhrợ ha rêê, đâc ooy crâng t’bơơn t’mông pa bhlâng zr’năh k’đhap. Nâu câi bhrợ đha nuôr bhrợ ruộng âi z’zăng ặ, zâp c’moo bơơn 2 hân noo. Hân noo bhrợ năc a hay, đha nuôr bhui har bhlâng. Bộ đội zooi cày bhrợ k’tiêc ra diu, ha bu lươt bơm đac vêy vaih đac tưới, ha dang căh răng gooh. Căh vêy bộ đội năc căh choom bhrợ.”

Thiếu tá Phạm Xuân Ninh, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cà Xèng, chr’hoong Minh Hóa đoọng năl, c’moo 2007, đha nuôr chr’val Thượng Hóa năc tơơp bhrợ têng đợ bha lang ruộng k’tứi đọong choh ha roo. Bơơn lêy tơơm ha roo choom ăt ma mông dhị bha lang k’tiêc Rục Làn, Đảng ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình âi k’đhơợng xay pa êê c’bhuh đh’rưah lâng chính quyền vel đong zooi đha nuôr xay bhrợ dự án choh ha roong ruộng. Đoọng vêy k’noọ 10 hecta k’tiêc ruộng liêm clung cơnh đâu, Bộ đội Biên phòng âi k’rong lâh 2.500 t’ngay pa bhrợ âng cán bộ, chiến sĩ lâng 3.000 t’ngay pa bhrợ âng ma nưih đha nuôr coh vel đong, đươi máy móc ủi ra ly đhăm k’tiêc tran truih ting ta hung đoọng pác bhrợ ting đha nân ruộng k’tứi. Bh’rợ bha nậ đac chr’năp 4,5 tỷ đồng công bơơn k’rong bhrợ đoọng cha hooi đac tơợ toọm Rục Làn  chô đoọng ha bha lang ha roo. Vêy ruộng, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xèng năc đh’rưah lâng đha nuôr bhrợ têng ha rêê ruộng tr’nơơp. Thiếu tá Phạm Xuân Ninh hay cớ, bâc t’ngau n’năc, cán bộ chiến sĩ biên phòng đh’rưah cha, dh’rưah ăt, đh’rưah bhrợ lâng đha nuôr. Cơnh lâng pr’đơợ plêêng k’tiêc zr’lụ c’noong k’tiêc căh liêm, đha nuôr Rục căh âi looih lâng bh’rợ choh ha roo ruộng tu cơnh đêêc zâp bh’rợ choh bêêt tơợ bhrợ k’tiêc, chơơih m’ma, bón phân, pay đac tưới pa tươc g’luh xoot pêêh, bộ đội biên phòng zêng n’jưah bhrợ n’jưah pa choom ha đha nuôr:“ Cơnh lâng đha nuôr ma nưih Rục năc apêê đoo buôn moon “ Ha ul doó k’pân, ca bhố căh hâng”. N’đhang bêl xoot pay ha roo hân noo tr’nơơp, lêy pr’dưr pr’dzoọng đha nuôr guy ha roo chô ooy đong, dợ p’niên k’tưi ta pun lươt n’đăh hoọng chơơih pay ting c’nuung ha roo ha tộ, acu bơơn lêy đha nuôr âi năl chăp đợ c’rơ bhrợ têng âng đay. L’lăm ahay năc đha nuôr cha ch’nêêh ta zooi đoọng, lâh mơ năc cha p’xoọng a bhoo, clang ngô, a rong. Tơợ bêl vêy pr’dhang bh’rợ n’nâu năc âi yêm têêm bơơn cr’noọ ch’na, đha nuôr t’ngay cha a vị 3 chu.”

