Bơơn năl mặ moọt Đại học, đhr’nong đong k’tứi âng p’niên học trò Hà Manh cóh vel Bố Lang, chr’val Sơn Thái, chr’hoong da ding Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa dưr bấc ơl ma nứih. Ma núih đong, pr’zớc chr’ớh lâng đha nuôr vel ma nứih T’ring (muy c’bhúh âng đha nuôr K’ho) chô ặt hơnh déh ma nứih pa nar ca conh mặ thi tú tài cơnh lâng điểm moọt Đại học khối C nắ 23,5 điểm.

N’niên cóh pr’loọng đong đha rựt vêy 7 cha nắc đhi noo, hắt ngai bhr’nêy Hà Manh nắc mặ bhrợ bh’rợ âng prang vel, chr’hoong cắh ngai pân pa chắp tước nắc dzoọng g’lúh bơr tỉnh Khánh Hòa cóh môn văn cơnh lâng 9,25 điểm.

Cóh đhăm k’tiếc muy chóh ha roo, cha a rong, a coon n’jứih, acoon n’đil  dưr pậ tơợ hoọng ca conh ca căn, tước bêl choom pay k’díc k’điêl nắc bh’rợ chữ xrắ pa bhlâng ch’ngai bha dắh. p’căn A Khía, ca căn âng hà Manh, lêy ca coon t’lách, c’chăng c’bunh yêm loom. Pr’dưr pr’dzoọng ma nứih ca căn 60 c’moo muy c’la đay băn 7 p’nong ca coon oóch nhoó da dô lêy.  A đoo ca chăng cơnh kiêng rêên: A coon thi bơơn điểm dal hâng hơnh cắh dzợ cơnh nắc căh năl cơnh choom xay moon dzợ. Đong đha rựt bhlâng, cắh năl ng’cơnh choom k’rang đoọng ha đoo t’bhlâng học Đại học”.

Đong vêy 7 cha nắc đhi noo nắc đhêêng vêy 4 cha nắc bơơn lướt học. Cóh đeếc, Hà Banh học tước lớp 7  nắc đhêy, 2 na noo n’lơơng học tước lớp 9. Đhêêng cơnh a đoo t’lách hà manh bơơn chô ooy thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đoọng học lứch lớp 12. C’moo học 2007 ca conh cắh ma mông tu ca ay ngân, pr’ặt tr;mông pr’loọng đong pa bhlâng zr’nắh k’đháp, pr’loọng đong Hà Manh bơơn chr’val Sơn Thái moon nắc ặt đhị pr’loọng đha rựt.

C’moo 2012, bêl đêếc p’niên k’tứi Hà Manh, học lớp 9, ca căn ca ay ngân nắc moọt viện. đong pa câl lứch ha roo đoọng pay zên zư ca căn. bêl đêếc ặt cóh đong veye bêl cắh vêy a vị cha. Đoọng k’rang ha ca căn, pr’loọng đong lướt vặ nhà nước zên pr’loọng đha rựt, p’xoọng 5 ức đồng, tước nâu câi công cắh mặ chroót lứch. Bêl đêếc, âi chô n’đắh học, Hà Manh đấc cậ ooy bệnh viện zư lêy ca căn. Lêy ca căn đhur, a đoo zước tơợ apêê na noo đhêy học nắc zấp ngai công cắh đoọng. Apêê na noo moo lâng Hà Manh: “ K’đháp công âi ặ k’đháp, đha rựt công lấh đha rựt âi. Đớc apêê na noo p’zay k’rang lêy. Ha dợ a đhi nắc t’bhlâng lướt học nắc vêy mặ z’lấh đha rựt”.

Bơơn pr’loọng đong p’too moon, p’niên Hà Manh xiêr thành phố Nha Trang ting học đhị Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Khánh Hòa. Zấp bêl lướt học, a đhi nắc ga vớh ma nứih chớ đơơng tước trung tâm thị trấn chr’hoong Khánh Vĩnh xang n’nắc boọ xe buýt chô ooy Nha Trang. C”lâng lướt ch’ngai bha dắh, cắh vêy xe cộ lướt tu cơnh đêếc, zấp c’xêê, Manh vêy chô muy chu. Zên cha ộm, học tập âi vêy nhà trường k’rang, ha dợ zên đươi dua râu lơơng bơơn apêê na noo chroi đoọng zấp c’xêê dâng 500.000 đồng. Manh k’rong đớc zên n’nâu muy đoọng câl sách, cắh pân đươi dua râu rí.

