Ca conh đơớh bil, pr’loọng đong nắc dzợ muy ca căn t’coóh lâng na noo n’jứih crêê k’bang tơợ pr’ang ta luôn jéh ca ay, tu cơnh đêếc tơợ bêl dzợ p’niên, n’dhơ mắt cắh bơơn la lêy, t’coóh Y Côn Bkrông, ma nứih Êđê cóh vel Kala, chr’val Drai Sắp, chr’hoong Kroong Ana, tỉnh Đắk Lắk dưr váih ma nứih bha lnag cóh pr’loọng đong.

Đươi vêy choom hát xul, Y Côn bơơn n’crool nhạc sỹ Y Moan Ênuôl pa choom đoọng nêếh. Lấh n’nắc, Y Côn dzợ p’zay lướt pa choom cha ớh ghi ta, ooc-gan, dương cầm, accordion. Đha nuôr cóh vel pa bhlâng hơnh déh xa nul n’jưl, bhr’ươr bhr’loọng âng t’coóh đhị bấc bêl xay xơ, bhiệc bhan.

Pa chô tơợ bh’rợ cha ớh tr’coó xa nul, hát cắh mặ zooi Y Côn t’mông pr’loọng đong. Tu cơnh đêếc, c’moo 2014, t’coóh ting pấh Hội ma nứih k’bang chr’hoong Krông Ana lâng bơơn pa choom chữ plóh, pa choom bh’rợ mát -xa. K’bang pưa, cắh vêy zên bạc đoọng bhrợ t’váih đong mát - xa, ngai t’đang Y Côn lướt tước mát – xa đoọng t’bơơn zên. Ting t’coóh Y Côn, tơợ bêl ting pấh Hội ma nứih k’bang, pr’ặt tr’mông âng pr’loọng đong t’coóh âi tr’xăl liêm bấc. Năl chữ zooi t’coóh bơơn năl ghít ooy pr’ặt tr’mông âng ngai mr’cơnh cơnh a đay lâng pay n’dắh bhrợ pr’đơợ đoọng t’bhlâng lấh mơ. “Vêy bơơn đợ râu tr’xăl lấh mơ, pa ghít cơnh nâu câi a cu bơơn lướt ting pấh apêê g’lúh pr’họp cóh tỉnh hội lâng a cu choom ma năl xrắ ta la báo cáo bh’nơơn âng đay, choom  t’bơơn zên, vêy bấc pr’zớc chr’ớh lâng choom zooi đoọng  tr’mông ha ca coon. Bêl nắc veey bh’rợ tr’nêng yêm têêm nắc choom bhrợ t’váih zên”.

Pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp n’đhang Y Côn nắc ma nứih ma mông loom liêm. Cơnh lâng bấc ngai đha rựt, học sinh cắh cậ t’cóoh ga rứa buôn ca ay ca naanh, t’coóh zêng tước mát-xa k’goóh. T’coóh Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội ma nứih k’bang chr’hoong Krông A na đoọng năl, t’coóh Y Côn nắc ma nứih grơơ loom, p’zay  học tập lâng liêm loom, bơơn bấc ngai đha nuôr cóh vel chắp nhêr, nắc tấm gương đoọng ha bấc hội viên n’lơơng học tập. “Cơnh Y Côn nắc muy cha nắc k’bang n’đhang nắc muy tấm gương loom grơơ. Bơơn Hội zi bhrợ t’váih pr’đơợ nắc Y Côn âi t’bhlâng lướt pa choom chữ. Ặt ma mông liêm ta níh lâng zấp ngai. A cu lêy đợ apêê ang mắt cóh vel apêê đoo pa bhlâng hơnh déh Y Côn, n’đhơ c’la đoo k’bang n’dhang công zooi zúp bấc ngai cốh vel bhươl. Pa đhang moon cơnh t’mêê đâu Y Côn âi học xang bh’rợ mát-xa k’rang zư lêy c’rơ âng zấp ngai nắc Y Côn công âi zooi đoọng bấc ngai lâng doó râu k’dháp loom lâng xay moon râu rí”.

Vêy bh’rợ tr’nêng bhrợ t’váih râu pa chô z’zăng, năl đọc, năl xrắ, râu bhui har nh’nhăn dưrr bấc lâng t’coóh Y Côn, bêl nâu câi âi tước 50 c’moo, t’coóh bơơn lum ma nứih kiêng a đay đh’rứah zooi bh’rợ zư x’mir lêy ca căn t’coóh, na noo lâng dưr váih đhị za nươr g’nưm bêl t’coóh đhur. P’căn H’bơk H’Đơk, muy cha nắc pân đil mr’đoo vel, chăp hơnh loom t’bhlâng z’lấh k’đháp lâng râu liêm loom âng t’coóh Y Côn âi tộ chô ặt  đh’rứah đong lâng t’coóh. P’căn H’Bơk trúih, năl t’coóh Y Côn tơợ đanh ặ n’đhang đợ tước c’moo a hay, 2 a nhi đoo vêy ha dợ chô ặt đh’rứah: “L’lăm a hay a cu âi lêy a đoo nắc muy cha nắc ta níh đha nâng, năl zooi đoọng zấp ngai. Xang bêl a noo bơơn lướt học chữ lâng pa choom bh’rợ lâng năl mát xa nắc acu bh’nhăn chắp hơnh lâng kiêng a đoo. Tơợ đâu nắc a tốh díc đil zi công rơơm kiêng vêy đhị ặt ma mông yêm têêm lâng công rơơm kiêng ca díc cu vêy choom zooi đoọng apêê đhi noo pr’zớc chr’ớh tước đh’rứah pa choom bh’rợ. Bơơn cơnh đêếc, nắc a cu bh’nhăn bhui har”.