Tươc đâu, tơơm ha roo ruộng âi chăt vaih nhâm coh bha lang ruộng Rục Làn lâh 10 c’moo. Pa zêng 10 ha k’tiêc ruộng âi bơơn pac ma mơ ha 63 pr’loọng đha nuôr Rục coh bơr vel Yên Hợp lâng Mò O Ồ Ồ đoọng đha nuôr choh ha roo. Zâp c’moo bhrợ 2 hân noo, tơơm ha roo ta luôn bơơn bh’nơơn tơợ 4-5 tấn/1 hécta tu cơnh đêêc đha nuôr doó vêy k’pân ha ul. Lâh tơơm ha roo, Đồn Biên phòng Cà Xèng dzợ zooi đha nuôr vel Ốn choh 3 hécta a bhoo lâng bâc đhăm k’tiêc choh n’lơơng. Đại tá Trịnh Thanh Bình, Chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Bình moon, dự án ha roo ruộng Rục Làn lâh zooi đha nuôr Rục âi vêy ha roo cha zâp, năc râu hâng hơnh bhlâng năc âi choi đoọng tr’xăl cơnh bhrợ têng âng đha nuôr:“ Đảng ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh ppa zum liêm ghit lâng câp ủy chính quyền vel đong bhrợ t’vaih râu mr’cơnh loom coh đha nuôr đoọng bhrợ pa dưr liêm choom dự án ha roo ruộng Rục Làn. Tươc đâu xang 10 c’moo xay bhrợ âi bơơn pa chô bh’nơơn liêm choom. Râu muy năc âi bhrợ tr’xăl cơnh pa chăp cơnh bhrợ âng đha nuôr Rục coh đâu. Râu bơr năc đhr’năng bhrợ têng âng đha nuôr âi bơơn ha dưr dal. Xooc đâu đha nuôr âi ma năl choh bhrợ ha roo ruộng. Đồn Biên phòng năc muy ting pâh apêê bh’rợ kiêng vêy bâc ma nuih, đươi dua máy móc căh cậ xay bhrợ bh’ruy a mit a năm./.”

Xanh tươi đồng lúa Rục Làn

                                                                                                                               Kim Thu/VOV Miền Trung

Dự án lúa nước Rục Làn tại xã biên giới Thượng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình được Bộ đội Biên phòng tỉnh này triển khai thực hiện từ năm 2009. Sau hơn 10 năm bám rễ  trên đồng đất Rục Làn, cây lúa nước ngày một lên xanh, năng suất vụ sau cao hơn vụ trước, đảm bảo nguồn lượng thực cho đồng bào Rục ở 3 bản Ón, Yên Hợp và Mò O Ồ Ồ xã Thượng Hóa. Điều đáng mừng là dự án lúa nước Rục Làn đã giúp đồng bào Rục thay đổi tư duy trong sản xuất, biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác dưới sự hỗ trợ của cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng. 

Sáng tháng 3, khi làn sương trắng trên đỉnh Rục Làn dần tan, cả cánh đồng lúa nước trải dài dưới thung lũng biên giới hiện ra xanh tươi mơn mởn. Hơn 7 héc ta lúa nước vụ đông xuân được đồng bào Rục ở 2 bản Yên Hợp và Mò O Ồ Ồ, xã Thượng Hóa gieo cấy mấy tháng trước nay đã đẻ nhánh, làm đòng, hứa hẹn một vụ mùa bội thu. Trên mảnh ruộng gần 2 sào của gia đình mình, 2 vợ chồng ông Hồ Văn Khiêm và bà Cao Thị Khiên ở bản Mò O Ồ Ồ đang làm cỏ cho lúa và lấy nước tưới dưới sự giúp đỡ của các chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xèng. Ông bà chia sẻ: Trước đây, đồng bào Rục chỉ biết ăn khoai sắn qua ngày, cuộc sống khó khăn lắm. Nay cũng nhờ cây lúa nước mà bà con có gạo đủ ăn đến ngày giáp hạt, không còn lo bữa đói bữa no:“Phải kiên trì làm lúa nước. Mới đầu làm khó lắm, không biết cấy, không biết dặm, bộ đội phải bày mới cấy được. 1 đến 2 năm mới tự làm được, bây giờ thì quen rồi. Bộ đội cho hết toàn bộ, từ lúa giống đến phân bón, đầy đủ cho dân làm. Lúa để cho dân ăn chứ bộ đội không lấy, tội bộ đội lắm.”

Bà Khiên: “Trước đây làm rẫy, lên rừng kiếm sống rất khó khăn. Bây giờ làm con ruộng đỡ hơn rồi, mỗi năm được 2 vụ. Vụ vừa rồi được mùa, bà con phấn khởi lắm. Bộ đội giúp cày đất, buổi sáng, buổi chiều đi bơm mới có nước tưới, chứ không là khô ruộng. Không có bộ đội thì không làm được.”