A zi t’moóh ooy điện thoại ga mắc âi t’ty âng Manh xoọc đươi, Manh hâng hơnh xay trúih nắc đoo bh’nơơn âng 3 c’xêê đhêy ch’noọng lướt pa bhrợ cóh đong cha cha ha t’mooi du lịch. Cơnh lâng đợ zên bơơn dâng 2 ức đồng/c’xêê, manh câl muy bêệ điện thoại ty đoọng ha bh’rợ học tập, đọc sách báo trực tuyến. Mơ dzợ zên u xưa nắc Manh đớc đoọng đươi dua râu lơơng. Tết nắc a hay, Manh moon lâng ca căn nắc c’moo đâu quyết định thi moọt Đại học tu cơnh đêếc zước lâng ca căn, ađoo cắh vêy chô cha tết nắc ặt cóh Nha Trang đoọng pa bhrợ, t’bơơn zên câl sách.

Cô Trần Thị Thúy Hằng, giáo viên chủ nhiệm lớp 12A, pa bhlâng hâng hơnh bêl năl Hà Manh bơơn điểm môn Văn dal. N’đhang cô công doó lấh c’jệ xơợng, tu cô, Manh nắc ma nứih choom học. Cóh lớp, a đoo học sinh đh’nui, zay học lâng học choom.

N’đắh cơnh học, Manh nắc ma xrắ đớc đợ bài giảng pr’hay lâng ra pặ apêê tác phẩm ting pr’đớc xa nay… tơợ đêếc bhrợ pa liêm, z’lấh râu k’đháp ooy p’rá nắc âng học sinh acoon cóh buôn lum.

Manh zước moọt thi khối C, cr’noọ moọt ngành Quản Trị dịch vụ Du lịch lâng Lữ hành âng Trường Đại học Đà Lạt.

Cô Nguyễn Thị Diệu Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Khánh Hòa đoọng năl, pa bhlâng bấc thầy cô cóh trường âi t’đang điện hơnh déh Hà Manh. A đoo nắc râu hâng hơnh âng nhà trường bêl vêy điểm văn dal bhlâng trường, pa zêng điểm thi dal dzoọng thứ 2 âng trường. Prang tỉnh Khánh Hòa vêy 2 cha nắc bơơn 9,5 điểm môn văn, Hà Manh dzoọng thứ 3 cơnh lâng 9,25 điểm./.

Sĩ tử nghèo vẽ nên điều kỳ diệu

Cậu học sinh Hà Manh, người dân tộc T’ring đã vượt qua trở ngại về ngôn ngữ, đạt 9,25 điểm môn Văn kỳ thi THPT Quốc gia tại tỉnh Khánh Hòa và là học sinh có điểm môn Văn cao thứ 2 toàn tỉnh. Không những thế, Hà Manh còn đậu tú tài, trở thành tấm gương của bao học trò dân tộc thiểu số nơi đây.  

  Biết tin đỗ đại học, căn nhà nhỏ của cậu học trò Hà Manh ở thôn Bố Lang, xã Sơn Thái, huyện miền núi Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa đông đúc lạ thường. Người thân, bạn bè và dân làng người T’ring (một nhánh của dân tộc K’ho) kéo về chúc mừng cậu bé mồ côi cha thi đậu tú tài với điểm xét tuyển Đại học khối C là 23,5 điểm.

Sinh ra trong gia đình nghèo có 7 anh chị em, ít ai ngờ cậu bé Hà Manh lại làm được chuyện mà cả làng, cả huyện không ai dám mơ là đứng nhì tỉnh Khánh Hòa ở môn văn với 9,25 điểm.

       Ở vùng đất chuyên trồng lúa rẫy, ăn khoai mì, con trai, con gái lớn lên từ lưng cha mẹ, đến tuổi dựng vợ gả chồng thì cái chữ quả là điều xa xỉ. Bà A Khía, mẹ của Hà Manh, nhìn đứa con út trìu mến, móm mém cười mãn nguyện. Hình hài người mẹ 60 tuổi một mình nuôi 7 người con gầy yếu đến não lòng. Bà cười như mếu: “Con thi được điểm cao mừng vui khôn xiết mà lo không thể tả. Nhà nghèo quá, không biết lấy gì cho con học tiếp Đại học”.