Bơơn năl râu p’têệt pa zum âng Hội ma nứih k’bang, c’moo 2018, Y Côn ting pấh bh’rợ xa nay Thần tài gõ cửa âng Đài PT-TH Vĩnh Long lâng bơơn đớp mơ zooi đoọng 43 ức đồng. t’coóh đươi dua đợ zên n’nâu câl pr’đươi pr’dua mát xa lâng vặ đhăm k’tiếc, bhrợ đhị đăn đong, n’jứah vêy choom bhrợ bh’rợ t’bơơn zên n’jứah choom zư x’mir lêy ca căn t’coóh lâng na noo. Xay moon ooy râu rơơm kiêng âng đay, t’coóh Y Côn đoọng năl, râu t’coóh rơơm kiêng bhlâng nâu câi nắc vêy zấp zên bhrợ têng muy đong mát-xa đăn đong đoọng n’jứah vêy đhị bhrợ cha yêm têêm, n’jứah câlpr’đươi pr’dua cớ bh’rợ mát-xa lâng pachoom đoọng ha ngai kiêng ooy tr’coó xa nul: “Nâu câi nắc  acu muy rơơm kiêng choom bơơn vặ zên căh cậ bơơn râu zooi đoọng bhrợ pa dưr muy đhr’nong đong k’tứi yêm têêm vêy bơơn đớp râu zooi đoọng âng apêê pr’zớc p’niên âi lướt pa choom bh’rợ n’đhang cắh âi nhâm têy pa bhrợ, a cu choom pa choom p’xoọng đoọng ha pêê đoo ha dưr dal têy pa bhrợ, apêê đoo choom bhrợ cơnh a cu. Pa bhlâng nắc công vêy bấc ngai tước zước pa choom, n’đhang tu pr’đơợ a cu cắh âi pân đớp pa choom đoọng”.

Pr’ặt tr’mông đha rựt k’đháp, c’la đoo k’bang n’đhang t’coóh Y Côn Bkrông cóh vel Kla, chr’val Drai Sắp, chr’hoong Krông A na, tỉnh Đăk Lăk ta luôn t’bhlâng đoọng zấp t’ngay z’lấh a đay bh’nhăn ma mông liêm lấh, vêy chr’nắp lấh. Zấp bêl doó tr’vâng, a đoo nắc pay xa nul n’jưl, pr’hát đoọng bhrợ pa cắh pr’ặt tr’moong bh’nhăn liêm pr’hay lấh./.

                         Nghị lực của người đàn ông Êđê bị mù bẩm sinh

                                                                    PV: H Xíu

Bị mù lòa bẩm sinh, gia đình nghèo khó, nhưng ông Y Côn Bkrông (dân tộc Ê Đê) ở huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk đã nỗ lực học chữ, học nghề để có công việc ổn định. Cảm phục nghị lực phi thường và năng khiếu văn nghệ của ông, một người phụ nữ cùng buôn đã tự nguyện kết duyên để xây dựng hạnh phúc gia đình.

Cha mất sớm, gia đình chỉ còn mẹ già và người anh trai bị mù bẩm sinh đau ốm triền miên, nên từ khi còn trẻ, dù đôi mắt rất kém, ông Y Côn Bkrông (dân tộc Êđê) ở buôn Kla, xã Drai Sắp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk đã trở thành trụ cột trong gia đình.

Nhờ có năng khiếu âm nhạc, Y Côn được cố nhạc sỹ Y Moan Ênuôl dạy về hợp âm. Ngoài ra, Y Côn còn tự tìm tòi học cách chơi đàn ghi ta, đàn cò, đàn ooc-gan, dương cầm, accordion. Người dân trong buôn rất ngưỡng mộ tiếng đàn, giọng hát của ông thông qua các dịp đám cưới, lễ tiệc.