Thiếu tá Phạm Xuân Ninh, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cà Xèng, huyện Minh Hóa cho biết, năm 2007, người dân xã Thượng Hóa bắt đầu khai hoang những mảnh ruộng nhỏ để trồng lúa. Nhận thấy cây lúa có thể bám rễ trên đồng đất Rục Làn, Đảng ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình đã chỉ đạo toàn lực lượng cùng chính quyền địa phương giúp dân triển khai dự án trồng cây lúa nước. Để có gần 10 héc ta đất ruộng bằng phẳng như bây giờ, Bộ đội Biên phòng đã huy động hơn 2.500 ngày công của cán bộ, chiến sĩ và 3.000 ngày công của người dân trên địa bàn, dùng máy móc san ủi diện tích đất dốc dọc theo thung lũng để chia thành các thửa ruộng nhỏ. Công trình thủy lợi trị giá 4,5 tỷ đồng cũng được đầu tư để dẫn nước từ suối Rục Làn về cung cấp cho đồng lúa. Có ruộng, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xèng bắt tay cùng người dân sản xuất vụ lúa nước đầu tiên. Thiếu tá Phạm Xuân Ninh nhớ lại, những ngày đó, cán bộ chiến sĩ biên phòng phải cùng cùng ăn, cùng ở, cùng làm với bà con. Với điều kiện khí hậu vùng biên khắc nghiệt, đồng bào Rục chưa quen với việc trồng cây lúa nước nên mọi khâu canh tác từ cày đất, chọn giống, bón phân, lấy nước tưới hay đến kỳ thu hoạch, bộ đội biên phòng đều phải vừa làm vừa hướng dẫn bà con: “Đối với bà con người Rục thì họ thường nói là “Đói không lo, no không mừng”. Nhưng khi thu hoạch vụ lúa đầu tiên, thấy hình ảnh bà con ôm lúa về nhà, những đứa trẻ chạy theo sau nhặt từng cọng lúa rơi vãi hay bứt lại những cây lúa bị sót thì tôi cảm thấy người dân đã biết quý trọng sức lao động mà mình bỏ ra. Trước đây thì người dân ăn gạo trợ cấp, ngoài ra thì ăn thêm ngô, khoai, sắn. Từ khi có mô hình này thì đã ổn định được nguồn lượng thực, bà con ngày ăn cơm 3 bữa.”

Đến nay, cây lúa nước đã bám rể trên đồng ruộng Rục Làn hơn 10 năm. Toàn bộ 10ha đất ruộng đã được chia đều cho 63 hộ đồng bào Rục ở hai bản Yên Hợp và Mò O Ồ Ồ để bà con trồng lúa. Mỗi năm canh tác 2 vụ, cây lúa luôn được mùa với năng suất từ 4 đến 5 tấn/1 héc ta nên bà con chủ động được lượng thực. Ngoài cây lúa, Đồn Biên phòng Cà Xèng còn giúp người dân bản Ón trồng 3 héc ta ngô và nhiều diện tích cây trồng khác. Đại tá Trịnh Thanh Bình, Chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Bình cho rằng, dự án lúa nước Rục Làn ngoài giúp đồng bào Rục chủ động nguồn lương thực, thì điều đáng mừng nhất là đã góp phần thay đổi cách nghỉ cách làm của bà con:“Đảng ủy BĐBP tỉnh phối hợp chặt chẽ với cấp ủy chính quyền địa phương tạo ra sự đồng thuận trong đồng bào để xây dựng thành công dự án lúa nước Rục Làn. Đến nay sau 10 năm triển khai đã thu được kết quả tích cực. Thứ nhất là đã thay đổi cách nghĩ cách làm của đồng bào Rục nơi đây. Thứ 2 là khả năng canh tác của bà con đã được nâng lên. Hiện nay đồng bào đã tự chủ được tất cả các công đoạn về sản xuất lúa nước. Đồn Biên phòng chỉ tham gia các công đoạn đòi hỏi tập trung đông người, sử dụng máy móc hoặc xử lý sâu bệnh.”./.