Nhà có 7 anh chị em thì chỉ có 4 người được đi học. Trong đó, Hà Banh học đến lớp 7 phải nghỉ học, 2 anh khác học đến lớp 9. Riêng cậu em út Hà Manh được về thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa để học cho hết lớp 12. Năm 2007 cha mất sớm vì bệnh nặng, cuộc sống gia đình rất khó khăn, gia đình Hà Manh được xã Sơn Thái xếp vào diện hộ nghèo.

Năm 2012, lúc đó cậu bé Hà Manh học lớp 9, mẹ đau nặng phải nhập viện. Cả nhà bán hết thóc lúa để lấy tiền chăm sóc mẹ. Khi đó ở nhà thậm chí không có cơm ăn. Để lo cho mẹ, gia đình phải vay nhà nước tiền hộ nghèo thêm 5 triệu đồng, đến nay vẫn chưa trả xong. Khi đó, cứ đi học về, Hà Manh lên bệnh viện chăm mẹ. Nhìn mẹ sức khỏe yếu quá, em xin các anh cho nghỉ học mà ai cũng không chịu. Mấy anh chị em nói với Hà Manh: “Khổ thì khổ rồi, nghèo thì nghèo rồi. Để anh chị gắng làm lụng thêm tí nữa. Còn em phải đi học thì mới thoát nghèo được”.

Được gia đình động viên, cậu học trò Hà Manh xuống TP Nha Trang theo học tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Khánh Hòa. Mỗi lần đi học, em phải nhờ người chở lên trung tâm thị trấn huyện Khánh Vĩnh rồi bắt xe buýt về Nha Trang. Đường đi xa xôi, không có phương tiện nên mỗi tháng, Manh chỉ về thăm nhà một lần. Chi phí ăn uống, học tập đã có nhà trường lo, còn phí sinh hoạt thì được anh chị gom góp cho mỗi tháng khoảng 500.000 đồng. Em dành khoản tiền này chủ yếu để mua sách tham khảo chớ không dám ăn tiêu gì.

Chúng tôi thắc mắc về chiếc điện thoại thông minh sờn màu mà Manh đang dùng, Manh tự hào kể đó là kết quả của 3 tháng hè đi làm thêm, phục vụ quán ăn cho khách du lịch. Với số tiền nhận được khoảng 2 triệu đồng/tháng, Manh mua một chiếc điện thoại rẻ tiền để hỗ trợ việc học tập, đọc sách báo trực tuyến. Số tiền còn lại Manh để dành trang trải chi phí sinh hoạt. Tết vừa rồi, Manh nói với mẹ là năm nay quyết định thi vào ĐH nên xin với mẹ là em sẽ không về ăn Tết mà ở lại Nha Trang phục vụ nhà hàng, kiếm tiền mua sách tham khảo.

Cô Trần Thị Thúy Hằng, giáo viên chủ nhiệm lớp 12A, rất mừng khi hay tin Hà Manh đạt điểm cao môn Văn. Nhưng cô cũng không quá bất ngờ bởi theo cô, Manh nắm kiến thức rất vững. Trên lớp, em là học sinh ngoan, chịu khó đọc sách vở và có học lực giỏi.

Về cách học, Manh tự mình ghi chép lại những bài giảng hay và sắp xếp các tác phẩm theo từng chủ đề liên quan như: cảm hứng lãng mạn, chủ nghĩa hiện thực, phong cách nghệ thuật, hoàn cảnh ra đời… Từ đó hoàn thiện, vượt qua trở ngại về ngôn ngữ mà các học sinh dân tộc thiểu số thường hay gặp phải.

Manh đăng ký xét tuyển khối C nguyện vọng vào ngành Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành của Trường Đại học Đà Lạt.

Cô Nguyễn Thị Diệu Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Khánh Hòa cho biết, rất nhiều thầy cô trong trường đã gọi điện chúc mừng Hà Manh. Em là niềm tự hào của nhà trường khi có điểm văn cao nhất trường, tổng các điểm thi cao nhì trường. Cả tỉnh Khánh Hòa có 2 học sinh đạt 9,5 điểm môn Văn, Hà Manh đứng thứ 3 với 9,25 điểm./.

                                      Bài và ảnh: Kỳ Nam