Thu nhập từ nghề đàn hát không giúp Y Côn nuôi sống cả gia đình. Vì vậy, năm 2014, ông tham gia Hội người mù huyện Krông Ana và được học chữ nổi, học nghề xoa bóp. Mù lòa, không có vốn liếng mở tiệm, Y Côn đi mát-xa dạo để có thêm thu nhập. Theo ông Y Côn, từ khi tham gia Hội người mù, cuộc sống của ông đã thay đổi rất nhiều. Biết chữ giúp ông hiểu về cuộc sống của những người cùng cảnh ngộ và lấy đó làm động lực phấn đấu nhiều hơn. “Có được những thay đổi lớn, chẳng hạn như bây giờ tôi được đi tham dự các cuộc họp ở tỉnh hội và tôi có thể tự viết bản báo cáo thành tích cá nhân, có thể tự làm kiếm ra tiền, có nhiều bạn bè và có thể phụ giúp kinh tế cho mẹ già. Khi mà có công việc ổn định thì có thể làm ra tiền”.

Cuộc sống khó khăn nhưng Y Côn là người sống nghĩa tình. Đối với những người nghèo khó, học sinh hay người già bị đau nhức, ông đều xoa bóp miễn phí. Ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội người mù huyện Krông Ana cho biết, ông Y Côn là người giàu nghị lực, chịu khó học hỏi và có tấm lòng nhân ái, được nhiều người dân trong buôn yêu quý, là tấm gương cho nhiều hội viên khác học tập. “ Như Y Côn là trường hợp mù bẩm sinh nhưng là một tấm gương chịu khó học hỏi. Được Hội chúng tôi tạo điều kiện cho thì Y Côn đã đã mạnh nhạc đi học chữ. Về đối xử với người trong buôn thì tôi thấy Y Côn rất có tâm huyết với những người khó khăn. Tôi thấy những người sáng mắt ở trong buôn người ta cũng rất ca ngợi Y Côn, mặc dù bản thân bị mù nhưng cũng giúp được rất nhiều người trong buôn về tinh thần. Chẳng hạn như vừa rồi Y Côn đã học được nghề xoa bóp chăm lo cho sức khỏe cộng đồng thì Y Côn cũng đã giúp đỡ rất nhiều người và không có có sự phiền hà hay so bì về kinh tế”.

Có việc làm tạo ra thu nhập, biết đọc, biết viết, niềm hạnh phúc càng nhân lên với ông Y Côn, khi ở vào tuổi ngoài 50, ông tìm được người bạn đời cùng phụ giúp việc chăm sóc mẹ già, anh trai và trở thành nơi nương tựa ở tuổi xế chiều. Bà H Bơk H Đơk, người phụ nữ ở cùng buôn, cảm mến nghị lực và sự chân thành của ông Y Côn đã chấp nhận về chung một nhà để cùng xây tổ ấm. Bà H Bơk kể, quen biết ông Y Côn từ trước nhưng đến cuối năm ngoái, 2 người mới về chung nhà. “Trước đây tôi đã nhận thấy anh là một người tốt và biết giúp đỡ mọi người. Sau khi anh được đi học chữ rồi học nghề và biết nghề xoa bóp thì tôi càng cảm mến và anh cũng có tình cảm với tôi. Từ nay về sau vợ chồng chúng tôi cũng mong mỏi có được nơi ở ở ổn định chắc chắn và cũng mong chồng tôi có thể giúp đỡ các anh em bạn bè đến đến cùng học nghề. Được như vậy thì tôi càng vui mừng và chia sẻ cùng anh”.

Được sự kết nối của Hội người mù, năm 2018, Y Côn tham gia chương trình Thần tài gõ cửa của Đài PT-TH Vĩnh Long và nhận được khoản  hỗ trợ 43 triệu đồng. Ông dùng số tiền này mua sắm dụng cụ xoa bóp và thuê mặt bằng, mở tiệm ngay gần nhà, vừa có thể làm nghề vừa chăm sóc cho mẹ già và anh trai. Chia sẻ về những mong muốn và dự định tương lai, ông Y Côn cho biết, điều ông mong mỏi nhất bây giờ là có đủ tiền xây dựng được một tiệm mát-xa gần nhà để vừa có nơi làm ăn ổn định, vừa sắm sửa lại đồ nghề đàn hát rồi dạy lại cho người có chung niềm đam mê âm nhạc. “Bây giờ thì tôi chỉ mong sao có thể được vay vốn hoặc là được sự giúp đỡ để xây dựng được một căn nhà nhỏ ổn định để có thể nhận giúp đỡ các trường hợp các bạn trẻ đã đi học nghề nhưng chưa vững tay nghề về để tôi có thể hướng dẫn thêm cho họ nâng cao tay nghề để họ cũng có thể tự làm giống như mình. Thực ra cũng có nhiều người hỏi muốn học nhưng mà vì điều kiện nhưng tôi chưa dám nhận”.

Cuộc sống nghèo khó, bản thân bị khuyết tật nhưng ông Y Côn Bkrông ở buôn Kla, xã Drai Sắp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk luôn cố gắng để mỗi ngày trôi qua mình càng sống tốt hơn, có ý nghĩa hơn. Mỗi khi rảnh rỗi, ông lại mượn tiếng đàn, tiếng hát để cảm thấy cuộc sống càng thêm ý nghĩa./.